{"id":493258,"date":"2022-07-09T08:54:27","date_gmt":"2022-07-09T05:54:27","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=493258"},"modified":"2022-07-09T08:54:27","modified_gmt":"2022-07-09T05:54:27","slug":"ail%c9%99d%c9%99-kisi-faktorunu-gucl%c9%99ndirm%c9%99liyik-cunki-on%c9%99mli-aciqlamalar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=493258","title":{"rendered":"\u201cAil\u0259d\u0259 ki\u015fi faktorunu g\u00fccl\u0259ndirm\u0259liyik, \u00e7\u00fcnki&#8230;\u201d &#8211; \u00d6N\u018fML\u0130 A\u00c7IQLAMALAR"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0Sosioloq: \u201c\u0130ndiki ail\u0259l\u0259r 30 il bundan \u0259vv\u0259lki deyil\u201d\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Sa\u011flam ail\u0259 m\u00fchitinin yaranmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259d\u0259 h\u0259r iki valideyn, y\u0259ni ata v\u0259 ana u\u015faqlar\u0131n h\u0259yat\u0131nda aktiv i\u015ftirak etm\u0259lidir. Ad\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan ail\u0259l\u0259rind\u0259 u\u015faqlar daha \u00e7ox ana il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olur. Bir \u00e7ox hallarda ata \u201cqazanc dal\u0131nca ged\u0259n\u201d ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 rolu oynay\u0131r v\u0259 u\u015faqlar\u0131n t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259sind\u0259n k\u0259narda qal\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r is\u0259 qeyd edir ki, atan\u0131n ail\u0259d\u0259ki rolu u\u015faqlar\u0131n h\u0259m psixoloji, h\u0259m d\u0259 fiziki sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Bel\u0259 ki, ara\u015fd\u0131rmalar da g\u00f6st\u0259rir ki, atalar u\u015faqlar\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259sind\u0259 aktiv i\u015ftirak etdiyi zaman u\u015faqlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131nda az probleml\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur, onlar\u0131n f\u0259rd olaraq sosialla\u015fmas\u0131 daha asanla\u015f\u0131r. Onu sev\u0259n v\u0259 ona qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n ata il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n q\u0131z u\u015faqlar\u0131 b\u00f6y\u00fcd\u00fckc\u0259 o\u011flanlar\u0131n onlara h\u00f6rm\u0259tl\u0259 davranmal\u0131 oldu\u011funu \u00f6yr\u0259nir v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131 se\u00e7\u0259rk\u0259n daha h\u0259ssas olur. O\u011flan u\u015faqlar\u0131na is\u0259 atalar d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, t\u0259vaz\u00f6karl\u0131q, m\u0259suliyy\u0259t hissl\u0259ri a\u015f\u0131lay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s haz\u0131rda Az\u0259rbaycan ail\u0259l\u0259rind\u0259 atalar\u0131n rolu kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdirmi?<\/strong><\/p>\n<p>Psixoloq Azad \u0130sazad\u0259 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b: \u201c\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 qeyd edim ki, valideynl\u0259ri b\u00f6lm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil, ail\u0259d\u0259 ata v\u0259 anan\u0131n rolu t\u0259xmin\u0259n eynidir. Sad\u0259c\u0259, \u0259vv\u0259ll\u0259r atalar \u00f6zl\u0259rini k\u00f6hn\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259 il\u0259 bir q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r apar\u0131rd\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, u\u015faqlarla daha az \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olurdu, u\u015faqlar ondan \u00e7\u0259kinirdi. Bununla bel\u0259, atalar h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z davran\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 u\u015faqlara n\u00fcmun\u0259 olurdu. \u018fg\u0259r ata ax\u015fam ev\u0259 gec saatlar\u0131nda, i\u00e7kili g\u0259lirs\u0259, u\u015faqlar\u0131n anas\u0131n\u0131 d\u00f6y\u00fcrs\u0259, dem\u0259li, davran\u0131\u015f\u0131 m\u0259nfi davran\u0131\u015fd\u0131r. Yox \u0259g\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc a\u011f\u0131r apar\u0131r, arada m\u00fc\u0259yy\u0259n p\u0259rd\u0259 saxlay\u0131r, \u00f6z davran\u0131\u015f\u0131 il\u0259 n\u00fcmun\u0259 olur, bunlar m\u00fcsb\u0259t g\u00f6st\u0259ricidir. Bu, analara da aiddir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/azinforum.az\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/azad.jpg\" alt=\"Bu m\u00fcharib\u0259nin biz\u0259 bir xeyiri oldu\u201c - Azad \u0130sazad\u0259 - Azinforum.az  \u0130nformasiya Portal\u0131\" \/><\/p>\n<p><strong>\u201cQ\u0131z xeyla\u011f\u0131n\u0131n ilk sevdiyi ki\u015fi atas\u0131, o\u011flanlar\u0131n is\u0259 ilk sevdiyi qad\u0131n anas\u0131 