{"id":503694,"date":"2022-08-09T08:01:10","date_gmt":"2022-08-09T05:01:10","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=503694"},"modified":"2022-08-09T08:01:10","modified_gmt":"2022-08-09T05:01:10","slug":"erm%c9%99ni-vandalizminin-k%c9%99l%c9%99xana-etudl%c9%99ri-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=503694","title":{"rendered":"Erm\u0259ni vandalizminin K\u0259l\u0259xana \u201cet\u00fcdl\u0259ri\u201d FOTO"},"content":{"rendered":"<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p>Son ill\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli qay\u011f\u0131s\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259yi say\u0259sind\u0259 respublikam\u0131z\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin m\u00fchafiz\u0259si, t\u0259dqiqi, konservasiyas\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011fi istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n \u015eamax\u0131 rayonunda g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259ri x\u00fcsusi olaraq qeyd etm\u0259k olar. Rayon icra hakimiyy\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun d\u0259st\u0259yi il\u0259 AMEA-n\u0131n Arxeologiya, Etnoqrafiya v\u0259 Antropologiya\u00a0 \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n son \u00fc\u00e7 ay \u0259rzind\u0259 K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksi \u0259razisind\u0259 apar\u0131lan arxeoloji t\u0259dqiqatlar bu istiqam\u0259td\u0259\u00a0 g\u00f6r\u00fcl\u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m i\u015fl\u0259rin daha bir n\u00fcmun\u0259si oldu. Xat\u0131rladaq ki, K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259ri orta \u0259srl\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eirvanda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl taparaq, inki\u015faf ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycanda, daha sonra is\u0259 Avrasiya co\u011frafiyas\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f olan sufizimin daha \u00e7ox elmi-f\u0259ls\u0259fi qolu kimi tan\u0131nan X\u0259lv\u0259tiliyin akademik s\u0259viyy\u0259d\u0259 qavran\u0131lmas\u0131 v\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan b\u0259nz\u0259ri olmayan nadir tarixi \u2013 memarl\u0131q kompleksidir.<\/p>\n<p>\u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n\u00a0 9 km c\u0259nubda yerl\u0259\u015f\u0259n, 4,6 ha\u00a0 \u0259razini \u0259hat\u0259 ed\u0259n K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksi bir\u2013birinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f 9 t\u00fcrb\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. T\u0259r\u0259fimizd\u0259n apar\u0131lan son arxeoloji t\u0259dqiqatlarad\u0259k bu kompleksin xronoloji bax\u0131mdan XVII \u0259srin ortalar\u0131na aid oldu\u011fu, eyni vaxtda v\u0259 eyni memar \u2013 usta t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa olundu\u011fu ehtimal edilirdi.<\/p>\n<p>K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda ilk m\u0259lumat Holland r\u0259ssam \u2013 arxeoloqu Kornelius de Bruinin 1714-c\u00fc ild\u0259 Amsterdamda n\u0259\u015fr olunmu\u015f kitab\u0131nda\u00a0 yer al\u0131b. Alman s\u0259yyah\u0131 E.Diez K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259rini s\u0259kkizgu\u015f\u0259li t\u00fcrb\u0259l\u0259rin \u0259n yax\u015f\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirib. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 rus t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 V.M.Sisoyev \u0259razid\u0259 olub v\u0259 t\u00fcrb\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259lumat n\u0259\u015fr etdirib. Bununla bel\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0259srin ortalar\u0131nad\u0259k olan t\u0259dqiqatlarda K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda ilkin m\u0259lumatlar\u0131n nisb\u0259t\u0259n m\u0259hdud v\u0259 \u00fcmumi m\u0259zmunda oldu\u011fu diqq\u0259ti \u00e7\u0259kir. \u00d6t\u0259n \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 akademik \u018f.V.Salamzad\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259rinin memarl\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin t\u0259dqiqi il\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha m\u00fcf\u0259ss\u0259l m\u0259\u015f\u011ful