{"id":505339,"date":"2022-08-16T07:12:12","date_gmt":"2022-08-16T04:12:12","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=505339"},"modified":"2022-08-16T07:12:12","modified_gmt":"2022-08-16T04:12:12","slug":"tariximizin-qanli-s%c9%99hif%c9%99l%c9%99ri-qarabagda-qirginlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=505339","title":{"rendered":"Tariximizin qanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259ri: Qaraba\u011fda q\u0131r\u011f\u0131nlar"},"content":{"rendered":"<p>XX \u0259srin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda v\u0259 sonunda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (Bak\u0131da, G\u0259nc\u0259d\u0259, Nax\u00e7\u0131vanda, Qazaxda v\u0259 s.) oldu\u011fu kimi, Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdir. Erm\u0259nil\u0259rin \u0259sas m\u0259qs\u0259di Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan m\u00fcs\u0259lman \u0259halisini tamamil\u0259 m\u0259hv etm\u0259k idi. H\u0259l\u0259 XIX \u0259srd\u0259 Qaraba\u011f\u0131n x\u0259rit\u0259sini t\u0259rtib etmi\u015f rus t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 M.A.Skibitskinin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0259srin sonunda az\u0259rbaycanl\u0131lar Qaraba\u011f\u0131n 338 k\u0259ndind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. 1899-cu il m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259 burada az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 \u00fcmumi \u0259halinin 70 faizini, erm\u0259nil\u0259r 16,6 faizini, k\u00fcrdl\u0259r 12,7 faizini, tatlar is\u0259 0,7 faizini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdil\u0259r. Rusiyan\u0131n bu b\u00f6lg\u0259y\u0259 erm\u0259nil\u0259ri yerl\u0259\u015fdirm\u0259si sonradan erm\u0259ni terrorunun ba\u015flanmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. Erm\u0259nil\u0259r \u00f6z \u00e7irkin niyy\u0259tl\u0259rini ilk d\u0259f\u0259 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 a\u00e7\u0131q biruz\u0259 verm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. \u00c7ar Rusiyas\u0131 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n, \u0130randan v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fcy\u00fc erm\u0259nil\u0259ri silahland\u0131r\u0131b az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 qald\u0131rd\u0131. M.S.Ordubadi\u00a0 \u201cQanl\u0131 ill\u0259r\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 \u015eu\u015fada ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rli bel\u0259 t\u0259svir edirdi: 1905-ci il avqust ay\u0131n\u0131n 8-d\u0259 gec\u0259 saat iki rad\u0259l\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r fanarlar\u0131n\u0131 yand\u0131ran K\u0259rbalay\u0131 M\u0259mm\u0259dh\u00fcseyin adl\u0131 m\u00fcs\u0259lman\u0131 x\u0259nc\u0259rl\u0259 do\u011fray\u0131b v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u0259kl\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda yeni m\u00fcnaqi\u015f\u0259 toxumlar\u0131 s\u0259pdil\u0259r. 16 avqust 1905-ci ild\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u015eu\u015fada h\u00fccuma ba\u015flay\u0131rlar. \u0130smail \u00d6z\u00e7elik \u201cKaraba\u011f tarihi ve Karaba\u011fda ermeni olaylar\u0131\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u015eu\u015fada 16-20 avqust tarixind\u0259 qanl\u0131 toqqu\u015fmalar\u0131n davam etdiyini, rus kazaklar\u0131n\u0131n v\u0259 rus piyada birliyinin, erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 evl\u0259rin\u0259 basq\u0131nlar etdikl\u0259rini, ancaq az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olduqlar\u0131n\u0131 yaz\u0131r.<\/p>\n<p>16-21 avqust 1905-ci ild\u0259 da\u015fnak terror\u00e7ular\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259kc\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 60 n\u0259f\u0259r Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc q\u0259tl\u0259 yetirilir. K\u00f6\u00e7\u0259rli, X\u0259lf\u0259li m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rind\u0259 18 ev yand\u0131r\u0131l\u0131r. Ki\u015fil\u0259rin ba\u015flar\u0131n\u0131 k\u0259sir, qad\u0131nlar\u0131n qar\u0131nlar\u0131n\u0131 yar\u0131r, qocalara, u\u015faqlara aman vermirl\u0259r. 21-26 avqust 1905-ci il da\u015fnak terror\u00e7ular\u0131 \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131nda ikinci d\u0259f\u0259 t\u00fcrk q\u0259tliam\u0131na ba\u015flay\u0131rlar. D\u00f6rd k\u0259nd yerl\u0259-yeksan edilir. Dinc, \u0259liyal\u0131n \u0259halid\u0259n 100 n\u0259f\u0259ri q\u0259tl\u0259 yetirirl\u0259r. 25 avqust 1905-ci ild\u0259 Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n Qalad\u0259r\u0259si k\u0259ndind\u0259 yuva qurmu\u015f da\u015fnak terror\u00e7ular\u0131 \u018fbd\u00fcrr\u0259hman b\u0259y K\u0259rim b\u0259y o\u011flunun k\u00f6\u00e7\u00fcn\u0259 basq\u0131n edirl\u0259r. B\u0259y q\u0259tl\u0259 yetirilir, qoyun s\u00fcr\u00fcl\u0259ri, 55 ba\u015f qaramal\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u0259mlak\u0131 z\u0259bt olunur. 