{"id":516392,"date":"2022-09-23T10:04:22","date_gmt":"2022-09-23T07:04:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=516392"},"modified":"2022-09-23T10:04:22","modified_gmt":"2022-09-23T07:04:22","slug":"s%c9%99hid-d%c9%99fnl%c9%99rind%c9%99-veril%c9%99n-%c9%99zalarin-dogurdugu-reaksiya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=516392","title":{"rendered":"\u015e\u0259hid d\u0259fnl\u0259rind\u0259 veril\u0259n \u0259zalar\u0131n do\u011furdu\u011fu reaksiya"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ekspert: \u201c20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin mat\u0259m m\u0259rasimind\u0259, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 A\u011fdamda yas tutan analar \u201d\u015eah H\u00fcseyn, vah H\u00fcseyn&#8221; deyib sin\u0259 vururdular&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>S\u0259rh\u0259d g\u0259rginliyi zaman\u0131 \u015f\u0259hid olanlar\u0131n d\u0259fnl\u0259ri zaman\u0131 bir qrup dini \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259ndiribl\u0259r. Bu is\u0259\u00a0 c\u0259miyy\u0259td\u0259 narahatl\u0131qla qar\u015f\u0131lan\u0131b. \u0130ddialar bundan ibar\u0259tdir ki, h\u0259min adamlar q\u0259tiyy\u0259n s\u0259mimi dindarlar deyil, sad\u0259c\u0259? din ad\u0131 alt\u0131nda f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015f\u0259n kimi \u0130ran t\u0259bli\u011fat\u0131 aparan \u015f\u0259b\u0259k\u0259 \u00fczvl\u0259ridir. Ancaq onlar\u0131n he\u00e7 d\u0259 ham\u0131s\u0131n\u0131n \u015f\u0259b\u0259k\u0259 adamlar\u0131 olmad\u0131qlar\u0131, sad\u0259c\u0259? cahillikd\u0259n, bilm\u0259zlikd\u0259n proses\u0259 qo\u015fulduqlar\u0131 da deyilir. V\u0259ziyy\u0259t o h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131 ki, h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259ni n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259li oldu.<\/p>\n<p>Bundan sonra is\u0259 ictimaiyy\u0259t sanki bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 iki q\u00fctb\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. B\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r dini d\u0259y\u0259rl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131lama\u011fa ba\u015flad\u0131. \u015ei\u0259 m\u0259zh\u0259binin r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259diyi \u015f\u0259xsl\u0259rin t\u0259hqir olunmas\u0131 is\u0259 inancl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0131c\u0131qla qar\u015f\u0131land\u0131.<\/p>\n<p><strong>Dini m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 ekspert K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da\u00a0 dedi ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u0259sl mahiyy\u0259tind\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq inanc\u0131n t\u0259fti\u015f edilm\u0259sin\u0259, h\u0259tta milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r apar\u0131ld\u0131:<\/strong>\u00a0\u201c\u018flb\u0259tt\u0259, yanl\u0131\u015f yana\u015fmad\u0131r. \u018fvv\u0259lc\u0259 bu c\u00fcr yas tutulmas\u0131 m\u00f6vzusundan ba\u015flayaq. \u0130nsanlar dinind\u0259n, irqind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq ad\u0259t\u0259n h\u0259r hans\u0131 sosial, m\u0259i\u015f\u0259t hadis\u0259si zaman\u0131 meyar &#8211; \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edirl\u0259r. Y\u0259ni tutal\u0131m ki, Az\u0259rbaycanda q\u0259hr\u0259manl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259n biri haqq\u0131nda Bab\u0259k, Koro\u011flu, \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai, Qa\u00e7aq N\u0259bi kimi epitetl\u0259r deyilir. Y\u0259ni bu \u015f\u0259xsl\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q etalonudur v\u0259 meyar kimi q\u0259bul olunur. Yaxud da elm adamlar\u0131, inc\u0259s\u0259n\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bu c\u00fcr onlarla, y\u00fczl\u0259rl\u0259 meyar \u015f\u0259xsl\u0259r var. Eyni meyar birba\u015fa dini m\u00f6vzulara da aiddir. \u0130gidliyin, s\u0259daq\u0259tin n\u00fcmun\u0259si H\u0259zr\u0259t \u018fb\u0259lf\u0259zl Abbas hesab olunur. Sona q\u0259d\u0259r qarda\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131nda olub, can\u0131n\u0131 onun yolunda qurban verib. Yaxud m\u00fcdrikliyin, elmin n\u00fcmun\u0259si H\u0259zr\u0259t \u018fli (\u0259) q\u0259bul olunub. O c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015f\u0259had\u0259tin meyar\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc H\u0259zr\u0259t H\u00fcseyndir (\u0259). Y\u0259ni \u0130slam dinind\u0259 H\u0259zr\u0259t H\u0259mz\u0259, C\u0259f\u0259r T\u0259yyar v\u0259 \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) \u015f\u0259had\u0259t simvollar\u0131d\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, \u0130slam tarixind\u0259 \u015f\u0259hid edil\u0259n \u00e7oxlu sayda b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r, m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259r var. Amma bu sadalad\u0131\u011f\u0131m \u015f\u0259xsl\u0259r se\u00e7ilir. \u018fl\u0259lx\u00fcsus da H\u0259zr\u0259t H\u00fcseyn (\u0259), \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131n, \u0259qid\u0259 yolunda d\u00f6nm\u0259zliyin v\u0259 h\u0259r \u015feyini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n can\u0131n\u0131 qurban verm\u0259nin \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m n\u00fcmun\u0259sidir. Bunu \u0130slamdan anlay\u0131\u015f\u0131 olan h\u0259r k\u0259s etiraf edir. Tarix\u0259n d\u0259 \u015fi\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0130mam H\u00fcseyn\u0259 (\u0259) mat\u0259m v\u0259 onu yad etm\u0259k x\u00fcsusi rituala \u00e7evrilib v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 davam edir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 \u015fi\u0259l\u0259r aras\u0131nda d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7\u0259nl\u0259r, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u015f\u0259hid olanlar \u00fc\u00e7\u00fcn mat\u0259m m\u0259clisl\u0259rind\u0259 \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) yad edilm\u0259si bir \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. Bu, \u015f\u0259ri\u0259t h\u00f6km\u00fc v\u0259 ya dini f\u0259rz deyil, \u0259n\u0259n\u0259dir. Bunun \u0130ranla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si d\u0259 absurddur\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/modern.az\/\/file\/articles\/2014\/06\/07\/121502.jpg\" alt=\"Jurnalist K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flunun anas\u0131 v\u0259fat edib\" width=\"813\" height=\"610\" \/><\/p>\n<p><strong>K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ekspert \u0259lav\u0259 edib ki, Az\u0259rbaycanda Bibiheyb\u0259t, y\u0259ni 8-ci \u0130mam Rzan\u0131n (\u0259) bac\u0131s\u0131 H\u0259zr\u0259t H\u0259kim\u0259nin, h\u0259m\u00e7inin 5-ci imam\u0131n \u00f6vladlar\u0131 H\u0259zr\u0259t \u0130brahim v\u0259 \u0130smay\u0131l\u0131n m\u0259zarlar\u0131n\u0131n olmas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, \u015fi\u0259 &#8211; \u018fhli Beyt inanc\u0131 burada yeni deyil,\u00a0 q\u0259dimd\u0259n m\u00f6vcud olub:<\/strong>\u00a0\u201cH\u0259tta sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bel\u0259 bu \u0259n\u0259n\u0259 ya\u015fay\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, kadrlarda var, 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin mat\u0259m m\u0259rasimind\u0259, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 A\u011fdamda yas tutan analar &#8220;\u015eah H\u00fcseyn, vah H\u00fcseyn&#8221; deyib sin\u0259l\u0259rin\u0259 vururdular. O zaman n\u0259 \u0130ran t\u0259bli\u011fat\u0131 vard\u0131, n\u0259 d\u0259 dindarl\u0131q tam azad deyildi. Y\u0259ni bu, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n art\u0131q \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f ad\u0259tdir. Bunu hans\u0131sa xarici \u00f6lk\u0259nin missioner v\u0259 ya k\u0259\u015ffiyyat f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u011flamaq xalqa t\u0259hqirdir. Konkret fakt\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u0259ls\u0259k, \u0259lb\u0259tt\u0259, din v\u0259 ad\u0259tl\u0259r ifrat\u0131 r\u0259dd edir. Mat\u0259m d\u0259 milli-dini \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanmal\u0131d\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u0259g\u0259r ail\u0259si etiraz ed\u0259rs\u0259, orada \u0259za m\u0259clisi qurmaq do\u011fru olmaz. Daha yax\u015f\u0131 olar ki, bu c\u00fcr hallarda \u015f\u0259hidin ail\u0259sinin fikri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131ns\u0131n. \u018fg\u0259r etiraz edirs\u0259, kims\u0259 orada zorla \u0259za m\u0259clisi etm\u0259m\u0259lidir. Amma b\u00fct\u00fcn bunlar detallard\u0131r, hans\u0131sa bir d\u0259fn m\u0259rasimind\u0259 kimin v\u0259 ya kiml\u0259rins\u0259 ifrat h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri olubsa, bunu b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 bir m\u0259zh\u0259bin &#8211; inanc\u0131n ad\u0131na ba\u011flamaq, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, bu m\u0259rasiml\u0259ri inkar etm\u0259k do\u011fru deyil. Az\u0259rbaycan tarix boyu f\u0259rqli inanclar\u0131n