{"id":498673,"date":"2022-07-26T20:00:27","date_gmt":"2022-07-26T17:00:27","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=498673"},"modified":"2022-07-26T20:00:27","modified_gmt":"2022-07-26T17:00:27","slug":"ana-dilimizi-qoruyub-saxlamaq-onu-inkisaf-etdirm%c9%99k-h%c9%99r-birimizin-m%c9%99n%c9%99vi-borcudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=498673","title":{"rendered":"Ana dilimizi qoruyub saxlamaq, onu inki\u015faf etdirm\u0259k h\u0259r birimizin m\u0259n\u0259vi borcudur"},"content":{"rendered":"<p>Dil mill\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131, onun m\u0259n\u0259vi diriliyidir. Dil xalq\u0131n tarixinin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin ifad\u0259 vasit\u0259sidir. \u00dcmumilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev dil haqq\u0131nda demi\u015fdir \u201c\u0130nki\u015faf etmi\u015f z\u0259ngin dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik olan xalq \u0259yilm\u0259zdir, \u00f6lm\u0259zdir, b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 malikdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131za ulu babalardan miras qalm\u0131\u015f bu \u0259n qiym\u0259tli milli s\u0259rv\u0259ti h\u0259r bir Az\u0259rbaycan \u00f6vlad\u0131 g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qorumal\u0131, daim qay\u011f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 etm\u0259lidir. Bu onun m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcudur\u201d. \u00c7ox\u0259srlik yaz\u0131 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri olan Az\u0259rbaycan dilind\u0259 z\u0259ngin \u0259d\u0259biyyat yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0XX \u0259srin\u00a020-ci ill\u0259rinin sonuna kimi Az\u0259rbaycan dilinin yaz\u0131s\u0131 \u0259r\u0259b qrafikas\u0131na \u0259saslanm\u0131\u015f, yaln\u0131z 1929-cu ild\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7ilmi\u015fdir. \u018fr\u0259b \u0259lifbas\u0131n\u0131n islah olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 ilk t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs 19-cu \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 M.F.Axundzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 sonradan bu ideya bir \u00e7ox Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nmi\u015fdir. Lakin \u0259lifba islahat\u0131 sah\u0259sind\u0259 ilk praktiki add\u0131mlar 1918-ci ilin may\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi elan olunduqdan sonra at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il 18 iyun tarixli f\u0259rman\u0131ndan sonra b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7ildi v\u0259 1 avqust \u018flifba g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olundu. Bu \u00e7ox b\u00f6y\u00fck tarixi hadis\u0259 idi.\u00a0 \u00c7\u00fcnki xalq\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n \u00fcmumi yaz\u0131 sistemin\u0259 qo\u015fulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni perspektivl\u0259r a\u00e7d\u0131. Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si dilin z\u0259nginliyinin h\u0259m\u00e7inin d\u00f6vl\u0259tin q\u00fcdr\u0259tinin qorunmas\u0131n\u0131n \u0259yani s\u00fcbutudur.<\/p>\n<p>Dilimizin qorunmas\u0131nda ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli dill\u0259rin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 siyas\u0259ti yeridilirdi. Bel\u0259 \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Heyd\u0259 \u018fliyyev \u00f6z q\u0259tiyy\u0259tli m\u00f6vqeyini ortaya qoyaraq, 27 aprel 1978-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131na \u201cAz\u0259rbaycan SSR-nin d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir\u201d madd\u0259sinin \u0259lav\u0259 edilm\u0259sin\u0259 nail oldu. Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00fct\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u00a0 dil siyas\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si, formala\u015fmas\u0131 v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edib. Ulu \u00f6nd\u0259rin layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131 c\u0259nab prezident \u0130lham \u018fliyevin dil m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259ti d\u00f6vl\u0259t dilinin inki\u015faf\u0131na daha da \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n 2004-c\u00fc il yanvar\u0131n 12-d\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam bunun \u0259yani s\u00fcbutudur. \u201cAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131 2013-c\u00fc il 9 aprel tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq etm\u0259si milli v\u0259 m\u0259n\u0259vi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fczg\u00fcs\u00fc olan ana dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 z\u0259nginliyinin qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259dir. Bundan ba\u015fqa imzalanan bir \u00e7ox f\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar d\u00f6vl\u0259t dilin\u0259 olan qay\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259tin n\u0259tic\u0259sidir. D\u00fc\u015f\u00fc\u015fn\u00fcr\u0259m ki, dilimizi qoruyub saxlama\u011f onu inki\u015faf etdirtm\u0259k h\u0259r birimizin m\u0259n\u0259vi borcudur. \u00c7\u00fcnki bir mill\u0259tin ana dili yoxdursa o mill\u0259t art\u0131q mill\u0259t