{"id":508091,"date":"2022-08-27T11:12:53","date_gmt":"2022-08-27T08:12:53","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=508091"},"modified":"2022-08-27T14:40:41","modified_gmt":"2022-08-27T11:40:41","slug":"xx-%c9%99srin-%c9%99vv%c9%99ll%c9%99rind%c9%99-quba-q%c9%99zasinda-bas-vermis-hadis%c9%99l%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=508091","title":{"rendered":"XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Quba q\u0259zas\u0131nda ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-508093\" src=\"https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/90532033-6125-4dc6-99fb-1fa31af2c2c5-283x365.jpg\" alt=\"\" width=\"404\" height=\"521\" \/><\/p>\n<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Quba q\u0259zas\u0131nda ba\u015f vermis hadis\u0259l\u0259rin sad\u0259c\u0259 olaraq &#8220;faci\u0259&#8221; s\u00f6z\u00fc il\u0259 ifad\u0259 edilm\u0259si v\u0259h\u015filikl\u0259rin mahiyy\u0259tini tam a\u00e7m\u0131r. Din c\u0259halinin, qad\u0131nlar\u0131n, u\u015faqlar\u0131n v\u0259 qocalar\u0131n \u0259zab v\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 il\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si d\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259 a\u011fla s\u0131\u011fmaz soyq\u0131r\u0131m\u0131 idi. Bunu ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Quba hadis\u0259l\u0259rin\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259rind\u0259n n\u0259z\u0259r salmaq laz\u0131md\u0131r.Onu erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri ba\u015fqa q\u0131r\u011f\u0131nlarla, m\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259min il \u015eamax\u0131da apar\u0131lm\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 tam eynil\u0259\u015fdirm\u0259k olmaz.\u015e\u00fcbh\u0259siz, bunlar\u0131n h\u0259r ikisinin mahiyy\u0259ti eynidir. Lakin \u015eamax\u0131da bel\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 yaln\u0131z milliyy\u0259tc\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 olan \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdis\u0259, Quba q\u0259zas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131larla yana\u015f\u0131,burada ya\u015fayan etnik qruplara &#8211; (l\u0259zgil\u0259r\u0259, qr\u0131zlara, budu\u011flara, cekl\u0259r\u0259, \u00a0tat v\u0259.s) \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n dig\u0259r \u0259razil\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, Quba q\u0259zas\u0131nda da erm\u0259nil\u0259r bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 aktlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. Sove hakimiyy\u0259ti qurulanad\u0259k oradak\u0131 bo\u015fluqdan,hakimiyy\u0259tsizlikd\u0259n maksimum istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259n da\u015fnaklar Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra rayonlar\u0131n\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlardan t\u0259mizl\u0259y\u0259r\u0259k, \u00e7oxlu erm\u0259ni rayonlar\u0131 yaratma\u011fa, bel\u0259likl\u0259d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k planlar\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lini qoyma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Odur ki, Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259d\u0259 f\u0259alla\u015fm\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn c\u0259bh\u0259boyu h\u00fccuma ke\u00e7mi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>1918-ci il mart q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131ndan sonra Bak\u0131da qurulmu\u015f bol\u015fevik-da\u015fnak h\u00f6kum\u0259ti \u2013 Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin s\u0259driStepan \u015eaumyan\u0131n g\u00f6st\u0259r\u015fi il\u0259 Quba q\u0259zas\u0131na g\u0259l\u0259n David Aleksandrovi\u00e7 Gelovani\u00a0 200 \u0259sg\u0259rd\u0259n ibar\u0259t silahl\u0131 d\u0259st\u0259 il\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olur v\u0259 qubal\u0131lar\u0131 fakt qar\u015f\u0131s\u0131nda qoyur.Gelovani ilk olaraq Quban\u0131n erm\u0259ni \u0259halisinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Bu t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n biri \u00f6z\u00fcn\u00fcn qeyri-adiliyi il\u0259 f\u0259rql\u0259nirdi: Qubada ya\u015fayan onlarla erm\u0259ninin (40-dan 200-d\u0259k) h\u0259yat\u0131n\u0131 h\u0259r hans\u0131 t\u0259cav\u00fczd\u0259n qorumaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar onlar\u0131 yerli camaatdan t\u0259crid etm\u0259yi laz\u0131m bilmi\u015f v\u0259 etibarl\u0131 m\u00fchafiz\u0259 t\u0259yin ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259h\u0259r h\u0259bsxanas\u0131nda yerl\u0259\u015fdirmi\u015fdil\u0259r. Qubal\u0131lar \u201cm\u0259hbuslar\u0131\u201d yax\u015f\u0131ca yedirdir, m\u00fcs\u0259lman qon\u015fular\u0131 onlar\u0131 ziyar\u0259t edir, \u00f6zl\u0259ri il\u0259 yem\u0259k g\u0259tirir, onlar\u0131n evl\u0259rind\u0259n v\u0259 \u0259mlak\u0131ndan mu\u011fayat olurdular. \u015e\u0259h\u0259rd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sakit v\u0259 n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda idi ki, Sovet hakimiyy\u0259tinin Qubaya g\u0259lmi\u015f ilk \u201cm\u00fcjd\u0259\u00e7isi\u201d \u2013 D.Gelovani, erm\u0259nil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r hans\u0131 bir t\u0259hl\u00fck\u0259nin g\u00f6zl\u0259nilm\u0259diyini q\u0259rara alaraq d\u0259rhal onlar\u0131 \u201cazad edir\u201d. Lakin az sonra m\u0259lum olur ki, Sovet hakimiyy\u0259tini tan\u0131maq v\u0259 ona tabe olmaq haqq\u0131nda Gelovani t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n ultimatum q\u0259bul edilm\u0259y\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259,art\u0131q b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259ri t\u0259hl\u00fck\u0259 g\u00f6zl\u0259yir.<\/p>\n<p>Bak\u0131 v\u0259 \u015eamax\u0131 hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qorxmu\u015f v\u0259 \u201cimtina edildiyi halda \u015f\u0259h\u0259r yerl\u0259 yeksan edil\u0259c\u0259k\u201d h\u0259d\u0259si il\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 c\u0259mi 2 saat vaxt verilmi\u015f Quba sakinl\u0259ri ultimatumu q\u0259bul edirdil\u0259r v\u0259 d\u00fcz 8 g\u00fcn Sovet hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda ya\u015fad\u0131lar. Bu q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli hadis\u0259 d\u0259rhal Bak\u0131 bol\u015fevikl\u0259rinin q\u0259zetl\u0259rind\u0259 \u0259ks olunur v\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, aprelin 23-d\u0259 Qubada, \u015f\u0259h\u0259r meydan\u0131nda t\u0259nt\u0259n\u0259li sur\u0259td\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti elan olunmu\u015f v\u0259 \u201cz\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259r bu hadis\u0259ni b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 qeyd etmi\u015fl\u0259r\u201d. Gelovani \u00f6z\u00fcn\u00fc Quban\u0131n q\u0259za komissar\u0131 elan edir.<\/p>\n<p>Yeni hakimiyy\u0259ti q\u0259bul etm\u0259y\u0259n v\u0259 tan\u0131mayan \u0259traf k\u0259ndl\u0259rin \u0259halisi t\u0259r\u0259find\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 edir v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin y\u0259hudi m\u0259h\u0259ll\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n \u00a0silahl\u0131 h\u00fccum ba\u015flan\u0131r. Gelovaniy\u0259 Xa\u00e7mazdan 2 topla birlikd\u0259 A\u011facanyan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi v\u0259 yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan 150 n\u0259f\u0259rlik h\u0259rbi d\u0259st\u0259k g\u0259lir. \u00dc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n \u015fidd\u0259tli d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n sonra yerli d\u0259st\u0259l\u0259r\u00a0 bol\u015fevikl\u0259rin ilk \u201ckomandas\u0131n\u0131\u201d Qubadan qovub \u00e7\u0131xar\u0131rlar.<\/p>\n<p>Hadis\u0259l\u0259rin sonrak\u0131 gedi\u015fi g\u00f6st\u0259rdi ki, qubal\u0131lara dinc ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259mi iki h\u0259ft\u0259lik fasil\u0259 verilibmi\u015f. 1918-ci ilin may ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259 Hamazasp\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 3 minlik erm\u0259ni ordusu \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fd\u0259n Quba \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 daxil olaraq onu toplardan, pulemyotlardan v\u0259 t\u00fcf\u0259ngl\u0259rd\u0259n at\u0259\u015f\u0259 tutur. D\u0259h\u015f\u0259tli \u00e7axna\u015fma v\u0259 t\u0259la\u015f ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n<p>Hamazasp\u0131n m\u0259qs\u0259di yeni hakimiyy\u0259tin qurulmas\u0131 deyil, s\u0131rf c\u0259za missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirdiyi q\u0259za