{"id":513879,"date":"2022-09-15T20:17:25","date_gmt":"2022-09-15T17:17:25","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=513879"},"modified":"2022-09-15T20:17:25","modified_gmt":"2022-09-15T17:17:25","slug":"1918-ci-ild%c9%99-bakinin-azad-olunmasinin-az%c9%99rbaycan-tarixind%c9%99-%c9%99h%c9%99miyy%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=513879","title":{"rendered":"1918-ci ild\u0259 Bak\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti elan edil\u0259nd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri Stepan \u015eaumyan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin bol\u015fevik-erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fundan, milli h\u00f6kum\u0259t m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq G\u0259nc\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015fdi. C\u00fcmhuriyy\u0259t h\u00f6kum\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011faldan azad etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. \u00c7\u00fcnki m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Bak\u0131s\u0131z \u201cba\u015fs\u0131z b\u0259d\u0259n\u0259\u201d b\u0259nz\u0259yirdi.<\/p>\n<p>ARANTV.AZ bildiri ki,bu fikirl\u0259ri AZ\u018fRTAC-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda AMEA \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent S\u00fcbhan Tal\u0131bl\u0131 s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>\u201c1918-ci il mart\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Stepan \u015eaumyan Moskvaya g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda yaz\u0131rd\u0131 k\u0131, Bak\u0131 Sovetinin qo\u015funlar\u0131 7 min bol\u015fevik v\u0259 4 min erm\u0259ni silahl\u0131s\u0131ndan ibar\u0259tdir. Boris \u015eeboldayev Sovet Rusiyas\u0131 h\u0259rbi-d\u0259niz i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 xalq komissar\u0131na g\u00f6nd\u0259rdiyi m\u0259ktubunda yaz\u0131rd\u0131 ki, iyunun 10-da Bak\u0131 Sovetinin \u0259sas z\u0259rb\u0259 q\u00fcvv\u0259si olan korpusda 4 at\u0131c\u0131 briqada (12.000-13.000 s\u00fcng\u00fc), 3 y\u00fczl\u00fck s\u00fcvari, top\u00e7u v\u0259 \u00e7evik q\u00fcvv\u0259l\u0259r var. Bak\u0131 Sovetin\u0259 qo\u015fulan Lazar Bi\u00e7eraxovun d\u0259st\u0259sind\u0259 is\u0259 1500 n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc var idi. \u0130yulun 1-n\u0259 olan v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259svir ed\u0259n general \u00c7arls Lionel Denstervilin qeydl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, vuru\u015fan Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun say\u0131 az\u0131 on min\u0259 \u00e7at\u0131rd\u0131. \u015eahidl\u0259rd\u0259n biri yaz\u0131r ki, Bak\u0131da zorla s\u0259f\u0259rb\u0259rlik ke\u00e7irils\u0259 d\u0259, toplanan \u0259sg\u0259rl\u0259r r\u00fc\u015fv\u0259tl\u0259 evl\u0259rin\u0259 burax\u0131l\u0131rd\u0131. Siyah\u0131ya g\u00f6r\u0259, Sentrokaspi diktaturas\u0131n\u0131n 72 min \u0259sg\u0259ri var idi ki, onlardan da 40 minin\u0259 silah paylanm\u0131\u015fd\u0131, reall\u0131qda is\u0259 3-4 min n\u0259f\u0259r toplanm\u0131\u015fd\u0131. Osmanl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, Bak\u0131da son h\u00fccum \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 12500 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc var idi\u201d, &#8211; dey\u0259 S\u00fcbhan Tal\u0131bl\u0131 bildirib.<\/p>\n<p>Tarix\u00e7i-alim deyib ki, \u018flahidd\u0259 Az\u0259rbaycan Korpusu v\u0259 Qafqaz \u0130slam Ordusunun silah v\u0259 h\u0259rbi texnikas\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259, Az\u0259rbaycan milli h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 andan \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biri silah \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 idi. M\u00fcs\u0259lman Korpusunun komandan\u0131 general-leytenant \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinski \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, \u201cbizim \u0259limizd\u0259 silah, c\u0259bb\u0259xana&#8230; yox idi\u201d.