deyil. \u0130ll\u0259rl\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan do\u011fma torpaqlar\u0131m\u0131zda Milli Ordumuzun V\u0259t\u0259n sevgisind\u0259n do\u011fan z\u0259f\u0259r s\u0259sl\u0259ri yay\u0131ld\u0131. \u0130\u015f\u011fal edildiyi g\u00fcnd\u0259n \u00f6z do\u011fma ad\u0131nda s\u0259sl\u0259nm\u0259m\u0259sinin xiff\u0259tini \u00e7\u0259k\u0259n k\u0259ndl\u0259rimiz, rayon v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimiz Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin q\u0259l\u0259b\u0259 m\u00fcjd\u0259li \u00e7\u0131x\u0131\u015f v\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259rind\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259 zirv\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ldi. Onu \u0259l\u00fcst\u00fc g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259ri il\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z eyb\u0259c\u0259r adlardan s\u0131yr\u0131laraq \u00f6z \u0259z\u0259li adlar\u0131 il\u0259 \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131. Tarix\u0259 \u00f6z m\u00f6h\u00fcr\u00fcn\u00fc vuran \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r\u201d nidas\u0131 il\u0259 yola \u00e7\u0131xan Ali Ba\u015f Komandan v\u0259 onun m\u00fcz\u0259ff\u0259r ordusu dilind\u0259 ana dilimizin k\u0259lm\u0259l\u0259ri z\u0259f\u0259r \u00e7ald\u0131. Bu m\u0259nada \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r!\u201d nidas\u0131 h\u0259m d\u0259 ana dilimizin qorunmas\u0131na, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 qalib d\u00fcnya dili kimi \u0259rm\u0259\u011fan edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n bir nida oldu. \u00c7\u00fcnki 30 ild\u0259 t\u0259kc\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z deyil, h\u0259m d\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n tarixi abid\u0259l\u0259rimiz, tarixi toponiml\u0259rimiz d\u0259 \u00f6z ana dilimizd\u0259ki g\u00f6z\u0259l adlar\u0131ndan uzaq d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Tarix\u0259 h\u00f6km ed\u0259n qalib nidalardan biri olmu\u015f \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r!\u201d nidas\u0131 ana dilimizin m\u00f6vcudlu\u011funu da qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z q\u0259l\u0259b\u0259nin zirv\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ltdi.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcnel \u018fbd\u00fcrr\u0259hmanova,<\/strong><br \/>\n<em>YAP-\u0131n g\u0259nc f\u0259al\u0131<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dil mill\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131, onun m\u0259n\u0259vi diriliyidir. Dil xalq\u0131n tarixinin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin ifad\u0259 vasit\u0259sidir. \u00dcmumilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev dil haqq\u0131nda demi\u015fdir \u201c\u0130nki\u015faf etmi\u015f z\u0259ngin dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik olan xalq \u0259yilm\u0259zdir, \u00f6lm\u0259zdir, b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 malikdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131za ulu babalardan miras qalm\u0131\u015f bu \u0259n qiym\u0259tli milli s\u0259rv\u0259ti h\u0259r bir Az\u0259rbaycan \u00f6vlad\u0131 g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qorumal\u0131, daim&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":498674,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",975,540,false],"newsmatic-featured":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",820,454,false],"newsmatic-list":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",600,332,false],"newsmatic-thumb":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",300,166,false],"newsmatic-small":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",150,83,false],"newsmatic-grid":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",400,222,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/b6b3598b160711395441294796110453552.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Dil mill\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131, onun m\u0259n\u0259vi diriliyidir. Dil xalq\u0131n tarixinin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin ifad\u0259 vasit\u0259sidir. \u00dcmumilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev dil haqq\u0131nda demi\u015fdir \u201c\u0130nki\u015faf etmi\u015f z\u0259ngin dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik olan xalq \u0259yilm\u0259zdir, \u00f6lm\u0259zdir, b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 malikdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131za ulu babalardan miras qalm\u0131\u015f bu \u0259n qiym\u0259tli milli s\u0259rv\u0259ti h\u0259r bir Az\u0259rbaycan \u00f6vlad\u0131 g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qorumal\u0131, daim...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/498673"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=498673"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/498673\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/498674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=498673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=498673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=498673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}