{"id":493184,"date":"2022-07-08T21:00:24","date_gmt":"2022-07-08T18:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=493184"},"modified":"2022-07-08T21:00:24","modified_gmt":"2022-07-08T18:00:24","slug":"t%c9%99hsild%c9%99-baslica-c%c9%99h%c9%99tl%c9%99rd%c9%99n-biri-kurikulum-islahatinin-icrasina-nail-olmaqdan-ibar%c9%99tdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=493184","title":{"rendered":"T\u0259hsild\u0259 ba\u015fl\u0131ca c\u0259h\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kurikulum islahat\u0131n\u0131n icras\u0131na nail olmaqdan ibar\u0259tdir"},"content":{"rendered":"<p><u><strong>T\u0259hsilin t\u0259m\u0259li<\/strong><\/u><\/p>\n<p>1992-ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 konvensiyaya qo\u015fulub, eyni zamanda, u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar dig\u0259r m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq konversiyalar\u0131 da ratifikasiya edib. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, indiy\u0259d\u0259k Milli M\u0259clisd\u0259 u\u015faqlarla ba\u011fl\u0131 20-d\u0259n art\u0131q qanun q\u0259bul edilib, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259\u00a072 qanun v\u0259 11 m\u0259c\u0259ll\u0259d\u0259 u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131na dair m\u00fcdd\u0259alar \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 kims\u0259siz u\u015faqlar\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rk\u0259zl\u0259r f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Amma h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 u\u015faq\u00a0 h\u00fcquqlar\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 b\u0259zi \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar hiss olunur. Bu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar \u0259sas\u0259n ail\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. B\u0259zi ail\u0259l\u0259rd\u0259 u\u015faqlar zorak\u0131l\u0131qlarla \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Az\u0259rbaycanda 300 mind\u0259n \u00e7ox u\u015faq erm\u0259ni\u00a0 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn n\u0259tic\u0259si olaraq qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn statusunda ya\u015famaq\u00a0 m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259\u00a0 qal\u0131b.<\/p>\n<p>U\u015faq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z\u00fc maraql\u0131 olmal\u0131, valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmal\u0131d\u0131rlar. Az\u0259rbaycanda u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259sind\u0259 real i\u015f g\u00f6r\u0259n u\u015faq\u00a0 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131 barmaqla saymaq olar. Bu da c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z\u00fcnd\u0259 u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131na mara\u011f\u0131n az olmas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. U\u015faq al\u0259mi el\u0259 bir sektordur ki, burada u\u015faqlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini t\u0259\u015fkil etm\u0259k h\u0259dd\u0259n art\u0131q \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 u\u015faqlar\u0131n dem\u0259k olar ki, \u0259ks\u0259ri\u00a0 \u00f6z h\u00fcququnu bilmir. Onlarda bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat, dem\u0259k olar ki, yox s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 bar\u0259d\u0259\u00a0 daha \u00e7ox dan\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u00f6lk\u0259d\u0259ki sosial probleml\u0259r d\u0259 h\u0259llini tapmal\u0131d\u0131r ki, ail\u0259d\u0259 u\u015faqla ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir problem ya\u015fanmas\u0131n. Demokratik v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259 olundu\u011fu \u00f6lk\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faq, t\u0259hsil v\u0259 sosial sah\u0259d\u0259 probleml\u0259rin oldu\u011fu c\u0259miyy\u0259tl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha xo\u015fb\u0259xt olur.<\/p>\n<p><em><strong>M\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259lim i\u015finin t\u0259\u015fkili<\/strong><\/em><\/p>\n<p>M\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r ya\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn sonunda u\u015fa\u011f\u0131n davran\u0131\u015f t\u0259rzind\u0259 m\u00fcst\u0259qillik get-ged\u0259 geni\u015fl\u0259nir v\u0259 u\u015faq t\u0259dric\u0259n onu \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259raitin t\u0259sirind\u0259n uzaqla\u015fa bilir. Bu v\u0259ziyy\u0259t onda istifad\u0259 olunur ki, 6-7 ya\u015fl\u0131 u\u015faq tutdu\u011fu daxili m\u00f6vqey\u0259 uy\u011fun\u00a0 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259sdiql\u0259m\u0259y\u0259 f\u0259al meyil edir. U\u015fa\u011f\u0131n m\u0259kt\u0259b t\u0259limin\u0259 haz\u0131r olmas\u0131n\u0131n \u0259sas amill\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 oxumaq bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259ti vard\u0131r. Oxumaq bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r ya\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn sonunda, ba\u011f\u00e7ada apar\u0131lan t\u0259lim m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 qoyulur.