olub. Memar Kamil M\u0259mm\u0259db\u0259yli t\u0259r\u0259find\u0259n is\u0259 K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 olaraq pasportla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 onlar\u0131n eskizl\u0259ri i\u015fl\u0259nib. Hans\u0131 ki, h\u0259min materiallar haz\u0131rda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyinin Elmi B\u0259rpa layih\u0259 \u0130nstitutunun arxivind\u0259 saxlan\u0131lmaqdad\u0131r. M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn onu da qeyd ed\u0259k ki, K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksi \u0259traf\u0131ndak\u0131 m\u0259zarl\u0131qda \u00fcz\u0259rind\u0259 kitab\u0259l\u0259ri olan \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259birl\u0259r vard\u0131r. Hans\u0131 ki, h\u0259min q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259l\u0259rin b\u0259zi n\u00fcmun\u0259l\u0259ri ke\u00e7\u0259n \u0259srin 50-70-ci ill\u0259rind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli epiqraf alim M.S.Nem\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n qism\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin b\u00fct\u00fcn bunlara r\u0259\u011fm\u0259n, K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksinin tarixi, onlar\u0131n t\u0259yinat\u0131 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox suallara elmi c\u0259h\u0259td\u0259n ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilm\u0259sin\u0259 ehtiyac vard\u0131. Bu bax\u0131mdan \u0259razid\u0259 torpaq alt\u0131nda qalm\u0131\u015f olan dig\u0259r tikinti qal\u0131qlar\u0131n\u0131n da a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131laraq t\u0259dqiq olunmas\u0131, onlar\u0131n t\u0259yinat\u0131 v\u0259 memarl\u0131q x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si d\u0259 aktual olaraq qalmaqdad\u0131r. M\u0259mnunluq hissi il\u0259 onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, \u00fc\u00e7 ay \u0259rzind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f kompleks t\u0259dqiqatlar\u0131n (ona g\u00f6r\u0259 kompleks t\u0259dqiqatlar deyirik ki, orada arxeoloqlarla yana\u015f\u0131 memar, epiqraf, antropoloq, numizmat aliml\u0259r v\u0259 kriminalist m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r d\u0259 i\u015ftirak edibl\u0259r) yekunu olaraq \u00e7ox m\u00fch\u00fcm elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunmu\u015fdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Kornelius de Bruin K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n onlar\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda &#8211; bulaq olan yerd\u0259 bir qalan\u0131n da oldu\u011funu qeyd edib. Hans\u0131 ki, sonraki d\u00f6vrl\u0259r\u0259 aid yaz\u0131l\u0131 m\u0259lumatlarda h\u0259min tikinti bar\u0259d\u0259 he\u00e7 bir m\u0259lumata rast g\u0259linmir. Odur ki, \u0259razid\u0259 ilkin arxeoloji i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flanark\u0259n qar\u015f\u0131da duran \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n birisi d\u0259 yaln\u0131z b\u0259zi yer\u00fcst\u00fc \u0259lam\u0259tl\u0259ri g\u00f6r\u00fcn\u0259n h\u0259min tikinti qal\u0131qlar\u0131n\u0131n a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131laraq \u00f6yr\u0259nilm\u0259si idi. \u0130lkin arxeoloji axtar\u0131\u015flar orada \u0259traf\u0131 da\u015f hasarla \u0259hat\u0259l\u0259n\u0259n v\u0259 \u00fcm\u00fcmi sah\u0259si 400 kvadratmetrd\u0259n art\u0131q olan sah\u0259y\u0259 malik m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m ictimai bina qal\u0131qlar\u0131n\u0131n a\u015fkar olunmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. T\u0259dqiqat davam etdiril\u0259rk\u0259n\u00a0 tikintinin m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 iki qatdan ibar\u0259t be\u015fotaql\u0131 bina qal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edildi. Binan\u0131n alt qat\u0131 7.5 v\u0259 12.3 kvadratmetr sah\u0259si olan zirz\u0259mi tipli iki otaqdan,<\/p>\n<p>\u00fcst qat\u0131 is\u0259 67 kvadratmetr sah\u0259y\u0259 malik \u00fc\u00e7 otaqdan ibar\u0259tdir. \u00dcst qatdak\u0131 otaqlardan birinin c\u0259nub divar\u0131nda mehrab yeri oldu\u011fu ayd\u0131n bilinir. \u015eirvan-Ab\u015feron memarl\u0131q m\u0259kt\u0259bi \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259ciyy\u0259vi olan elementl\u0259rl\u0259 z\u00f6vql\u0259 i\u015fl\u0259nmi\u015f mehrab\u0131n \u00fcst hiss\u0259sinin s\u0131nd\u0131r\u0131laraq k\u0259nara at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edildi.