25 avqust 1905-ci ild\u0259 qondarma da\u015fnak general\u0131 Hamazasp v\u0259 \u0259lalt\u0131s\u0131 A.Mikoyan\u0131n r\u0259hb\u0259ri olduqlar\u0131 terror qrupla\u015fmas\u0131 Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n \u00c7\u0131raxl\u0131, K\u0259m\u0259rli, Hac\u0131q\u0259rv\u0259nd v\u0259 Pirxud k\u0259ndl\u0259rin\u0259 basq\u0131n edirl\u0259r. Y\u00fcz n\u0259f\u0259r Az\u0259rbaycan t\u00fcrk\u00fc q\u0259tl\u0259 yetirilir. K\u0259ndl\u0259rin \u0259halisi yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131n\u0131r. 3 oktyabr 1905-ci ild\u0259 da\u015fnak terror\u00e7uba\u015f\u0131 Hamazasp v\u0259 Mikoyan \u00f6z terror\u00e7u d\u0259st\u0259si il\u0259 Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n S\u0131rxav\u0259nd\u00a0 v\u0259\u00a0 \u018flia\u011fal\u0131\u00a0 k\u0259ndin\u0259\u00a0 basq\u0131n edir,\u00a0 \u0259liyal\u0131n,\u00a0 dinc\u00a0 \u0259halini q\u0131l\u0131ncdan\u00a0 ke\u00e7irirl\u0259r. Y\u0131rt\u0131c\u0131lar s\u00fcd\u0259m\u0259r k\u00f6rp\u0259l\u0259ri s\u00fcng\u00fcl\u0259r\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r, be\u015fikl\u0259ri il\u0259 bir yerd\u0259 odlay\u0131rlar, onlar\u0131 analar\u0131n\u0131n qucaqlar\u0131ndan al\u0131b divarlara \u00e7\u0131rparaq para-para edirl\u0259r. 4 oktyabr 1905-ci ild\u0259 da\u015fnak terror\u00e7ular\u0131 Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n S\u0131rxav\u0259nd k\u0259nd sakinl\u0259ri Abbasqulu v\u0259 \u0130man H\u0259s\u0259n o\u011flu qarda\u015flar\u0131n\u0131 me\u015f\u0259d\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirib, c\u0259s\u0259dl\u0259rini yand\u0131r\u0131rlar. 27 \u00a0noyabr 1905-ci\u00a0 il\u00a0 da\u015fnak\u00a0 terror\u00e7ular\u0131\u00a0 Cavan\u015fir\u00a0 q\u0259zas\u0131n\u0131n D\u0259mirli k\u0259ndin\u0259 basq\u0131n edirl\u0259r. 8 n\u0259f\u0259r dinc sakin \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr, sa\u011f qalan \u0259hali ev-e\u015fiyini t\u0259rk edir. 19 dekabr 1905-ci ild\u0259 Movses Qirqoryan\u0131n, Karapet Ter-Osipovun, Ambarsum\u00a0 Ko\u00e7arovun\u00a0 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q\u00a0 etdiyi\u00a0 da\u015fnak terror birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Xank\u0259ndinin az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 basq\u0131n edirl\u0259r. Evl\u0259r, d\u00fckanlar qar\u0259t edilir, qiym\u0259ti \u0259\u015fyalar o\u011furlan\u0131r. Sonra da meyitl\u0259r\u0259 od vurulur.\u00a0 26\u00a0 dekabr\u00a0 1905-ci ild\u0259 Abram koxan\u0131n\u00a0 r\u0259hb\u0259rlik\u00a0 etdiyi da\u015fnak terror\u00e7ular\u0131 Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n Umudlu k\u0259nd camaat\u0131n\u0131 hiyl\u0259 i\u015fl\u0259d\u0259r\u0259k m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131rlar. Umudlu ad\u0131yla tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n q\u0259tliam t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. U\u015faql\u0131, qad\u0131nl\u0131 300 n\u0259f\u0259ri q\u0259tl\u0259 yetir\u0259r\u0259k meyitl\u0259rini yand\u0131r\u0131rlar. 27 dekabr 1905-ci\u00a0 ild\u0259 da\u015fnak terror qruplar\u0131 \u015eu\u015fa q\u0259zas\u0131n\u0131n Mal\u0131b\u0259yli k\u0259ndin\u0259 basq\u0131n edirl\u0259r. N\u0259c\u0259fqulu a\u011fan\u0131n evini yand\u0131r\u0131rlar. K\u0259ndd\u0259 q\u0259tliam t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. Qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131 tik\u0259-tik\u0259 do\u011fray\u0131rlar.