<\/p>\n<p>Ki\u00e7ik m\u0259kt\u0259b ya\u015f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qavray\u0131\u015f v\u0259 onun b\u00fct\u00fcn n\u00f6vl\u0259ri u\u015fa\u011f\u0131n h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259siri alt\u0131nda, onun \u0259traf d\u00fcnyan\u0131n\u00a0 hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 aktiv qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti prosesind\u0259 inki\u015faf edir, formala\u015f\u0131r, ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, u\u015faqlarda qavray\u0131\u015f\u0131n inki\u015faf\u0131 m\u0259kt\u0259bd\u0259 apar\u0131lan t\u0259lim prosesi il\u0259 bilavasit\u0259 \u0259laq\u0259dar olur. Apar\u0131lan m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r v\u0259 psixoloji t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, ki\u00e7ik m\u0259kt\u0259b ya\u015f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 u\u015faqlar kollektivd\u0259 \u00f6z yerini tutma\u011fa, yolda\u015flar\u0131n\u0131n h\u00f6rm\u0259tini qazanma\u011fa v\u0259 m\u00fcvafiq n\u00fcfuza malik olma\u011fa aktiv olaraq \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015faqlar kollektivd\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f qaydalara, t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 riay\u0259t etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 ictimai r\u0259yl\u0259 hesabla\u015fma\u011fa s\u0259y g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, xeyli probleml\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. U\u015faqlar\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259hsilin rolu v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti c\u0259miyy\u0259t v\u0259 ail\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yax\u015f\u0131 d\u0259rk edilm\u0259diyind\u0259n \u00f6z tutumunda d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilmir&#8230; \u00d6lk\u0259mizd\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259hsil\u0259\u00a0 \u0259hat\u0259 c\u0259mi 20-25 faiz t\u0259\u015fkil edir. Milli mentalitet, ail\u0259 t\u0259rbiy\u0259sin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn verilm\u0259si, ba\u011f\u00e7alar\u0131m\u0131zda qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259skunla\u015fmas\u0131 kimi b\u0259han\u0259l\u0259r problem\u0259 haqq qazand\u0131rma\u011fa \u0259sas vermir.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259lim prosesi \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus c\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Orada valideynl\u0259rin m\u00fcraci\u0259tl\u0259rin\u0259, arzu v\u0259 ist\u0259kl\u0259rin\u0259 daha ciddi yana\u015fmaq, u\u015faqlar\u0131n maraqlar\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 vasit\u0259 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k z\u0259ruri hesab edilir. U\u015faq \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin formala\u015fmas\u0131n\u0131n ilk m\u0259kt\u0259bi ail\u0259dir, b\u00f6y\u00fckl\u0259rl\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t zaman\u0131 \u0259xlaqi c\u0259h\u0259td\u0259n laz\u0131m olan\u0131 qavray\u0131r, m\u0259nims\u0259yir, b\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00f6z \u015f\u0259xsi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini ona a\u015f\u0131lay\u0131rlar &#8211; bu daima bel\u0259c\u0259 h\u0259nd\u0259si silsil\u0259 \u00fczr\u0259 ba\u015f verib. Bel\u0259 olan t\u0259rzd\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259lim i\u015finin demokratik\u00a0 prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda qurulmas\u0131na nail olmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n Koreyada\u00a0 ibtidai t\u0259hsil pulsuz v\u0259 icbaridir. Qanunvericiliy\u0259 \u0259sas\u0259n u\u015faqlar 6 ya\u015f\u0131ndan ibtidai m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 gedir. \u018fg\u0259r 5 ya\u015fl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n qabiliyy\u0259t v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 onun m\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259sin\u0259 imkan verirs\u0259, bel\u0259 u\u015faqlar da ibtidai t\u0259hsil\u0259 c\u0259lb oluna bil\u0259rl\u0259r. \u015eagirdl\u0259rin say\u0131 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7ox olan t\u0259dris ocaqlar\u0131 ki\u00e7ik m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu, ikin\u00f6vb\u0259li t\u0259dris sisteminin l\u0259\u011fv olunmas\u0131na xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 1976-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6z\u0259l t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri u\u015faqlar\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Daha sonra ibtidai m\u0259kt\u0259bl\u0259rin n\u0259zdind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f ba\u011f\u00e7alar f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. \u018fsas v\u0259 orta t\u0259hsil pill\u0259l\u0259rinin h\u0259r biri 3 il davam edir. 2004-c\u00fc ild\u0259n \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 icbari \u0259sas t\u0259hsil t\u0259tbiq olunur. H\u0259r bir m\u00fc\u0259llimin m\u00fcvafiq kafedra \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f ixtisas meyarlar\u0131na cavab verm\u0259si onlara ba\u015f nazirin m\u00fcavini, t\u0259hsil v\u0259 insan resurslar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 naziri t\u0259r\u0259find\u0259n lisenziyalar\u0131n verilm\u0259si il\u0259 t\u0259sdiqini tap\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong>Kurikulumun ibtidai sinifl\u0259rd\u0259 t\u0259tbiqi<\/strong><\/em><\/p>\n<p>2008-2009-cu d\u0259rs ilind\u0259n \u00fcmumi t\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin birinci sinifl\u0259ri yeni kurikulumlarla t\u0259dris\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259rin m\u0259zmunu v\u0259 mahiyy\u0259ti, onlarla i\u015fin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 izah olunmu\u015f, onlarla fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Kurikulumun t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab ver\u0259 bil\u0259c\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si, \u015fagirdl\u0259rin informasiya\u00a0 toplamaq, onlar \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259hlil v\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259k bacara\u011f\u0131na yiy\u0259l\u0259nm\u0259si, t\u0259nqidi yana\u015fma bacar\u0131\u011f\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar yaratd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir. T\u0259lim prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkili, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc v\u0259 ard\u0131c\u0131l h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 imkan yaradan kurikulumun ibtidai sinifl\u0259rd\u0259 t\u0259tbiqi, m\u00fc\u0259llimin pe\u015f\u0259karl\u0131q s\u0259viyy\u0259sinin v\u0259 pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r haz\u0131rl\u0131q t\u0259l\u0259b ed\u0259n bu prosesd\u0259 t\u0259l\u0259sk\u0259nlik g\u00f6zl\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259ni verm\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmumi t\u0259hsil sistemind\u0259 m\u0259zmun islahatlar\u0131 \u201cKurikulum islahatlar\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda apar\u0131l\u0131r. \u201cKurikulum\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259mizin pedaqoji leksikonuna \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rinin ax\u0131rlar\u0131nda daxil olmu\u015fdur. Kurikulum d\u00fcnyan\u0131n m\u00fct\u0259r\u0259qqi t\u0259hsil modell\u0259rind\u0259n biri olmaqla, haz\u0131rda geni\u015f miqyasda t\u0259tbiq olunur. Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 kurikuluma t\u0259hsilin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n s\u0259n\u0259d kimi yana\u015f\u0131l\u0131r. Konseptual s\u0259n\u0259d kimi onun m\u0259zmununda standartlar, z\u0259ruri minimum, t\u0259hsil alanlar\u0131n haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na qoyulan t\u0259l\u0259bl\u0259r, texnologiya v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edilir. H\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259 olan t\u0259hsil islahat\u0131 proqram\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri kurikulum islahat\u0131n\u0131n icras\u0131na nail olmaqdan ibar\u0259tdir v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rl\u0259 d\u0259 kurikulum siyas\u0259tinin \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, kurikulumlar mahiyy\u0259t etibaril\u0259 iki \u00fcm\u00fcmi c\u0259h\u0259ti \u0259hat\u0259 edir. \u018fvv\u0259la, t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 olan f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rl\u0259 (m\u00fc\u0259llim, \u015fagird f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur) \u0259hat\u0259 olunur.