{"id":513662,"date":"2022-09-15T08:59:34","date_gmt":"2022-09-15T05:59:34","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=513662"},"modified":"2022-09-15T08:59:34","modified_gmt":"2022-09-15T05:59:34","slug":"baki-mantasovlarin-saumyanlarin-s%c9%99h%c9%99rin%c9%99-nec%c9%99-donmusdu-15-sentyabr-qurtulusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=513662","title":{"rendered":"Bak\u0131 manta\u015fovlar\u0131n, \u015faumyanlar\u0131n \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 nec\u0259 d\u00f6nm\u00fc\u015fd\u00fc? &#8211; 15 sentyabr qurtulu\u015fu&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>O tarixi v\u0259 faci\u0259vi hadis\u0259l\u0259rin \u00fcst\u00fcnd\u0259n 100-104 il vaxt ke\u00e7ib. Amma regionda, Qafqazda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t ed\u0259nd\u0259 m\u0259lum olur ki, \u201ckim kimi\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si tam h\u0259ll olunmay\u0131b, m\u00f6vcudluq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 davam edir.<\/em><\/strong><\/p>\n<h2><strong>D\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r d\u0259 k\u00f6hn\u0259dir, dostlar da<\/strong><\/h2>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin siyasi-h\u0259rbi g\u00fcnd\u0259mind\u0259, siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin ritorikas\u0131nda d\u0259yi\u015f\u0259n bir \u015fey yoxdur: Yunanstan\u0131n silah\u0131 yen\u0259 \u00f6z g\u00f6z\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259 h\u00fccum\u00e7u m\u00f6vqed\u0259dir, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259xribat t\u00f6r\u0259dir, AB\u015e v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri y\u00fcz il \u0259vv\u0259lki kimi T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 yenid\u0259n q\u0259rib\u0259 bir intriqa i\u00e7in\u0259 giribl\u0259r, sanki bu d\u00f6vl\u0259ti sars\u0131tmaq niyy\u0259tind\u0259dir, yeni ma\u015falar tap\u0131blar. Fransa 100 il \u0259vv\u0259lki erm\u0259nil\u0259r\u0259 havadarl\u0131q edir. D\u00fcnya erm\u0259nil\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 iddialar\u0131ndan geri durmur, yeni havadarlara g\u00fcv\u0259n\u0259r\u0259k 125 ildir davam ed\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilikl\u0259rini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan 104-110 il \u0259vv\u0259l oldu\u011fu kimi yenid\u0259n h\u0259rbi m\u00fctt\u0259fiqdirl\u0259r v\u0259 bir-birinin haqq\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 yard\u0131mla\u015fmaya ehtiyac duyurlar, m\u00fctt\u0259fiqlik sazi\u015fi imzalay\u0131r, strateji b\u0259yannam\u0259 q\u0259bul edir, \u0259n \u0259sas\u0131 bunlar\u0131n ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 qalan s\u00f6zl\u0259r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0259 \u0259m\u0259li i\u015fl\u0259rl\u0259 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<\/p>\n<h2><strong>1918-ci ilin mart-sentyabr aylar\u0131n\u0131n m\u0259\u015fum ger\u00e7\u0259kl\u0259ri<\/strong><\/h2>\n<p>Biz yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi qazand\u0131qdan sonra sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 h\u0259qiq\u0259ti t\u0259hrif ed\u0259n b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n \u2013 film v\u0259 romanlardan bir \u00e7ox ger\u00e7\u0259kl\u0259rin biz\u0259 yanl\u0131\u015f t\u0259qdim edildiyini anlad\u0131q. Yaln\u0131z o zaman bildik ki, 104 il \u0259vv\u0259l Bak\u0131n\u0131 erm\u0259ni-rus da\u015fnak-bol\u015fevik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259n Qafqaz \u0130slam Ordusu, Anadoludan g\u0259l\u0259n \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259r xilas edib. Ona q\u0259d\u0259r bel\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 verilirdi ki, guya h\u0259min ordu Bak\u0131 istila etm\u0259y\u0259, Bak\u0131 proletariat\u0131n\u0131 \u0259zm\u0259y\u0259 g\u0259lib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/54b84707e00b49c21af4df1f0142a2e2.jpg\" alt=\"soyq.jpeg (114 KB)\" width=\"730\" height=\"483\" \/><\/p>\n<p>O zamana q\u0259d\u0259r erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin Bak\u0131da v\u0259 \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (\u015eamax\u0131da. Qubada, L\u0259nk\u0259randa, Qaraba\u011fda) t\u00f6r\u0259tdiyi