{"id":493670,"date":"2022-07-11T14:00:22","date_gmt":"2022-07-11T11:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=493670"},"modified":"2022-07-11T14:00:22","modified_gmt":"2022-07-11T11:00:22","slug":"d%c9%99d%c9%99-baba-dilimizd%c9%99-danismaq-utanc-rus-dilind%c9%99-danismaq-is%c9%99-intiligentlik-sayilir-niy%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=493670","title":{"rendered":"D\u0259d\u0259-baba dilimizd\u0259 dan\u0131\u015fmaq UTANC, rus dilind\u0259 dan\u0131\u015fmaq is\u0259 \u0130NT\u0130L\u0130GENTL\u0130K say\u0131l\u0131r \u2013 N\u0130Y\u018f?"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan dili \u00f6z v\u0259t\u0259nimizd\u0259 k\u00fcnc\u0259 s\u0131x\u0131l\u0131r v\u0259 rus dili getdikc\u0259 \u0259sas \u00fcnsiyy\u0259t dilin\u0259 \u00e7evrilir. Art\u0131q rus dili \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qeyri-r\u0259smi ikinci d\u00f6vl\u0259t dili statusundad\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259r 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n 7-si bu dild\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. \u0130nsanlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259tind\u0259 yar\u0131 rus, yari Az\u0259rbaycan s\u00f6zl\u0259rind\u0259n d\u00fcz\u00fcl\u0259n c\u00fcml\u0259l\u0259r ikrah do\u011furur. \u00d6vladlar\u0131 rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259 oxuyan valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131 il\u0259 evd\u0259 rus dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<div><\/div>\n<p>Az\u0259rbaycan dili yadla\u015f\u0131r, unudulur v\u0259 \u00f6z elind\u0259n \u00e7\u0131xda\u015f edilir. Bir s\u00f6zl\u0259 d\u0259d\u0259-baba dilimizd\u0259 dan\u0131\u015fmaq utanc, rus dilind\u0259 dan\u0131\u015fmaq is\u0259 aristokratl\u0131q v\u0259 intiligentlik say\u0131l\u0131r. Rus dilini bilm\u0259y\u0259nl\u0259r is\u0259 lin\u00e7 edilir, q\u0131nan\u0131l\u0131r, ona \u201cqara k\u00fctl\u0259\u201d, gerid\u0259 qalm\u0131\u015f kimi bax\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Mill\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n dil d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcr. Halbuki \u00f6z dilin\u0259 h\u00f6rm\u0259t etm\u0259y\u0259nl\u0259rin he\u00e7 bir mill\u0259t yan\u0131nda h\u00f6rm\u0259ti olmur.<\/p>\n<p>Faci\u0259 odur ki,\u00a0 Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan, v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan \u0259cn\u0259bil\u0259r d\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 bir k\u0259lm\u0259 bel\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131r. \u00d6yr\u0259nir, anlay\u0131r, amma dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mir. \u00c7\u00fcnki dilin\u0259 h\u00f6rm\u0259t edir. Bu n\u00fcmun\u0259vi g\u00f6st\u0259rici t\u0259kc\u0259 biz\u0259 aid deyil. Dil bilm\u0259k g\u00f6z\u0259ldir, amma \u00f6z dilind\u0259 dan\u0131\u015fmaq s\u0259rv\u0259t, d\u0259y\u0259r v\u0259 h\u00f6rm\u0259tdir&#8230;<\/p>\n<p>Biz niy\u0259 \u0259ksini edirik? Niy\u0259 dilimiz\u0259 h\u00f6rm\u0259t etmirik, b\u0259y\u0259nmirik v\u0259 sevmirik? Niy\u0259 varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dan\u0131r\u0131q?<\/p>\n<p>Dil\u00e7i alim Rafiq \u0130smay\u0131lov Bizim.Media-ya a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda k\u00f6kl\u00fc problem\u0259 bir ne\u00e7\u0259 s\u0259b\u0259b g\u0259tirib.<\/p>\n<p>O, deyib ki, el\u0259 m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yaratmal\u0131y\u0131q ki, insanlar \u00f6z dill\u0259rin\u0259 daha \u00e7ox meyl etsinl\u0259r:<\/p>\n<p>\u201cBu, Sovetd\u0259n qalma bir problemdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259ll ed\u0259 bilmirik. Indi c\u0259miyy\u0259td\u0259 bel\u0259 bir fikir formala\u015f\u0131b. Rus dilini bilirs\u0259ns\u0259 v\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rsansa, daha ali t\u0259b\u0259q\u0259y\u0259 m\u0259nsubsan. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ba\u015fqa dill\u0259rd\u0259 t\u0259dris olunan m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilin\u0259 daha \u00e7ox diqq\u0259ti art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259 oxuyan ibtidai sinifl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dili h\u0259ft\u0259d\u0259 c\u0259mi 2 saat, t\u0259drisi Az\u0259rbaycan dilind\u0259 olan m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 is\u0259 rus dilin\u0259 10 saat ayr\u0131l\u0131r. S\u00f6zs\u00fcz ki, bu m\u0259qam h\u0259min u\u015faqlarda dil da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 rolunu oynay\u0131r. Onlar\u0131n \u0259sas \u00fcnsiyy\u0259t dili rus dili olur. T\u0259lim dig\u0259r dild\u0259 apar\u0131l\u0131rsa, \u00f6nc\u0259 orada Az\u0259rbaycan dili vahid d\u0259rsliyi olmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 vahid d\u0259rslikd\u0259n d\u0259rs ke\u00e7m\u0259lidirl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Rafiq \u0130smay\u0131lov problemin sosial t\u0259r\u0259fin\u0259 d\u0259 toxunub:<\/p>\n<p>\u201cDediyimiz rus dili c\u0259miyy\u0259td\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir dey\u0259. \u0259m\u0259k bazar\u0131nda rus dilli \u0259m\u0259k bazar\u0131nda rusdilli insanlara daha \u00e7ox qiym\u0259t verilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u0130st\u0259nil\u0259n i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259n i\u015f\u00e7i axtaranda, i\u015f\u00e7inin rusdilli omas\u0131n\u0131 arzulay\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259hsild\u0259 o y\u00f6n\u00fcmd\u0259 d\u0259 d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan dili proqram\u0131 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 il\u0259 eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 olsun v\u0259 bu dild\u0259 daha \u00e7ox \u00fcnsiyy\u0259t qursunlar.