{"id":507677,"date":"2022-08-26T09:35:37","date_gmt":"2022-08-26T06:35:37","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=507677"},"modified":"2022-08-26T09:35:37","modified_gmt":"2022-08-26T06:35:37","slug":"az%c9%99rbaycanda-daha-cox-bu-x%c9%99st%c9%99likl%c9%99rd%c9%99n-olurl%c9%99r-qorxudan-statistika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=507677","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda daha \u00e7ox bu x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u00f6l\u00fcrl\u0259r &#8211; qorxudan statistika"},"content":{"rendered":"<h3><strong>\u00d6l\u00fcml\u0259r \u0259n \u00e7ox stres, insult s\u0259b\u0259bind\u0259n ba\u015f verir<\/strong><\/h3>\n<p>\u0130ki ildir Az\u0259rbaycanda qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6l\u00fcml\u0259rin say\u0131nda k\u0259skin art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r. \u201cAzadl\u0131q\u201d radiosunun r\u0259smi statistik m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 materialda deyilir verir ki, 2019-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycanda 56 min\u0259 yax\u0131n \u00f6l\u00fcm hal\u0131 ba\u015f verib. \u00d6nc\u0259ki \u00fc\u00e7 ild\u0259 d\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici t\u0259xmin\u0259n 57 min n\u0259f\u0259r idi. Ancaq 2020-ci ild\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 c\u0259mi bir il i\u00e7ind\u0259 20 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n artaraq 75 min 647 oldu. \u00d6t\u0259n il bu g\u00f6st\u0259rici bir q\u0259d\u0259r d\u0259 artaraq 76 min 878-\u0259 y\u00fcks\u0259ldi.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s, Az\u0259rbaycanda insanlar \u0259n \u00e7ox hans\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir?<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n il Az\u0259rbaycanda qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n 54 faizi (41 min 708 n\u0259f\u0259r) qan d\u00f6vran\u0131 sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n qaynaqlan\u0131b. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq Az\u0259rbaycanda \u0259n \u00e7ox qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6l\u00fcm s\u0259b\u0259bidir. \u00d6l\u00fcm do\u011furan ikinci x\u0259st\u0259lik onkoloji x\u0259st\u0259likl\u0259rdir (yenit\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259r). \u00d6t\u0259n il Az\u0259rbaycanda 8 min 509 n\u0259f\u0259r bu x\u0259st\u0259liyin qurban\u0131 olub. Bu o dem\u0259kdir ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259fat ed\u0259n h\u0259r doqquz n\u0259f\u0259rd\u0259n birini m\u0259hz onkoloji x\u0259st\u0259likl\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Bu x\u0259st\u0259likd\u0259n v\u0259fat ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 son \u00fc\u00e7 il\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259n nisb\u0259t\u0259n azalsa da, daha \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259kdir. 2011-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259halinin h\u0259r 100 min n\u0259f\u0259rind\u0259n yenit\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259r s\u0259b\u0259bi il\u0259 66-s\u0131 v\u0259fat edirdi. \u00d6t\u0259n il h\u0259min r\u0259q\u0259m 84 olub. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, son ill\u0259rd\u0259 h\u0259r il onkoloji x\u0259st\u0259lik diaqnozu qoyulan \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 10 min n\u0259f\u0259ri \u00f6t\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n il \u00fczr\u0259 \u00f6l\u00fcm s\u0259b\u0259bl\u0259rinin say\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r aras\u0131nda \u0259n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259ni sinir sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259ridir. Bel\u0259 ki, 2021-ci ild\u0259 sinir sisteminin x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259fat ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 \u00f6nc\u0259ki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 d\u00f6rd d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n art\u0131b. \u00d6t\u0259n il Az\u0259rbaycanda 2 min 504 n\u0259f\u0259r m\u0259hz sinir sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. 2020-ci ild\u0259 eyni s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 740 n\u0259f\u0259r, 2019-cu ild\u0259 is\u0259 848 n\u0259f\u0259r olmu\u015fdu. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, indiy\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycanda bir ild\u0259 sinir sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n v\u0259fat ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 maksimum 1min 338 n\u0259f\u0259r olub v\u0259 he\u00e7 bir zaman 2021-ci ild\u0259ki q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k r\u0259q\u0259m qeyd\u0259 al\u0131nmay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>\u201cKlinik v\u0259 laborator m\u00fcayin\u0259l\u0259rl\u0259 a\u015fkar edil\u0259n simptomlar, \u0259lam\u0259tl\u0259r v\u0259 normadan k\u0259nara\u00e7\u0131xmalar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 t\u0259snifl\u0259\u015fdiril\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259rin d\u0259 say\u0131 s\u0131rf 2021-ci ild\u0259 k\u0259skin art\u0131b. 2020 v\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 h\u0259r il ortalama 1 min 600 n\u0259f\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fc bu kateqoriyaya daxil edilirdi. 2021-ci ild\u0259 is\u0259 eyni s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n v\u0259fat ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 bird\u0259n-bir\u0259 4 min 124-\u0259 y\u00fcks\u0259lib.<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n il b\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131nda nisbi azalma olub. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cperinatal d\u00f6vrd\u0259 meydana \u00e7\u0131xan b\u0259zi hallardan\u201d 349 n\u0259f\u0259r v\u0259fat edib. \u00d6nc\u0259ki ill\u0259rd\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici mind\u0259n \u00e7ox idi. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, \u00f6lk\u0259d\u0259 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricisinin k\u0259skin azalmas\u0131 do\u011fum prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131 da azald\u0131b.<\/p>\n<p>Tibb Universitetinin T\u0259dris C\u0259rrahiy\u0259 Klinikas\u0131n\u0131n h\u0259kim-nevroloqu\u00a0<strong>Yegan\u0259 R\u0259\u015fidova<\/strong>\u00a0m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bunlar\u0131 \u015f\u0259rh etdi: \u201cBizd\u0259 nevrologiyada \u0259sas\u0259n x\u00fcsusi insultlarla ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 olur. Bu da \u0259sas\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n, n\u0259zar\u0259tsiz insultlardan \u00f6l\u00fcml\u0259rdir. Stress v\u0259ziyy\u0259ti bu c\u00fcr \u00f6l\u00fcml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Stress \u0259ks\u0259r hallarda sinir, \u00fcr\u0259k-damar, immun,\u00a0 endokrin, cinsiyy\u0259t sistemin\u0259 t\u0259sir edir. Y\u0259ni nevrologiyada \u00f6l\u00fcml\u0259r \u0259n \u00e7ox stress v\u0259 insultlar s\u0259b\u0259bind\u0259n ba\u015f verir\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259kim \u0259lav\u0259 edib ki, insanlar daha \u00e7ox pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sinir x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kibl\u0259r: \u201cX\u0259st\u0259likd\u0259n sonra insanlar post-COV\u0130D sindromu ke\u00e7irirl\u0259r. Yuxusuzluq, yadda\u015fs\u0131zl\u0131q, arterial t\u0259zyiqin qalxmas\u0131, k\u0259skin ba\u015f gic\u0259ll\u0259nm\u0259l\u0259ri, ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131 art\u0131b ki, bunlar ham\u0131s\u0131\u00a0 COV\u0130D sindromuna aiddir. Bunlar\u0131n da ba\u015f\u0131nda yuxusuzluq dayan\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>H\u0259kim \u201cyadda\u015fs\u0131zl\u0131qla ba\u011fl\u0131 insanlar daha \u00e7ox \u015fikay\u0259t edir, bununla ba\u011fl\u0131 n\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r\u201d sual\u0131na bel\u0259 cavab verib: \u201cBirincisi, normal h\u0259yat ritmini b\u0259rpa etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Yuxu rejimin\u0259 ciddi fikir verm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Normal qidalanma olmal\u0131d\u0131r. T\u0259miz havada \u0259n az\u0131 g\u00fcnd\u0259 bir saat olmaq laz\u0131md\u0131r. Bunlarla b\u0259rpa olunmursa, \u0259lb\u0259tt\u0259, nevroloji m\u00fcdaxil\u0259 laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/www.atu-tck.edu.az\/doctor-img\/474264742613.jpg\" alt=\"Az\u0259rbaycan Tibb Universiteti T\u0259dris C\u0259rrahiyy\u0259 Klinikas\u0131\" width=\"787\" height=\"590\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Yegan\u0259 R\u0259\u015fidova<\/strong><\/p>\n<p><strong>Y.R\u0259\u015fidova \u201c\u00f6lk\u0259d\u0259 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricisinin k\u0259skin azalmas\u0131 do\u011fum prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131 da azald\u0131b\u201d fikrin\u0259 bu c\u00fcr m\u00fcnasib\u0259t bildirib:<\/strong>\u00a0\u201cDem\u0259zdim ki, do\u011fu\u015f zaman\u0131 \u00f6l\u00fcm saylar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 do\u011fum saylar\u0131n\u0131n az olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bizim xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 ixtisasla\u015f\u0131b g\u0259lmi\u015f h\u0259kiml\u0259rimiz var. Yet\u0259rinc\u0259 diaqnostik m\u00fcayin\u0259 metodlar\u0131m\u0131z var, analizl\u0259rimiz var. \u0130nsanlar da bilgilidir. M\u00fct\u0259madi olaraq h\u0259kim\u0259 gedir, m\u00fcayin\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7irl\u0259r. Do\u011fu\u015f zaman\u0131 niy\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 olmal\u0131ld\u0131r ki?! Normal h\u0259kim potensial\u0131m\u0131z\u0131n olmas\u0131 \u00f6l\u00fcml\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131b\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259kim \u201cson d\u00f6vrl\u0259r insanlarda \u0259ll\u0259rin \u0259sm\u0259si hallar\u0131 \u00e7oxal\u0131b, bu, parkinson x\u0259st\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, yoxsa sinirl\u0259 ba\u011fl\u0131 ba\u015fqa x\u0259st\u0259liyin \u0259lam\u0259tidir\u201d sual\u0131na bel\u0259 cavab verib: \u201c\u018fll\u0259rin \u0259sm\u0259si tam olaraq parkinson x\u0259st\u0259liyi dem\u0259k deyil. 