sakinl\u0259rind\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmurdu. Hamazasp \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc qubal\u0131lar\u0131 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidinin qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 meydana toplayaraq onlara t\u0259xmin\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259zmunda nitql\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdir: \u201cM\u0259n \u0259sl\u0259n \u018frzurumdanam. Uzun m\u00fcdd\u0259t t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 vuru\u015fmu\u015fam. M\u0259n erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131yam v\u0259 onun m\u0259nafel\u0259rinin m\u00fcdafi\u0259\u00e7isiy\u0259m\u2026 M\u0259n buraya qayda-qanun yaratma\u011fa v\u0259 sovet hakimiyy\u0259ti qurma\u011fa yox, sizd\u0259n qisas alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f\u0259m\u201d.<\/p>\n<p>Quba \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 Quba q\u0259zas\u0131n\u0131n k\u0259ndl\u0259rind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n istintaq materiallar\u0131na \u0259sas\u0259n 3 cildd\u0259 451 v\u0259r\u0259qd\u0259n ibar\u0259t s\u0259n\u0259dl\u0259r toplusunda \u0259ks etdirilmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, 1918-ci ilin aprel-may aylar\u0131nda Hamazasp\u0131n d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Quba q\u0259zas\u0131nda 167 k\u0259nd yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 talan edilmi\u015f, Quba q\u0259zas\u0131 \u00fczr\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n insanlar\u0131n say\u0131 16 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n, \u0259haliy\u0259 d\u0259y\u0259n maddi ziyan\u0131n miqdar\u0131 is\u0259 121.824.819 rubldan art\u0131q t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.Hamazasp d\u0259st\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n hadis\u0259l\u0259rin 9-cu g\u00fcn\u00fc q\u0259zan\u0131n m\u0259rk\u0259zi Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n Xa\u00e7maz d\u0259miryolu va\u011fzal\u0131na 35 arabada talan edilmi\u015f xal\u00e7a v\u0259 silahlar da\u015f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.Bol\u015fevik v\u0259 da\u015fnak \u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259ri oldu\u011fu Bak\u0131 Sovetinin \u0259sas\u0259n erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t v\u0259 da\u015fnak Hamazasp\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olan quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin Qubada t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si v\u0259 ya Sovet hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131 deyil, b\u00fct\u00f6v bir xalq\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si- soyq\u0131r\u0131m\u0131 hadis\u0259si idi.<\/p>\n<p>Hadis\u0259l\u0259ri xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla izl\u0259y\u0259n tarix elml\u0259ri doktoru \u018flisultan QuliyevGelovaninin Qubadan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dedikl\u0259rind\u0259n, \u015fahidl\u0259rd\u0259n; A\u011faxanov Harun \u015eahbala o\u011flu, \u015eahverdiyev Hac\u0131 A\u011fa \u0130brahim o\u011flu, Hac\u0131 \u0130smay\u0131l Orucov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n izahatlar\u0131ndan, h\u0259m\u00e7inin Quba \u015f\u0259h\u0259r r\u0259isi \u018f.\u018flib\u0259yov v\u0259 D.Gelovaninin verdikl\u0259ri m\u0259lumatlardan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, 1918-ci ilin aprelin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 on g\u00fcn \u0259rzind\u0259 Qubaya t\u0259p\u0259d\u0259n d\u0131rna\u011fa kimi silahlanm\u0131\u015f 800 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox \u0259sg\u0259r g\u0259lib. T\u0259bii ki, bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck bir q\u00fcvv\u0259ni Qubadan qovmaq asan m\u0259s\u0259l\u0259 deyildi. \u018fliyal\u0131n v\u0259 yaxud &#8220;dayan doldurum&#8221;la silahlanm\u0131\u015f m\u00fclki \u0259hali bunu bacarmazd\u0131. Bundan \u00f6tr\u00fcsilaha v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik olanQubaq\u0259zas\u0131n\u0131n \u00a0Milli M\u00fcqaviv\u0259t\u00a0 h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n f\u0259al \u00fczvl\u0259ri o, c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00a0M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u018ff\u0259ndi Kuzunvi v\u0259 Hat\u0259m a\u011fa Ca\u011farvinin qa\u00e7aqlar\u0131 idi.