{"id":506998,"date":"2022-08-24T08:27:19","date_gmt":"2022-08-24T05:27:19","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=506998"},"modified":"2022-08-24T08:27:19","modified_gmt":"2022-08-24T05:27:19","slug":"n%c9%99dir-yediyimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=506998","title":{"rendered":"N\u0259dir yediyimiz?"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Qidalar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi aktual problem\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u0130ll\u0259r \u00f6td\u00fckc\u0259 qidalar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259si daha da aktualla\u015f\u0131r. Qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi dedikd\u0259 qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehlak edildiyi zaman onun insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sirini tamamil\u0259 istisna ed\u0259n v\u0259ziyy\u0259t ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. \u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rd\u0259ki nitratlar\u0131n v\u0259 a\u011f\u0131r metallar\u0131n miqdar\u0131ndan, q\u0259buledilm\u0259z GMO-lardan, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r bu kimi \u00a0z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259rd\u0259n \u015fikay\u0259t\u00e7idirl\u0259r. Sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131lan bu q\u0259bild\u0259n olan qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n arzuolunmaz f\u0259sadlar\u0131 da kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi olur.\u00a0\u0130stehlak olunan m\u0259hsulun g\u00f6zl\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si t\u0259bii ki, yet\u0259rli deyil. Yaln\u0131z h\u0259rt\u0259r\u0259fli laboratoriya testi m\u0259hsullarda z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259ri a\u015fkar ed\u0259 v\u0259 sonuncunun t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259sdiql\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Q\u0259dim yunan filosofu Hippokrat hesab edirdi ki, insan x\u0259st\u0259likl\u0259ri onun qida rejiminin, v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzinin pozulmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 insan\u0131n yem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istehlak etdiyi \u015fey onun sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, \u00fcmumi rifah\u0131na v\u0259 \u0259hval\u0131na t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r. D\u00fczg\u00fcn qidalanma olmadan bir insan\u0131n ah\u0259ngdar inki\u015faf\u0131 v\u0259 faktiki m\u00f6vcudlu\u011fu m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>\u201cAzad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar\u201d \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri v\u0259 Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) yan\u0131nda \u0130ctimai \u015euran\u0131n \u00fczv\u00fc, beyn\u0259lxalq istehlak\u00e7\u0131\u00a0 t\u0259\u015fkilat\u0131 \u2013 Consumers \u0130nternational Az\u0259rbaycandak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Eyyub H\u00fcseynov hesab edir ki, qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri problemdir v\u0259 bu problem \u00f6lk\u0259mizd\u0259n d\u0259 yan ke\u00e7m\u0259yib. H\u0259ms\u00f6hb\u0259timiz bildirdi ki, d\u00fcnyada bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, bazar iqtisadiyyat\u0131 inki\u015faf etdikc\u0259 bu sah\u0259d\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r ba\u015f verir: \u201c\u00c7ox yax\u015f\u0131 hald\u0131r ki, Az\u0259rbaycan 14 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r \u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcTT) \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259t vermir. \u00c7\u00fcnki \u00dcTT-y\u0259 daxil olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin bazar\u0131nda daha \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li qidalar olur. Lakin bununla bel\u0259 Az\u0259rbaycan bazar\u0131 d\u00fcnya bazar\u0131na inteqrasiya olunub. K\u0259nar \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycana h\u0259r n\u00f6v qida m\u0259hsulu g\u0259tirilir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 h\u0259r c\u00fcr qida istehsal olunur. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Prezident \u0130lham \u018fliyevin F\u0259rman\u0131 il\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u00f6vl\u0259t orqan\u0131 olan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi yarad\u0131ld\u0131. Bundan \u0259lav\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131na dair d\u00f6vl\u0259t strategiyas\u0131 m\u00f6vcuddur\u201d.