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlar davam etdiril\u0259rk\u0259n tikinti \u0259razisind\u0259 xeyli sayda kitab\u0259 fraqmentl\u0259ri, \u015firli v\u0259 \u015firsiz keramika n\u00fcmun\u0259l\u0259ri v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u0259d\u0259d sikk\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min sikk\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259 d\u00f6vr etibaril\u0259 \u0259n q\u0259dimi \u015eirvan\u015fah K\u0259sranil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si II M\u0259ni\u00e7\u00f6hr\u00fcn o\u011flu \u018ffrudinin(1107-1120) ad\u0131ndan z\u0259rb olumu\u015f mis sikk\u0259dir (K\u0259l\u0259xana sikk\u0259l\u0259ri dosent Ayg\u00fcn M\u0259mm\u0259dova t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin olunmu\u015fdur). \u018fh\u0259miyy\u0259tli m\u0259qam odur ki, h\u0259min sikk\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131 oradan h\u0259m\u00e7inin, XI \u0259srin sonu-XII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik olan bir ne\u00e7\u0259 \u0259d\u0259d \u015firli v\u0259 \u015firsiz keramika n\u00fcmun\u0259l\u0259ri d\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bunlar is\u0259 b\u0259hs olunan tikintinin xronoloji bax\u0131mdan XI \u0259srin sonu- XII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 aid oldu\u011funu \u00e7ox inaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca tutarl\u0131 d\u0259lill\u0259rdir. Hesab edirik ki, \u201cK\u0259l\u0259xana\u201d toponimi d\u0259 el\u0259 m\u0259hz XII \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 daxil olmu\u015fdur. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, \u201cK\u0259l\u0259xana\u201d s\u00f6z\u00fc \u0259r\u0259b dilind\u0259ki \u201ck\u0259l\u0259\u201d( m\u0259b\u0259d, s\u0259rdab\u0259, zaviy\u0259) v\u0259 fars dilind\u0259ki \u201cxana\u201d (bina, ev, tikili) s\u00f6zl\u0259rinin birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259kl\u0259 b\u00f6y\u00fck ev, imar\u0259t, s\u0259rdab\u0259 v\u0259 ya zaviy\u0259 olan yer m\u0259nas\u0131 bildirir. Aray\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn onu da qeyd ed\u0259k ki, K\u0259l\u0259xana k\u0259ndi v\u0259 onun \u0259traf\u0131nda n\u0259 orta \u0259srl\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, n\u0259 d\u0259 sonraki d\u00f6n\u0259md\u0259 yuxar\u0131da bar\u0259sind\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 \u015eirvan\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm sufizim m\u0259rk\u0259zi oldu\u011funu ehtimal etdiyimiz tikinti kompleksind\u0259n daha m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m olan ikinci memarl\u0131q n\u00fcmun\u0259si m\u0259lum deyil. Bu m\u0259nada K\u0259l\u0259xana k\u0259ndinin ad\u0131n\u0131n da m\u0259hz h\u0259min tikinti il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011fu \u00e7ox inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, \u201cK\u0259l\u0259xana\u201d toponimin \u00f6z\u00fc d\u0259 m\u0259hz sufi m\u0259rk\u0259zi olan h\u0259min tikilinin ad\u0131na v\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funa xitab\u0259n meydana g\u0259lib. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, onu da qeyd ed\u0259k ki, D\u0259rb\u0259nd, \u015eabran, \u015eamax\u0131, A\u011fsu v\u0259 Beyl\u0259qan kimi iri ticar\u0259t v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 b\u00fct\u00fcn orta \u0259sl\u0259r boyu intensiv f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan q\u0259dim ip\u0259k yolunun bir qolu m\u0259hz K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksi olan \u0259razid\u0259n ke\u00e7ib. