{"id":493130,"date":"2022-07-08T16:13:00","date_gmt":"2022-07-08T13:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=493130"},"modified":"2022-07-08T16:13:00","modified_gmt":"2022-07-08T13:13:00","slug":"qida-z%c9%99h%c9%99rl%c9%99nm%c9%99l%c9%99ri-niy%c9%99-artir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=493130","title":{"rendered":"Qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259ri niy\u0259 art\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p><em>Eyyub H\u00fcseynov: Yay aylar\u0131nda bel\u0259 hallar daha \u00e7ox qarp\u0131z v\u0259 yemi\u015fd\u0259n olur<\/em><\/p>\n<p>Yay aylar\u0131nda insanlar daha \u00e7ox qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si diaqnozu il\u0259 h\u0259kiml\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r. B\u0259s bunun s\u0259b\u0259bi n\u0259dir?<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, hava h\u0259rar\u0259ti \u00e7ox olduqda m\u00fc\u0259yy\u0259n patogen mikroblar\u0131n da inki\u015faf\u0131n\u0131n \u00e7oxalma s\u00fcr\u0259ti art\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 yay aylar\u0131nda qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259rinin say\u0131 \u00e7oxal\u0131r. \u018fsas z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 hallar\u0131 qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn saxlan\u0131lmad\u0131qda ba\u015f verir.<\/p>\n<p>\u018flveri\u015fli temperatur v\u0259 n\u0259mlik \u015f\u0259raiti olduqda mikrob xeyli \u00e7oxal\u0131r v\u0259 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131nda toplan\u0131r. Bu mikroblar orqanizmd\u0259 d\u0259 toksin haz\u0131rlay\u0131rlar. Bakterial toksinl\u0259r ba\u011f\u0131rsaq h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini art\u0131r\u0131r. Bel\u0259 olduqda x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox vaxt ishal ba\u015f verir. Yayda \u0259lveri\u015fli hava \u015f\u0259raiti mikrobun \u00e7oxalmas\u0131na v\u0259 yay\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 hallar\u0131 daha \u00e7ox yay aylar\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Yay f\u0259slind\u0259 qidalanma zaman\u0131 evl\u0259rd\u0259, ictimai ia\u015f\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 ehtiyatl\u0131 olmaq laz\u0131md\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildirirl\u0259r ki, \u0259t, toyuq m\u0259hsullar\u0131n\u0131 s\u0259rin temperaturda v\u0259 tez emal etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Donmu\u015f m\u0259hsullar\u0131n buzunu a\u00e7ark\u0259n ehtiyatl\u0131 olmaq g\u0259r\u0259kdir, y\u0259ni donmu\u015f \u0259tin buzunu suyun alt\u0131nda \u0259ritm\u0259k laz\u0131md\u0131r, isti havada yox. D\u0259niz\u0259 istirah\u0259t\u0259 ged\u0259rk\u0259n is\u0259 konserv m\u0259hsullar\u0131, \u0259t, toyuq aparmaq olmaz. Bu qidalar istid\u0259 da\u015f\u0131nark\u0259n mikrobioloji \u00e7irkl\u0259nm\u0259 ba\u015f verir v\u0259 bu da qida\u00a0 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. D\u0259niz k\u0259nar\u0131na evd\u0259 haz\u0131rlanan s\u0259rinl\u0259\u015fdirici i\u00e7kil\u0259ri, pendir, yaxud qarp\u0131z, moyenezsiz salat g\u00f6t\u00fcrm\u0259k olar.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/07\/08\/\/-d58f36f7165728581456156881710577711.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em><strong>Azad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyinin (A\u0130B) s\u0259dri Eyyub H\u00fcseynov m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki,\u00a0<\/strong><\/em>yay aylar\u0131nda z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259r daha \u00e7ox qarp\u0131z v\u0259 yemi\u015fd\u0259n olur. Bunun s\u0259b\u0259bi is\u0259 qarp\u0131z v\u0259 yemi\u015fin t\u0259rkibind\u0259 nitradlar\u0131n normadan art\u0131q \u00e7ox olmas\u0131d\u0131r: \u201cAzad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi cihazlarla monitorinq apar\u0131l\u0131r. M\u00f6vs\u00fcm\u00fc olsa bel\u0259 qarp\u0131z v\u0259 yemi\u015fin t\u0259rkibind\u0259 nitradlar\u0131n miqdar\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7ox olur. Bunun s\u0259b\u0259bi d\u0259 bu bostan bitkil\u0259rini yeti\u015fdir\u0259n insanlar\u0131n \u00e7ox m\u0259hsuldarl\u0131q \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcbr\u0259d\u0259n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7ox istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ridir. \u00dcst\u0259lik yonca yerind\u0259 \u0259kilmi\u015f qarp\u0131zlar yerd\u0259n h\u0259min o nitradlar\u0131 \u00f6z t\u0259rkibin\u0259 \u00e7\u0259kirl\u0259r. Yoncan\u0131n qal\u0131qlar\u0131ndan nitradlar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Bir s\u00f6zl\u0259, Az\u0259rbaycanda yeti\u015fdiril\u0259n qarp\u0131zlar nitrads\u0131z olmur. G\u00fcbr\u0259 v\u0259 nitrad da olmasa, bostan m\u0259hsul vermir. Bel\u0259 olduqda da istehlak\u00e7\u0131lar \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r.\u201d<\/p>\n<p>E.H\u00fcseynovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, istehlak\u00e7\u0131lar bilm\u0259lidirl\u0259r ki, nitrads\u0131z qarp\u0131z yeti\u015fdiril\u0259rs\u0259, o, maksimum 4, 5kq a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda ola bil\u0259r: \u201cNitrad verilmi\u015f qarp\u0131zlar b\u00f6y\u00fck v\u0259 qal\u0131n qab\u0131ql\u0131 olur. Bel\u0259 qarp\u0131zlar, h\u0259m\u00e7inin \u00e7ox \u015firin olur. Bel\u0259 olduqda da qarp\u0131z istehlak\u00e7\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha c\u0259lbedici olur. Nitrads\u0131z qarp\u0131zlar\u0131nsa qab\u0131\u011f\u0131 yar\u0131m santimetrd\u0259n \u00e7ox olmur, b\u0131\u00e7aq vurulan kimi partlay\u0131r, i\u00e7\u0259risi al q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ngd\u0259 olur.\u201d<\/p>\n<p>A\u0130B s\u0259dri bildirib ki, insanlar daha \u00e7ox g\u0259lir \u0259ld\u0259 etsinl\u0259r dey\u0259 qarp\u0131zlar\u0131 m\u0259hz o c\u00fcr t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirirl\u0259r: \u201cOna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi bostan\u00e7\u0131lar bu i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olark\u0259n onlar\u0131n yan\u0131nda olmal\u0131, onlara g\u00fcbr\u0259d\u0259n nec\u0259 istifad\u0259 olunmas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259lidir. Y\u0259ni, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, haz\u0131r m\u0259hsulu nec\u0259 g\u0259ldi sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xarmaq olmaz. Vaxt\u0131nda el\u0259 bir i\u015f apar\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, n\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan, n\u0259 d\u0259 istehlak\u00e7\u0131 insanlar z\u0259r\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sinl\u0259r.<\/p>\n<p>\u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, indi Azad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyi bu qarp\u0131zlar\u0131n antireklam\u0131n\u0131 apar\u0131r v\u0259 x\u0259cal\u0259t \u00e7\u0259kirik, \u00e7\u00fcnki o qarp\u0131zlar \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck v\u0259sait qoyulur.\u201d<\/p>\n<p>E.H\u00fcsyenov qeyd edib ki, Az\u0259rbaycanda yeti\u015fdiril\u0259n qarp\u0131zlar\u0131n dem\u0259k olar ki, 99 %-i \u201camerikanka\u201d qarp\u0131z adland\u0131r\u0131l\u0131r. Y\u0259ni, onlar\u0131n toxumundan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u015f\u0259xs istifad\u0259 ets\u0259 bel\u0259, o c\u00fcc\u0259rti vermir: \u201c\u00c7\u00fcnki bu toxumlar geni d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f toxumlard\u0131r. Azad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyi onun t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131r ki, q\u0259dim qarp\u0131z n\u00f6vl\u0259ri dir\u00e7\u0259lsin, b\u00f6y\u00fck tumlu qarp\u0131zlar sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131ls\u0131n. Bel\u0259 ki, bel\u0259 qarp\u0131zlar daha baha qiym\u0259t\u0259 sat\u0131la bil\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n toxum ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan azad olmas\u0131 \u00e7ox vacibdir.