{"id":510988,"date":"2022-09-07T09:35:15","date_gmt":"2022-09-07T06:35:15","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=510988"},"modified":"2022-09-07T09:35:15","modified_gmt":"2022-09-07T06:35:15","slug":"qazil%c9%99rimizin-olm%c9%99m%c9%99si-ucun-davamli-reabilitasiya-m%c9%99rk%c9%99zl%c9%99ri-t%c9%99klifi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=510988","title":{"rendered":"Qazil\u0259rimizin \u00f6lm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn davaml\u0131 reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259ri t\u0259klifi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Daha bir qazi \u00f6z\u00fcn\u00fc yand\u0131r\u0131b.\u00a0 Ucar rayonu, Alpout k\u0259nd sakini, II qrup \u0259lil, 1965-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Nazir H\u0259s\u0259nov intihar edib. \u0130ddialara g\u00f6r\u0259, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra bug\u00fcn\u0259d\u0259k \u00f6z\u00fcn\u0259 q\u0259sd ed\u0259n qazil\u0259rin say\u0131 40-a yax\u0131nla\u015f\u0131r. Onlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259q\u0259sd s\u0259b\u0259bl\u0259ri \u0259sas\u0259n sosial probleml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ancaq bir \u00e7ox ekspertl\u0259r hesab edir ki, burada s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri m\u00fcvafiq qurumlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tsizliyi, laqeydliyidirs\u0259, \u0259n m\u00fch\u00fcm s\u0259b\u0259b qazil\u0259rin ald\u0131qlar\u0131 psixoloji travmalard\u0131r. B\u0259llidir ki, qazil\u0259rimizin bir \u00e7oxu posttravmatik stress poz\u011funlu\u011fundan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir v\u0259 onlarla t\u0259cili i\u015f apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu g\u0259rginlikd\u0259 olan qazil\u0259r sosial probleml\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259nd\u0259, bu da art\u0131q t\u0259tikl\u0259yici amil\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 a\u011f\u0131r faci\u0259 ba\u015f verir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n t\u0259klif edilir ki, qazil\u0259rimiz \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca v\u0259 davaml\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n psixoloji reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259ri yarad\u0131lmal\u0131, m\u00fcvafiq olaraq qurumlar\u0131n t\u0259msil\u00e7il\u0259ri v\u0259 psoxiloqlar onlar\u0131 evl\u0259rind\u0259 d\u0259 ziyar\u0259t etm\u0259lidir v\u0259 s. Bu t\u0259klifi \u0259n q\u0131sa zamanda realla\u015fd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 psixoloq Azad \u0130sazad\u0259 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b:<\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u00d6nc\u0259 onu d\u0259qiql\u0259\u015fdir\u0259k ki, qazi dey\u0259nd\u0259 kimi n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturuq. B\u0259li, qazi s\u00f6z\u00fc r\u0259smi statusda deyil, yaln\u0131z ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda deyil\u0259n s\u00f6zd\u00fcr. Qazi ad\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259d\u0259 yaralanm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 deyilir, bizim r\u0259smi dild\u0259 is\u0259 bu m\u00fcharib\u0259 veteran\u0131 v\u0259 yaxud \u0259lili adlan\u0131r. Lakin biz ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259liyik ki, fiziki yara almayan \u015f\u0259xs m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 psixoloji travma ald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 o da qazi hesab olunmal\u0131d\u0131r.\u00a0 Buna \u0259saslansaq, t\u0259xmin\u0259n 11 min yaral\u0131m\u0131z varsa, el\u0259 bu say q\u0259d\u0259r d\u0259 m\u00fcharib\u0259 travmas\u0131 alm\u0131\u015f, hans\u0131 ki biz buna posttravmatik deyirik, \u015f\u0259xsl\u0259rimiz var. \u0130ndi onu da t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259k ki, bu q\u0259d\u0259r posttravmatik sindromu ya\u015fayan \u015f\u0259xsl\u0259rimiz varsa, xeyli sayda da onlarla i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259k pe\u015f\u0259kar psixoloqlar laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Do\u011frudur, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcharib\u0259 travmas\u0131 alm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 pis-yax\u015f\u0131 psixoloji d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rilir, amma say azd\u0131r v\u0259 bunu fiziki bax\u0131m\u0131ndan \u00e7atd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Sizinl\u0259 raz\u0131yam ki, bu reabilitasiyan\u0131 m\u00fct\u0259madi aparmaq laz\u0131md\u0131r, y\u0259ni bir-iki g\u00f6r\u00fc\u015f konsultativi, d\u0259rmanla bu m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259ll etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/mektebgushesi.