<\/p>\n<p>E.H\u00fcseynov qeyd etdi ki, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin biznes qurumlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 yax\u015f\u0131, m\u00fcnbit \u015f\u0259raitd\u0259n b\u0259z\u0259n sui-istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r d\u0259 olur. Ekspert fikrini bel\u0259 \u0259saland\u0131rd\u0131 ki, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycana arzuolunmayan qidalar daxil olur: \u201cM\u0259s\u0259l\u0259n,\u00a0 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 reklam olunan kiloqram\u0131 4-5 manat olan sosisl\u0259r, kolbasalar g\u00f6r\u00fcr\u00fck. H\u0259r g\u00fcn m\u0259n\u0259 istehlak\u00e7\u0131lardan \u00e7oxlu sayda z\u0259ngl\u0259r g\u0259lir. \u018fn m\u0259\u015fhur texnoloqlarla s\u00f6hb\u0259t etmi\u015f\u0259m. Onlar deyirl\u0259r ki, biz bilmirik bu qidalar\u0131 nec\u0259, n\u0259d\u0259n haz\u0131rlamaq olar? H\u0259tta heyvan\u0131n d\u0259risind\u0259n haz\u0131rlasan bel\u0259 o qiym\u0259t\u0259 ba\u015fa g\u0259lm\u0259z. Sual olunur: bu t\u0259hl\u00fck\u0259li qidad\u0131rm\u0131? Cavab is\u0259 bilinmir. Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin \u018fsasnam\u0259sin\u0259 fikir vers\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, orada qidan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131ndan b\u0259hs edilir. Keyfiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 bir k\u0259lm\u0259 d\u0259 olsun toxunulmay\u0131b. Dem\u0259k olar ki, keyfiyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259si\u00a0 masan\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 qal\u0131b\u201d.<\/p>\n<p>\u201c\u0130stehlak\u00e7\u0131ya h\u0259m t\u0259hl\u00fck\u0259siz, h\u0259m d\u0259 keyfiyy\u0259tli qida laz\u0131md\u0131r. Qida t\u0259hl\u00fck\u0259siz ola bil\u0259r, lakin keyfiyy\u0259tli olmaya da bil\u0259r. Keyfiyy\u0259tli qida is\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz olur\u201d dey\u0259n ekspert xat\u0131rlatd\u0131 ki, 18 may 2021-ci ild\u0259 m\u0259cburi sertifikatla\u015fd\u0131r\u0131lan mallar siyah\u0131s\u0131 l\u0259\u011fv olundu: \u201cBir \u00e7ox mallar var ki, onlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r. Onlar sertifikatla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra bazara \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131d\u0131r. O c\u00fcml\u0259d\u0259n qida m\u0259hsullar\u0131 da bunlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259dir. Nazirl\u0259r Kabinetinin 343 sayl\u0131 q\u0259rar\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q.\u00a0 Bu g\u00fcn \u0259g\u0259r bir \u015f\u0259xs g\u00f6r\u0259rs\u0259 ki, t\u0259hl\u00fck\u0259li qida sat\u0131l\u0131r v\u0259 hans\u0131 d\u00f6vl\u0259t orqan\u0131na m\u0259lumat vers\u0259 he\u00e7 bir struktur onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq h\u00fcququ yoxdur. Bu kimi v\u0259ziyy\u0259t istehlak\u00e7\u0131 t\u0259\u015fkilat olaraq bizi narahat edir v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda keyfiyy\u0259t d\u0259 \u00e7ox m\u00fch\u00fcm komponent kimi g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lm\u0259lidir. \u00dcst\u0259lik t\u0259hl\u00fck\u0259li qidan\u0131n sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259ld reaksiya mexanizmi olmal\u0131d\u0131r. AQTA-n\u0131n \u018fsasnam\u0259sind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi hallar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na c\u0259ld reaksiya ver\u0259n d\u00f6vl\u0259t qurumu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. Ola bil\u0259r ki, bu Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi v\u0259 yaxud ba\u015fqa bir qurum olsun. T\u0259hl\u00fck\u0259li qidalar\u0131n geri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 mexanizmi d\u0259 yoxdur. M\u0259lumdur ki, qanunla yararl\u0131l\u0131q vaxt\u0131 ke\u00e7mi\u015f qidalar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 qada\u011fand\u0131r. Yararl\u0131l\u0131q vaxt\u0131 ke\u00e7mi\u015f qidalar nec\u0259 olur? Bu qidalar\u0131n \u00fcnvan\u0131 harad\u0131r? Onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin son \u00fcnvan\u0131 biz istehlak\u00e7\u0131lar\u0131q\u201d.