<\/p>\n<p>\u0130lk d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u018ff\u0259ndinin 500, Hat\u0259m a\u011fan\u0131n 300-d\u0259n \u00e7ox qa\u00e7a\u011f\u0131 var idi. 1920-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 is\u0259 bu qa\u00e7aq d\u0259st\u0259l\u0259rinin \u00a0say\u0131 \u00fcmumilikd\u0259 3 min\u0259 \u00e7at\u0131rd\u0131. M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u018ff\u0259ndi v\u0259 Hat\u0259m a\u011fa\u00a0 \u00f6m\u00fcrl\u0259rinin sonuna kimi bol\u015fevik hakimiyy\u0259tinin \u0259leyhin\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f, \u0259qid\u0259l\u0259rin\u0259 sadiq qalm\u0131\u015flar. Maraql\u0131d\u0131r ki, 1917-ci ilin fevral burjua inqilab\u0131ndan d\u0259rhal sonra \u018flib\u0259y Zizikskinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Quba q\u0259za komissarl\u0131\u011f\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Yerli m\u00fclk\u0259darlar\u0131n v\u0259 varl\u0131lar\u0131n m\u0259nafeyini t\u0259msil ed\u0259n bu komissarl\u0131\u011fa Qaz\u0131 \u018fhm\u0259d b\u0259y M\u0259mm\u0259db\u0259yov, \u018fhm\u0259d \u0259f\u0259ndi (Trini\u00e7), B\u0259ybala b\u0259y Alpanski, \u0130brahim b\u0259y \u015e\u0131xlarski, Hac\u0131bala M\u0259mm\u0259dyarov (\u018f.Zizikskinin \u00f6gey qarda\u015f\u0131, tacir), \u018flip\u0259nah b\u0259y \u015e\u0259fib\u0259yov (Qubada M\u00fcsavat Partiyas\u0131 q\u0259za komit\u0259si s\u0259drinin m\u00fcavini i\u015fl\u0259mi\u015fdi, iri m\u00fclk\u0259dar) v\u0259 ba\u015fqa tan\u0131nm\u0131\u015f adamlar daxil idi. H\u0259min komissarl\u0131q da bol\u015fevizmin \u0259leyhin\u0259 idi.<\/p>\n<p>M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u0259f\u0259ndinin v\u0259 Hat\u0259m a\u011fan\u0131n d\u0259st\u0259l\u0259ri Alada\u015f d\u00fcz\u00fcnd\u0259 Q\u0131z\u0131l Ordu hiss\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259s\u0259r\u0259k, onlar\u0131 Da\u011f\u0131standan Az\u0259rbaycana ke\u00e7m\u0259y\u0259 qoymurdu. Sonralar Lenin bu m\u0259s\u0259l\u0259nin yoluna qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn N\u0259riman N\u0259rimanova m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f v\u0259 N.N\u0259rimanov onu m\u00fchafiz\u0259 ed\u0259n 27 \u0259sg\u0259rl\u0259 Qusarin Hil k\u0259ndin\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k, yuxar\u0131da ad\u0131n\u0131 qeyd etdiyim Hac\u0131baba Babayevin atas\u0131n\u0131n evin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, be\u015f g\u00fcn burada qalaraq, qa\u00e7aqlarla dan\u0131\u015f\u0131qlar aparm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Rusiyada h\u0259rbi t\u0259hsil alan, polkovnik r\u00fctb\u0259sin\u0259 kimi y\u00fcks\u0259l\u0259n Hat\u0259m a\u011fa \u00c7a\u011farvi\u00a0\u00a0\u00a0 1918-ci ild\u0259 M\u00f6h\u00fcb\u0259li Kuzunvi v\u0259\u00a0 \u018fli b\u0259<\/strong>y Zizikskinin\u00a0 d\u0259st\u0259l\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 <strong>\u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0259razisinin b\u0259rpa edilm\u0259si u\u011frunda q\u0131rm\u0131z\u0131 qvardiya\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131, h\u0259m\u00e7inin <\/strong>Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n q\u0259zalar\u0131nda yerli \u0259haliy\u0259 m\u00fcsib\u0259tl\u0259r ya\u015fadan erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131na qar\u015f\u0131 vuru\u015fmu\u015flar. Onlar 1918-ci ilin may ay\u0131nda Quba rayonunun Digah k\u0259ndind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cQanl\u0131 d\u0259r\u0259\u201dd\u0259 Hamazasp\u0131n silahl\u0131 erm\u0259ni qo\u015funlar\u0131 il\u0259 q\u0131z\u011f\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r apam\u0131\u015f v\u0259 h\u0259min erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259rini darmada\u011f\u0131n etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u0259f\u0259ndinin\u00a0 ruslara, v\u0259 yaxud m\u00fcs\u0259lman olmayan ba\u015fqa xalqlara qar\u015f\u0131 da d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik hissl\u0259ri yox idi. M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u0259f\u0259ndinin bol\u015fevikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00a0m\u00f6vqeyini onun vaxtil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u0259hsil almas\u0131 v\u0259 ruslara dinimiz\u0259 yad