\u0130kincisi,kurikulum konseptual xarakter da\u015f\u0131y\u0131r.T\u0259hsil standartlar\u0131 mahiyy\u0259t etibaril\u0259 \u015fagirdl\u0259rin h\u0259r hans\u0131 pill\u0259d\u0259 bilm\u0259li v\u0259 etm\u0259li olduqlar\u0131n\u0131 ehtiva etm\u0259kl\u0259 n\u0259tic\u0259 xarakteri da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Bu g\u00fcn d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n kurikulum v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri standartlara t\u0259lim n\u0259tic\u0259l\u0259ri kimi yana\u015fmaqla onun z\u0259ruri v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli olmas\u0131n\u0131 m\u0259hz bu t\u0259rzd\u0259 ifad\u0259 edirl\u0259r. Kurikulum \u015fagirdl\u0259ri yarad\u0131c\u0131 h\u0259yata haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r v\u0259 davran\u0131\u015f normalar\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131r,m\u00fc\u0259lliml\u0259r bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf edir, h\u0259r bir k\u0259s\u0259 kollektivd\u0259 \u00f6z q\u00fcvv\u0259 v\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259rliy\u0259 alma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir&#8230;<\/p>\n<p>\u015eagirdl\u0259rd\u0259 bilikl\u0259rin \u0259sas\u0131 ibtidai sinifl\u0259rd\u0259 qoyulur. Bunu da u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k ixtisasl\u0131 m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na b\u00f6y\u00fck ehtiyac duyulur. Milli kurikulumun \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 burada t\u0259lim strategiyalar\u0131 v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 mexanizminin \u00f6z \u0259ksini tapmas\u0131d\u0131r,y\u0259ni m\u00fc\u0259llim d\u0259rsini daha keyfiyy\u0259tli t\u0259dris etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259m\u0259r\u0259li vasit\u0259l\u0259r\u0259 malikdir.Bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizin \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin I v\u0259 II sinifl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 edil\u0259n d\u0259rslik komplektl\u0259ri m\u00fcvafiq f\u0259nn kurikulumlar\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu komplektl\u0259rin ba\u015fl\u0131ca komponenti say\u0131lan h\u0259min d\u0259rslikl\u0259r f\u0259nn kurikulumlar\u0131nda t\u0259sbit olunmu\u015f m\u0259zmun standartlar\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rola malikdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin 2003-c\u00fc il 30 oktyabr tarixli, 233 n\u00f6mr\u0259li q\u0259rar\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq etdiyi \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u00fcmumi t\u0259hsilin Konsepsiyas\u0131 (Milli Kurikulum)\u201d T\u0259hsil nazirinin 2007-ci il 23 iyun tarixli \u0259mri il\u0259 ibtidai t\u0259hsil \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259nn kurikulumlar\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 olunur.Kurikulumla ba\u011fl\u0131 T\u0259hsil Nazirliyi orta m\u0259kt\u0259b m\u00fc\u0259lliml\u0259rin\u0259 treninql\u0259r ke\u00e7irib. Apar\u0131lan monitorinql\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, he\u00e7 d\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u0259lliml\u0259r h\u0259min treninql\u0259rd\u0259 laz\u0131m\u0131 bacar\u0131qlara yiy\u0259l\u0259n\u0259 bilm\u0259yibl\u0259r. Bunu pe\u015f\u0259kar treninql\u0259rin olmamas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k olar. G\u0259ncl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n orta n\u0259sil bu treninql\u0259r\u0259 maraqs\u0131z yana\u015f\u0131r. Bu treninql\u0259r ard\u0131c\u0131l, m\u00fct\u0259madi t\u0259\u015fkil olunmur.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan t\u0259hsil sistemind\u0259 art\u0131q u\u011furla t\u0259tbiqin\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u00fcmumi t\u0259hsilin konsepsiyas\u0131 (Milli Kurikulumu)\u201d s\u0259n\u0259dind\u0259 inki\u015fafetdirici t\u0259lim \u00f6yr\u0259n\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm t\u0259sir vasit\u0259si kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir v\u0259 t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn inki\u015faf\u0131n\u0131 \u0259qli inki\u015faf\u0131n ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di say\u0131r.Milli kurikulumda ibtidai t\u0259hsilin \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n biri m\u0259hz u\u015faqlarda m\u0259ntiqi t\u0259f\u0259kk\u00fcr elementl\u0259rini formala\u015fd\u0131rmaq, istedadl\u0131 u\u015faqlar\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na nail olmaq, onlar\u0131n istedad\u0131n\u0131n bir q\u0259d\u0259r d\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kdir&#8230; T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, u\u015faqlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u0259kt\u0259b\u0259 m\u00fcxt\u0259lif nitq n\u00f6qsanlar\u0131 il\u0259 g\u0259lirl\u0259r. M\u0259lumdur ki, nitq inki\u015faf\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n bilik \u0259ld\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rtdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bel\u0259 u\u015faqlar\u0131n nitqind\u0259 n\u00f6qsanlar\u0131n yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259rini \u00f6yr\u0259nib onun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 yollar\u0131n\u0131 axtarmaq, onlar\u0131n l\u00fc\u011f\u0259t ehtiyat\u0131n\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259k, rabit\u0259li nitqini inki\u015faf etdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Kurikulumla ba\u011fl\u0131 yenilikl\u0259ri, t\u0259tbiq olunan