{"id":499144,"date":"2022-07-28T08:10:31","date_gmt":"2022-07-28T05:10:31","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=499144"},"modified":"2022-07-28T08:10:31","modified_gmt":"2022-07-28T05:10:31","slug":"ulu-ond%c9%99r-heyd%c9%99r-%c9%99liyev-must%c9%99qil-az%c9%99rbaycan-dovl%c9%99tinin-dil-siyas%c9%99tini-mu%c9%99yy%c9%99nl%c9%99sdirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=499144","title":{"rendered":"Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin dil siyas\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi"},"content":{"rendered":"<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p>Avqustun 1-i Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. Bu tarixin qeyd edilm\u0259si 2001-ci il avqustun 1-d\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7idl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n t\u0259sis edilib. Az\u0259rbaycan dili xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n s\u0259rv\u0259tdir. Harada ya\u015famas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, milyonlarla soyda\u015f\u0131m\u0131z \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si olan dilimiz tarix\u0259n b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7ib, zaman-zaman \u0259n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalsa da, \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131b. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa ed\u0259nd\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f tarixi \u015f\u0259rait xalq\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n \u00fcmumi yaz\u0131 sistemin\u0259 qo\u015fulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni perispektivl\u0259r a\u00e7d\u0131 v\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131n\u0131 z\u0259ruri etdi. Bu is\u0259 m\u00fcvafiq qanunun q\u0259bul olunmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259miz m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa ed\u0259nd\u0259n sonra, 1991-ci ilin dekabr\u0131nda Az\u0259rbaycanda lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7id bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edildi, amma icras\u0131 ill\u0259rl\u0259 uzand\u0131. Prezident H\u00fcyd\u0259r \u018fliyevin 18 iyun 2001-ci il tarixli F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n, bu proses ba\u015fa \u00e7atd\u0131. 2001-ci ilin 1 avqustunda \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 b\u00fct\u00fcn idar\u0259- m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r, t\u0259\u015fkilatlar, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 b\u00fct\u00fcn n\u0259\u015frl\u0259r lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7di. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli, i\u015fl\u0259k dil\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259 yol tapmas\u0131 Ana dilimizin g\u00f6z\u0259l bilicisi, mahir natiq ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin dilin qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir. Az\u0259rbaycan SSR-in 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi q\u0259bul edilm\u0259si is\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259 idi.<\/p>\n<p>H\u0259r bir xalq\u0131n milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n birini h\u0259min xalq\u0131n \u0259lifbas\u0131, yaz\u0131 sistemi t\u0259\u015fkil edir. \u018flifba xalq\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t silah\u0131, milli m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tidir. M\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l \u0259lifba \u0259sas\u0131nda apar\u0131lan yaz\u0131 sistemi xalq\u0131n maddi-m\u0259d\u0259ni nailiyy\u0259tl\u0259rinin yaranmas\u0131nda, ya\u015famas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda ba\u015fl\u0131ca rol oynay\u0131r, xalq\u0131n dilinin, elmi \u0259laq\u0259l\u0259rinin v\u0259 dig\u0259r z\u0259ruri f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259rinin t\u0259r\u0259qqisin\u0259 xidm\u0259t edir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0259lifbas\u0131 tarixin m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r ucbat\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b, sonuncu kiril qrafikal\u0131 \u0259lifba is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, Az\u0259rbaycan dilinin s\u0259s sistemin\u0259 uy\u011fun olmamas\u0131na baxmayaraq q\u0259bul edilib. Az\u0259rbaycan dilinin fonetik sistemin\u0259 tam uy\u011fun olan yeni \u0259lifba yaratmaq XX \u0259srin 80-c\u0131 ill\u0259rinin sonlar\u0131nda az bir zaman \u0259rzind\u0259 \u00fcmumxalq arzusuna \u00e7evrilib. Xalq milli m\u0259n\u0259vi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, yaz\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 \u00f6z ist\u0259yin\u0259 nail olma\u011f\u0131 qar\u015f\u0131ya m\u0259qs\u0259d qoymu\u015fdu. 1993-c\u00fc ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycanda ikinci d\u0259f\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan dili \u00f6z inki\u015faf\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. 1995-ci ild\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 q\u0259bul edil\u0259n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin ilk Konstitusiyas\u0131 il\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin ad\u0131 b\u0259rpa edildi. Bu, Ulu \u00d6nd\u0259rin Ana dilimiz\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259z m\u00f6vqeyinin daha bir parlaq n\u00fcmun\u0259si oldu. Milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin \u0259n qiym\u0259tlisi v\u0259 bir mill\u0259t kimi milli varl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzi olan Az\u0259rbaycan dilinin safla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131b. \u00d6lk\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131, i\u015fl\u0259k dil\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259 yol tapmas\u0131 dilin qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin v\u0259 \u0259lifbas\u0131n\u0131n qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimizin \u0259n z\u0259ruri m\u0259s\u0259l\u0259sidir. \u00c7\u00fcnki, 50 milyondan art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n atributdur. \u00d6lk\u0259 Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin dediyi kimi, Az\u0259rbaycan dili xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259ti, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259mr\u0259yliyinin sars\u0131lmaz t\u0259m\u0259lidir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 onun qorunmas\u0131 v\u0259 qay\u011f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmas\u0131 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur.<\/p>\n<p><strong>Malik Mirz\u0259yev,<\/strong><\/p>\n<p><em>YAP Lerik rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri<\/em><\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama--hidden\"><\/div>\n<div id=\"galleryList\" class=\"fotorama fotorama1658984946548\" data-nav=\"thumbs\" data-width=\"100%\" data-thumbwidth=\"90\" data-thumbheight=\"60\" data-allowfullscreen=\"true\" data-autoplay=\"3000\" data-ratio=\"1.5\" data-keyboard=\"true\" data-fit=\"contain\">\n<div class=\"fotorama__wrap fotorama__wrap--css3 fotorama__wrap--slide fotorama__wrap--toggle-arrows fotorama__wrap--no-controls\">\n<div class=\"fotorama__stage\">\n<div class=\"fotorama__fullscreen-icon\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__shaft\">\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img fotorama__active\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2022\/07\/27\/-649adc59165891831961418130310785699.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__video-close\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sharing my-2 row no-gutters d-print-none\">\n<div class=\"col-md-3\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avqustun 1-i Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. Bu tarixin qeyd edilm\u0259si 2001-ci il avqustun 1-d\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7idl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n t\u0259sis edilib. Az\u0259rbaycan dili xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n s\u0259rv\u0259tdir. Harada ya\u015famas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, milyonlarla soyda\u015f\u0131m\u0131z \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si olan dilimiz tarix\u0259n b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7ib, zaman-zaman \u0259n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalsa da, \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131b. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa ed\u0259nd\u0259n sonra yaranm\u0131\u015f tarixi \u015f\u0259rait xalq\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n \u00fcmumi yaz\u0131 sistemin\u0259 qo\u015fulmas\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":499145,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/edb446b6157622198956148823010774898-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Avqustun 1-i Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan dili g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. Bu tarixin qeyd edilm\u0259si 2001-ci il avqustun 1-d\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7idl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcn \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n t\u0259sis edilib. Az\u0259rbaycan dili xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n s\u0259rv\u0259tdir. Harada ya\u015famas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, milyonlarla soyda\u015f\u0131m\u0131z&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/499144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=499144"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/499144\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/499145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=499144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=499144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=499144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}