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn elmi-ictimai fikir m\u0259rk\u0259zi olan bel\u0259 bir m\u00f6t\u0259b\u0259r sufi oca\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yer se\u00e7il\u0259rk\u0259n daha \u00e7ox \u0259razinin i\u015fl\u0259k karvan yollar\u0131 \u00fcst\u00fcnd\u0259 olmas\u0131 amili \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksi \u0259razisi s\u00f6z\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nas\u0131nda h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck bir m\u0259zarl\u0131qd\u0131r. Do\u011frudur, burada m\u0259zarlar olduqca seyr\u0259kdir, y\u0259ni bir-birind\u0259n xeyli aral\u0131dad\u0131r. Onlar\u0131n da xeyli hiss\u0259sinin \u00fcst\u00fcnd\u0259 q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259l\u0259r var. Hans\u0131 ki, h\u0259min s\u0259nduq\u0259l\u0259rin d\u0259 dem\u0259k olar ki, b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 kitab\u0259si, m\u00fcxt\u0259lif \u0259\u015fya v\u0259 simvollar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n olduqca n\u0259fis v\u0259 r\u0259ngar\u0259ng t\u0259svirl\u0259r i\u015fl\u0259nilib. \u018ffsuslar olsun ki, zaman-zaman q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ilkin yerind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k hara g\u0259ldi tullan\u0131b. Yer s\u0259thind\u0259 olan q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259l\u0259rin is\u0259 dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 s\u0131nd\u0131r\u0131laraq kitab\u0259si oxunmaz hala g\u0259tirilib. Yaln\u0131z b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259, yaxud da \u0259sas hiss\u0259si torpaq alt\u0131nda olan q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259l\u0259r qism\u0259n salamat v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n onu da xat\u0131rladaq ki, K\u0259l\u0259xana erm\u0259ni k\u0259ndi olub. \u00c7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259nmi\u015f 1920-ci il\u0259 aid kameral t\u0259svirl\u0259rd\u0259 orada 40-a yax\u0131n r\u0259ncb\u0259r ail\u0259si ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bildirilir. 1831-ci il\u0259 aid kameral t\u0259svirl\u0259rd\u0259 is\u0259 K\u0259l\u0259xanada ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin say\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 artm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Onlar yerli sahibkar A\u011farza b\u0259yin torpaqlar\u0131ndan istifad\u0259 edir v\u0259 r\u0259smi qaydada ona r\u00fcsum \u00f6d\u0259yirdil\u0259r. Bu fakt\u0131n \u00f6z\u00fc t\u0259sdiql\u0259yir ki, erm\u0259nil\u0259r m\u0259hz 1813-c\u00fc il G\u00fcl\u00fcstan v\u0259 1828-ci il T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n sonra m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil qaydada oraya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcbl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, n\u0259 K\u0259ll\u0259xana ad\u0131n\u0131n, n\u0259 d\u0259 ki oradak\u0131 z\u0259ngin tarixi-m\u0259d\u0259ni irsin erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u0259sla aidiyyat\u0131 olmay\u0131b. Bax, el\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 onlar orada m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus tarixi-m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259rini intensiv sur\u0259td\u0259 da\u011f\u0131tma\u011fa, yox etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar. Bu minvalla t\u00fcrb\u0259l\u0259r \u0259razisind\u0259ki XII \u0259srin ortalar\u0131na aid sufi m\u0259rk\u0259zi dem\u0259k olar ki, b\u00fcn\u00f6vr\u0259 hiss\u0259sin\u0259d\u0259k tam olaraq da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. Sufizm m\u0259rk\u0259zin\u0259 aid \u00e7oxsayl\u0131 da\u015f kitab\u0259l\u0259rin ham\u0131s\u0131 vandalcas\u0131na qopar\u0131laraq, s\u0131nd\u0131r\u0131laraq, \u00fcz\u0259rind\u0259ki yaz\u0131lar\u0131 qa\u015f\u0131naraq, par\u00e7a \u2013 par\u00e7a edil\u0259r\u0259k oxunmaz hala g\u0259tirilm\u0259si olub. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, tam d\u00fcr\u00fcst olaraq Qibl\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 in\u015fa edil\u0259n v\u0259 t\u0259qrib\u0259n 400 m2 sah\u0259y\u0259 malik iki qatdan v\u0259 be\u015f otaqdan ibar\u0259t sufizm m\u0259rk\u0259zind\u0259n he\u00e7 bir yer\u00fcs\u00fct\u00fc \u0259lam\u0259t qalmam\u0131\u015fd\u0131r. Y\u0259ni, erm\u0259nil\u0259r orada ya\u015fad\u0131qlar\u0131 200 il \u0259rzind\u0259 o m\u00fcqq\u0259dd\u0259s sufizm m\u0259rk\u0259zini tamam da\u011f\u0131daraq xarabazara v\u0259 zibil tullant\u0131lar\u0131 at\u0131lan m\u0259kana \u00e7eviribl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018ffsuslar olsun ki, K\u0259l\u0259xana erm\u0259nil\u0259ri t\u0259kc\u0259 8 \u0259srlik tarixi olan sufizm m\u0259rk\u0259zini, h\u0259min kompleks\u0259 aid olan dig\u0259r tikilil\u0259ri v\u0259 oradak\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 nadir da\u015f kitab\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131tmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259yibl\u0259r. Onlar h\u0259m d\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f ictimai xadiml\u0259ri olan sufi \u015feyxl\u0259rinin d\u0259fn olunduqlar\u0131 m\u0259zarlar \u00fcz\u0259rind\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcrb\u0259l\u0259rin giri\u015f portallar\u0131n\u0131, oradak\u0131 kitab\u0259l\u0259ri v\u0259 \u0259trafdak\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259l\u0259ri, bir s\u00f6zl\u0259, yer \u00fcst\u00fcnd\u0259 g\u00f6z\u0259 d\u0259y\u0259n b\u00fct\u00fcn tarixi-m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259ri vandalcas\u0131na da\u011f\u0131daraq m\u0259hv edibl\u0259r. Hans\u0131 ki, da\u011f\u0131td\u0131qlar\u0131 h\u0259min tikilil\u0259rin da\u015flar\u0131ndan \u00f6zl\u0259rin\u0259 aid \u015f\u0259xsi evl\u0259rin v\u0259 hasarlar\u0131n in\u015fas\u0131nda geni\u015f istifad\u0259 edibl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rin K\u0259l\u0259xanada az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi-m\u0259d\u0259ni irsin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri bu vandalizm h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin davam etm\u0259kd\u0259 oldu\u011fu d\u00f6n\u0259md\u0259 k\u0259ndd\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z hadis\u0259 ba\u015f verir. Bel\u0259 ki, da\u011f\u0131nt\u0131 i\u015fl\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rmi\u015f olan erm\u0259ni ail\u0259l\u0259rind\u0259 bir-birinin ard\u0131nca t\u0259kc\u0259 ya\u015fl\u0131 insanlar deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259, u\u015faqlar v\u0259 g\u0259ncl\u0259r q\u0259fl\u0259t\u0259n v\u0259fat edir. S\u0259b\u0259bini anlaya bilm\u0259dikl\u0259ri bu \u00e7oxsayl\u0131, m\u00fc\u0259mmal\u0131 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 erm\u0259nil\u0259ri b\u0259rk t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 sal\u0131r. Onlar bunun K\u0259l\u0259xanadak\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s abid\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131td\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Tanr\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n c\u0259za oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcbl\u0259r. Deyil\u0259nl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259min hadis\u0259d\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 daha ehtiyyatl\u0131 davranmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131blar. Haz\u0131rda K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksinin turizm imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, orada z\u0259ruri b\u0259rpa v\u0259 konservasiya i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131bd\u0131r.<\/p>\n<p>1988-ci ild\u0259 birba\u015fa SSR\u0130-nin o zamank\u0131 ali r\u0259hb\u0259ri Mixail Qarba\u00e7ov v\u0259 onun xan\u0131m\u0131 Raisa Maksimovnan\u0131n xeyir-duas\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ucdantutma deportasiyas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7rildi. Erm\u0259ni hakim dair\u0259l\u0259rinin v\u0259 az\u011f\u0131nla\u015fm\u0131\u015f erm\u0259ni qarag\u00fcruhunun amans\u0131z\u00a0 t\u0259zyiql\u0259ri alt\u0131nda insanlar ev-e\u015fiyini, b\u00fct\u00fcn \u0259mlak\u0131n\u0131 orada qoyaraq nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, ayaq yal\u0131n, ba\u015f a\u00e7\u0131q canlar\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb qa\u00e7maq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131lar.