{"id":512177,"date":"2022-09-12T09:08:36","date_gmt":"2022-09-12T06:08:36","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=512177"},"modified":"2022-09-12T09:08:36","modified_gmt":"2022-09-12T06:08:36","slug":"mental-d%c9%99y%c9%99rl%c9%99r%c9%99-bagli-ad%c9%99t-%c9%99n%c9%99n%c9%99l%c9%99r-evlilikd%c9%99-yasin-f%c9%99rqi-varmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=512177","title":{"rendered":"Mental d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r: Evlilikd\u0259 ya\u015f\u0131n f\u0259rqi varm\u0131?"},"content":{"rendered":"<p>Diqq\u0259t ets\u0259k, g\u00f6r\u0259rik ki, b\u00f6y\u00fck ya\u015f f\u0259rqi olan nikahlar\u0131n say\u0131 artmaqdad\u0131r. Bel\u0259 evlilikl\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n ki\u015fil\u0259rin ya\u015f\u0131n\u0131n qad\u0131nlardan xeyli \u00e7ox oldu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Ancaq qad\u0131nlar\u0131n da \u00f6zl\u0259rind\u0259n ya\u015fca ki\u00e7ik olan ki\u015fil\u0259rl\u0259 izdivac qurduqlar\u0131 hallar artmaqdad\u0131r. Bel\u0259 nikahlar c\u0259miyy\u0259td\u0259 he\u00e7 d\u0259 birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>\u0130nsanlarda bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 var ki, ki\u015fi qad\u0131ndan m\u00fctl\u0259q b\u00f6y\u00fck olmal\u0131d\u0131r. Ki\u015fi qad\u0131n\u0131 idar\u0259 etm\u0259li, istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259lidir. B\u0259z\u0259n bunu qad\u0131nlar\u0131n \u00e7ox a\u011f\u0131ll\u0131 olmas\u0131 il\u0259 d\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, qad\u0131n ki\u015fid\u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 ya ki\u015fi il\u0259 eyni ya\u015fda olmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki qad\u0131n ki\u015fid\u0259n daha tez inki\u015faf edir. O zaman ki\u015fi ondan geri qalm\u0131\u015f hesab olunar. Do\u011frusu, he\u00e7 ki\u015finin qad\u0131ndan ki\u00e7ik olmas\u0131na yax\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259nmir. Buna bir qayda olaraq h\u0259r k\u0259s \u0259m\u0259l edir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n, bu mentalitetl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, yoxsa ba\u015fqa m\u0259qamlar var? \u018fslind\u0259 nec\u0259 olmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Oxu.Az-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fair, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas, filologiya elml\u0259ri doktoru V\u00fcqar \u018fhm\u0259d deyib ki, bu, mental d\u0259y\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 olan ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259dir:<\/p>\n<p>\u201cD\u0259d\u0259-babadan bel\u0259 olub. Bu g\u00fcn az da olsa, h\u0259l\u0259 d\u0259 qal\u0131b. Get-ged\u0259 o stereotip da\u011f\u0131l\u0131b. 30-40 faiz qal\u0131b. Kim kimi sevirs\u0259, onunla da ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurur. Ya\u015f h\u0259ddinin he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti yoxdur. Birinin o birind\u0259n ki\u00e7ik v\u0259 ya b\u00f6y\u00fck olmas\u0131n\u0131n he\u00e7 bir \u0259h\u0259miyy\u0259ti yoxdur. Bir yerd\u0259 onlar ya\u015fayacaqlar. D\u00fczd\u00fcr, b\u0259z\u0259n q\u0131z\u0131n ail\u0259si m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. Lakin b\u0259zi hallarda s\u0131rf q\u0131z\u0131n atas\u0131 imkanl\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn o\u011flan \u00f6z\u00fcnd\u0259n b\u00f6y\u00fck olan qad\u0131nla ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurur. Bel\u0259 hallar da var. Amma o dem\u0259k deyil ki, ham\u0131s\u0131 bundan qaynaqlan\u0131r. \u015e\u0259xsi se\u00e7imdir. Ona \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc adam qar\u0131\u015fa bilm\u0259z. Ya\u015f\u0131n f\u0259rqi olmamal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>V.