<\/p>\n<p>E.H\u00fcseynov istifad\u0259 m\u00fcdd\u0259ti bitmi\u015f qidalar\u0131n utilizasiyas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 d\u0259\u00a0 toxundu: \u201cAlqoritm bel\u0259dir: marketl\u0259rd\u0259 qidan\u0131n yaral\u0131l\u0131q vaxt\u0131 ke\u00e7dikd\u0259 sat\u0131\u015fdan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. Bir yer\u0259 toplan\u0131r. Destib\u00fctora qaytar\u0131l\u0131r. Destrib\u00fctor onu n\u0259 edir m\u0259lum deyil. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ist\u0259yirik ki, vaxt\u0131 ke\u00e7mi\u015f qidalar birba\u015fa utilizasiya olunsun. Azad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyinin v\u0259 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin birg\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 1-2 firma Sumqay\u0131t poliqonunda bir ayda 100 tona q\u0259d\u0259r mal\u0131 m\u0259hv etdi. Biz \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, bu firmalar\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u0259 dig\u0259rl\u0259ri d\u0259 qo\u015fulsun. \u00c7\u00fcnki Hipokrat deyib ki, biz n\u0259 yeyiriks\u0259 oyuq. Azad \u0130stehlak\u00e7\u0131lar Birliyi olaraq t\u0259klif edirik ki, sertifikat ver\u0259n v\u0259 yoxlama funksiyalar\u0131n\u0131 aparan orqanlar f\u0259rqli olmal\u0131, bir-birin\u0259 opponentlik etm\u0259lidirl\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qidalar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi aktual problem\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir \u0130ll\u0259r \u00f6td\u00fckc\u0259 qidalar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259si daha da aktualla\u015f\u0131r. Qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi dedikd\u0259 qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehlak edildiyi zaman onun insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sirini tamamil\u0259 istisna ed\u0259n v\u0259ziyy\u0259t ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. \u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rd\u0259ki nitratlar\u0131n v\u0259 a\u011f\u0131r metallar\u0131n miqdar\u0131ndan, q\u0259buledilm\u0259z GMO-lardan, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r bu kimi \u00a0z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259rd\u0259n \u015fikay\u0259t\u00e7idirl\u0259r. Sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131lan bu q\u0259bild\u0259n olan qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n arzuolunmaz f\u0259sadlar\u0131 da kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi olur.\u00a0\u0130stehlak olunan m\u0259hsulun g\u00f6zl\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si t\u0259bii ki, yet\u0259rli deyil. Yaln\u0131z h\u0259rt\u0259r\u0259fli laboratoriya testi m\u0259hsullarda z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259ri a\u015fkar ed\u0259 v\u0259 sonuncunun t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259sdiql\u0259y\u0259 bil\u0259r. Q\u0259dim yunan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":506999,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1b32a022156657089142438719510999280.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qidalar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi aktual problem\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir \u0130ll\u0259r \u00f6td\u00fckc\u0259 qidalar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259si daha da aktualla\u015f\u0131r. Qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi dedikd\u0259 qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehlak edildiyi zaman onun insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sirini tamamil\u0259 istisna ed\u0259n v\u0259ziyy\u0259t ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. \u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fayan insanlar t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rd\u0259ki nitratlar\u0131n v\u0259 a\u011f\u0131r metallar\u0131n miqdar\u0131ndan, q\u0259buledilm\u0259z GMO-lardan, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r bu kimi \u00a0z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259rd\u0259n \u015fikay\u0259t\u00e7idirl\u0259r. Sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131lan bu&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/506998"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=506998"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/506998\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/506999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=506998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=506998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=506998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}