{"id":494345,"date":"2022-07-13T19:52:36","date_gmt":"2022-07-13T16:52:36","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=494345"},"modified":"2022-07-13T19:52:36","modified_gmt":"2022-07-13T16:52:36","slug":"qazil%c9%99r-v%c9%99t%c9%99n-torpaqlarinin-asiql%c9%99ri-onlara-qaygi-h%c9%99r-k%c9%99sin-borcudur-s%c9%99rh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=494345","title":{"rendered":"Qazil\u0259r &#8211; V\u0259t\u0259n torpaqlar\u0131n\u0131n a\u015fiql\u0259ri: onlara qay\u011f\u0131 h\u0259r k\u0259sin borcudur &#8211; \u015e\u018fRH"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcharib\u0259 yaln\u0131z da\u011f\u0131nt\u0131, itki, yaral\u0131 vermir. O, qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015f insanlarda d\u0259rin psixoloji hal yarad\u0131r. M\u00fcharib\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 posttravmatik stress poz\u011funlu\u011fu (travmadan sonrak\u0131 sars\u0131lma hal\u0131) yaran\u0131r. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n psixikas\u0131nda t\u0259krarlanan hadis\u0259l\u0259r yaran\u0131r. Psixoloqlar bildirirl\u0259r ki, bu travmatik xarakterli t\u0259hl\u00fck\u0259li hald\u0131r. Bel\u0259d\u0259 h\u0259min insanlar \u00f6zl\u0259rini aciz hiss edirl\u0259r. Psixoloji travmalar 25-30 faiz hadis\u0259d\u0259 posttravmatik stress poz\u011funlu\u011funa s\u0259b\u0259b olur. \u201cReport\u201dun m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, travma alan insanlar\u0131n 60 faizi daha sonra \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>\u018fslind\u0259, AB\u015e h\u0259rb\u00e7il\u0259ri Vyetnam, \u018ffqan\u0131stan m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259 bu hal\u0131 ya\u015fay\u0131blar. 1955-1975-ci ill\u0259r\u0259d\u0259k davam etmi\u015f bu m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra h\u0259rb\u00e7il\u0259rin v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259rin \u00e7oxu \u00f6z evl\u0259rind\u0259 sa\u011f qalmad\u0131. Bu hadis\u0259y\u0259 \u201cVyetnam sindromu\u201d deyilir. M\u00fcharib\u0259d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n bir n\u0259f\u0259r\u0259 Vyetnam m\u00fcharib\u0259sinin \u00fc\u00e7 ke\u00e7mi\u015f \u0259sg\u0259rinin intihar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 2,5 milyon amerikal\u0131 g\u0259nc i\u015ftirak etmi\u015fdi. Onlardan 58 mini itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f say\u0131l\u0131rd\u0131. 150 mini is\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 ald\u0131qlar\u0131 m\u0259n\u0259vi travmalarla evl\u0259rind\u0259 bacarm\u0131rd\u0131. AB\u015e h\u0259rb\u00e7il\u0259ri \u0130raq, \u018ffqan\u0131standa v\u0259 oralardan ev\u0259 d\u00f6nd\u00fckd\u0259n sonra da ald\u0131qlar\u0131 psixoloji tramvalar\u0131n c\u0259ngind\u0259n xilas ola bilm\u0259yib. AB\u015e-\u0131n Veteranlar\u0131n i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 Komit\u0259si \u0130raq v\u0259 \u018ffqan\u0131stan m\u00fcharib\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f 4 800 qad\u0131n v\u0259 ki\u015finin tarixini ara\u015fd\u0131r\u0131b. Onlar \u0130raq v\u0259 ya \u018ffqan\u0131standa ezamiyy\u0259td\u0259 bir d\u0259f\u0259 olublar. H\u0259min insanlarla \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apar\u0131l\u0131b. Bununla bel\u0259, ara\u015fd\u0131rma n\u0259tic\u0259sind\u0259 onlarda (6,1 faiz ki\u015fi v\u0259 6,7 faiz qad\u0131nda) posttravmatik stress poz\u011funlu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Qad\u0131n v\u0259 ki\u015fil\u0259rin sars\u0131lmas\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259nm\u0259yib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDcvMTMvMTcvNDYvNTcvNGMyZGY5YWItNGM5OS00NmY4LThjYWQtZmI5ZGNmNTdiOWY0LzEuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=10dd3c36f17427c6\" alt=\"\" \/><br \/>\nD\u00fczd\u00fcr, Vyetnam m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra amerikal\u0131 h\u0259rb\u00e7il\u0259ri he\u00e7 evd\u0259 d\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq q\u0259hr\u0259man kimi v\u0259 xo\u015f qar\u015f\u0131lamad\u0131lar. Ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u00fchitd\u0259 onlar\u0131 t\u0259hqir etm\u0259kd\u0259n bel\u0259 \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259nl\u0259r olub. Onlara ri\u015fx\u0259ndl\u0259 yana\u015fanlar da az olmay\u0131b. \u201cM\u00fcharib\u0259d\u0259 n\u0259 i\u015fin var idi?\u201d, \u201cNiy\u0259 getmi\u015fdin?\u201d, \u201cOra s\u0259nin yerin idi?\u201d, \u201cN\u0259 qazand\u0131n?\u201d v\u0259 ba\u015fqa a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 suallar ya\u011fd\u0131r\u0131rd\u0131lar. Halbuki bu m\u00fcharib\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 il\u0259 AB\u015e-\u0131n siyasi-ideoloji maraqlar\u0131n\u0131n sava\u015f\u0131 idi. Ancaq Amerika v\u0259 sovet h\u0259rb\u00e7il\u0259ri ora \u00f6zba\u015f\u0131na getm\u0259mi\u015fdil\u0259r. Onlar v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olduqlar\u0131 \u00f6lk\u0259nin hakimiyy\u0259tl\u0259rinin \u0259mrini yerin\u0259 yetirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Vyetnam, \u018ffqan\u0131stan, \u0130raq v\u0259 Suriyada sava\u015f\u0131rd\u0131lar. II D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra evin\u0259 d\u00f6nm\u00fc\u015f sovet \u0259sg\u0259rl\u0259ri d\u0259 posttravmatik stress poz\u011funlu\u011funu ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDcvMTMvMTcvNDYvNTcvYzA0Njc0ZTEtMTlkZC00NjQyLTk3NjUtY2M2MTY0ZWU5NmE3LzIuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=9fb79d54e2f70b1e\" alt=\"\" \/><br \/>\nAz\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 is\u0259 ba\u015fqas\u0131n\u0131n torpaqlar\u0131nda m\u00fcharib\u0259 etm\u0259yib. O, \u00f6z d\u00f6vl\u0259ti, \u00f6z yurdunun i\u015f\u011faldan azad olunmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcharib\u0259 apar\u0131b. M\u0259tbuatda v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, qazil\u0259rimizin travmadan sonrak\u0131 sars\u0131lma hallar\u0131na dair x\u0259b\u0259rl\u0259r yay\u0131l\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259 onlar\u0131n yaln\u0131z sosial probleml\u0259rinin t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 bitmir. Onlar 44 g\u00fcn silah, raket, top s\u0259si e\u015fidib. H\u0259r g\u00fcn \u00f6l\u0259c\u0259kl\u0259rini, \u015f\u0259hid olacaqlar\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yibl\u0259r. Bu insanlar\u0131 s\u0259h\u0259r yuxudan top s\u0259sin\u0259 oyan\u0131blar. Onlar s\u0259h\u0259r \u0259sg\u0259r, h\u0259rb\u00e7i yolda\u015flar\u0131n\u0131 qan i\u00e7ind\u0259 g\u00f6r\u00fcbl\u0259r. Qazil\u0259r b\u0259d\u0259nl\u0259rind\u0259 yaralarla yana\u015f\u0131, m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n psixoloji travma da al\u0131blar. Bu hal onlar\u0131 sakit qoymur. Onlar tez-tez haldan-hala d\u00fc\u015f\u00fcr, ya\u015fad\u0131qlar\u0131 a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259ri xat\u0131rlay\u0131rlar. D\u00fc\u015fm\u0259ni \u0259z\u0259n bel\u0259 insanlar aciz g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Bu v\u0259 dig\u0259r bax\u0131mdan m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na, qazil\u0259r\u0259, \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rin\u0259 qay\u011f\u0131 h\u0259r k\u0259sin borcudur. Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 i\u015f\u011faldan azad edil\u0259nd\u0259n sonra 100 min \u015f\u0259xs\u0259 191 min xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rilib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMDcvMTMvMTcvNDYvNTcvZjk2ZDc2MzUtMzQ3MS00ZDU4LTk1OWQtN2NjOWEwNzlmZDY0LzMuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=dc9f07c166cfadd2\" alt=\"\" \/><br \/>\nT\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, \u00f6mr\u00fc boyu g\u00fcll\u0259, top, raket s\u0259si e\u015fitm\u0259y\u0259nl\u0259r, g\u00f6zl\u0259rinin \u00f6n\u00fcnd\u0259 \u0259sg\u0259r, h\u0259rb\u00e7i yolda\u015f\u0131n\u0131n nec\u0259 \u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u015f\u0259hid oldu\u011funu g\u00f6rm\u0259y\u0259nl\u0259r onlar\u0131n hal\u0131n\u0131 anlam\u0131rlar. Bir s\u0131ra hallarda onlar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131rlar. Onlara qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259k h\u0259r k\u0259sin borcudur. Qay\u011f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmas\u0131 onlar\u0131n psixoloji hal\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca m\u00fcalic\u0259sidir. Ail\u0259d\u0259n c\u0259miyy\u0259t\u0259, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131ndan m\u0259murlarad\u0259k h\u0259r k\u0259sin bu reall\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul etm\u0259si vacib say\u0131l\u0131r. Onlar bizim aram\u0131zdad\u0131r. Bu insanlar d\u00fc\u015fd\u00fckl\u0259ri sosial-psixoloji hallar\u0131 il\u0259 d\u0259 biz\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259ni xat\u0131rlad\u0131rlar. H\u0259min insanlar varl\u0131qlar\u0131 il\u0259 biz\u0259 v\u0259t\u0259ni qoruma\u011f\u0131n h\u0259r k\u0259sin borcu oldu\u011funu bir daha s\u00fcbut edirl\u0259r. Qazil\u0259r v\u0259t\u0259n torpaqlar\u0131n\u0131n a\u015fiql\u0259ridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcharib\u0259 yaln\u0131z da\u011f\u0131nt\u0131, itki, yaral\u0131 vermir. O, qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015f insanlarda d\u0259rin psixoloji hal yarad\u0131r. M\u00fcharib\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 posttravmatik stress poz\u011funlu\u011fu (travmadan sonrak\u0131 sars\u0131lma hal\u0131) yaran\u0131r. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n psixikas\u0131nda t\u0259krarlanan hadis\u0259l\u0259r yaran\u0131r. Psixoloqlar bildirirl\u0259r ki, bu travmatik xarakterli t\u0259hl\u00fck\u0259li hald\u0131r. Bel\u0259d\u0259 h\u0259min insanlar \u00f6zl\u0259rini aciz hiss edirl\u0259r. Psixoloji travmalar 25-30 faiz hadis\u0259d\u0259 posttravmatik stress poz\u011funlu\u011funa s\u0259b\u0259b olur. \u201cReport\u201dun m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, travma alan insanlar\u0131n 60 faizi daha sonra \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. \u018fslind\u0259, AB\u015e h\u0259rb\u00e7il\u0259ri Vyetnam, \u018ffqan\u0131stan m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259 bu hal\u0131 ya\u015fay\u0131blar. 1955-1975-ci ill\u0259r\u0259d\u0259k davam etmi\u015f bu m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra h\u0259rb\u00e7il\u0259rin v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":494346,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/esas.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcharib\u0259 yaln\u0131z da\u011f\u0131nt\u0131, itki, yaral\u0131 vermir. O, qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olmu\u015f insanlarda d\u0259rin psixoloji hal yarad\u0131r. M\u00fcharib\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 posttravmatik stress poz\u011funlu\u011fu (travmadan sonrak\u0131 sars\u0131lma hal\u0131) yaran\u0131r. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n psixikas\u0131nda t\u0259krarlanan hadis\u0259l\u0259r yaran\u0131r. Psixoloqlar bildirirl\u0259r ki, bu travmatik xarakterli t\u0259hl\u00fck\u0259li hald\u0131r. Bel\u0259d\u0259 h\u0259min insanlar \u00f6zl\u0259rini aciz hiss edirl\u0259r. Psixoloji travmalar 25-30 faiz hadis\u0259d\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/494345"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=494345"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/494345\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/494346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=494345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=494345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=494345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}