<\/p>\n<p>1906-c\u0131 ilin fevral ay\u0131nda Tiflisd\u0259 Qafqaz\u0131n cani\u015fini Vorontsov-Da\u015fkovun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 erm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131na son qoymaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u00fclh konfrans\u0131 (m\u0259clisi) ke\u00e7irilir. H\u0259min konfransda m\u00fcs\u0259lman n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayev, \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov, \u018fdil xan Ziyadxanov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 &#8220;Da\u015fnaksutyun&#8221; partiyas\u0131n\u0131n niyy\u0259tl\u0259rini if\u015fa edir, onun Qafqazda t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n, terror\u00e7ulu\u011fun t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir, r\u0259smi h\u00f6kum\u0259t dair\u0259l\u0259rinin bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 g\u00f6z yumdu\u011funu s\u00fcbuta yetirirl\u0259r. Lakin bu konfrans\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259n bir q\u0259d\u0259r sonra erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri yenid\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlara ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259r t\u0259kc\u0259 1906-c\u0131 ilin avqust ay\u0131nda Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda X\u0259l\u0259c, Karxana, Qatar, \u0130nc\u0259var, Da\u015fnov, \u00c7\u00f6ll\u00fc, Yem\u0259zli, Salda\u015fl\u0131, Mollalar, Batuman, Ox\u00e7u-\u015e\u0259b\u0259d\u0259k, Atq\u0131z, P\u00fcrdavud, Zurul, Cuman, \u0130yilli-S\u0259nal\u0131, Min\u0259n\u0259vur, F\u0259rcan, Qalaboynu, Buca\u011f\u0131q v\u0259 ba\u015fqa k\u0259ndl\u0259ri yerl\u0259-yeksan etmi\u015f, az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259tmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>\u201cErm\u0259ni terrorizmi v\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri: Az\u0259rbaycanda, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 v\u0259 d\u00fcnyada\u201d kitab\u0131nda qeyd olunur ki, erm\u0259nil\u0259r 1905-ci ild\u0259n tarix\u0259 \u201cerm\u0259ni-m\u00fcs\u0259lman davas\u0131\u201d ad\u0131 il\u0259 daxil olan qanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Bu m\u00fcharib\u0259 t\u0259kc\u0259 Yuxar\u0131 Qaraba\u011fda deyil, 6-9 fevralda Bak\u0131da, 10 mayda Nax\u00e7\u0131vanda, 23 mayda \u0130r\u0259van Quberniyas\u0131nda, 29-25 avqustda yen\u0259 Bak\u0131da, 26 avqustda Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131nda, 18 noyabrda G\u0259nc\u0259d\u0259, 23 noyabrda Tiflisd\u0259, Qazaxda, Qubada v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 minl\u0259rl\u0259 az\u0259ri t\u00fcrk\u00fcn\u00fcn faci\u0259li sur\u0259td\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>T\u00fcrk tarix\u00e7isi Taha Akyol \u201cAzerbaycan Sovyetl\u0259r ve \u00f6tesi\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 is\u0259 erm\u0259ni ke\u015fi\u015fl\u0259rinin 1906-c\u0131 ild\u0259 \u015eu\u015fada olan erm\u0259ni kils\u0259l\u0259rini az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 \u0259sl silah-sursat c\u0259bb\u0259xanalar\u0131na \u00e7evir\u0259r\u0259k, kils\u0259l\u0259rin zirz\u0259mil\u0259rind\u0259 k\u00fcll\u00fc miqdarda silah-sursat gizl\u0259tm\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar verir. Allah evind\u0259n \u00f6z \u00e7irkin niyy\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 o zamank\u0131 \u015f\u0259h\u0259r \u00fcsul idar\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n Ter-Arsen Vartapetov, Ter-Karapet Vartapetov, Ter Ovanesyan, Mirz\u0259bekov, Asatur Vartapetov kimi ke\u015fi\u015fl\u0259r c\u0259zaland\u0131r\u0131laraq \u015eu\u015fadan qovulmu\u015fdular. Bu da m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 arxay\u0131n salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 bir oyun idi. \u00c7\u00fcnki \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n himay\u0259sind\u0259 olan imkanl\u0131 erm\u0259nil\u0259r 1905-1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130randan muzdlu erm\u0259ni d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri g\u0259tirib Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 vuru\u015fdururdular. Bu haqda tarixi \u0259d\u0259biyyatlarda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumatlar vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 1905-1906-c\u0131 ill\u0259r q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 zaman\u0131 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 qism\u0259n nail oldular. Bel\u0259 ki, bir \u00e7ox ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k orada m\u0259skunla\u015fd\u0131lar. Bu, \u0259halinin bir hiss\u0259sinin q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si, b\u0259zil\u0259rinin is\u0259 yeni q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u0259hl\u00fck\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00f6\u00e7\u00fcb getm\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f vermi\u015fdi.