{"id":504065,"date":"2022-08-10T07:53:33","date_gmt":"2022-08-10T04:53:33","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=504065"},"modified":"2022-08-10T07:53:33","modified_gmt":"2022-08-10T04:53:33","slug":"autizm-n%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=504065","title":{"rendered":"Autizm n\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<p>Autizm 3 ya\u015f\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259n ba\u015flayaraq, \u00f6m\u00fcr boyu davam ed\u0259n, m\u0259hdud v\u0259 t\u0259krar h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rl\u0259, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sir\u0259 z\u0259r\u0259r ver\u0259n v\u0259 beynin inki\u015faf\u0131na mane\u0259 olur. B\u0259s, autizm hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n yaran\u0131r?<\/p>\n<p>\u0130rsi m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 qeyd olunur. Lakin irsi m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 da qar\u0131\u015f\u0131qd\u0131r.\u00a0Dig\u0259r s\u0259b\u0259b kimi nadir halda do\u011fum \u015fik\u0259stl\u0259rind\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq faktorlarla \u0259laq\u0259lidir. Beyin qurulu\u015funu pozan x\u0259st\u0259likl\u0259r. Metabolik x\u0259st\u0259likl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Autizmin davran\u0131\u015f simptomlar\u0131 n\u0259l\u0259rdir?<\/strong><\/p>\n<p>Sosial;<\/p>\n<p>Kommunikativ;<\/p>\n<p>Motorika;<\/p>\n<p>Hissl\u0259r;<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik;<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcn\u0259 z\u0259r\u0259r yetirm\u0259.<\/p>\n<p><strong>Autizm spektr pozuntusu olan u\u015faqlar, sosialla\u015fmas\u0131nda problem ya\u015fay\u0131rlar. Hans\u0131 hallarda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir?<\/strong><\/p>\n<p>Ba\u015fqa u\u015faqlar\u0131n oyunlar\u0131na maraq g\u00f6st\u0259rmir.<\/p>\n<p>Bac\u0131s\u0131na(qarda\u015f) q\u0259ddarl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259 bilir.<\/p>\n<p>Yata\u011f\u0131n da t\u0259k olarsa, anas\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 \u0259v\u0259zind\u0259 q\u0131\u015fq\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Valideynl\u0259rinin evd\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131na v\u0259ya qay\u0131tmas\u0131na reaksiya vermir.<\/p>\n<p>Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 oynan\u0131lan oyunlarda reaksiya vermir.<\/p>\n<p>Qucaqlad\u0131q, \u00f6pd\u00fckd\u0259 mane olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00dcnsiyy\u0259t problemi.<\/strong><\/p>\n<p>Onlar \u0259traf\u0131 hiss etmirl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 insanlara el\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r ki, bel\u0259 u\u015faqlar \u00fcnsiyy\u0259t qurma\u011fa maraqlar\u0131 olmur.\u00a0 N\u0259y\u0259s\u0259 ehtiyaclar\u0131 olduqda, \u00f6z \u0259ll\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, valideynl\u0259rinin \u0259ll\u0259rind\u0259n al\u0259t kimi istifad\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>T\u0259krarlanan h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fll\u0259rini tez-tez yell\u0259tm\u0259 v\u0259ya \u0259ll\u0259rini bir-birin\u0259 \u00e7\u0131rpma.<\/p>\n<p>Paltaryuyan, ventilyator v\u0259 s kimi \u0259\u015fyalara baxmaq.<\/p>\n<p>Dayand\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259, f\u0131rlanma.<\/p>\n<p>Oyuncaqla oynamasa da, onun hans\u0131sa detal\u0131 diqq\u0259tini \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>\u0130\u015fi\u011f\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fcb- yand\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Yeyilm\u0259y\u0259c\u0259k \u015feyl\u0259ri yem\u0259k. M\u0259s\u0259l\u0259n: Paltar\u0131, taxta par\u00e7as\u0131, p\u0259rd\u0259 v\u0259.s<\/p>\n<p>G\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnd\u0259 \u00e7\u0131rtma \u00e7almaq.