{"id":498962,"date":"2022-07-27T12:57:01","date_gmt":"2022-07-27T09:57:01","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=498962"},"modified":"2022-07-27T12:57:01","modified_gmt":"2022-07-27T09:57:01","slug":"ulu-ond%c9%99r-ana-dili-il%c9%99-bagli-ugurlu-dovl%c9%99t-siyas%c9%99tinin-t%c9%99m%c9%99lini-qoyub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=498962","title":{"rendered":"Ulu \u00d6nd\u0259r ana dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 u\u011furlu d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin t\u0259m\u0259lini qoyub"},"content":{"rendered":"<p>Q\u0259dim Tariximiz\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq Mahmud Ka\u015f\u011farinin Divan\u00fc L\u00fc\u011fati-it-T\u00fcrk \u0259s\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00a022 boydan ibar\u0259t Orta Asiya k\u00f6k\u0259nli \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n n\u00fcfuzlu t\u00fcrk boyudur. O\u011fuzlar X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin \u015f\u0259rqind\u0259n Ceyhun (Amud\u0259rya) \u00e7ay\u0131na q\u0259d\u0259r olan \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015fdirl\u0259r. K\u00f6\u00e7\u0259ri h\u0259yat t\u0259rzi ya\u015fayan o\u011fuzlar t\u0259xmin\u0259n 7-ci \u0259srd\u0259n etibar\u0259n yer d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar v\u0259 co\u011frafi bax\u0131mdan, Bizans imperiyas\u0131n\u0131n qeydl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259 Balkanlara yay\u0131ld\u0131lar. O\u011fuzlar T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkm\u0259nistan, \u0130ran, \u0130raq, Suriya, Misir ve Balkanlarda (Bolgar\u0131stan, Rum\u0131niya, Yunan\u0131stan, Makedoniya, Kosova, Serbiya) ya\u015fayan t\u00fcrkl\u0259rin atas\u0131 say\u0131l\u0131r. Bu onu birdaha s\u00fcbut edirki,Az\u0259rbaycan dilinin z\u0259nginliyi\u00a0 d\u0259rin tarixi k\u00f6k\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.B\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, ana dilimizin inki\u015faf\u0131nda, onun d\u00f6vl\u0259t dili olaraq y\u00fcks\u0259k m\u0259rt\u0259b\u0259y\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131nda ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri olub. Heyd\u0259r \u018fliyev ana dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin t\u0259m\u0259lini \u00f6lk\u0259mizin m\u00fcst\u0259qilliyinin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n qoyub. Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq f\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar imzalay\u0131b. M\u0259hz \u00fcmummilli liderimizin apard\u0131\u011f\u0131 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259tin n\u0259tic\u0259sidir ki, 1995-ci ild\u0259 ilk milli Konstitusiyam\u0131za Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t dili kimi daxil edilib. 2001-ci ilin iyul ay\u0131nda ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman imzalay\u0131b, daha sonra is\u0259 2001-ci ild\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 f\u0259rmana \u0259sas\u0259n, avqustun 1-i respublikam\u0131zda Az\u0259rbaycan \u018flifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Dili G\u00fcn\u00fc kimi t\u0259sis olunub. Az\u0259rbaycan dilinin beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 n\u00fcfuz qazanmas\u0131 dilimizi \u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l formada t\u0259qdim etm\u0259yi bacaran Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli liderin ideyalar\u0131n\u0131 layiqinc\u0259 davam etdir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev dilimiz\u0259, milli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz\u0259, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin t\u0259bli\u011fin\u0259, q\u0259dim tarix\u0259 malik m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin tan\u0131d\u0131lmas\u0131na b\u00f6y\u00fck h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015f\u0131r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n 2004-c\u00fc il yanvar\u0131n 12-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam Az\u0259rbaycan dilinin safla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm add\u0131md\u0131r.Tarixin qaynaqlar\u0131ndan s\u00fcz\u00fcl\u00fcb g\u0259l\u0259n, can\u0131m\u0131za, qan\u0131m\u0131za ana s\u00fcd\u00fc v\u0259 laylas\u0131 il\u0259 damla-damla, q\u0259tr\u0259-q\u0259tr\u0259 hopan ana dilimiz\u0259 dahil\u0259rimizin d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 yet\u0259rinc\u0259 yer verilib, bu dilin m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyi v\u0259 \u0259srar\u0259ngizliyi bar\u0259d\u0259 \u00e7ox yaz\u0131l\u0131b. H\u0259l\u0259 XII \u0259srd\u0259 t\u0259kc\u0259 \u015e\u0259rq\u0259 deyil, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131na \u00f6z \u0259v\u0259zsiz \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 imza atan dahi Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 ana dilimizin q\u00fcdr\u0259tini, g\u00f6z\u0259lliyini duyuruq.Q\u0131l\u0131nc\u0131n\u0131n h\u0259r iki t\u0259r\u0259fi k\u0259s\u0259n, ana dilini g\u00f6yl\u0259r\u0259 qald\u0131ran \u015fair-h\u00f6kmdar \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n Az\u0259rbaycan dilini d\u00f6vl\u0259t v\u0259 poeziya dilin\u0259 \u00e7evirm\u0259si, \u0259d\u0259biyyat\u0131m\u0131zda, klassik poeziyam\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131nda, ana dilimizin \u015feir dilin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sind\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u0259v\u0259zsizdir. 