adamlar, gavurlar kimi baxmas\u0131 il\u0259 izah edirdil\u0259r. O, deyirdi: \u201cQurtulu\u015fumuz n\u0259 bol\u015fevikl\u0259rd\u0259, n\u0259 d\u0259 onlar\u0131n silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259dir. Biz\u0259 varl\u0131n\u0131 \u0259zib kas\u0131b \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t yaratmaq deyil, varl\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259tind\u0259n faydalanib kas\u0131b\u0131n g\u00fcz\u0259ran\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 bacaran, xalq\u0131n q\u0259drini bil\u0259n h\u00f6kum\u0259t laz\u0131md\u0131r. Bu h\u00f6kum\u0259ti \u00f6z\u00fcm\u00fcz yaratmal\u0131y\u0131q, bol\u015feviki \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b ixtiyarat\u0131 onlara verm\u0259m\u0259liyik&#8221;. \u00c7oxlu s\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259, nax\u0131ra v\u0259 ilx\u0131ya malik M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u0259f\u0259ndi \u00f6z\u00fc k\u0259ndd\u0259 m\u0259kt\u0259b tikdirmi\u015f, b\u00f6lg\u0259d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 m\u0259scidi t\u0259mir etdirmi\u015f, kas\u0131blara m\u00fcnt\u0259z\u0259m yard\u0131m g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi.<\/p>\n<p>1920-ci ild\u0259 Qubada Sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonrabol\u015fevikl\u0259r M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u0259f\u0259ndi v\u0259 \u00a0Hat\u0259m a\u011fan\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t v\u0259 n\u00fcfuz sahibi olduqlar\u0131n\u0131 bildikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 onlar\u0131 h\u0259bs etm\u0259kd\u0259n ehtiyat etmi\u015fdil\u0259r. \u018fksin\u0259, onlar\u0131n\u00a0 ikisi il\u0259 d\u0259 yeni h\u00f6kum\u0259tl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q t\u0259klif olunmu\u015fdur. M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u0259f\u0259ndi bundan birm\u0259nal\u0131 imtina etmi\u015f, \u00a0Hat\u0259m a\u011fa is\u0259 bir ne\u00e7\u0259 il Quba milis \u015f\u00f6b\u0259sinin r\u0259isi i\u015fl\u0259di. Lakin yeni h\u00f6kum\u0259tin siyas\u0259tini v\u0259 mahiyy\u0259tini anlayandan sonra Sovetl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259sini davam etdirm\u0259yi q\u0259rara alm\u0131\u015fd\u0131. 1922-ci ild\u0259 v\u0259zif\u0259sind\u0259n imtina ed\u0259r\u0259k, Qusar rayonunun Ca\u011far k\u0259ndin\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015f, \u0259trafina 500-d\u0259k qa\u00e7aq toplam\u0131\u015fd\u0131. Bundan qorxuya d\u00fc\u015f\u0259n bol\u015fevik hakimiyy\u0259ti Qusar polkunu s\u0259f\u0259rb\u0259r etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Bak\u0131dan da b\u00f6lg\u0259y\u0259 yax\u015f\u0131 silahlanm\u0131\u015f 300 \u0259sg\u0259r v\u0259 12 pulemyot g\u00f6nd\u0259rdi. Sonrak\u0131 g\u00fcnl\u0259rd\u0259 g\u0259lmi\u015f \u0259lav\u0259 k\u00f6m\u0259k d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nsa, Hat\u0259m a\u011fa Ca\u011farvi 3 mind\u0259n \u00e7ox q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flad\u0131. Ca\u011far k\u0259ndinin \u0259traf\u0131nda ba\u015f ver\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259 70 \u0259sg\u0259r v\u0259 23 qa\u00e7aq h\u0259lak oldu.Ay yar\u0131m davam ed\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 Hat\u0259m a\u011fa Ca\u011farvi d\u0259 igidlikl\u0259 h\u0259lak olmu\u015fdur. Bundan sonra bol\u015fevikl\u0259r hiyl\u0259g\u0259rc\u0259sin\u0259 M\u00f6h\u00fcb\u0259li \u018ff\u0259ndini d\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Quba \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 Quba q\u0259zas\u0131n\u0131n k\u0259ndl\u0259rind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n istintaq materiallar\u0131na \u0259sas\u0259n 3 cildd\u0259 451 v\u0259r\u0259qd\u0259n ibar\u0259t s\u0259n\u0259dl\u0259r toplusunda \u0259ks etdirilmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, 1918-ci ilin aprel-may aylar\u0131nda Hamazasp\u0131n d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Quba q\u0259zas\u0131nda 167 k\u0259nd yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 talan edilmi\u015f, Quba q\u0259zas\u0131 \u00fczr\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n insanlar\u0131n say\u0131 16 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n, \u0259haliy\u0259 d\u0259y\u0259n maddi ziyan\u0131n miqdar\u0131 is\u0259 121.824.819 rubldan art\u0131q t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-508092\" src=\"https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/990bccec-19af-431a-9c44-d97696f38fcb-168x365.jpg\" alt=\"\" width=\"168\" height=\"365\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0 Ulub\u0259yov Emin<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259\u201cSoyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\u201dnin<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0 Elmi Ara\u015fd\u0131rmalar,Ekspozisiya v\u0259 fond \u015f\u00f6b\u0259sinin \u0259m\u0259kda\u015f.