{"id":502853,"date":"2022-08-06T06:52:46","date_gmt":"2022-08-06T03:52:46","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=502853"},"modified":"2022-08-06T06:52:46","modified_gmt":"2022-08-06T03:52:46","slug":"daha-bir-m%c9%99hsulun-istehsali-artirilir-n%c9%99inki-idxali-aradan-qaldiracaq-ixrac-da-edil%c9%99c%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=502853","title":{"rendered":"Daha bir m\u0259hsulun istehsal\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131r: N\u0259inki idxal\u0131 aradan qald\u0131racaq, ixrac da edil\u0259c\u0259k"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 daha bir m\u0259hsulun \u2013 badam\u0131n ixrac\u0131na haz\u0131rla\u015f\u0131r.\u00a0 Bu bar\u0259d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyevan\u0131n avqustun 3-d\u0259 \u201cGrand-Agro \u0130nvitro\u201d M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131\u015f olmas\u0131 v\u0259 \u201cAzbadam\u201d M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin badam emal\u0131 zavodunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259rk\u0259n bildirilib.<\/p>\n<p>T\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u0130qtisadiyyat naziri Mikay\u0131l Cabbarov qeyd edib ki, \u00f6t\u0259n il badam\u00e7\u0131l\u0131q sah\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 olunub: \u201c2015-2019-cu ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 istehlak olunan t\u0259mizl\u0259nmi\u015f badam\u0131n 90-95 faizi idxal edilirdis\u0259, 2021-ci ilin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 art\u0131q biz \u00fcr\u0259ka\u00e7an dinamikan\u0131 g\u00f6r\u0259 bilirik\u201d.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnyada badam istehsal\u0131 art\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>2021-2022-ci ill\u0259rd\u0259 qlobal badam istehsal\u0131 1,6 milyon tondan \u00e7ox olub ki, bu da 2020-2021-ci ill\u0259r \u00fczr\u0259 1,7 milyon tonluq rekorddan sonra ikinci \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricidir.<\/p>\n<p><strong>\u00a0AB\u015e bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 liderdir<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyada badam istehsal\u0131nda ilk yeri AB\u015e tutur. Qlobal badam istehsal\u0131n\u0131n 78 faizi bu \u00f6lk\u0259nin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Sonrak\u0131 yerl\u0259rd\u0259 Avstraliya (8 faiz) v\u0259 \u0130spaniya (7 faiz) q\u0259rarla\u015f\u0131b. \u0130stehsal\u0131n \u0259sas hiss\u0259sinin AB\u015e-\u0131n \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259si onu ixracda da lider\u0259 \u00e7evirir. Bu \u00f6lk\u0259nin l\u0259p\u0259 badam ixrac\u0131n\u0131n \u0259sas istiqam\u0259ti Avropa (52 faiz), taxta qab\u0131ql\u0131 badamda is\u0259 Hindistan (65 faiz) v\u0259 \u00c7in (15 faz) \u00f6n s\u0131radad\u0131rlar. Dig\u0259r iki yeri d\u0259 istehsal g\u00f6st\u0259ricisind\u0259 oldu\u011fu kimi \u0130spaniya (ixrac\u0131n 90 faizini Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fkil edir) v\u0259 Avstraliya (ixrac\u0131n 48 faizini Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fkil edir) tutur.<\/p>\n<p><strong>\u018fn \u00e7ox badam idxal ed\u0259n v\u0259 istehlak ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Qlobal badam idxal\u0131nda Hindistan ilk yerd\u0259dir. Sonrak\u0131 yerl\u0259ri \u0130spaniya, Almaniya, \u00c7in, \u0130taliya tutur. D\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox badam istehlak ed\u0259n ilk 5 \u00f6lk\u0259 is\u0259 AB\u015e, Hindistan, \u0130spaniya, \u00c7in v\u0259 Almaniyad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130stehsal\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r istehlak\u0131 da art\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Kaliforniya, Avstraliya v\u0259 \u0130spaniyada badam istehsal\u0131n\u0131n h\u0259cmi on il \u0259vv\u0259ll\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 m\u00fcvafiq olaraq 1,5, 2,5 v\u0259 2,4 d\u0259f\u0259 art\u0131b. H\u0259m\u00e7inin 2010-2020-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Hindistan\u0131n badam idxal\u0131 4 d\u0259f\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r, \u0130spaniyan\u0131n 77 faiz, Almaniyan\u0131n 28 faiz, \u00c7inin 100 faiz, \u0130taliyan\u0131n 1,23 d\u0259f\u0259 art\u0131b.