<\/p>\n<p>Bunun m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin d\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fc ba\u015flad\u0131. Amma n\u0259 Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259ti, n\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti erm\u0259nil\u0259rin soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n\u00a0 ba\u015f\u0131na\u00a0 g\u0259tirdikl\u0259ri z\u00fclm-zill\u0259ti onlara r\u0259va bilm\u0259dil\u0259r. \u0130mkan yaratd\u0131lar ki, k\u00f6\u00e7\u00fcb getm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r (k\u00f6\u00e7m\u0259y\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycanda qalanlar da oldu v\u0259 h\u0259min insanlar bu g\u00fcn d\u0259 biziml\u0259 bir yerd\u0259 promlemsiz\u00a0 ya\u015famaqda davam edirl\u0259r) h\u0259r n\u0259yi var idis\u0259\u00a0 (h\u0259tta evl\u0259rind\u0259ki unitaz\u0131 da!) y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131r\u0131b apard\u0131lar. K\u0259l\u0259xana erm\u0259nil\u0259ri d\u0259, h\u0259m\u00e7inin donuzuna, itin\u0259, pi\u015fiyin\u0259 q\u0259d\u0259r n\u0259l\u0259ri var idis\u0259 he\u00e7 bir t\u0259zyiq v\u0259 ya mane\u0259 il\u0259 rastla\u015fmadan y\u0131\u011f\u0131b apard\u0131lar. \u00d6zl\u0259rind\u0259n sonraya is\u0259 K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksind\u0259 t\u00f6r\u0259tmi\u015f olduqlar\u0131 vandalizm h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin g\u00f6st\u0259ricisi olan o ac\u0131 v\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli m\u0259nz\u0259r\u0259ni qoyub getdil\u0259r. \u018frazid\u0259 apar\u0131lan arxeoloji\u00a0 t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 a\u015fkara \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u00a0 d\u0259h\u015f\u0259t sa\u00e7an o g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri is\u0259 sad\u0259c\u0259 erm\u0259ni vandalizminin K\u0259l\u0259xana \u201cet\u00fcdl\u0259ri\u201d kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k olar. \u00c7ox ist\u0259rdim ki,\u00a0 h\u0259r k\u0259s g\u0259lib bu d\u0259h\u015f\u0259tli m\u0259nz\u0259r\u0259ni \u00f6z g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 g\u00f6rs\u00fcn!\u00a0 Yax\u015f\u0131 olar ki, erm\u0259nil\u0259ri himay\u0259 ed\u0259nl\u0259r, guya Qaraba\u011fda onlara aid olan tarixi-m\u0259d\u0259ni irsin t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259 oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 \u015fiv\u0259n qoparanlar da g\u0259lsinl\u0259r, g\u00f6rs\u00fcnl\u0259r. \u0130nan\u0131ram ki, K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksind\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri m\u0259nz\u0259r\u0259 erm\u0259ninin kimliyi v\u0259 hans\u0131 \u201cm\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u201d da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kd\u0259 h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Qafar C\u0259biyev,<\/strong><br \/>\n<em>AMEA Arxeologiya, Etnoqrafiya\u00a0v\u0259 Antropologiya \u0130nstitutu K\u0259l\u0259xana (\u015eamax\u0131 r-n) arxeoloji ekspedisiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri,<br \/>\ntarix elml\u0259ri doktoru, professor<\/em><\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama--hidden\"><\/div>\n<div id=\"galleryList\" class=\"fotorama fotorama1660021182427\" data-nav=\"thumbs\" data-width=\"100%\" data-thumbwidth=\"90\" data-thumbheight=\"60\" data-allowfullscreen=\"true\" data-autoplay=\"3000\" data-ratio=\"1.5\" data-keyboard=\"true\" data-fit=\"contain\">\n<div class=\"fotorama__wrap fotorama__wrap--css3 fotorama__wrap--slide fotorama__wrap--toggle-arrows fotorama__wrap--no-controls\">\n<div class=\"fotorama__stage fotorama__pointer\">\n<div class=\"fotorama__fullscreen-icon\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__shaft\">\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-7e8d7e5c165997322744392523811061565.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img fotorama__active\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-86a1fa88165997322788938796110799071.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-b56ea7b6165997322737003379410209919.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__arr fotorama__arr--prev\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__arr fotorama__arr--next\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__video-close\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav-wrap\">\n<div class=\"fotorama__nav fotorama__nav--thumbs fotorama__shadows--left fotorama__shadows--right\">\n<div class=\"fotorama__nav__shaft fotorama__grab\">\n<div class=\"fotorama__thumb-border\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-e727fa59165997322748138032510127656.