{"id":512627,"date":"2022-09-13T09:13:37","date_gmt":"2022-09-13T06:13:37","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=512627"},"modified":"2022-09-13T09:13:37","modified_gmt":"2022-09-13T06:13:37","slug":"m%c9%99shur-ickil%c9%99r-haqqinda-maraqli-faktlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=512627","title":{"rendered":"M\u0259\u015fhur i\u00e7kil\u0259r haqq\u0131nda maraql\u0131 faktlar"},"content":{"rendered":"<p><em>Bu yaz\u0131da m\u0259\u015fhur i\u00e7kil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z maraql\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259qdim edirik.<\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u201cCoca-Cola\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Bu i\u00e7ki 1886-c\u0131 ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Corciya \u015ftat\u0131n\u0131n Kolumbus \u015f\u0259h\u0259rinin sakini\u00a0 farmaseft Con Stis Pemberton t\u0259r\u0259find\u0259n ixtira edilmi\u015fdir. \u018fslind\u0259, o, bu i\u00e7kini\u00a0 d\u0259rman vasit\u0259si kimi yaratm\u0131\u015fd\u0131. \u0130\u015f buras\u0131ndad\u0131r ki, AB\u015e-da XIX \u0259srd\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 morfiy\u0259 alud\u0259 olmu\u015fdular v\u0259 \u201cCola\u201dn\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 bu as\u0131l\u0131l\u0131qla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. \u0130lk \u201cCola\u201dn\u0131n t\u0259rkibind\u0259\u00a0 alkoqol var idi. \u018fslind\u0259 bu, koka yarpaqlar\u0131 il\u0259 \u015f\u0259rab\u0131n qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanan i\u00e7ki idi. Lakin\u00a0 bir ne\u00e7\u0259 m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra\u00a0 i\u00e7kinin resepti d\u0259yi\u015fdirilir v\u0259 koka yarpaqlar\u0131na yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259k\u0259rd\u0259n \u015f\u0259rb\u0259t \u0259lav\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u201cCola\u201dn\u0131n qazla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 is\u0259 maraql\u0131 hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0 Bir s\u0259hv n\u0259tic\u0259sind\u0259 Pembertonun k\u00f6m\u0259k\u00e7isi\u00a0 preparat\u0131 qazl\u0131 su il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 d\u00fcnyada ilk &#8220;Coca-cola&#8221; i\u00e7kisi yaran\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra \u00a0Pemberton i\u00e7kinin istehsal h\u00fcququnu &#8220;The Coca-Cola Company&#8221; \u015firk\u0259tin\u0259 sat\u0131r. Yeni bir\u00a0 dad al\u0131c\u0131lar\u0131n xo\u015funa g\u0259lir. \u015eirk\u0259t uzun ill\u0259r bu sirli reseptl\u0259 milyonlar qazan\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r \u00a0bu soda avtomatlar say\u0259sind\u0259 yaln\u0131z \u015f\u00fc\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 sat\u0131l\u0131rd\u0131. Lakin insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n \u00a0artan t\u0259l\u0259bat\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq \u015firk\u0259t \u00f6z m\u0259hsullar\u0131n\u0131 ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda\u00a0 yaymaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 daha \u00a0\u0259lveri\u015fli yollar\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131na \u00a0ba\u015flad\u0131. \u00d6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n \u00f6nc\u0259-1888-ci ild\u0259 Con Pemberton \u015firk\u0259tinin bir hiss\u0259sini Asa Grigs Kandler\u0259 satd\u0131. Bu \u00a0i\u015f adam\u0131 \u015firk\u0259tin f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndirdi v\u0259 1899-ci ild\u0259 \u00fc\u00e7 sahibkar il\u0259 birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k\u00a0 geni\u015fmiqyasl\u0131 qabla\u015fd\u0131rma sistemini yaradaraq \u00a0\u201cCoca-Cola\u201dn\u0131\u00a0 ictimaiyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><em><strong>\u201cFanta\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u201cCoca-Cola\u201d m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259\u00a0Almaniya v\u0259 Avropan\u0131n dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259\u00a0s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edirdi.