\u00a0Erm\u0259nil\u0259rin m\u0259krli niyy\u0259tl\u0259rinin daha da geni\u015f miqyasda realla\u015fmas\u0131na \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flunun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda &#8220;Difai&#8221; (M\u00fcdafi\u0259) t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 mane oldu. 1905-ci ilin ax\u0131rlar\u0131 1906-c\u0131 ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 t\u0259\u015fkilat erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bildi. Lakin bu, m\u00fcv\u0259qq\u0259ti hal idi.\u00a0Xarici havadarlar\u0131na arxalanan v\u0259 onlardan k\u00f6m\u0259k alan t\u0259xribat\u00e7\u0131 erm\u0259nil\u0259r geri \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k \u00f6zl\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259, daha radikal t\u0259\u015fkilatlar yaratma\u011fa, terror\u00e7u d\u0259st\u0259l\u0259rini geni\u015f miqyasda silahland\u0131rma\u011fa, yeni h\u00fccumlar haz\u0131rlama\u011fa ba\u015flad\u0131lar. 1918-ci ild\u0259 erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259ks\u0259r \u0259razil\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qubada t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nlar, misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259r da\u015fnak-bol\u015fevik ittifaq\u0131n\u0131n xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 yeritdiyi n\u00f6vb\u0259ti soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti idi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX \u0259srin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda v\u0259 sonunda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (Bak\u0131da, G\u0259nc\u0259d\u0259, Nax\u00e7\u0131vanda, Qazaxda v\u0259 s.) oldu\u011fu kimi, Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdir. Erm\u0259nil\u0259rin \u0259sas m\u0259qs\u0259di Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan m\u00fcs\u0259lman \u0259halisini tamamil\u0259 m\u0259hv etm\u0259k idi. H\u0259l\u0259 XIX \u0259srd\u0259 Qaraba\u011f\u0131n x\u0259rit\u0259sini t\u0259rtib etmi\u015f rus t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 M.A.Skibitskinin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0259srin sonunda az\u0259rbaycanl\u0131lar Qaraba\u011f\u0131n 338 k\u0259ndind\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131lar. 1899-cu il m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259 burada az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n say\u0131 \u00fcmumi \u0259halinin 70 faizini, erm\u0259nil\u0259r 16,6 faizini, k\u00fcrdl\u0259r 12,7 faizini, tatlar is\u0259 0,7 faizini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdil\u0259r. Rusiyan\u0131n bu b\u00f6lg\u0259y\u0259 erm\u0259nil\u0259ri yerl\u0259\u015fdirm\u0259si sonradan erm\u0259ni terrorunun ba\u015flanmas\u0131na&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":505341,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/3a0f19df166057389331485947110987498-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"XX \u0259srin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda v\u0259 sonunda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (Bak\u0131da, G\u0259nc\u0259d\u0259, Nax\u00e7\u0131vanda, Qazaxda v\u0259 s.) oldu\u011fu kimi, Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdir. Erm\u0259nil\u0259rin \u0259sas m\u0259qs\u0259di Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan m\u00fcs\u0259lman \u0259halisini tamamil\u0259 m\u0259hv etm\u0259k idi. H\u0259l\u0259 XIX \u0259srd\u0259 Qaraba\u011f\u0131n x\u0259rit\u0259sini t\u0259rtib etmi\u015f rus t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 M.A.Skibitskinin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0259srin sonunda az\u0259rbaycanl\u0131lar Qaraba\u011f\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/505339"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=505339"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/505339\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/505341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=505339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=505339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=505339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}