olur\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ail\u0259d\u0259 \u0259sas odur ki, ata v\u0259 anan\u0131n bir-biri il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259tind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri il\u0259 s\u00f6zl\u0259ri aras\u0131nda f\u0259rq olmas\u0131n. M\u0259s\u0259l\u0259n, tutaq ki, hans\u0131sa h\u0259r\u0259k\u0259tin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyirl\u0259r, amma ata hans\u0131sa anda o h\u0259r\u0259k\u0259ti edir v\u0259 deyir ki, o ki\u015fidir, ona olar. Bu zaman u\u015faqlarda stereotipl\u0259r yaran\u0131r ki, hans\u0131sa h\u0259r\u0259k\u0259t anaya olmaz, amma ataya olar. V\u0259 yaxud ata v\u0259 ya ana t\u00f6vsiy\u0259 edirs\u0259 ki, yalan dan\u0131\u015fmaq olmaz, amma \u00f6z\u00fc bunun \u0259ksini edir, bu da u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>B\u0259li, bu do\u011frudur ki, son ill\u0259r atalar u\u015faqlar\u0131n inki\u015faf\u0131nda, sa\u011flam b\u00f6y\u00fcm\u0259sind\u0259, t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak edirl\u0259r v\u0259 bu \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t hald\u0131r. Lakin yax\u015f\u0131\u00a0 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, m\u0259nfi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r d\u0259 artma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Unutmayaq ki, son vaxtlar ail\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131nda daha \u00e7ox atalar\u0131n ad\u0131 \u00e7\u0259kilir, ist\u0259r u\u015faqlar\u0131n anas\u0131na, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 u\u015faqlara qar\u015f\u0131. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259li, c\u0259miyy\u0259t\u0259 sa\u011flam ail\u0259l\u0259r yeti\u015fm\u0259lidir. O ki qald\u0131 atan\u0131n ail\u0259d\u0259ki rolunun u\u015faqlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yatlar\u0131na t\u0259sir etm\u0259si, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, q\u0131z xeyla\u011f\u0131n\u0131n ilk sevdiyi ki\u015fi atas\u0131, o\u011flanlar\u0131n is\u0259 ilk sevdiyi qad\u0131n anas\u0131 olur. S\u00f6zs\u00fcz ki, anadan, atadan g\u00f6r\u00fcl\u0259n qay\u011f\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k ail\u0259 h\u0259yat\u0131na da t\u0259sir edir, u\u015faqlar g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri stereotipl\u0259ri q\u0259bul edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, g\u00f6st\u0259ril\u0259n qay\u011f\u0131 da ifrat h\u0259dd\u0259 olmamal\u0131d\u0131r. Bu zaman u\u015faq \u0259rk\u00f6y\u00fcn b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. H\u0259min u\u015faq g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 real h\u0259yatda qay\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259c\u0259k, dem\u0259li, onu real h\u0259yata da haz\u0131rlamal\u0131y\u0131q. Y\u0259ni qay\u011f\u0131n\u0131n\u00a0 dozas\u0131 orta olmal\u0131d\u0131r &#8211; n\u0259 az, n\u0259 d\u0259 \u00e7ox. \u00c7ox olanda da m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/strateq.az\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/ahmed-qeshem.jpg\" alt=\"Tan\u0131nm\u0131\u015f sosioloq \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu: &quot;YER \u00dcZ\u00dcN\u00dc \u0130ND\u0130K\u0130 A\u011eIR DURUMDAN T\u00dcRK  B\u0130RL\u0130Y\u0130 QURTARA B\u0130L\u018fR&quot;\" width=\"837\" height=\"684\" \/><\/p>\n<p><strong>\u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sosioloq \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu is\u0259 qeyd edib ki, Az\u0259rbaycanda art\u0131q ail\u0259 institutu yenid\u0259n formala\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131b:<\/strong>\u00a0\u201cY\u0259ni indiki ail\u0259l\u0259r 30 il bundan \u0259vv\u0259lki deyil. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik, el\u0259 bir maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fi aparaq ki, ail\u0259d\u0259 atan\u0131n rolu aktiv olsun. Qloballa\u015fan d\u00f6vrd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u0259lumatlar \u00e7oxal\u0131b. Y\u0259ni indi ham\u0131m\u0131z m\u0259lumatl\u0131y\u0131q ki, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 atalar\u0131n ail\u0259d\u0259 rolu, t\u0259siri n\u0259 q\u0259d\u0259rdir v\u0259 sair\u0259. \u018fvv\u0259ll\u0259r is\u0259 m\u0259lumat\u0131m\u0131z he\u00e7 d\u0259 \u00e7ox deyildi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, atalar\u0131n ail\u0259d\u0259 rolu \u00e7ox vacib v\u0259 laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 olsun, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131n\u0131n t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259sind\u0259.