\u00a0 Lakin\u00a01939 \u2013 cu ild\u0259\u00a0m\u00fcharib\u0259 u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar olduqdan sonra fa\u015fist Almaniyas\u0131na idxal edil\u0259n mallar \u00fcz\u0259rin\u0259 embarqo qoyulmas\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 kola istehsal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan siroplar\u0131 alman zavodlar\u0131na da\u015f\u0131maq olduqca \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fmi\u015fdi.\u00a0Bu s\u0259b\u0259bl\u0259 m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 Almaniyada \u201cCoca-Cola\u201dn\u0131n istehsal\u0131 dayand\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Buna baxmayaraq, Almaniyadak\u0131 \u201cCoca-Cola\u201d \u015firk\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri\u00a0Max Keith bu i\u015fi tamamil\u0259 dayand\u0131rmaq ist\u0259m\u0259di v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 m\u00f6vcud komponenti asanl\u0131qla bir araya g\u0259tirdi. Bu g\u00fcn bildiyimiz nar\u0131nc\u0131 r\u0259ngli \u201cFanta\u201d 1950 \u2013 ci ill\u0259rd\u0259 sitrus bitikil\u0259ri il\u0259 dadland\u0131r\u0131ld\u0131.\u201dThe Local\u201d sayt\u0131na m\u00fcsahib\u0259 ver\u0259n \u015firk\u0259t t\u0259msilcisinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 1955 \u2013ci ild\u0259 \u0130taliyan\u0131n Neapol \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bir butulka zavodu \u00f6lk\u0259 miqyas\u0131nda t\u0259dar\u00fck edil\u0259n sitrus bitkil\u0259rinind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k\u00a0\u201cFanta Porta\u011fal\u201d\u00a0istehsal etm\u0259y\u0259 v\u0259 satma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>\u201cFanta\u201d\u00a0ad\u0131\u00a0fantastik\u00a0m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n\u00a0\u201cfantastisch\u201d\u00a0s\u00f6z\u00fcnd\u0259n g\u0259lir. Bu ad AB\u015e \u2013 da yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cCoca-Cola\u201d q\u0259rargah\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 se\u00e7ildi. AB\u015e \u2013 dak\u0131 istehlak\u00e7\u0131lar m\u0259hsuldan t\u0259sirl\u0259nm\u0259mi\u015fdil\u0259r v\u0259 m\u0259hsulun sat\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259y\u0259canverici bir ifad\u0259y\u0259 ehtiyac oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n<p>Lakin i\u00e7kinin alman xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r sevildiyi zaman ke\u00e7dikc\u0259 s\u00fcbuta yetirildi. Buna baxmayaraq, m\u0259hsulun d\u00fcnyan\u0131n dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 ancaq m\u00fcharib\u0259d\u0259n bir ne\u00e7\u0259 il sonra ba\u015f tutdu v\u0259\u00a01970 \u2013 ci ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n qlobal bir \u015f\u00f6hr\u0259t \u0259ld\u0259 etdi.<\/p>\n<p><em><strong>Piv\u0259<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Smitson \u0130nstitutunun m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u015fumerl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n icad edil\u0259n piv\u0259nin \u00a0yaranma \u00a0tarixi \u00a0t\u0259xmin\u0259n eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l VI \u0259sr\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Q\u0259ti \u0259min olmasalar da aliml\u0259r bel\u0259\u00a0 hesab edirl\u0259r ki, piv\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 zaman t\u0259sad\u00fcf\u0259n ixtira olunub. \u0130\u00e7kil\u0259rin tarixini ara\u015fd\u0131ran yaz\u0131\u00e7\u0131 Xorst Dornbu\u015f \u00a0qeyd edib ki,\u00a0 bu regionun sakinl\u0259ri daha \u00e7ox a\u00e7\u0131q havada \u00e7\u00f6r\u0259k haz\u0131rlamaqla m\u0259\u015f\u011ful olublar v\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259r ya\u011f\u0131\u015f ya\u011fanda islan\u0131b par\u00e7alan\u0131rd\u0131. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259y\u0259n sakinl\u0259r ya\u015f x\u0259mirin bir m\u00fcdd\u0259t qald\u0131qdan sonra fermentl\u0259\u015fmi\u015f mayey\u0259 \u00e7evrildiyini g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p><em><strong>\u015eampan<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Bir \u00e7oxlar\u0131 \u015fampan\u0131n yaranmas\u0131n\u0131 rahib Pyer Perinonun adi il\u0259 ba\u011flasalar da, h\u0259r\u00e7\u0259nd bunun da t\u0259sdiqi\u00a0 yoxdur.