<\/p>\n<p>1918-ci ilin aprelind\u0259 erm\u0259ni-bol\u015fevik qo\u015funlar\u0131na qar\u015f\u0131 Maqalovun d\u0259st\u0259sind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 2 min n\u0259f\u0259r, \u0130smay\u0131l xan Ziyadxanl\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259sind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 3 min n\u0259f\u0259r, Bak\u0131dan \u00e7\u0131xan k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r, Quba, Xa\u00e7maz, D\u0259v\u0259\u00e7i k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259ri c\u0259mi 1-2 min n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil edirdi. N.Qosiskinin g\u00f6nd\u0259rdiyi q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 polkovnik C\u0259f\u0259rov r\u0259hb\u0259rlik edirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 &#8211; Nax\u00e7\u0131van, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qaraba\u011fda ayr\u0131-ayr\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u0259st\u0259l\u0259r olub. Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n Nuru Pa\u015fa yaz\u0131rd\u0131 ki, M\u00fcs\u0259lman Korpusunun u\u011fursuzluqlar\u0131na baxmayaraq k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259r toplan\u0131r. Onlar\u0131n say\u0131 1000-\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 \u0259hali I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 rus ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f t\u00fcrk zabit v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259rini azad etmi\u015fdil\u0259r. Onlar da yerli d\u0259st\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdil\u0259r. B\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 bel\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 2 min\u0259 yax\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fc vard\u0131. 1918-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 3-c\u00fc ordunun t\u0259rkibind\u0259 45 min d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc var idi.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 1918-ci il iyunun 4-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti il\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda \u201cQar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 yard\u0131m v\u0259 dostluq haqq\u0131nda\u201d m\u00fcqavil\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131. 1918-ci il iyunun 10-da G\u0259nc\u0259 t\u0259r\u0259fd\u0259n Bak\u0131 Sovetinin da\u015fnak-bol\u015fevik ordusu C\u00fcmhuriyy\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 bird\u0259f\u0259lik son qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fccuma ba\u015flad\u0131. H\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 soy\u011fun\u00e7uluq, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259dirdil\u0259r. 1918-ci il iyunun 23-d\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259t h\u00f6kum\u0259ti \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan etdi. \u0130yunun 27-d\u0259n iyulun 1-d\u0259k Osmanl\u0131 ordusundan Nuru Pa\u015fan\u0131n komandanl\u0131q etdiyi Qafqaz \u0130slam Ordusu G\u00f6y\u00e7ay \u0259traf\u0131ndak\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 m\u00fcharib\u0259nin taleyini h\u0259ll etdi. Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131n\u0131n G\u0259nc\u0259y\u0259 y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131 v\u0259 Qafqaz \u0130slam Ordusu Bak\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259ks-h\u00fccumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u015fnak-bol\u015fevik qo\u015funu darmada\u011f\u0131n edil\u0259r\u0259k geri \u00e7\u0259kilm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131. G\u00f6y\u00e7ay, K\u00fcrd\u0259mir, A\u011fsu, \u015eamax\u0131 da\u015fnak-bol\u015fevik i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edildi.<\/p>\n<p>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ilk c\u0259hd \u015f\u0259rq c\u0259bh\u0259sin\u0259 tabe olan ordu, 1918-ci il avqustun 5-d\u0259 s\u0259h\u0259r\u0259 yax\u0131n Bak\u0131ya t\u0259r\u0259f ir\u0259li h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. T\u00fcrk top\u00e7usunun g\u00fccl\u00fc at\u0259\u015fi il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan h\u00fccum qar\u015f\u0131s\u0131nda, birl\u0259\u015fmi\u015f d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259ri m\u00f6vqel\u0259rini qoruyub saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Havan\u0131n i\u015f\u0131qlanmas\u0131 il\u0259 h\u00fccumu \u015fidd\u0259tl\u0259ndir\u0259n t\u00fcrk \u0259sg\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda ingilis, rus v\u0259 erm\u0259ni birl\u0259\u015fmi\u015f