<\/p>\n<p>Bizd\u0259 bel\u0259 bir problem var, ba\u011f\u00e7ada, m\u0259kt\u0259bd\u0259, universitetl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti qad\u0131nlard\u0131r. U\u015faq evd\u0259 daha \u00e7ox anas\u0131 il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olur, ba\u011f\u00e7aya, m\u0259kt\u0259b\u0259 gedir, orada da yen\u0259 qad\u0131n m\u00fc\u0259lliml\u0259rl\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olur. Y\u0259ni ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ail\u0259d\u0259 atan\u0131n rolunun artmas\u0131na b\u00f6y\u00fck ehtiyac var. \u018fg\u0259r \u0259trafda ki\u015fi faktoru z\u0259ifdirs\u0259, g\u0259r\u0259k evd\u0259 ki\u015fi faktoru g\u00fccl\u0259nsin. Ya o\u011flan, ya q\u0131z u\u015fa\u011f\u0131, f\u0259rqi yoxdur, u\u015faqlar atadan impuls als\u0131nlar. Lakin t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd edim ki, indiki valideynl\u0259rimizin bir \u00e7oxu he\u00e7 valideyn, ata funksiyas\u0131n\u0131n n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 ayd\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u0259 malik deyil. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ail\u0259 institutu il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k, f\u0259aliyy\u0259t proqramlar\u0131 haz\u0131rlamayl\u0131q v\u0259 arzuolunan s\u0259viyy\u0259d\u0259 ata rolunu\u00a0 inki\u015faf etdirm\u0259liyik. C\u0259miyy\u0259timiz m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n \u00e7ox h\u0259ssasla\u015f\u0131b, xeyli m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fib. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 inc\u0259 metodlarla b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u0259liyik&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Sosioloq: \u201c\u0130ndiki ail\u0259l\u0259r 30 il bundan \u0259vv\u0259lki deyil\u201d\u00a0 Sa\u011flam ail\u0259 m\u00fchitinin yaranmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259d\u0259 h\u0259r iki valideyn, y\u0259ni ata v\u0259 ana u\u015faqlar\u0131n h\u0259yat\u0131nda aktiv i\u015ftirak etm\u0259lidir. Ad\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan ail\u0259l\u0259rind\u0259 u\u015faqlar daha \u00e7ox ana il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olur. Bir \u00e7ox hallarda ata \u201cqazanc dal\u0131nca ged\u0259n\u201d ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 rolu oynay\u0131r v\u0259 u\u015faqlar\u0131n t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259sind\u0259n k\u0259narda qal\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r is\u0259 qeyd edir ki, atan\u0131n ail\u0259d\u0259ki rolu u\u015faqlar\u0131n h\u0259m psixoloji, h\u0259m d\u0259 fiziki sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Bel\u0259 ki, ara\u015fd\u0131rmalar da g\u00f6st\u0259rir ki, atalar u\u015faqlar\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259sind\u0259 aktiv i\u015ftirak etdiyi zaman u\u015faqlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131nda az probleml\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur, onlar\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":493259,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/43e62fdfbd6584cb7e59e50405640be5.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00a0Sosioloq: \u201c\u0130ndiki ail\u0259l\u0259r 30 il bundan \u0259vv\u0259lki deyil\u201d\u00a0 Sa\u011flam ail\u0259 m\u00fchitinin yaranmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259d\u0259 h\u0259r iki valideyn, y\u0259ni ata v\u0259 ana u\u015faqlar\u0131n h\u0259yat\u0131nda aktiv i\u015ftirak etm\u0259lidir. Ad\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan ail\u0259l\u0259rind\u0259 u\u015faqlar daha \u00e7ox ana il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olur. Bir \u00e7ox hallarda ata \u201cqazanc dal\u0131nca ged\u0259n\u201d ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 rolu oynay\u0131r v\u0259 u\u015faqlar\u0131n t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259sind\u0259n k\u0259narda qal\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r is\u0259 qeyd&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493258"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=493258"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493258\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/493259"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=493258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=493258"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=493258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}