35-40 ya\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sinirl\u0259 \u0259laq\u0259li \u0259l \u0259sm\u0259l\u0259ri olur. Parkinson diaqnozu \u0259sas\u0259n 50-60 ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 olur. Bu x\u0259st\u0259likd\u0259 \u0259sas\u0259n irsi faktor \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. \u018fg\u0259r \u0259ll\u0259rin \u0259sm\u0259si 35-40 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 insanlarda a\u015fkarlan\u0131rsa, nevroloji m\u00fcalic\u0259 il\u0259 v\u0259 d\u00fczg\u00fcn h\u0259yat ritmini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra o insanlar sa\u011fal\u0131r. Parkinson x\u0259st\u0259l\u0259rinin d\u0259 m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131 var. B\u0259li, statistikaya g\u00f6r\u0259 parkinson x\u0259st\u0259l\u0259ri art\u0131b. Bunun da s\u0259b\u0259bi insanlarda beyin y\u00fckl\u0259m\u0259si, yuxusuzluq parkinson x\u0259st\u0259liyin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Onlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 x\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6l\u00fcml\u0259r \u0259n \u00e7ox stres, insult s\u0259b\u0259bind\u0259n ba\u015f verir \u0130ki ildir Az\u0259rbaycanda qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6l\u00fcml\u0259rin say\u0131nda k\u0259skin art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r. \u201cAzadl\u0131q\u201d radiosunun r\u0259smi statistik m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 materialda deyilir verir ki, 2019-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycanda 56 min\u0259 yax\u0131n \u00f6l\u00fcm hal\u0131 ba\u015f verib. \u00d6nc\u0259ki \u00fc\u00e7 ild\u0259 d\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici t\u0259xmin\u0259n 57 min n\u0259f\u0259r idi. Ancaq 2020-ci ild\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131 c\u0259mi bir il i\u00e7ind\u0259 20 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n artaraq 75 min 647 oldu. \u00d6t\u0259n il bu g\u00f6st\u0259rici bir q\u0259d\u0259r d\u0259 artaraq 76 min 878-\u0259 y\u00fcks\u0259ldi. B\u0259s, Az\u0259rbaycanda insanlar \u0259n \u00e7ox hans\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir?&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":507678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43.jpg",640,425,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43.jpg",640,425,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43.jpg",640,425,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43-550x365.jpg",550,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43.jpg",640,425,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43.jpg",640,425,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43.jpg",640,425,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/8cd4ee04f79851e39a65f176e99e7c43.jpg",640,425,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00d6l\u00fcml\u0259r \u0259n \u00e7ox stres, insult s\u0259b\u0259bind\u0259n ba\u015f verir \u0130ki ildir Az\u0259rbaycanda qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6l\u00fcml\u0259rin say\u0131nda k\u0259skin art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r. \u201cAzadl\u0131q\u201d radiosunun r\u0259smi statistik m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 materialda deyilir verir ki, 2019-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycanda 56 min\u0259 yax\u0131n \u00f6l\u00fcm hal\u0131 ba\u015f verib. \u00d6nc\u0259ki \u00fc\u00e7 ild\u0259 d\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici t\u0259xmin\u0259n 57 min n\u0259f\u0259r idi. Ancaq 2020-ci ild\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259rin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/507677"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=507677"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/507677\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/507678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=507677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=507677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=507677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}