q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Bak\u0131ya do\u011fru add\u0131m-add\u0131m geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. \u015eimal qrupu Bak\u0131n\u0131n c\u0259nub-q\u0259rbind\u0259ki Bay\u0131l y\u00fcks\u0259klikl\u0259rini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daha da yax\u0131nla\u015fd\u0131. T\u00fcrk top\u00e7ular\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 z\u0259r\u0259r verm\u0259k ist\u0259mirdi v\u0259 yaln\u0131z \u0259sg\u0259r s\u0259ng\u0259rl\u0259rini h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131rd\u0131. Top s\u0259sl\u0259rini e\u015fid\u0259n bol\u015fevikl\u0259r v\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 qorxu v\u0259 t\u0259la\u015f i\u00e7ind\u0259 sahild\u0259ki g\u0259mil\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259f qa\u00e7\u0131rd\u0131lar. Bak\u0131 liman\u0131nda 5-6 g\u0259minin \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n qa\u00e7ma\u011fa haz\u0131rla\u015fan insanlarla dolu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. H\u00fccum x\u0259ttinin sol t\u0259r\u0259fin\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u015fm\u0259n geriy\u0259 oturduldu. X\u0131rdalandak\u0131 b\u0259zi piyada v\u0259 s\u00fcvaril\u0259rin d\u0259 geriy\u0259 \u00e7\u0259kildiyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. D\u00fc\u015fm\u0259n g\u0259mil\u0259rind\u0259n at\u0131lan top at\u0259\u015fl\u0259ri h\u00fccumda olan t\u00fcrk \u0259sg\u0259rini dayand\u0131ra bilmirdi.<\/p>\n<p>15-ci piyada diviziyas\u0131n\u0131n yard\u0131ma g\u0259lm\u0259si il\u0259, Qafqaz \u0130slam Ordusu Komandanl\u0131\u011f\u0131 sentyabr\u0131n 10-da bir \u0259mr yayaraq, c\u0259bh\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin h\u00fccum haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ba\u015flamas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdi. \u015e\u0259rq C\u0259bh\u0259si Komandanl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 buna tabe olan \u015fimal Qrupu l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k, h\u0259r\u0259kata ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259c\u0259k Qafqaz \u0130slam Ordusunun tabeliyin\u0259 verildi. 5-ci Qafqaz piyada diviziyas\u0131nda M\u00fcrs\u0259l Pa\u015fa, 15-ci piyada diviziyas\u0131nda podpolkovnik S\u00fcleyman \u0130zz\u0259t b\u0259y, C\u0259nub Qrupu h\u0259rbi birlikl\u0259rin\u0259 is\u0259 polkovnik (albay) C\u0259mil Cahid b\u0259y komandanl\u0131q ed\u0259c\u0259kdi. Podpolkovnik H\u0259lim P\u0259rt\u0259v b\u0259y d\u0259 C\u0259nub Qrupu tabe\u00e7iliyind\u0259 olan az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259\u015fkil olunmu\u015f milisl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t 4-c\u00fc alay\u0131 idar\u0259 ed\u0259c\u0259kdi. Qafqaz \u0130slam Ordusu Q\u0259rargah\u0131 il\u0259 5-ci Qafqaz piyada diviziyas\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131 Gizd\u0259kd\u0259, 15-ci piyada diviziyas\u0131n\u0131n q\u0259rargah\u0131 is\u0259 Bin\u0259q\u0259did\u0259 olacaqd\u0131.<\/p>\n<p>H\u00fccum haz\u0131rl\u0131qlar\u0131n\u0131n ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259n Qafqaz \u0130slam Ordusunun komandan\u0131 Nuru Pa\u015fa 1918-ci il sentyabr\u0131n 13-d\u0259 diviziya komandanl\u0131qlar\u0131na g\u00f6nd\u0259rdiyi \u0259mrd\u0259, sentyabr\u0131n 14-d\u0259 gec\u0259 saat 02:00-da h\u00fccumun ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Q\u0259rargahdan \u201cir\u0259li\u201d \u0259mri verilinc\u0259, birlikl\u0259r, gec\u0259nin qaranl\u0131\u011f\u0131nda Heyb\u0259t-Bil\u0259c\u0259ri d\u0259mir yolu x\u0259ttin\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. H\u0259d\u0259fd\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nin birinci m\u00fcdafi\u0259 x\u0259tti idi. 56-c\u0131 piyada alay\u0131 saat 01-d\u0259 \u015eabani-Bak\u0131 yolunun \u015fimal\u0131ndan, 9-cu Qafqaz alay\u0131 is\u0259 bu yolun c\u0259nubundan h\u00fccuma ba\u015flad\u0131. Bu alaylar 03.00-da veril\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 u\u011furla yerin\u0259 yetirdi, bel\u0259likl\u0259 d\u0259 erm\u0259ni, rus v\u0259 ingilisl\u0259rin birinci m\u00fcdafi\u0259 x\u0259ttini s\u0259ssizc\u0259 i\u015f\u011fal etdi.