30-cu ill\u0259rd\u0259 repressiya zaman\u0131 y\u00fczl\u0259rl\u0259 milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li \u015fairimiz, o c\u00fcml\u0259d\u0259n S.H\u00fcseyn, H.Cavid, \u018f.Cavad, M.M\u00fc\u015ffiq repressiyan\u0131n qurban\u0131na \u00e7evrildil\u0259r. Bu repressiya milli \u015f\u00fcurumuza, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzimiz\u0259, mill\u0259timiz\u0259, dilimiz\u0259 b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259 oldu. Lakin 70 il Sovet rejiminin a\u011f\u0131r v\u0259 \u0259zici t\u0259siri alt\u0131nda olsa bel\u0259 dilimiz, dilimizin safl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z\u0131n g\u0259rgin m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn milliliyini qoruyub saxlaya bildi. H\u0259l\u0259 60-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t idar\u0259l\u0259rind\u0259 ana dilind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n qada\u011fan olundu\u011fu ill\u0259rd\u0259 bir s\u0131ra milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z \u00f6z yarad\u0131c\u0131l\u0131qlar\u0131nda ana dili m\u00f6vzusunu ana x\u0259tt\u0259 \u00e7evirdil\u0259r. M.\u0130brahimov, \u015e.Qurbanov, X.R.Ulut\u00fcrk, B.Vahabzad\u0259 kimi milli d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 \u015fairl\u0259r n\u0259sli yeti\u015fdi. B.Vahabzad\u0259 dilimizin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 bir-birinin ard\u0131nca Ana dilimizin qorunmas\u0131, inki\u015faf etm\u0259si haqq\u0131nda \u015feirl\u0259r, m\u0259qal\u0259l\u0259r yazd\u0131. \u015eairin \u201cAna dili\u201d \u015feiri yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n monumental \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n biridir.S\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z\u0131n yaz\u0131b-yaratd\u0131\u011f\u0131 bu incil\u0259r bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r qiym\u0259tlidir. Bu incil\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 dilimizin safl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r bir tarix d\u0259 ya\u015fay\u0131r. Ana dili b\u00fct\u00fcn elml\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259yin a\u00e7ar\u0131d\u0131r. Tarix durduqca bu d\u0259y\u0259rli s\u0259rv\u0259timizin qay\u011f\u0131s\u0131na qalmal\u0131 v\u0259 dilimizi m\u00fck\u0259mm\u0259l formada g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259liyik. Bu, h\u0259r birimizin bir v\u0259t\u0259nda\u015f, bir insan, bir az\u0259rbaycanl\u0131 kimi \u0259n b\u00f6y\u00fck amal\u0131m\u0131z olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>H\u0259s\u0259n \u018fliyev,<\/strong><br \/>\n<em>YAP X\u0259tai rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n f\u0259al\u0131<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim Tariximiz\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq Mahmud Ka\u015f\u011farinin Divan\u00fc L\u00fc\u011fati-it-T\u00fcrk \u0259s\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00a022 boydan ibar\u0259t Orta Asiya k\u00f6k\u0259nli \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n n\u00fcfuzlu t\u00fcrk boyudur. O\u011fuzlar X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin \u015f\u0259rqind\u0259n Ceyhun (Amud\u0259rya) \u00e7ay\u0131na q\u0259d\u0259r olan \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015fdirl\u0259r. K\u00f6\u00e7\u0259ri h\u0259yat t\u0259rzi ya\u015fayan o\u011fuzlar t\u0259xmin\u0259n 7-ci \u0259srd\u0259n etibar\u0259n yer d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar v\u0259 co\u011frafi bax\u0131mdan, Bizans imperiyas\u0131n\u0131n qeydl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259 Balkanlara yay\u0131ld\u0131lar. O\u011fuzlar T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkm\u0259nistan, \u0130ran, \u0130raq, Suriya, Misir ve Balkanlarda (Bolgar\u0131stan, Rum\u0131niya, Yunan\u0131stan, Makedoniya, Kosova, Serbiya) ya\u015fayan t\u00fcrkl\u0259rin atas\u0131 say\u0131l\u0131r. Bu onu birdaha s\u00fcbut edirki,Az\u0259rbaycan dilinin z\u0259nginliyi\u00a0 d\u0259rin tarixi k\u00f6k\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.B\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":498963,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/9ed27554158910147117047987810895945.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0259dim Tariximiz\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq Mahmud Ka\u015f\u011farinin Divan\u00fc L\u00fc\u011fati-it-T\u00fcrk \u0259s\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00a022 boydan ibar\u0259t Orta Asiya k\u00f6k\u0259nli \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n n\u00fcfuzlu t\u00fcrk boyudur. O\u011fuzlar X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin \u015f\u0259rqind\u0259n Ceyhun (Amud\u0259rya) \u00e7ay\u0131na q\u0259d\u0259r olan \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015fdirl\u0259r. K\u00f6\u00e7\u0259ri h\u0259yat t\u0259rzi ya\u015fayan o\u011fuzlar t\u0259xmin\u0259n 7-ci \u0259srd\u0259n etibar\u0259n yer d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar v\u0259 co\u011frafi bax\u0131mdan, Bizans imperiyas\u0131n\u0131n qeydl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259 Balkanlara&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/498962"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=498962"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/498962\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/498963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=498962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=498962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=498962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}