{"id":506097,"date":"2022-08-19T08:54:29","date_gmt":"2022-08-19T05:54:29","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=506097"},"modified":"2022-08-19T08:54:29","modified_gmt":"2022-08-19T05:54:29","slug":"xaricd%c9%99n-g%c9%99tirilmis-bugda-sortlarinin-bizd%c9%99-t%c9%99tbiqi-dogru-deyil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=506097","title":{"rendered":"\u201cXaricd\u0259n g\u0259tirilmi\u015f bu\u011fda sortlar\u0131n\u0131n bizd\u0259 t\u0259tbiqi do\u011fru deyil\u201d"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Aqrar elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru: \u201cRayonlar\u0131m\u0131zda aqrar texniki qaydalara d\u00fczg\u00fcn \u0259m\u0259l olunmur, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259&#8230;\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><em>Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131na son m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00f6lk\u0259nin \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n d\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131. Bildirdi ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259t m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 90 faiz, qu\u015f \u0259ti il\u0259 80 faiz, s\u00fcd, s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 85 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259min edir.<\/em><\/p>\n<p>\u201cN\u00f6vb\u0259ti 3-5 il \u0259rzind\u0259 biz y\u00fcz faiz s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131q; Lakin \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc tax\u0131lla h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r tam t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yik: \u201d\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc bu\u011fda il\u0259 t\u0259minetm\u0259 \u0259msal\u0131 Az\u0259rbaycanda bu ilin \u0259vv\u0259lin\u0259 62 faiz idi. M\u0259hz bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 x\u00fcsusi proqram i\u015fl\u0259nib haz\u0131rland\u0131, yeni n\u00f6v subsidiyalar\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259sin\u0259 start verildi. T\u0259qrib\u0259n 3-4 il \u0259rzind\u0259 biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc \u0259rzaql\u0131q bu\u011fda il\u0259 80 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259min ed\u0259 bils\u0259k, b\u00f6y\u00fck n\u0259tic\u0259 olacaq&#8221;, &#8211; \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259ri qeyd etdi.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, b\u00fct\u00fcn probleml\u0259rd\u0259n tam s\u0131\u011fortalanma\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn praktiki i\u015fl\u0259r apar\u0131r\u0131q v\u0259 aparaca\u011f\u0131q: \u201cN\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 h\u0259m bu g\u00fcn m\u00f6vcud olan \u0259kin sah\u0259l\u0259rind\u0259 daha bol m\u0259hsul g\u00f6t\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn suvarma layih\u0259l\u0259ri, d\u00fczg\u00fcn aqrotexniki t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si v\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259r, subsidiyalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131ra bil\u0259c\u0259yik. Azad edilmi\u015f torpaqlarda da \u0259kin-bi\u00e7in i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda yeti\u015fdiril\u0259c\u0259k m\u0259hsullar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimizin tam t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 biz\u0259 b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k&#8230; Azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 h\u0259m k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, h\u0259m maldarl\u0131q, h\u0259m bitki\u00e7ilik \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox m\u00fcnbit iqlim v\u0259 t\u0259bii \u015f\u0259rait var. Maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 bundan s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s Qaraba\u011f iqtisadi zonas\u0131nda bu y\u00f6nd\u0259 i\u015fl\u0259r hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir? K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131 layih\u0259l\u0259r realla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Co\u011frafiya \u0130nstitutunun Az\u0259rbaycan\u0131n torpaq ehtiyatlar\u0131 co\u011frafiyas\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, aqrar elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent \u0130smay\u0131l Quliyev \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bunlar\u0131 dedi:<\/strong>\u00a0\u201cHaz\u0131rda d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 bu\u011fda \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 problemi \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Bu\u011fda d\u00fcnyada \u0259sas\u0259n \u00e7\u00f6ll\u00fck zonalarda \u0259kilir. \u015eimali v\u0259 C\u0259nubi Amerika, Rusiya, Ukrayna, Avstraliya bu\u011fda istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259hsul oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 \u0259kilir, \u0259sas m\u0259qs\u0259d bu\u011fdan\u0131n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq, Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131q 20-22 sentner aras\u0131nda idi. Amma indi Almaniyan\u0131n podzol torpaqlar\u0131nda 70-80 sentner bu\u011fda, tax\u0131l g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131, kompleks qay\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Burada iqlim \u015f\u0259raiti, sortlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, bu, kompleks yana\u015fma t\u0259l\u0259b edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u0259hsul ala bilmir. Bir il m\u0259hsul \u00e7ox olur, g\u0259l\u0259n il iqliml\u0259, seleksiya il\u0259 \u0259laq\u0259dar laz\u0131mi sortlar t\u0259tbiq olunmur v\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131q a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Yaxud aqrotexniki qaydalara n\u0259zar\u0259t edilmir. \u0130ndi Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 8 milyarddan \u00e7ox insan ya\u015fay\u0131r. Amma bu\u011fda istehsal\u0131 dinamikas\u0131na baxanda bu \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 r\u0259q\u0259mdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u00fcnyada problem yaran\u0131r, qiym\u0259tin d\u0259 qalxmas\u0131 t\u0259biidir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>\u0130.Quliyev qeyd edir ki, Az\u0259rbaycan 61-62 faiz \u00f6z\u00fcn\u00fc bu\u011fda, tax\u0131l m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 t\u0259min edir:<\/strong>\u00a0\u201cAmma bizd\u0259 xeyli potensial var v\u0259 t\u00fck\u0259nmir. \u0130\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait var. H\u0259m burada torpaq iqlim \u015f\u0259raiti yax\u015f\u0131d\u0131r, h\u0259m d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n orada tam \u0259kib-bec\u0259r\u0259 bilm\u0259yib. M\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r xam torpaqlard\u0131r. Orada t\u0259dqiqat aparma\u011fa \u00e7ox ehtiyac var. 30 ildir orada elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n<p>O torpaqlara h\u0259rbi-texnogen t\u0259sir olub, deformasiyaya u\u011fray\u0131b. Bu torpaqlar\u0131n hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n deqradasiyaya u\u011framas\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bundan sonra rayonla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sortlar t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r. B\u0259z\u0259n xaricd\u0259n g\u0259tirilmi\u015f bu\u011fda sortlar\u0131n\u0131 t\u0259tbiq edirl\u0259r. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Almaniyadan g\u0259tirirl\u0259r, amma Almaniyan\u0131n iqlim \u015f\u0259raiti Az\u0259rbaycanla eyni deyil, ona g\u00f6r\u0259 m\u0259hsul g\u00f6t\u00fcr\u0259\u00a0 bilmirl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, aqrotexniki qaydalara d\u00fczg\u00fcn \u0259m\u0259l olunmur. \u018fn \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biri is\u0259 suvarman\u0131n d\u00fczg\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. \u018fsas etibaril\u0259 C\u0259bray\u0131l, F\u00fczuli v\u0259 A\u011fdam rayonlar\u0131n\u0131n \u0259razisi \u0259n \u0259lveri\u015fli \u0259razil\u0259r say\u0131l\u0131r. Z\u0259ngilan, Qubadl\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 d\u0259 bu sah\u0259ni geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k olar. Elmi dild\u0259 buna \u015fabal\u0131d\u0131 torpaqlar deyilir, olduqca m\u0259hsuldar torpaqlard\u0131r. \u018fg\u0259r burada seleksiya d\u00fczg\u00fcn t\u0259yin olunarsa, yax\u015f\u0131 m\u0259hsul g\u00f6t\u00fcrm\u0259k olar. Bununla da \u00f6lk\u0259mizin ehtiyaclar\u0131n\u0131n xeyli hiss\u0259sini, 61 faizd\u0259n 70-85 faiz\u0259d\u0259k qald\u0131ra bil\u0259rik. Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r rayonlar\u0131na da bunu t\u0259tbiq etm\u0259k olar. A\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 des\u0259k, dig\u0259r rayonlar\u0131m\u0131zda aqrar texniki qaydalara d\u00fczg\u00fcn \u0259m\u0259l olunmur. Laz\u0131mi vaxtlarda onlara mineral, g\u00fcbr\u0259 vurulmur. \u018fkin i\u015fl\u0259ri laz\u0131mi vaxtlarda apar\u0131lm\u0131r. Bi\u00e7in i\u015fl\u0259ri gecikdirilir. Bunlar ham\u0131s\u0131 itki dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u015firin su ehtiyatlar\u0131 da d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. S\u00fcni suvarma \u015f\u0259raitini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar h\u0259ll edil\u0259rs\u0259, bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan \u00e7ox y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 qalxa bil\u0259r. \u0130\u015f\u011faldan azad olunan torpaqlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus potensial\u0131 var. X\u00fcsusil\u0259 C\u0259bray\u0131l, F\u00fczuli, A\u011fdam\u0131n da\u011f\u0259t\u0259yi \u0259razil\u0259ri dal\u011favari d\u00fcz\u0259nlikl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. Tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn orada olduqca \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait var. U\u015faql\u0131\u011f\u0131m o yerl\u0259rd\u0259 ke\u00e7ib, biz orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 oxuyanda az qala tax\u0131l z\u0259mil\u0259rinin i\u00e7ind\u0259 itib-bat\u0131rd\u0131q. Sad\u0259c\u0259 olaraq, oran\u0131n \u015firin su potensial\u0131ndan yax\u015f\u0131 istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Yeni bir layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irils\u0259, dem\u0259k olar ki, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 2-2.5 d\u0259f\u0259 art\u0131rmaq olar&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aqrar elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru: \u201cRayonlar\u0131m\u0131zda aqrar texniki qaydalara d\u00fczg\u00fcn \u0259m\u0259l olunmur, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259&#8230;\u201d Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131na son m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00f6lk\u0259nin \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n d\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131. Bildirdi ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259t m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 90 faiz, qu\u015f \u0259ti il\u0259 80 faiz, s\u00fcd, s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 85 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259min edir. \u201cN\u00f6vb\u0259ti 3-5 il \u0259rzind\u0259 biz y\u00fcz faiz s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131q; Lakin \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc tax\u0131lla h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r tam t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yik: \u201d\u00d6z\u00fcm\u00fcz\u00fc bu\u011fda il\u0259 t\u0259minetm\u0259 \u0259msal\u0131 Az\u0259rbaycanda bu ilin \u0259vv\u0259lin\u0259 62 faiz idi. M\u0259hz bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 x\u00fcsusi proqram i\u015fl\u0259nib haz\u0131rland\u0131,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":506098,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a.jpg",750,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a.jpg",750,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a.jpg",750,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a.jpg",640,427,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a.jpg",750,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a.jpg",750,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/a89527f056d1a81f621766e8ebb8f83a.jpg",750,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Aqrar elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru: \u201cRayonlar\u0131m\u0131zda aqrar texniki qaydalara d\u00fczg\u00fcn \u0259m\u0259l olunmur, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259&#8230;\u201d Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131na son m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00f6lk\u0259nin \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n d\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131. Bildirdi ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259t m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 90 faiz, qu\u015f \u0259ti il\u0259 80 faiz, s\u00fcd, s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 85 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259min edir. \u201cN\u00f6vb\u0259ti 3-5 il&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/506097"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=506097"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/506097\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/506098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=506097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=506097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=506097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}