\u018fhm\u0259d qeyd edib ki, ail\u0259 bel\u0259 g\u0259ncl\u0259rin se\u00e7imin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259m\u0259lidir:<\/p>\n<p>\u201cQ\u0131zlar\u0131n ya\u015fca ki\u00e7ik olmas\u0131 q\u0259dim zamanlardan qaynaqlan\u0131b. \u0130slamda d\u00f6rd xan\u0131mla evl\u0259nm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259si var. Ki\u015finin birinci xan\u0131m\u0131 b\u00f6y\u00fck olur. Dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 ya\u015fca ki\u00e7ik olurlar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkm\u0259nistanda ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l edirl\u0259r. Ki\u015fi \u00fc\u00e7 xan\u0131mla ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qura bil\u0259r &#8211; b\u00f6y\u00fck xatun, orta xatun, ki\u00e7ik xatun. B\u00f6y\u00fck xatun he\u00e7 n\u0259y\u0259 \u0259l vurmur. Orta xatun v\u0259 ki\u00e7ik xatun ona tabedirl\u0259r. H\u0259y\u0259t-bacan\u0131 ki\u00e7ik xatun t\u0259mizl\u0259yir.<\/p>\n<p>K\u00f6n\u00fcl sev\u0259n g\u00f6y\u00e7\u0259k olar. Qar\u0131\u015fmamaq laz\u0131md\u0131r. O ya\u015fayacaq da, s\u0259n ya\u015famayacaqsan ki?!\u201d<\/p>\n<p>Psixoloq G\u00fcl\u0259r M\u0259mm\u0259dova is\u0259 \u0259lav\u0259 edib ki, insan\u0131n z\u0259ka s\u0259viyy\u0259si daha m\u00fch\u00fcm faktor hesab olunur:<\/p>\n<p>\u201cBu c\u00fcr yana\u015fmalar f\u0259rdidir. H\u0259r k\u0259sin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri var. Bir qisim insanlar\u0131n b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fc, t\u0259rbiy\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 ail\u0259d\u0259 ki\u015fiy\u0259 olan yana\u015fma f\u0259rqlidir. Orada b\u00f6y\u00fcy\u0259n q\u0131z u\u015faqlar\u0131 h\u0259r zaman ki\u015finin ya\u015fca b\u00f6y\u00fck olmal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Evd\u0259 h\u0259r \u015fey ataya h\u0259val\u0259 olunub dey\u0259, t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri bu istiqam\u0259td\u0259 olur v\u0259 bu fikirl\u0259rl\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, ya\u015fca m\u0259nd\u0259n b\u00f6y\u00fck, t\u0259cr\u00fcb\u0259li, m\u0259ni h\u0259r zaman istiqam\u0259tl\u0259ndir\u0259n, qoruyan, idar\u0259 ed\u0259n biri olsun.<\/p>\n<p>\u0130nsan alilik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131qda, \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259kmill\u0259\u015fdirib, inki\u015faf etdikd\u0259 art\u0131q onun \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015f faktoru \u00f6n\u0259m k\u0259sb etmir. Bir \u00e7ox q\u0131zlar o\u011flan\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259, onun ya\u015f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u00f6n\u0259m verirl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri is\u0259 duy\u011fularla h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r. F\u0259rdi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri bizim m\u00fchakim\u0259 etm\u0259k ixtiyar\u0131m\u0131z yoxdur. Ham\u0131 t\u0259hsil ala, \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259 bilm\u0259z ki, bir \u00e7oxlar\u0131 s\u0131\u011f\u0131nmaq namin\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qururlar. Q\u0131z u\u015faql\u0131qda atas\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kimi, ail\u0259 qurdu\u011fu adam\u0131 da el\u0259 g\u00f6r\u00fcr. \u0130nsan\u0131n b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fc ail\u0259d\u0259n \u00e7ox \u015fey as\u0131l\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>G.M\u0259mm\u0259dovan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, q\u0131zlar\u0131n ki\u015fil\u0259rd\u0259n daha a\u011f\u0131ll\u0131 olmas\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 yanl\u0131\u015fd\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cYa\u015f h\u0259ddi el\u0259 bir inc\u0259 m\u0259qamd\u0131r ki, biz n\u0259 q\u0259d\u0259r qayda-qanunu qorusaq da, h\u0259r bir insan\u0131n \u00f6z