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 yet\u0259rinc\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin olmamas\u0131 da problemdir. D\u0259rslikd\u0259n \u0259lav\u0259 yax\u015f\u0131 bir \u0259d\u0259biyyat yox s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir. Ancaq rus dilind\u0259 onlarla \u0259d\u0259biyyat v\u0259 ensiklopediyalar var. Halbuki d\u00fcnyada \u00e7oxdand\u0131r ki, d\u0259rslik yegan\u0259 bilik m\u0259nb\u0259yi deyil.<\/p>\n<p>Qald\u0131 ki, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan v\u0259 uzun ill\u0259rdir \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ya\u015fayan \u0259cn\u0259bil\u0259rin bizim dild\u0259 dan\u0131\u015fmamalar\u0131na, bu da h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n daxilind\u0259ki keyfiyy\u0259td\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. \u0130nsan \u00f6z dilin\u0259 h\u00f6rm\u0259t etm\u0259lidir v\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r ki, ba\u015fqalar\u0131 da o dil\u0259 h\u00f6rm\u0259t etsin. Bu y\u00f6nd\u0259 t\u0259bli\u011fat g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259lidir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan dili \u00f6z v\u0259t\u0259nimizd\u0259 k\u00fcnc\u0259 s\u0131x\u0131l\u0131r v\u0259 rus dili getdikc\u0259 \u0259sas \u00fcnsiyy\u0259t dilin\u0259 \u00e7evrilir. Art\u0131q rus dili \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qeyri-r\u0259smi ikinci d\u00f6vl\u0259t dili statusundad\u0131r. H\u0259r 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n 7-si bu dild\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. \u0130nsanlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259tind\u0259 yar\u0131 rus, yari Az\u0259rbaycan s\u00f6zl\u0259rind\u0259n d\u00fcz\u00fcl\u0259n c\u00fcml\u0259l\u0259r ikrah do\u011furur. \u00d6vladlar\u0131 rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259 oxuyan valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131 il\u0259 evd\u0259 rus dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. Az\u0259rbaycan dili yadla\u015f\u0131r, unudulur v\u0259 \u00f6z elind\u0259n \u00e7\u0131xda\u015f edilir. Bir s\u00f6zl\u0259 d\u0259d\u0259-baba dilimizd\u0259 dan\u0131\u015fmaq utanc, rus dilind\u0259 dan\u0131\u015fmaq is\u0259 aristokratl\u0131q v\u0259 intiligentlik say\u0131l\u0131r. Rus dilini bilm\u0259y\u0259nl\u0259r is\u0259 lin\u00e7 edilir, q\u0131nan\u0131l\u0131r, ona \u201cqara k\u00fctl\u0259\u201d, gerid\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":493671,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars.jpg",640,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars.jpg",640,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars.jpg",640,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars-584x365.jpg",584,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars.jpg",640,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars.jpg",640,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/1657288329_tars.jpg",640,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan dili \u00f6z v\u0259t\u0259nimizd\u0259 k\u00fcnc\u0259 s\u0131x\u0131l\u0131r v\u0259 rus dili getdikc\u0259 \u0259sas \u00fcnsiyy\u0259t dilin\u0259 \u00e7evrilir. Art\u0131q rus dili \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qeyri-r\u0259smi ikinci d\u00f6vl\u0259t dili statusundad\u0131r. H\u0259r 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n 7-si bu dild\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. \u0130nsanlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259tind\u0259 yar\u0131 rus, yari Az\u0259rbaycan s\u00f6zl\u0259rind\u0259n d\u00fcz\u00fcl\u0259n c\u00fcml\u0259l\u0259r ikrah do\u011furur. \u00d6vladlar\u0131 rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259 oxuyan valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131 il\u0259 evd\u0259 rus dilind\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493670"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=493670"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/493670\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/493671"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=493670"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=493670"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=493670"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}