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-aa97d584165997322752712051610198387.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-e7e23670165997322720922947510983589.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-e2a89271165997322741876465310739694.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-01922cbe165997322725357551011055864.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-8207f8d7165997322770619150310244104.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-c182f930165997322722253177510537475.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-7e8d7e5c165997322744392523811061565.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb fotorama__active\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-86a1fa88165997322788938796110799071.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-b56ea7b6165997322737003379410209919.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-ec16c57e165997322746333664510672116.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-c5a3c867165997322769017912811053847.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2022\/08\/08\/-514f94b7165997322791597231910558643.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sharing my-2 row no-gutters d-print-none\">\n<div class=\"col-md-3\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son ill\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli qay\u011f\u0131s\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259yi say\u0259sind\u0259 respublikam\u0131z\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin m\u00fchafiz\u0259si, t\u0259dqiqi, konservasiyas\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011fi istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n \u015eamax\u0131 rayonunda g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259ri x\u00fcsusi olaraq qeyd etm\u0259k olar. Rayon icra hakimiyy\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun d\u0259st\u0259yi il\u0259 AMEA-n\u0131n Arxeologiya, Etnoqrafiya v\u0259 Antropologiya\u00a0 \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n son \u00fc\u00e7 ay \u0259rzind\u0259 K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259r kompleksi \u0259razisind\u0259 apar\u0131lan arxeoloji t\u0259dqiqatlar bu istiqam\u0259td\u0259\u00a0 g\u00f6r\u00fcl\u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m i\u015fl\u0259rin daha bir n\u00fcmun\u0259si oldu. Xat\u0131rladaq ki, K\u0259l\u0259xana t\u00fcrb\u0259l\u0259ri orta \u0259srl\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eirvanda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl taparaq, inki\u015faf ed\u0259r\u0259k&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":503695,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/acaa23f7165997318923722029010593521.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Son ill\u0259r Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli qay\u011f\u0131s\u0131 v\u0259 d\u0259st\u0259yi say\u0259sind\u0259 respublikam\u0131z\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin m\u00fchafiz\u0259si, t\u0259dqiqi, konservasiyas\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011fi istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. Bu c\u0259h\u0259td\u0259n \u015eamax\u0131 rayonunda g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259ri x\u00fcsusi olaraq qeyd etm\u0259k olar. Rayon icra hakimiyy\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun d\u0259st\u0259yi il\u0259 AMEA-n\u0131n Arxeologiya, Etnoqrafiya v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/503694"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=503694"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/503694\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/503695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=503694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=503694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=503694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}