mart q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 haqq\u0131nda xalqa he\u00e7 bir d\u00fcr\u00fcst informasiya verilm\u0259mi\u015fdi, yaln\u0131z sovet ideologiyas\u0131na, yalan\u00e7\u0131 xalqlar dostlu\u011fu t\u0259bli\u011fat\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 bar\u0259d\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131 v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda b\u0259rab\u0259rlik i\u015far\u0259si qoyulurdu. Y\u0259ni milli z\u0259mind\u0259 qar\u015f\u0131durma olub, h\u0259r iki t\u0259r\u0259f itki verib. V\u0259ssalam. H\u0259qiq\u0259t is\u0259 bundan ibar\u0259t idi ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z do\u011fma v\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259tliama, genosid\u0259 m\u0259ruz qal\u0131blar, on minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb, g\u00fccl\u0259ri \u015f\u0259h\u0259ri erm\u0259nil\u0259r\u0259 ver\u0259r\u0259k \u0259traf k\u0259ndl\u0259rd\u0259 gizl\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 biz sonralar bildik. Sovet m\u0259murlar\u0131 arxivl\u0259ri el\u0259 qapatmam\u0131\u015fd\u0131 ki, kims\u0259 bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b xalqa t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259ydi.<\/p>\n<h3><strong>Yadlar\u0131n saray tikdikl\u0259ri Bak\u0131da yerli v\u0259 g\u0259lm\u0259 f\u0259hl\u0259l\u0259rin sald\u0131\u011f\u0131 Qara\u015f\u0259h\u0259r<\/strong><\/h3>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/2ca67958d53bc7398c6c90a999659418.jpg\" alt=\"333.JPG (48 KB)\" width=\"725\" height=\"373\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Bak\u0131 xanlar\u0131n\u0131n, \u015firvan\u015fahlar\u0131n yurdu olan Bak\u0131n\u0131n qara g\u00fcnl\u0259ri, \u0259slind\u0259 qara neftin torpaqdan s\u0131z\u0131b \u00e7\u0131xmas\u0131yla v\u0259 bu mayenin yanacaq olmas\u0131n\u0131n bilinm\u0259siyl\u0259 ba\u015flan\u0131b. Ona q\u0259d\u0259r d\u0259niz sahilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n, daima s\u0259rt k\u00fcl\u0259kl\u0259rin \u0259s\u0259r\u0259k tozu-qumu havaya sovurdu\u011fu bu \u015f\u0259h\u0259r yadellil\u0259rin diqq\u0259tini o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259km\u0259yib. Ancaq k\u0259sif iyli mayenin nec\u0259 qiym\u0259tli bir nem\u0259t olundu\u011fu bilin\u0259nd\u0259n sonra yadelli sahibkarlar mil\u00e7\u0259k s\u00fcr\u00fcs\u00fc xar tutun \u015fir\u0259sin\u0259 q\u0131j\u0131ldayaraq cumdu\u011fu kimi Bak\u0131ya cumublar. Onlar\u0131n aras\u0131nda isve\u00e7lil\u0259r, almanlar, ingilisl\u0259r, ruslar v\u0259 erm\u0259nil\u0259r olub. Rusiya \u00e7ar\u0131 Bak\u0131 neftini onlara pe\u015fk\u0259\u015f edib ki, hasil etsinl\u0259r, h\u0259m \u00f6zl\u0259rin\u0259, h\u0259m d\u0259 imperiyaya s\u0259rv\u0259t qazand\u0131rs\u0131nlar.<\/p>\n<p>Bak\u0131da yerli kas\u0131blar\u0131n v\u0259 \u0130randan i\u015f dal\u0131nca g\u0259l\u0259n, \u201ch\u0259m\u015f\u0259ri\u201d adland\u0131r\u0131lar f\u0259hl\u0259l\u0259rin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 qara \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r, gec\u0259qondular artd\u0131qca Bak\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 d\u0259 yadelli varl\u0131lar\u0131n imar\u0259tl\u0259ri boy-boya d\u00fcz\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<h2><strong>Erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131ya ax\u0131\u015fmas\u0131 v\u0259 neft\u0259 dara\u015fmas\u0131<\/strong><\/h2>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/470644fad913ca0889b3a17a10684d38.jpg\" alt=\"mantslar.JPG (63 KB)\" width=\"731\" height=\"413\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>A.Manta\u015fov\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0M.Aramyans\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0S.