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/bae182054a6eb7b6396b312b1b8e362f.jpg\" alt=\"Azad \u0130sazad\u0259: \u201cM\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 1-2 psixoloq tap\u0131lar, ya tap\u0131lmaz, halbuki\u2026\u201d\" width=\"692\" height=\"461\" \/><\/p>\n<p><strong>Azad \u0130sazad\u0259: \u201c\u00d6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcharib\u0259 travmas\u0131 alm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 pis-yax\u015f\u0131 psixoloji d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rilir, amma&#8230; \u201d<\/strong><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259ri formala\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131b, lakin problem ondad\u0131r ki, onlar b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259dir, y\u0259ni Bak\u0131da, G\u0259nc\u0259d\u0259 v\u0259 \u00e7ox az sayda hans\u0131sa rayon m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir. K\u0259ndd\u0259 ya\u015fayan m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 bu yard\u0131m\u0131 ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 ala bilmir, ya da ara-s\u0131ra hans\u0131sa m\u0259rk\u0259zl\u0259r\u0259 gedir. Amma qeyd etdiyim kimi, reabilitasiya \u00fc\u00e7\u00fcn daha b\u00f6y\u00fck v\u0259 daha m\u00fch\u00fcm i\u015fl\u0259r apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00dcst\u0259lik, g\u00f6st\u0259ril\u0259n psixoloji d\u0259st\u0259kl\u0259rd\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259lik var. Y\u0259ni kim nec\u0259 bacar\u0131rsa onu edir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f proqram v\u0259 yaln\u0131z bu proqram \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. V\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131, psixoloqlar haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r, h\u0259r psixoloq bunu bacarm\u0131r. \u018fg\u0259r psixoloqun m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k t\u0259cr\u00fcb\u0259si yoxdursa, o, keyfiyy\u0259tli k\u00f6m\u0259klik ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k. B\u0259li, bacard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ed\u0259c\u0259k, amma etdiyi k\u00f6m\u0259klik natamam olacaq.<\/p>\n<p>Ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck ki,\u00a0 bu problem getdikc\u0259 art\u0131r v\u0259 onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn indid\u0259n kadr haz\u0131rlamal\u0131, m\u0259rk\u0259zl\u0259r a\u00e7mal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>Deyim ki, t\u0259kc\u0259 psixoloji yard\u0131mla m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259ll olunmur, paralel olaraq h\u0259min m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259 h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar da olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na h\u00fcquqi k\u00f6m\u0259klikl\u0259r, v\u0259kill\u0259r d\u0259 laz\u0131md\u0131r. H\u0259m\u00e7inin bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 sosial i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 ehtiyac var ki, onlar qazil\u0259rin sosial probleml\u0259rinin h\u0259llind\u0259 k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rsinl\u0259r. Qazil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn kurslar a\u00e7\u0131lmal\u0131, onlar\u0131n hans\u0131sa pe\u015f\u0259l\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131 v\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki, i\u015fl\u0259 t\u0259min edilm\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2020\/2\/1200x630\/1598437062540325292_1200x630.jpg\" alt=\"Ramil M\u0259mm\u0259dli: Erm\u0259nistan davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 terror,  diversiya aksiyalar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir - AZ\u018fRTAC\" width=\"713\" height=\"487\" \/><\/p>\n<p><strong>Ramil M\u0259mm\u0259dli: \u201cBu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 t\u0259kc\u0259 psixoloji deyil, h\u0259m d\u0259 maddi probleml\u0259r var\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>H\u0259rbi ekspert Ramil M\u0259mm\u0259dli d\u0259 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131b:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cBu m\u00f6vzu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fczakir\u0259 edilib, m\u0259n d\u0259 fikirl\u0259rimi bildirmi\u015f\u0259m. T\u0259bii ki, m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na olan m\u00fcnasib\u0259td\u0259 t\u0259kc\u0259 h\u00f6kum\u0259t, d\u00f6vl\u0259t\u00a0 qurumlar\u0131n\u0131n deyil, yerli ictimai t\u0259\u015fkilatlar\u0131n, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n da m\u00fch\u00fcm rolu var. Burada \u0259n \u0259sas