se\u00e7imi var. El\u0259l\u0259ri var ki, u\u015faql\u0131qdan \u00f6z\u00fcnd\u0259n 10 ya\u015f b\u00f6y\u00fck ki\u015fi il\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131 qurma\u011f\u0131 arzulay\u0131rlar. Lakin ail\u0259 qurduqdan sonra n\u0259tic\u0259nin b\u0259rbad oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr. D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, h\u0259yata bax\u0131\u015f t\u0259rzi m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Burada insani keyfiyy\u0259tl\u0259r \u00e7ox m\u00fch\u00fcm faktordur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r xarakterd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Ya\u015fla he\u00e7 n\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcr. H\u0259r k\u0259s f\u0259rdi yana\u015fmas\u0131 il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diqq\u0259t ets\u0259k, g\u00f6r\u0259rik ki, b\u00f6y\u00fck ya\u015f f\u0259rqi olan nikahlar\u0131n say\u0131 artmaqdad\u0131r. Bel\u0259 evlilikl\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n ki\u015fil\u0259rin ya\u015f\u0131n\u0131n qad\u0131nlardan xeyli \u00e7ox oldu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Ancaq qad\u0131nlar\u0131n da \u00f6zl\u0259rind\u0259n ya\u015fca ki\u00e7ik olan ki\u015fil\u0259rl\u0259 izdivac qurduqlar\u0131 hallar artmaqdad\u0131r. Bel\u0259 nikahlar c\u0259miyy\u0259td\u0259 he\u00e7 d\u0259 birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u0130nsanlarda bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 var ki, ki\u015fi qad\u0131ndan m\u00fctl\u0259q b\u00f6y\u00fck olmal\u0131d\u0131r. Ki\u015fi qad\u0131n\u0131 idar\u0259 etm\u0259li, istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259lidir. B\u0259z\u0259n bunu qad\u0131nlar\u0131n \u00e7ox a\u011f\u0131ll\u0131 olmas\u0131 il\u0259 d\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, qad\u0131n ki\u015fid\u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 ya ki\u015fi il\u0259 eyni ya\u015fda olmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki qad\u0131n ki\u015fid\u0259n daha tez inki\u015faf edir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":512178,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah.jpg",812,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah.jpg",812,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah.jpg",812,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah-549x365.jpg",549,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah.jpg",640,426,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah.jpg",812,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah.jpg",812,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/nigah.jpg",812,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Diqq\u0259t ets\u0259k, g\u00f6r\u0259rik ki, b\u00f6y\u00fck ya\u015f f\u0259rqi olan nikahlar\u0131n say\u0131 artmaqdad\u0131r. Bel\u0259 evlilikl\u0259rd\u0259 \u0259sas\u0259n ki\u015fil\u0259rin ya\u015f\u0131n\u0131n qad\u0131nlardan xeyli \u00e7ox oldu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Ancaq qad\u0131nlar\u0131n da \u00f6zl\u0259rind\u0259n ya\u015fca ki\u00e7ik olan ki\u015fil\u0259rl\u0259 izdivac qurduqlar\u0131 hallar artmaqdad\u0131r. Bel\u0259 nikahlar c\u0259miyy\u0259td\u0259 he\u00e7 d\u0259 birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u0130nsanlarda bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 var ki, ki\u015fi qad\u0131ndan m\u00fctl\u0259q&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512177"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=512177"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512177\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/512178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=512177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=512177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=512177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}