b\u00fct\u00fcn metodikan\u0131 bu sah\u0259d\u0259 \u201ckurikulum islahat\u0131\u201d adland\u0131rmaq olar. Bu islahat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hsil siyas\u0259tinin yeni m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u0259sas\u0131 qoyulur. Kurikulum \u015fagirdin hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 hans\u0131 akademik bilik v\u0259 praktik bacar\u0131qlara yiy\u0259l\u0259nm\u0259sini d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259n edir: \u015eagird h\u0259yatda t\u0259tdiq ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi \u0259n sad\u0259 bacar\u0131qlara yiy\u0259l\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130ndi kurikulumun \u00f6yr\u0259dilm\u0259sind\u0259 \u0259sas\u0259n informasiya bollu\u011fu yaratma\u011f\u0131 m\u00fc\u0259llimin \u0259sas i\u015find\u0259n biri hesab edirik. Bu zaman u\u015faq m\u0259ntiql\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u0259 yana\u015fma\u011fa \u00f6z\u00fcn\u00fc haz\u0131rlaya bil\u0259r. Onlarda maraq v\u0259 h\u0259v\u0259s art\u0131rma\u011f\u0131n yolu da bu m\u0259qamdan ke\u00e7ir, interaktiv d\u0259rsl\u0259r\u0259 ke\u00e7ilm\u0259sini d\u0259 h\u0259m \u015fagirdl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259m d\u0259 yeni t\u0259lim metodlar\u0131 il\u0259 t\u0259dris \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n san\u0131r\u0131q. T\u0259dris prosesi el\u0259 t\u0259\u015fkil olunmal\u0131d\u0131r ki, fundamental fiziki n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259r \u00f6yr\u0259nil\u0259rk\u0259n \u015fagirdl\u0259r bu n\u0259z\u0259riyy\u0259ni interaktiv \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259dric\u0259n \u00f6z t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u0259rind\u0259 formala\u015fd\u0131rs\u0131nlar.<\/p>\n<p><strong>\u0130slam \u018fsg\u0259ro\u011flu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259hsilin t\u0259m\u0259li 1992-ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 konvensiyaya qo\u015fulub, eyni zamanda, u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar dig\u0259r m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq konversiyalar\u0131 da ratifikasiya edib. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, indiy\u0259d\u0259k Milli M\u0259clisd\u0259 u\u015faqlarla ba\u011fl\u0131 20-d\u0259n art\u0131q qanun q\u0259bul edilib, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259\u00a072 qanun v\u0259 11 m\u0259c\u0259ll\u0259d\u0259 u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131na dair m\u00fcdd\u0259alar \u0259ksini tap\u0131b. \u00d6lk\u0259d\u0259 kims\u0259siz u\u015faqlar\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rk\u0259zl\u0259r f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Amma h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 u\u015faq\u00a0 h\u00fcquqlar\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 b\u0259zi \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar hiss olunur. Bu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar \u0259sas\u0259n ail\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. B\u0259zi ail\u0259l\u0259rd\u0259 u\u015faqlar zorak\u0131l\u0131qlarla \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Az\u0259rbaycanda 300 mind\u0259n \u00e7ox u\u015faq erm\u0259ni\u00a0 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn n\u0259tic\u0259si olaraq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":493185,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[23],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/33d3b15716572886341508705801072177.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=23\" rel=\"category\">T\u0259hsil<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u0259hsilin t\u0259m\u0259li 1992-ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 konvensiyaya qo\u015fulub, eyni zamanda, u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar dig\u0259r m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq konversiyalar\u0131 da ratifikasiya edib. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, indiy\u0259d\u0259k Milli M\u0259clisd\u0259 u\u015faqlarla ba\u011fl\u0131 20-d\u0259n art\u0131q qanun q\u0259bul edilib, \u00fcmumilikd\u0259 is\u0259\u00a072 qanun v\u0259 11 m\u0259c\u0259ll\u0259d\u0259 u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131na dair m\u00fcdd\u0259alar \u0259ksini tap\u0131b. \u00d6lk\u0259d\u0259 kims\u0259siz u\u015faqlar\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rk\u0259zl\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=493184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493184\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/493185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=493184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=493184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=493184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}