yana\u015f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259 olub. \u0130ndi d\u0259 f\u0259rqli inanclara dini g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r \u0259sas\u0131nda deyil, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fckl\u0259 yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. Unutmaq olmaz ki, h\u0259r xalq\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ad\u0259t v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri var. H\u0259tta bu g\u00fcn Okeaniyan\u0131n ki\u00e7ik xalqlar\u0131n\u0131n \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri ya\u015fad\u0131l\u0131r v\u0259 h\u00f6rm\u0259t g\u00f6r\u00fcrs\u0259, bizim min illik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizi r\u0259dd etm\u0259k v\u0259 bunu k\u00fctl\u0259vi kampaniyaya \u00e7evirm\u0259k \u00f6lk\u0259d\u0259 dini sabitliy\u0259 z\u0259rb\u0259dir. Dediyim kimi, b\u00fct\u00fcn inanclar\u0131n ard\u0131c\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ifrat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa meylli qruplar var, amma bu c\u00fcr ifrat\u00e7\u0131l\u0131q he\u00e7 yerd\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 o inanc\u0131n v\u0259 ya c\u0259r\u0259yan\u0131n inkar\u0131na s\u0259b\u0259b olmur. Yaln\u0131z Az\u0259rbaycanda buna c\u0259hdl\u0259r\u0259 rast g\u0259lirik&#8221;.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspert: \u201c20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin mat\u0259m m\u0259rasimind\u0259, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 A\u011fdamda yas tutan analar \u201d\u015eah H\u00fcseyn, vah H\u00fcseyn&#8221; deyib sin\u0259 vururdular&#8221; S\u0259rh\u0259d g\u0259rginliyi zaman\u0131 \u015f\u0259hid olanlar\u0131n d\u0259fnl\u0259ri zaman\u0131 bir qrup dini \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259ndiribl\u0259r. Bu is\u0259\u00a0 c\u0259miyy\u0259td\u0259 narahatl\u0131qla qar\u015f\u0131lan\u0131b. \u0130ddialar bundan ibar\u0259tdir ki, h\u0259min adamlar q\u0259tiyy\u0259n s\u0259mimi dindarlar deyil, sad\u0259c\u0259? din ad\u0131 alt\u0131nda f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015f\u0259n kimi \u0130ran t\u0259bli\u011fat\u0131 aparan \u015f\u0259b\u0259k\u0259 \u00fczvl\u0259ridir. Ancaq onlar\u0131n he\u00e7 d\u0259 ham\u0131s\u0131n\u0131n \u015f\u0259b\u0259k\u0259 adamlar\u0131 olmad\u0131qlar\u0131, sad\u0259c\u0259? cahillikd\u0259n, bilm\u0259zlikd\u0259n proses\u0259 qo\u015fulduqlar\u0131 da deyilir. V\u0259ziyy\u0259t o h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131 ki, h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259ni n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259li oldu. Bundan sonra is\u0259 ictimaiyy\u0259t sanki&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":516393,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578.jpg",800,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578.jpg",800,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578.jpg",800,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578-584x365.jpg",584,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578.jpg",800,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578.jpg",800,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/94ae84c400453768c7e05bfcf31c3578.jpg",800,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspert: \u201c20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin mat\u0259m m\u0259rasimind\u0259, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 A\u011fdamda yas tutan analar \u201d\u015eah H\u00fcseyn, vah H\u00fcseyn&#8221; deyib sin\u0259 vururdular&#8221; S\u0259rh\u0259d g\u0259rginliyi zaman\u0131 \u015f\u0259hid olanlar\u0131n d\u0259fnl\u0259ri zaman\u0131 bir qrup dini \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259ndiribl\u0259r. Bu is\u0259\u00a0 c\u0259miyy\u0259td\u0259 narahatl\u0131qla qar\u015f\u0131lan\u0131b. \u0130ddialar bundan ibar\u0259tdir ki, h\u0259min adamlar q\u0259tiyy\u0259n s\u0259mimi dindarlar deyil, sad\u0259c\u0259? din ad\u0131 alt\u0131nda f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015f\u0259n kimi \u0130ran&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/516392"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=516392"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/516392\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/516393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=516392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=516392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=516392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}