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda is\u0259\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda ild\u0259 750-800 ton badam l\u0259p\u0259si istehlak edilir. 2015-2019-cu ill\u0259rd\u0259 badam l\u0259p\u0259sin\u0259 olan t\u0259l\u0259bi \u00f6d\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n h\u0259r il 6 milyon AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 valyuta xaric\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131. \u201cAzbadam\u201d MMC-nin icra\u00e7\u0131 direktoru Anar A\u011fayevin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda bu sah\u0259d\u0259 idxal yar\u0131bayar\u0131 azal\u0131b v\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259n badam ixrac\u0131na ba\u015flan\u0131lacaq: \u201c\u00d6lk\u0259y\u0259 badam idxal\u0131n\u0131 50 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r azaltm\u0131\u015f\u0131q. 2024-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 yaln\u0131z bizim ba\u011f b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n istehlak h\u0259cmini qar\u015f\u0131laya bil\u0259c\u0259k. Dig\u0259r ba\u011flardan alaca\u011f\u0131m\u0131z badamlar\u0131 da emal edib ixrac ed\u0259c\u0259yik\u201d.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan m\u0259hsulunun Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, MDB v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya respublikalar\u0131na, Hindistana, Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rin\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ixrac\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda f\u0131nd\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q inki\u015faf etm\u0259kd\u0259dir. \u00d6t\u0259n il f\u0131nd\u0131q ixrac\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259ri 108,8 milyon AB\u015e dollar\u0131 olmaqla \u00f6lk\u0259y\u0259 qeyri-neft sektoru \u00fczr\u0259\u00a0 \u0259n \u00e7ox valyuta g\u0259tir\u0259n 7 m\u0259hsuldan biri olub. Az\u0259rbaycan f\u0131nd\u0131q ixrac\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yerd\u0259dir. B\u00fct\u00fcn bunlar \u00f6lk\u0259mizd\u0259 f\u0131nd\u0131q ba\u011flar\u0131n\u0131n sah\u0259sinin 2 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131na imkan verib. G\u00f6zl\u0259nilir ki, badam\u00e7\u0131l\u0131q da f\u0131nd\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n u\u011furunu t\u0259krar ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>2017-ci ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan \u201cGrand-Agro \u0130nvitro\u201d MMC m\u0259hsuldar meyv\u0259 v\u0259 dig\u0259r bitki tingl\u0259ri yeti\u015fdirm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. M\u00fc\u0259ssis\u0259nin t\u0259tbiq edil\u0259n m\u00fcasir texnologiyalar say\u0259sind\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi \u00fcsullarla \u00e7oxald\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan, h\u0259m\u00e7inin yerli v\u0259 xarici bazarda r\u0259qab\u0259t\u0259davaml\u0131 y\u00fcks\u0259kkeyfiyy\u0259tli m\u0259hsullar yeti\u015fdirm\u0259k imkanlar\u0131 m\u00f6vcuddur.\u0130stixanalar m\u00fcasir damc\u0131 \u00fcsulu v\u0259 sisl\u0259m\u0259 sistemi il\u0259 suvar\u0131l\u0131r. M\u00fc\u0259ssis\u0259nin beyn\u0259lxalq standartlara tam cavab ver\u0259n laboratoriyas\u0131 is\u0259 \u0259n m\u00fcasir texnologiyalarla t\u0259chiz olunub. \u0130nkubasiya otaqlar\u0131n\u0131n geni\u015ftutumlu olmas\u0131 say\u0259sind\u0259 laboratoriya il \u0259rzind\u0259 4 milyon \u0259d\u0259d m\u00fcxt\u0259lif cins v\u0259 sort yeti\u015fdirm\u0259k imkan\u0131na malikdir.<\/p>\n<p>\u201cAzbadam\u201d MMC \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si iki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Birinci m\u0259rh\u0259l\u0259 \u00fczr\u0259 2017-2019-cu ill\u0259rd\u0259 Ab\u015feron rayonunun Qala v\u0259 Bilg\u0259h q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizi badam sortlar\u0131ndan olan Quara (160 hektar), Belona (95 hektar), Avijor (138 hektar) v\u0259 Soleta (34 hektar) n\u00f6vl\u00fc a\u011faclardan ibar\u0259t badam ba\u011flar\u0131 sal\u0131n\u0131b. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 yarad\u0131lan zavod \u00f6lk\u0259d\u0259 ilk badam emal\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>Yerli, yoxsa xarici sortlar?<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259hsuldar sortlarla yana\u015f\u0131, yerli sortlara da b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t verilm\u0259sidir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n t\u0259dbird\u0259 \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131nn yeti\u015fdiril\u0259n sortlar\u0131n yerli v\u0259 ya xarici olmas\u0131 il\u0259 maraqlanmas\u0131, yerli sortlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259si il\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 qeyd etdiyimiz amili bir daha s\u00fcbut edir: \u201cBurada \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, \u0259lb\u0259tt\u0259, intensiv ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q daha \u00e7ox m\u0259hsulun h\u0259cmin\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirilir. Amma bizim x\u00fcsusiyy\u0259timiz v\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcm\u00fcz odur ki, &#8211; h\u0259r zaman bel\u0259 olub, bu g\u00fcn d\u0259 bel\u0259dir, &#8211; bizd\u0259 yeti\u015fdiril\u0259n meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z t\u0259biidir. Y\u0259ni, orqanikdir v\u0259 onun x\u00fcsusi dad\u0131 var. Burada yerli sortlara daha \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir. Y\u0259ni, k\u0259miyy\u0259t dal\u0131nca gets\u0259k, bizim x\u00fcsusi dad ver\u0259n o meyv\u0259l\u0259ri itir\u0259 bil\u0259rik. Buna x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t yetirin\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 daha bir m\u0259hsulun \u2013 badam\u0131n ixrac\u0131na haz\u0131rla\u015f\u0131r.\u00a0 Bu bar\u0259d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyevan\u0131n avqustun 3-d\u0259 \u201cGrand-Agro \u0130nvitro\u201d M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131\u015f olmas\u0131 v\u0259 \u201cAzbadam\u201d M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin badam emal\u0131 zavodunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259rk\u0259n bildirilib. T\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u0130qtisadiyyat naziri Mikay\u0131l Cabbarov qeyd edib ki, \u00f6t\u0259n il badam\u00e7\u0131l\u0131q sah\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 olunub: \u201c2015-2019-cu ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 istehlak olunan t\u0259mizl\u0259nmi\u015f badam\u0131n 90-95 faizi idxal edilirdis\u0259, 2021-ci ilin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 art\u0131q biz \u00fcr\u0259ka\u00e7an dinamikan\u0131 g\u00f6r\u0259 bilirik\u201d. D\u00fcnyada badam istehsal\u0131 art\u0131r 2021-2022-ci ill\u0259rd\u0259 qlobal&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":502854,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[8],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3d3103fc165971151878145531510067872.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=8\" rel=\"category\">\u018fsas s\u0259hif\u0259<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 daha bir m\u0259hsulun \u2013 badam\u0131n ixrac\u0131na haz\u0131rla\u015f\u0131r.\u00a0 Bu bar\u0259d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyevan\u0131n avqustun 3-d\u0259 \u201cGrand-Agro \u0130nvitro\u201d M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131\u015f olmas\u0131 v\u0259 \u201cAzbadam\u201d M\u0259hdud M\u0259suliyy\u0259tli C\u0259miyy\u0259tinin badam emal\u0131 zavodunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259rk\u0259n bildirilib. T\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n \u0130qtisadiyyat naziri Mikay\u0131l Cabbarov qeyd edib ki, \u00f6t\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/502853"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=502853"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/502853\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/502854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=502853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=502853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=502853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}