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0 Mob:0775364388 <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0 \u00a0emin.ulubekov@mail.ru<\/strong><\/p>\n<h3><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Quba q\u0259zas\u0131nda ba\u015f vermis hadis\u0259l\u0259rin sad\u0259c\u0259 olaraq &#8220;faci\u0259&#8221; s\u00f6z\u00fc il\u0259 ifad\u0259 edilm\u0259si v\u0259h\u015filikl\u0259rin mahiyy\u0259tini tam a\u00e7m\u0131r. Din c\u0259halinin, qad\u0131nlar\u0131n, u\u015faqlar\u0131n v\u0259 qocalar\u0131n \u0259zab v\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 il\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si d\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259 a\u011fla s\u0131\u011fmaz soyq\u0131r\u0131m\u0131 idi. Bunu ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Quba hadis\u0259l\u0259rin\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259rind\u0259n n\u0259z\u0259r salmaq laz\u0131md\u0131r.Onu erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri ba\u015fqa q\u0131r\u011f\u0131nlarla, m\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259min il \u015eamax\u0131da apar\u0131lm\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 tam eynil\u0259\u015fdirm\u0259k olmaz.\u015e\u00fcbh\u0259siz, bunlar\u0131n h\u0259r ikisinin mahiyy\u0259ti eynidir. Lakin \u015eamax\u0131da bel\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 yaln\u0131z milliyy\u0259tc\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 olan \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdis\u0259, Quba q\u0259zas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131larla yana\u015f\u0131,burada ya\u015fayan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":508094,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392.jpg",1025,605,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392.jpg",1025,605,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392.jpg",1025,605,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392-618x365.jpg",618,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392-840x496.jpg",640,378,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392.jpg",1025,605,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392.jpg",1025,605,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/059569d7-88ac-4406-8896-21b1555f8392.jpg",1025,605,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&nbsp; XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Quba q\u0259zas\u0131nda ba\u015f vermis hadis\u0259l\u0259rin sad\u0259c\u0259 olaraq &#8220;faci\u0259&#8221; s\u00f6z\u00fc il\u0259 ifad\u0259 edilm\u0259si v\u0259h\u015filikl\u0259rin mahiyy\u0259tini tam a\u00e7m\u0131r. Din c\u0259halinin, qad\u0131nlar\u0131n, u\u015faqlar\u0131n v\u0259 qocalar\u0131n \u0259zab v\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 il\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si d\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259 a\u011fla s\u0131\u011fmaz soyq\u0131r\u0131m\u0131 idi. Bunu ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Quba hadis\u0259l\u0259rin\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259rind\u0259n n\u0259z\u0259r salmaq laz\u0131md\u0131r.Onu erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri ba\u015fqa q\u0131r\u011f\u0131nlarla,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/508091"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=508091"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/508091\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/508094"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=508091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=508091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=508091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}