\u201d<\/p>\n<p>Eyyub H\u00fcseynov haz\u0131rk\u0131 real v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq istehlak\u00e7\u0131lara t\u00f6vsiy\u0259 edir ki, qarp\u0131z\u0131 \u00e7ox yem\u0259sinl\u0259r. G\u00fcn \u0259rzind\u0259 1 kqdan art\u0131q yem\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u00fcr. \u00c7\u00fcnki doza h\u0259ddinin ke\u00e7ilm\u0259si z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p>O, h\u0259m\u00e7inin bildirdi ki, qarp\u0131z\u0131n g\u00fcn\u00fcn alt\u0131nda qalanda xarab olmas\u0131 fikri \u00e7ox s\u0259hvdir v\u0259 bu qorxulu deyil: \u201cSad\u0259c\u0259 soyuducuya qoyulub soyudulub yenid\u0259n isidilm\u0259sin\u0259 yol verm\u0259k olmaz. Yax\u015f\u0131 olar ki,\u00a0 qarp\u0131z k\u0259sil\u0259n kimi yeyilib bitirilsin v\u0259 qeyd etdiyim kimi, h\u0259r bir \u015f\u0259xs\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 az miqdarda qarp\u0131z yeyilm\u0259sini m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr\u0259m. Yemi\u015fd\u0259 d\u0259 eyni bu kimi probleml\u0259r ya\u015fan\u0131r. Biz d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyin\u0259 t\u0259klif vermi\u015fik ki, b\u00fct\u00fcn qarp\u0131z sat\u0131\u015f\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan yerl\u0259r\u0259 Azad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyind\u0259 olan nitrad testerl\u0259r paylans\u0131n v\u0259 yaxud da onlara sat\u0131ls\u0131n ki, onlar sat\u0131\u015fla m\u0259\u015f\u011ful olark\u0259n yoxlas\u0131nlar. \u018fg\u0259r qarp\u0131z v\u0259 yemi\u015fl\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 nitrad \u00e7oxdursa, bel\u0259 m\u0259hsullar\u0131 sat\u0131\u015fa q\u0259bul etm\u0259sinl\u0259r. Ya da bostan\u00e7\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 bu cihazlar olsun. Eyni zamanda, onlar g\u00fcbr\u0259nin miqdar\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r olmal\u0131d\u0131r bunu \u00f6yr\u0259nsinl\u0259r.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eyyub H\u00fcseynov: Yay aylar\u0131nda bel\u0259 hallar daha \u00e7ox qarp\u0131z v\u0259 yemi\u015fd\u0259n olur Yay aylar\u0131nda insanlar daha \u00e7ox qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si diaqnozu il\u0259 h\u0259kiml\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r. B\u0259s bunun s\u0259b\u0259bi n\u0259dir? M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, hava h\u0259rar\u0259ti \u00e7ox olduqda m\u00fc\u0259yy\u0259n patogen mikroblar\u0131n da inki\u015faf\u0131n\u0131n \u00e7oxalma s\u00fcr\u0259ti art\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 yay aylar\u0131nda qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259rinin say\u0131 \u00e7oxal\u0131r. \u018fsas z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 hallar\u0131 qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn saxlan\u0131lmad\u0131qda ba\u015f verir. \u018flveri\u015fli temperatur v\u0259 n\u0259mlik \u015f\u0259raiti olduqda mikrob xeyli \u00e7oxal\u0131r v\u0259 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131nda toplan\u0131r. Bu mikroblar orqanizmd\u0259 d\u0259 toksin haz\u0131rlay\u0131rlar. Bakterial toksinl\u0259r ba\u011f\u0131rsaq h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini art\u0131r\u0131r. Bel\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":493131,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/5f25fbe116572856282362468411044253.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Eyyub H\u00fcseynov: Yay aylar\u0131nda bel\u0259 hallar daha \u00e7ox qarp\u0131z v\u0259 yemi\u015fd\u0259n olur Yay aylar\u0131nda insanlar daha \u00e7ox qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si diaqnozu il\u0259 h\u0259kiml\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r. B\u0259s bunun s\u0259b\u0259bi n\u0259dir? M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, hava h\u0259rar\u0259ti \u00e7ox olduqda m\u00fc\u0259yy\u0259n patogen mikroblar\u0131n da inki\u015faf\u0131n\u0131n \u00e7oxalma s\u00fcr\u0259ti art\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 yay aylar\u0131nda qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259rinin say\u0131 \u00e7oxal\u0131r. \u018fsas z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 hallar\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493130"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=493130"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493130\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/493131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=493130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=493130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=493130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}