<\/p>\n<p>Qafqaz \u0130slam Ordusu sentyabr\u0131n 14-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Bak\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 ba\u015flanan n\u00f6vb\u0259ti h\u00fccumla qar\u015f\u0131ya qoyulan v\u0259zif\u0259l\u0259ri u\u011furla yerin\u0259 yetirmi\u015f, \u00c7arls Lionel Denstervilin qo\u015funu g\u0259mil\u0259rl\u0259 Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k \u018fnz\u0259liy\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131. 1918-ci il sentyabr\u0131n 15-d\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r o q\u0259d\u0259r d\u0259 uzun s\u00fcrm\u0259di v\u0259 Sentrokaspi Diktaturas\u0131 m\u0259\u011flub oldu.<\/p>\n<p>Bak\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Qafqaz \u0130slam Ordusu v\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin apard\u0131qlar\u0131 ikig\u00fcnl\u00fck \u0259m\u0259liyyat q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. Qafqaz \u0130slam Ordusu Komandanl\u0131\u011f\u0131na veril\u0259n raportlara g\u00f6r\u0259, Bak\u0131n\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 17 erm\u0259ni, 9 rus v\u0259 10 g\u00fcrc\u00fc zabiti il\u0259 1151 erm\u0259ni, 383 rus, 4 ingilis v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif mill\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259nsub 113 \u0259sir al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Sentyabr\u0131n 16-da parlaq q\u0259l\u0259b\u0259 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u00fcrk-Az\u0259rbaycan h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin parad\u0131 ke\u00e7irildi. Paradda Nuru Pa\u015fa, X\u0259lil Pa\u015fa, general \u018flia\u011fa \u015e\u0131xlinski, polkovnik H\u0259bib b\u0259y S\u0259limov, Az\u0259rbaycan parlamentinin, h\u00f6kum\u0259tinin \u00fczvl\u0259ri, Bak\u0131 v\u0259 \u0259traf k\u0259ndl\u0259rin sakinl\u0259ri i\u015ftirak edirdil\u0259r. T\u00fcrk ordusunun Bak\u0131n\u0131 bol\u015fevik-da\u015fnak i\u015f\u011fal\u0131ndan azad etm\u0259si \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u0259sl bayrama s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. M\u0259\u015fhur milyon\u00e7u v\u0259 xeyriyy\u0259\u00e7i Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yev Qafqaz \u0130slam Ordusunun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li ziyaf\u0259t t\u0259\u015fkil etdi. Ziyaf\u0259td\u0259 H.Z.Ta\u011f\u0131yev t\u00fcrk ordusunun komandan\u0131 Nuru Pa\u015faya v\u0259 onun q\u0259hr\u0259man s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259diyy\u0259l\u0259r t\u0259qdim etdi. Paraddan sonra adlar\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 h\u00f6kum\u0259t r\u0259smil\u0259ri qo\u015fun b\u00f6lm\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u015fayi\u0259til\u0259 Bak\u0131ya daxil oldular. M\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m v\u0259 tarixi q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259tinin paytaxt\u0131 sentyabr\u0131n 17-d\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259n Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 start verildi.<\/p>\n<p>Qafqaz \u0130slam Ordusunun qo\u015funlar\u0131 Bak\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131 u\u011frunda h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda 1130 \u015f\u0259hid veribl\u0259r. 1919-cu ilin sentyabr\u0131nda indiki \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131nda t\u00fcrk \u015f\u0259hidl\u0259rinin xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bir abid\u0259nin \u00f6z\u00fcl\u00fc qoyulsa da, 1920-ci ilin aprel i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra bu abid\u0259nin tikintisinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131na imkan verilm\u0259di. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 xalq\u0131 Qafqaz \u0130slam Ordusunun tarixi xidm\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, 1999-cu ild\u0259 Qafqaz \u0130slam Ordusunun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 Bak\u0131da \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131nda abid\u0259 ucald\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>2018-ci il sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan paytaxt\u0131n\u0131n Azadl\u0131q meydan\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin azad edilm\u0259sinin 100 illiyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f paradda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev, T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan i\u015ftirak edibl\u0259r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131ndan sonra Bak\u0131 Qarnizonunun \u015f\u0259xsi hey\u0259tinin t\u0259nt\u0259n\u0259li ke\u00e7idi ba\u015f tutub.