<\/p>\n<p>\u0130frazat\u0131n\u0131 h\u0259 t\u0259r\u0259f\u0259 yax\u0131r( yey\u0259 d\u0259 bil\u0259r).<\/p>\n<p><strong>Autizm spektr pozuntusu olan u\u015faqlar da motorika.<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259zi u\u015faqlarda bacar\u0131qlar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 halda, dig\u0259r u\u015faqlarda tamamil\u0259 bacar\u0131qs\u0131z olmas\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xa bil\u0259r.<\/p>\n<p>X\u0131rda motorika problemi.<\/p>\n<p>Koordinasiya problemi.<\/p>\n<p>Barmaq uclar\u0131nda yerim\u0259.<\/p>\n<p>F\u0259za qavramas\u0131nda yanl\u0131\u015fl\u0131qlar.<\/p>\n<p>Y\u00f6nd\u0259msizlik.<\/p>\n<p>A\u011f\u0131z suyunun axmas\u0131.<\/p>\n<p>Sensor probleml\u0259r hans\u0131lard\u0131r?<\/p>\n<p>Sa\u00e7\u0131n\u0131n k\u0259silm\u0259sin\u0259 imkan vermir.<\/p>\n<p>Yeni t\u0259\u0259ss\u00fcratlar\u0131 sevmir.<\/p>\n<p>Suda olmaqdan imtina edir.<\/p>\n<p>Musiqi s\u0259sin\u0259 g\u00fccl\u0259 tab g\u0259tirir.<\/p>\n<p>B\u0259zi hallarda kar olmas\u0131 kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Paltar d\u0259yi\u015fm\u0259yi sevmir.<\/p>\n<p>Paltar\u0131n\u0131 c\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Autizm spektr pozuntusu olan u\u015faqlar da \u00f6z\u00fcn\u0259 z\u0259r\u0259ryetirm\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131 ola bilir. Bunlara hans\u0131lar\u0131 misal g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik?<\/strong><\/p>\n<p>Ba\u015f\u0131n\u0131 hara g\u0259ldi \u00e7\u0131rp\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fc di\u015fl\u0259yir.<\/p>\n<p>\u00d6z d\u0259risini c\u0131rmaqlay\u0131r.<\/p>\n<p>Sa\u00e7\u0131n\u0131 yolur.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131 etdiyi zaman a\u011fr\u0131 hissi m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmur.<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik anlay\u0131\u015f\u0131 olmur. Misal:\u00a0Yaralana bil\u0259c\u0259yi situasiyan\u0131 hiss etmir. Qorxulu obyektl\u0259ri d\u0259rk etmir. Y\u00fcks\u0259klik qorxusu olmur.\u00a0 H\u0259yat\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 olacaq he\u00e7n\u0259yi hiss etmir.<\/p>\n<p><strong>Autizm spektr pozuntusu olan valideynl\u0259r\u0259 n\u0259l\u0259ri t\u00f6vsiy\u0259 etm\u0259k olar?<\/strong><\/p>\n<p>Dig\u0259r u\u015faqlar kimi onlar da \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. Bir f\u0259rqi odur ki, onlara xas davran\u0131\u015flar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r. U\u015fa\u011f\u0131n ad\u0259t etdiyi davran\u0131\u015flara, riay\u0259t etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. G\u00fcnd\u0259lik m\u0259\u015f\u011ful olmaq laz\u0131md\u0131. Bu n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin olsa g\u00fcnd\u0259lik m\u0259\u015f\u011ful olmaq n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259tir\u0259 bilir. Yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, 2-3 saatl\u0131q da olsa ba\u011f\u00e7aya getsin. B\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259n yay\u0131nd\u0131rmaq olmaz. M\u0259nas\u0131z davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz zaman yay\u0131nd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Bu u\u015faqlar heyvanlara qar\u015f\u0131 aqressiv olurlar. Heyvanlarla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaqdan \u00f6nc\u0259, onunla tan\u0131\u015f edin. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, oyuncaq variant\u0131 ona h\u0259diyy\u0259 edin.<\/p>\n<p>He\u00e7 zaman \u00fcmidinizi itirm\u0259yin. Unutmay\u0131n ki, bu bir x\u0259st\u0259lik deyildir, f\u0259rqlilikdir. \u00d6vlad\u0131n\u0131z\u0131n f\u0259rqli oldu\u011funu q\u0259bul edib, ona r\u0259ftar\u0131n\u0131z\u0131 d\u0259yi\u015fin.<\/p>\n<p>Autizmli u\u015fa\u011f\u0131 olan ail\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn normal h\u0259yat s\u00fcrm\u0259k \u00e7\u0259tin ola bilir. Ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin g\u0259rginliyi \u00e7ox y\u00fcks\u0259k ola bil\u0259r. Yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, psixoloji d\u0259st\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259siniz .<\/p>\n<p>\u018fziz valideynl\u0259r, \u0259g\u0259r \u00f6vlad\u0131n\u0131zda bu v\u0259ya buna b\u0259nz\u0259r ya\u015f\u0131na uy\u011fun olmayan davran\u0131\u015flar m\u00fc\u015fahid\u0259 edirsinizs\u0259, o zaman m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. Vaxt\u0131nda edilmi\u015f m\u00fcdaxil\u0259 daha da a\u011f\u0131rla\u015facaq v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Z\u00fcmr\u00fcd\u00a0Haqverdiyeva ,<\/strong><br \/>\n<em>Psixoloq<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Autizm 3 ya\u015f\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259n ba\u015flayaraq, \u00f6m\u00fcr boyu davam ed\u0259n, m\u0259hdud v\u0259 t\u0259krar h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rl\u0259, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sir\u0259 z\u0259r\u0259r ver\u0259n v\u0259 beynin inki\u015faf\u0131na mane\u0259 olur. B\u0259s, autizm hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n yaran\u0131r? \u0130rsi m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 qeyd olunur. Lakin irsi m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 da qar\u0131\u015f\u0131qd\u0131r.\u00a0Dig\u0259r s\u0259b\u0259b kimi nadir halda do\u011fum \u015fik\u0259stl\u0259rind\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq faktorlarla \u0259laq\u0259lidir. Beyin qurulu\u015funu pozan x\u0259st\u0259likl\u0259r. Metabolik x\u0259st\u0259likl\u0259r. Autizmin davran\u0131\u015f simptomlar\u0131 n\u0259l\u0259rdir? Sosial; Kommunikativ; Motorika; Hissl\u0259r; T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik; \u00d6z\u00fcn\u0259 z\u0259r\u0259r yetirm\u0259. Autizm spektr pozuntusu olan u\u015faqlar, sosialla\u015fmas\u0131nda problem ya\u015fay\u0131rlar. Hans\u0131 hallarda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir? Ba\u015fqa u\u015faqlar\u0131n oyunlar\u0131na maraq g\u00f6st\u0259rmir. Bac\u0131s\u0131na(qarda\u015f) q\u0259ddarl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259 bilir. Yata\u011f\u0131n da t\u0259k&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":504066,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a284df11165998103668403991611076887.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Autizm 3 ya\u015f\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259n ba\u015flayaraq, \u00f6m\u00fcr boyu davam ed\u0259n, m\u0259hdud v\u0259 t\u0259krar h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rl\u0259, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sir\u0259 z\u0259r\u0259r ver\u0259n v\u0259 beynin inki\u015faf\u0131na mane\u0259 olur. B\u0259s, autizm hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n yaran\u0131r? \u0130rsi m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 qeyd olunur. Lakin irsi m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131 da qar\u0131\u015f\u0131qd\u0131r.\u00a0Dig\u0259r s\u0259b\u0259b kimi nadir halda do\u011fum \u015fik\u0259stl\u0259rind\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq faktorlarla \u0259laq\u0259lidir. Beyin qurulu\u015funu pozan x\u0259st\u0259likl\u0259r. Metabolik x\u0259st\u0259likl\u0259r. Autizmin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/504065"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=504065"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/504065\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/504066"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=504065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=504065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=504065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}