is\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, h\u00f6kum\u0259tin, aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na olan diqq\u0259tidir. Onlar m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131d\u0131r, m\u00fcharib\u0259d\u0259 travmalar al\u0131blar. Bu problem b\u00fct\u00fcn m\u00fcharib\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 var. Lakin bunun sosial probleml\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n olmas\u0131 art\u0131q h\u00f6kum\u0259ti maraqland\u0131racaq\u00a0 problem olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bildiyimiz kimi, Vyetnam m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Amerikada y\u00fczl\u0259rl\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc intihar edib. El\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra m\u00fcharib\u0259d\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 aras\u0131nda intihar hadis\u0259l\u0259ri olub.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik ki, bu problemin h\u0259lli hans\u0131 formada olmal\u0131d\u0131r. M\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n istirah\u0259ti, onlar\u0131n reabilitasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131, maddi probleml\u0259ri maksimum \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll olunmal\u0131d\u0131r ki, bu c\u00fcr probleml\u0259r ya\u015fanmas\u0131n. \u018fks halda, m\u00fcharib\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 aras\u0131nda intihar hallar\u0131n\u0131n\u0131n say\u0131 azalmayacaq v\u0259 bu \u00e7ox ciddi narahatl\u0131q do\u011furan m\u0259s\u0259l\u0259dir.<\/p>\n<p>Bir daha qeyd edir\u0259m ki, \u0259g\u0259r bu problem bir t\u0259k psixoloji probleml\u0259 ba\u011fl\u0131 olsayd\u0131, m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bir q\u0259d\u0259r f\u0259rqli yana\u015fmaq olard\u0131, lakin burada h\u0259m d\u0259 maddi probleml\u0259r var v\u0259 bunu etiraf etm\u0259k laz\u0131md\u0131r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Daha bir qazi \u00f6z\u00fcn\u00fc yand\u0131r\u0131b.\u00a0 Ucar rayonu, Alpout k\u0259nd sakini, II qrup \u0259lil, 1965-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Nazir H\u0259s\u0259nov intihar edib. \u0130ddialara g\u00f6r\u0259, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra bug\u00fcn\u0259d\u0259k \u00f6z\u00fcn\u0259 q\u0259sd ed\u0259n qazil\u0259rin say\u0131 40-a yax\u0131nla\u015f\u0131r. Onlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259q\u0259sd s\u0259b\u0259bl\u0259ri \u0259sas\u0259n sosial probleml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancaq bir \u00e7ox ekspertl\u0259r hesab edir ki, burada s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri m\u00fcvafiq qurumlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tsizliyi, laqeydliyidirs\u0259, \u0259n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":510989,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",870,500,false],"newsmatic-featured":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",820,471,false],"newsmatic-list":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",600,345,false],"newsmatic-thumb":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",300,172,false],"newsmatic-small":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",150,86,false],"newsmatic-grid":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",400,230,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/370425c7f9841cf4e615d8d5f2966308.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Daha bir qazi \u00f6z\u00fcn\u00fc yand\u0131r\u0131b.\u00a0 Ucar rayonu, Alpout k\u0259nd sakini, II qrup \u0259lil, 1965-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Nazir H\u0259s\u0259nov intihar edib. \u0130ddialara g\u00f6r\u0259, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra bug\u00fcn\u0259d\u0259k \u00f6z\u00fcn\u0259 q\u0259sd ed\u0259n qazil\u0259rin say\u0131 40-a yax\u0131nla\u015f\u0131r. Onlar\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259q\u0259sd s\u0259b\u0259bl\u0259ri \u0259sas\u0259n sosial probleml\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancaq bir \u00e7ox ekspertl\u0259r hesab edir ki, burada s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri m\u00fcvafiq qurumlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tsizliyi, laqeydliyidirs\u0259, \u0259n...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/510988"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=510988"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/510988\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/510989"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=510988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=510988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=510988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}