\u00a0 Lianosyan<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tamahkar erm\u0259ni sahaibkarlar yava\u015f-yava\u015f Bak\u0131da t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u0259l\u0259 ke\u00e7iribl\u0259r. Aleksandr v\u0259 Levon Manta\u015fovlar, Mikael Aramyans, Arakel Saturyan, Q.Arafelyan, O.Tumanyan, Georgi v\u0259 Srepan Lianosyanlar, Abram v\u0259 Osip Qukasyanlar, Daniil, Ovanes, Lazar Mailyan qarda\u015flar\u0131 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 Tiflisd\u0259n, Peterburqdan, Qaraba\u011fdan, Tehrandan Bak\u0131ya ax\u0131\u015faraq, burada neft biznesin\u0259 giri\u015fibl\u0259r v\u0259 tezlikl\u0259 \u015f\u0259h\u0259rin \u0259n varl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin\u0259 \u00e7evrilibl\u0259r. Onlar\u0131n varidat\u0131 v\u0259 f\u0259all\u0131qlar\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 sahibkarlar\u0131nk\u0131ndan \u00fcst\u00fcn olub. Bu \u015f\u0259xsl\u0259rin nec\u0259 bir qudur\u011fan h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7irdikl\u0259ri erm\u0259ni yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Aleksandr \u015eirvanzad\u0259nin \u201cXaos\u201d roman\u0131nda dol\u011fun \u0259ks olunub. Roman\u0131 oxuyanlarda Bak\u0131n\u0131n h\u0259l\u0259 1890-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7evrildiyi, onun \u0259sl sahibinin erm\u0259nil\u0259r oldu\u011funa dair q\u0259na\u0259t yaran\u0131r. G\u00fcrc\u00fc m\u0259n\u015f\u0259li rus yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Boris Akuninin \u201cQara \u015e\u0259h\u0259r\u201d roman\u0131nda da 1914-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131da erm\u0259ni sahibkarlar\u0131n nec\u0259 \u00fcst\u00fcn m\u00f6vqed\u0259 olmas\u0131 g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n<h2><strong>Bak\u0131n\u0131n yava\u015f-yava\u015f \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si<\/strong><\/h2>\n<p>Ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n v\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259n erm\u0259ni sahibkarlar \u00f6z yanlar\u0131nda minl\u0259rl\u0259 silahl\u0131 erm\u0259ni qo\u00e7ular saxlay\u0131b, \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 indiki Erm\u0259nistanda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7m\u0259sini, m\u0259skunla\u015fmas\u0131n\u0131, silahlanmas\u0131n\u0131 (\u0259sas\u0259n \u201cMauzer\u201d tipli tapan\u00e7alarla v\u0259 yeddiat\u0131lan t\u00fcf\u0259ngl\u0259rl\u0259) t\u0259min edibl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/d33efbc816ebc1531441e874d05c95a2.jpg\" alt=\"samanasamaz.JPG (61 KB)\" width=\"730\" height=\"416\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0 S.\u015eaumyan\u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong>\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<strong>\u00a0A.Mikoyan\u00a0 \u00a0<\/strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<strong>\u00a0\u00a0Amazasp S.<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 erm\u0259nil\u0259r h\u0259m bisnes m\u00fchitind\u0259, h\u0259m d\u0259 inqilabi h\u0259r\u0259katlarda daha f\u0259al v\u0259 m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil olduqlar\u0131ndan \u00e7ar Rusiyas\u0131 da\u011f\u0131landa h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7\u0259r\u0259k Bak\u0131n\u0131n \u0259sl sahibin\u0259 \u00e7evrilibl\u0259r v\u0259 onlar bunu silah g\u00fcc\u00fcn\u0259, aborigen xalqa qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 edibl\u0259r. Stepan \u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi \u201cBak\u0131 kommunas\u0131\u201dn\u0131n r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lardan 3 d\u0259f\u0259 \u00e7ox t\u0259msil olunublar. Onlar\u0131n aras\u0131nda\u00a0<strong>Stepan \u015eaumyan, Anastas Mikoyan, Armenak Boryan, Arsen \u018fmiryan, Baqdasar Avakyan, Qriqori Korqanov, Suren Osepyan, Aram Kostandyan, Tatevos \u018fmirov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 olub. Bunlardan ba\u015fqa, \u00f6 d\u00f6vrd\u0259 Bak\u0131da Amazasp Srvantsyan, Stepan Lalayan, Z.Avetisov<\/strong>\u00a0kimi da\u015fnaklar s\u00f6z\u00fcn b\u00fct\u00fcn m\u0259nalar\u0131nda at oynad\u0131blar.