\u00a0 R\u0259vay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259,rahib monastrlardan birind\u0259 \u015f\u0259rab haz\u0131rlanmas\u0131 i\u015fl\u0259rin\u0259 n\u0259zar\u0259t edirdi. Bir g\u00fcn \u015f\u0259rab \u015f\u00fc\u015f\u0259sind\u0259 qabarc\u0131qlar\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr v\u0259 onlar\u0131 yox etm\u0259k ist\u0259s\u0259 d\u0259 bu al\u0131nm\u0131r. Daha da qabaran i\u00e7kid\u0259n heyr\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n rahib dostlar\u0131na s\u0259sl\u0259nir: \u201cQarda\u015flar g\u0259lin m\u0259nim yan\u0131ma, birlikd\u0259 ulduzlar\u0131 i\u00e7\u0259k!\u201d<\/p>\n<p><em><strong>Limonad<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Adi limonad\u0131n yaranma tarixi\u00a0 t\u0259xmin\u0259n 17-ci \u0259sr\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 ad\u0131 avropal\u0131 m\u00fchacirl\u0259rin adi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u0259hray\u0131 limonad\u0131n is\u0259 daha maraql\u0131 yaranma\u00a0 tarixi var.\u00a0 S\u0259n dem\u0259, \u00e7\u0259hray\u0131 limonad tamamil\u0259 t\u0259sad\u00fcf n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131b. Smits \u0130nstitututunun yayd\u0131\u011f\u0131\u00a0 m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n \u00e7\u0259hray\u0131 limonad\u00a0 Henri E. Ellott t\u0259r\u0259find\u0259n icad olunub. Sirkd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n Henrinin kokteylinin i\u00e7in\u0259 t\u0259sad\u00fcf n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 konfet d\u00fc\u015f\u00fcb.\u0130\u00e7diyi bu kokteyl onun o q\u0259d\u0259r xo\u015funa g\u0259lib ki, Henri yeni limonad n\u00f6v\u00fc icad edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu yaz\u0131da m\u0259\u015fhur i\u00e7kil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z maraql\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259qdim edirik. \u201cCoca-Cola\u201d Bu i\u00e7ki 1886-c\u0131 ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Corciya \u015ftat\u0131n\u0131n Kolumbus \u015f\u0259h\u0259rinin sakini\u00a0 farmaseft Con Stis Pemberton t\u0259r\u0259find\u0259n ixtira edilmi\u015fdir. \u018fslind\u0259, o, bu i\u00e7kini\u00a0 d\u0259rman vasit\u0259si kimi yaratm\u0131\u015fd\u0131. \u0130\u015f buras\u0131ndad\u0131r ki, AB\u015e-da XIX \u0259srd\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 morfiy\u0259 alud\u0259 olmu\u015fdular v\u0259 \u201cCola\u201dn\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 bu as\u0131l\u0131l\u0131qla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. \u0130lk \u201cCola\u201dn\u0131n t\u0259rkibind\u0259\u00a0 alkoqol var idi. \u018fslind\u0259 bu, koka yarpaqlar\u0131 il\u0259 \u015f\u0259rab\u0131n qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanan i\u00e7ki idi. Lakin\u00a0 bir ne\u00e7\u0259 m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra\u00a0 i\u00e7kinin resepti d\u0259yi\u015fdirilir v\u0259 koka yarpaqlar\u0131na yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259k\u0259rd\u0259n \u015f\u0259rb\u0259t \u0259lav\u0259 edirl\u0259r. \u201cCola\u201dn\u0131n qazla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":512628,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/094366ea166299152928815855311033264.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu yaz\u0131da m\u0259\u015fhur i\u00e7kil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z maraql\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259qdim edirik. \u201cCoca-Cola\u201d Bu i\u00e7ki 1886-c\u0131 ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Corciya \u015ftat\u0131n\u0131n Kolumbus \u015f\u0259h\u0259rinin sakini\u00a0 farmaseft Con Stis Pemberton t\u0259r\u0259find\u0259n ixtira edilmi\u015fdir. \u018fslind\u0259, o, bu i\u00e7kini\u00a0 d\u0259rman vasit\u0259si kimi yaratm\u0131\u015fd\u0131. \u0130\u015f buras\u0131ndad\u0131r ki, AB\u015e-da XIX \u0259srd\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 morfiy\u0259 alud\u0259 olmu\u015fdular v\u0259 \u201cCola\u201dn\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 bu as\u0131l\u0131l\u0131qla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131lar.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512627"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=512627"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512627\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/512628"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=512627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=512627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=512627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}