<\/p>\n<p>H\u0259r il sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Bak\u0131, \u015eamax\u0131, G\u00f6y\u00e7ay, Neft\u00e7ala, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131nda \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda \u015f\u0259hid olan t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin m\u0259zarlar\u0131 ziyar\u0259t olunur. H\u0259r il \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131nda \u015f\u0259hid t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin xatir\u0259sin\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f \u201cT\u00fcrk \u015e\u0259hidliyi\u201d abid\u0259si \u00f6n\u00fcnd\u0259 an\u0131m m\u0259rasimi ke\u00e7irilir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 T\u00fcrkiy\u0259nin qarda\u015fl\u0131q k\u00f6m\u0259yini daim minn\u0259tdarl\u0131q hissi il\u0259 xat\u0131rlay\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti elan edil\u0259nd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri Stepan \u015eaumyan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin bol\u015fevik-erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fundan, milli h\u00f6kum\u0259t m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq G\u0259nc\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015fdi. C\u00fcmhuriyy\u0259t h\u00f6kum\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011faldan azad etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. \u00c7\u00fcnki m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Bak\u0131s\u0131z \u201cba\u015fs\u0131z b\u0259d\u0259n\u0259\u201d b\u0259nz\u0259yirdi. ARANTV.AZ bildiri ki,bu fikirl\u0259ri AZ\u018fRTAC-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda AMEA \u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent S\u00fcbhan Tal\u0131bl\u0131 s\u00f6yl\u0259yib. \u201c1918-ci il mart\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Stepan \u015eaumyan Moskvaya g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda yaz\u0131rd\u0131 k\u0131, Bak\u0131 Sovetinin qo\u015funlar\u0131 7&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":513880,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[23],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet.jpg",720,467,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet.jpg",720,467,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet.jpg",720,467,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet-563x365.jpg",563,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet.jpg",640,415,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet.jpg",720,467,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet.jpg",720,467,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Screenshot_20220915-211648_Samsung-Internet.jpg",720,467,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=23\" rel=\"category\">T\u0259hsil<\/a>","rttpg_excerpt":"&nbsp; 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti elan edil\u0259nd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri Stepan \u015eaumyan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu Bak\u0131 Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin bol\u015fevik-erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fundan, milli h\u00f6kum\u0259t m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq G\u0259nc\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015fdi. C\u00fcmhuriyy\u0259t h\u00f6kum\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011faldan azad etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. \u00c7\u00fcnki m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Bak\u0131s\u0131z \u201cba\u015fs\u0131z b\u0259d\u0259n\u0259\u201d b\u0259nz\u0259yirdi.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/513879"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=513879"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/513879\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/513880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=513879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=513879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=513879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}