<\/p>\n<p>Be\u0259likl\u0259, 19-ci \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131ndan sonra Bak\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yava\u015f-yava\u015f \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si prosesi 1918-ci ilin mart\u0131nda ba\u015fa \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<h2><strong>\u018fg\u0259r Qafqaz \u0130slam Ordusu g\u0259lm\u0259s\u0259ydi&#8230;<\/strong><\/h2>\n<p>Bunu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k bel\u0259 \u00e7\u0259tindir. Ancaq \u0259minlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, o halda n\u0259inki Bak\u0131da, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, Az\u0259rbaycanda yerli t\u00fcrkl\u0259r ayr\u0131-ayr\u0131 rayonlarda gettolarda ya\u015fayacaq, rezervasiyalarda ya\u015fayan hindu q\u0259bil\u0259l\u0259rin\u0259 d\u00f6n\u0259c\u0259kdil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/82212ca4442291c15fe98ffdbd1b1e79.jpg\" alt=\"pa\u015falar.JPG (82 KB)\" width=\"723\" height=\"472\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u018fnv\u0259r pa\u015fa Killigil\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong>\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<strong>\u00a0Nuru pa\u015fa Killigil<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bizi bu m\u0259\u015fum aqib\u0259td\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 sultan\u0131 V Mehmed R\u0259\u015fad\u0131n r\u00fcsx\u0259ti, \u018fnv\u0259r pa\u015fan\u0131n \u0259mri, Nuru pa\u015fa Killigilin komandanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lmi\u015f xilaskar ordu qurtar\u0131b. Bu ordu 1918-ci ilin sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Bak\u0131n\u0131 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n azad ed\u0259r\u0259k, qatil quldurlara el\u0259 bir a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurub, erm\u0259ni birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rini el\u0259 darmada\u011f\u0131n edib ki, onlar 1920-ci ild\u0259n, Az\u0259rbaycan q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunandan sonra da \u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259yibl\u0259r. \u018fslind\u0259 is\u0259 1920-ci ild\u0259n sonra da Bak\u0131da erm\u0259nil\u0259r yen\u0259 \u00fcst\u00fcn m\u00f6vqed\u0259 olublar, \u015f\u0259h\u0259r t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n, neft s\u0259nayesinin idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259 r\u0259hb\u0259r postlar tutublar, h\u0259tta iki d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik d\u0259 edibl\u0259r (Levon Mirzoyan v\u0259 Ruben Rubenovun simas\u0131nda).<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan 15 sentyabr Bak\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259k qurtulu\u015f g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<h1><strong>B\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259ndi\u015f\u0259si<\/strong><\/h1>\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, 1918-ci ilin yay\u0131nda t\u00fcrk ordusunun Bak\u0131ya y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xanlar da olub. M\u0259s\u0259l\u0259n, Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin d\u00fc\u015fm\u0259ni olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 bu d\u00f6vl\u0259tin m\u00fctt\u0259fiqi olan Almaniya da Qafqazda Brest-Litovsk m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunan s\u0259rh\u0259dl\u0259rin \u015e\u0259rqin\u0259 ke\u00e7ilm\u0259sini ist\u0259mirdi. O zamanlar almanlar\u0131n G\u00fcrc\u00fcstanda v\u0259 Bak\u0131 nefti \u00fcz\u0259rind\u0259 gizli hesablar\u0131 olub, bu \u00fczd\u0259n t\u00fcrk ordusunun Az\u0259rbaycana girm\u0259sin\u0259 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131b.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/0f72857711ae1f865dc2f6b06d9e2825.jpg\" alt=\"qrad.jpg (37 KB)\" width=\"653\" height=\"490\" \/><\/p>\n<p>Biz bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 d\u0259 tarixin t\u0259krar olundu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u0130ki il \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan ordusu \u0259vv\u0259lc\u0259 Tovuz istiqam\u0259tind\u0259, daha sonra F\u00fczuli-C\u0259bray\u0131l nahiy\u0259sind\u0259 erm\u0259ni h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin n\u00f6vb\u0259ti t\u0259xribat\u00e7\u0131 h\u0259ml\u0259sini d\u0259f ed\u0259r\u0259k, \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7\u0259nd\u0259 yen\u0259 bir s\u0131ra b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r T\u00fcrkiy\u0259nin Az\u0259rbaycana h\u0259rbi-siyasi d\u0259st\u0259k ver\u0259c\u0259yind\u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259ndi\u015f\u0259 ke\u00e7irirdil\u0259r.<\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t bir ay yar\u0131m davam ed\u0259n h\u0259rbi kampaniya m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259rbi u\u011furlar\u0131n\u0131 ist\u0259m\u0259y\u0259n dair\u0259l\u0259r fakt qar\u015f\u0131s\u0131nda qald\u0131lar.<\/p>\n<p>Bir daha b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 xalqlar\u0131na \u0259yan oldu ki, dostluq-qarda\u015fl\u0131qla yana\u015f\u0131 h\u0259rbi m\u00fctt\u0259fiqliyin faydalar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcy\u0259 g\u0259lm\u0259zdir v\u0259 m\u00fcasir d\u00fcnyada d\u00f6vl\u0259t olaraq \u00f6z m\u00f6vcudlu\u011funu qorumaq, inki\u015faf etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn buna ciddi ehtiyac var.<\/p>\n<h2><strong>Daha da birl\u0259\u015fib olsunlar bir can T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan<\/strong><\/h2>\n<p>Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin imzalad\u0131\u011f\u0131 \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin t\u0259kc\u0259 qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n sars\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rmirdi, eyni zamanda strateji m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 yeni tarixi s\u0259hif\u0259 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisiydi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/bfb23ca397fd99b0af51eb5965674010.jpg\" alt=\"sss.jpg (72 KB)\" width=\"717\" height=\"450\" \/><\/p>\n<p>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n parlaq v\u0259 tarixi liderl\u0259ri, g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri olan d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n &#8211; \u0130lham \u018fliyev v\u0259 R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan\u0131n son ill\u0259rd\u0259 yeritdiyi siyas\u0259t bir \u00e7ox hallarda sinxron xarakter da\u015f\u0131maqla, dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin ciddi \u00f6rn\u0259yidir. \u018fn h\u0259lledici anlarda Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin vahid komanda kimi g\u00f6st\u0259rdiyi f\u0259aliyy\u0259t siyasi v\u0259 h\u0259rbi m\u00fcst\u0259vid\u0259 u\u011furlar\u0131m\u0131z\u0131n bazas\u0131 oldu. 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259nin \u0259n g\u0259rgin g\u00fcnl\u0259rind\u0259 b\u00f6yk paytaxtlardan Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u0259l\u0259n t\u0259zyiql\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131zla yana\u015f\u0131, T\u00fcrkiy\u0259 lideri d\u0259 sin\u0259 g\u0259rirdi, \u00f6z tutarl\u0131 t\u0259pkil\u0259ri il\u0259 ehtiyats\u0131z boks\u00e7ular kimi ir\u0259li \u015f\u0131\u011f\u0131yanlar\u0131 yerind\u0259 oturdurdu.<\/p>\n<p>H\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin xalq\u0131 bu yax\u0131n tarixd\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri diqq\u0259tl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edir v\u0259 m\u0259mnun qal\u0131rd\u0131. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u0130lham \u018fliyevin \u015f\u0259xsin\u0259 b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259t oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycanda da T\u00fcrkiy\u0259 prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan\u0131n personas\u0131na b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259t v\u0259 say\u011f\u0131 var. Onlar\u0131 ger\u00e7\u0259kd\u0259n xilaskar liderl\u0259r say\u0131rlar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/9869fc1925085e3a8483509813242935.jpg\" alt=\"11223.jpg (79 KB)\" width=\"734\" height=\"413\" \/><\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 bu, tarixd\u0259 ilkdir. He\u00e7 vaxt, y\u00fcz il \u00f6nc\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 liderl\u0259ri bu q\u0259d\u0259r a\u00e7\u0131q, s\u0259mimi v\u0259 g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 bir arada olmay\u0131blar. D\u00fczd\u00fcr, 100-104 il \u0259vv\u0259lki tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r d\u0259 h\u0259lledici anlarda bir-birinin k\u00f6m\u0259yin\u0259 \u00e7atma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma i\u00e7ind\u0259 olublar, ancaq onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti indiki kimi effektiv olmay\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 dostlu\u011fu-qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131 qorumaq, d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259k, daha da qaynay\u0131b-qar\u0131\u015fmaqd\u0131r. Sovet vaxt\u0131 m\u0259\u015fhur olan \u201cdaha da birl\u0259\u015fib olsunlar bir can, yolda\u015f Az\u0259rbaycan, hinger Hayastan\u201d devizinin pu\u00e7lu\u011funun qabar\u0131q \u015f\u0259kld\u0259 b\u00fcruz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 indiki d\u00f6n\u0259md\u0259 biz d\u0259, Anadolu t\u00fcrkl\u0259ri d\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0259mimiyy\u0259t\u0259 dayanan dostlu\u011fun q\u0259dir-qiym\u0259tini bir daha anlad\u0131q, daha sonralar is\u0259 daha yax\u015f\u0131 bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O tarixi v\u0259 faci\u0259vi hadis\u0259l\u0259rin \u00fcst\u00fcnd\u0259n 100-104 il vaxt ke\u00e7ib. Amma regionda, Qafqazda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t ed\u0259nd\u0259 m\u0259lum olur ki, \u201ckim kimi\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si tam h\u0259ll olunmay\u0131b, m\u00f6vcudluq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 davam edir. D\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r d\u0259 k\u00f6hn\u0259dir, dostlar da T\u00fcrkiy\u0259nin siyasi-h\u0259rbi g\u00fcnd\u0259mind\u0259, siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin ritorikas\u0131nda d\u0259yi\u015f\u0259n bir \u015fey yoxdur: Yunanstan\u0131n silah\u0131 yen\u0259 \u00f6z g\u00f6z\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259 h\u00fccum\u00e7u m\u00f6vqed\u0259dir, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259xribat t\u00f6r\u0259dir, AB\u015e v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri y\u00fcz il \u0259vv\u0259lki kimi T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 yenid\u0259n q\u0259rib\u0259 bir intriqa i\u00e7in\u0259 giribl\u0259r, sanki bu d\u00f6vl\u0259ti sars\u0131tmaq niyy\u0259tind\u0259dir, yeni ma\u015falar tap\u0131blar. Fransa 100 il \u0259vv\u0259lki erm\u0259nil\u0259r\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":513554,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864.jpg",563,340,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864.jpg",563,340,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864.jpg",563,340,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864.jpg",563,340,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864.jpg",563,340,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864.jpg",563,340,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864.jpg",563,340,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/12d00047a0d646d3cbfb955c0f43e864.jpg",563,340,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"O tarixi v\u0259 faci\u0259vi hadis\u0259l\u0259rin \u00fcst\u00fcnd\u0259n 100-104 il vaxt ke\u00e7ib. Amma regionda, Qafqazda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t ed\u0259nd\u0259 m\u0259lum olur ki, \u201ckim kimi\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si tam h\u0259ll olunmay\u0131b, m\u00f6vcudluq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 davam edir. D\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r d\u0259 k\u00f6hn\u0259dir, dostlar da T\u00fcrkiy\u0259nin siyasi-h\u0259rbi g\u00fcnd\u0259mind\u0259, siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin ritorikas\u0131nda d\u0259yi\u015f\u0259n bir \u015fey yoxdur: Yunanstan\u0131n silah\u0131 yen\u0259 \u00f6z g\u00f6z\u00fcn\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, Aral\u0131q d\u0259nizind\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/513662"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=513662"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/513662\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/513554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=513662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=513662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=513662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}