{"id":51768,"date":"2019-04-20T08:59:55","date_gmt":"2019-04-20T05:59:55","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=51768"},"modified":"2019-04-20T08:59:55","modified_gmt":"2019-04-20T05:59:55","slug":"novruz-m%c9%99mm%c9%99dov-yeni-orfoqrafiya-normalarini-t%c9%99sdiql%c9%99di","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=51768","title":{"rendered":"Novruz M\u0259mm\u0259dov yeni Orfoqrafiya Normalar\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259di"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ba\u015f nazir Novruz M\u0259mm\u0259dovun imzas\u0131 il\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f Az\u0259rbaycan dilinin Orfoqrafiya Normalar\u0131 a\u00e7\u0131qlan\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0Orfoqrafiya Normalar\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan dilinin Orfoqrafiya Normalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>1. Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p>1.1. Az\u0259rbaycan dilinin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibind\u0259ki Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259r, \u0259sas\u0259n, t\u0259l\u0259ff\u00fcz edildiyi kimi yaz\u0131l\u0131r: add\u0131m, d\u0259niz, g\u0259lin, g\u00fcn\u0259\u015f, qo\u015fun, o\u011ful, qaranqu\u015f v\u0259 s.<\/p>\n<p>1.2. Son s\u0259si [x], b\u0259z\u0259n d\u0259 [\u011f] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259r q h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: ayaq, bar\u00admaq, bulaq, dayanacaq, qat\u0131q, qonaq, qorxaq v\u0259 s. Bu q\u0259bild\u0259n olan s\u00f6zl\u0259r\u0259 saitl\u0259 ba\u015flanan \u015f\u0259kil\u00e7i qo\u015fulduqda q~\u011f \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si ba\u015f verir: ota\u00ad\u00ad\u00ad\u011fa, bula\u011f\u0131n, qona\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 s.<\/p>\n<p>1.3. Son s\u0259si [x\u02b9] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan \u00e7oxhecal\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259r k h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: bil\u0259k, birlik, k\u00fcl\u0259k, \u00fcr\u0259k, \u00fcz\u0259rlik, \u00fcz\u00fck v\u0259 s. Bu q\u0259bild\u0259n olan s\u00f6zl\u0259r\u0259 saitl\u0259 ba\u015flanan \u015f\u0259kil\u00e7i qo\u015fulduqda k~y \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si ba\u015f verir: bil\u0259yi, bir\u00adli\u00adyimiz, \u00fcr\u0259yim, \u00fcz\u00fcy\u00fcn v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. Son s\u0259si [k] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r\u0259 saitl\u0259 ba\u015flanan \u015f\u0259kil\u00e7i qo\u015fulduqda he\u00e7 bir d\u0259yi\u015fiklik ba\u015f vermir: \u0259mlak \u2013 \u0259mlaka, i\u015ftirak \u2013 i\u015ftirak\u0131m\u0131z, \u015f\u0259rik \u2013 \u015f\u0259riki v\u0259 s.<\/p>\n<p>1.4. Son s\u0259si [t], b\u0259z\u0259n d\u0259 [d] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan \u00e7oxhecal\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259r d h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: bulud, pal\u0131d, s\u00f6y\u00fcd v\u0259 s.<\/p>\n<p>1.5. Son s\u0259si [\u00e7], b\u0259z\u0259n d\u0259 [c] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan s\u00f6zl\u0259r c h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: q\u0131l\u0131nc, \u00fclg\u00fcc, k\u0259rpic v\u0259 s.<\/p>\n<p><strong>2. Al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rd\u0259 saitl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>2.1. T\u0259rkibind\u0259 o h\u0259rfi olan al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r [a] v\u0259 ya [o] il\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz edilm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olma\u00adya\u00adraq, o il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: avtomat, kollec, kollektiv, laborant, Moskva, motor, obyekt, Odessa, poema, poeziya, problem, pro\u00adfes\u00adsor, solist, velosiped v\u0259 s.<\/p>\n<p>2.2. \u0130kinci hecas\u0131ndak\u0131 saiti [i], b\u0259z\u0259n d\u0259 [\u00fc] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259r tarixi-\u0259n\u0259n\u0259vi prinsip\u0259 \u0259sas\u0259n i il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: k\u00fclli, m\u00fcdir, m\u00fcdrik, m\u00fcflis, m\u00fcxbir, m\u00fcxlis, m\u00fcnbit, m\u00fcnsif, m\u00fcrid, m\u00fcr\u015fid, m\u00fcsib\u0259t v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. M\u00fch\u00fcm, m\u00fc\u015fk\u00fcl v\u0259 \u00fcf\u00fcq s\u00f6zl\u0259rind\u0259ki ikinci heca \u00fc h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>2.3. M\u0259nb\u0259 dild\u0259 [u] saitli al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r \u00fc h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: b\u00fclleten, b\u00fcro, j\u00fcri, karb\u00fcrator, komp\u00fcter, para\u015f\u00fct, s\u00fcjet, \u015fl\u00fcz v\u0259 s.<\/p>\n<p>2.4. M\u0259nb\u0259 dild\u0259 a h\u0259rfi il\u0259 bit\u0259n al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r iki c\u00fcr yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>2.4.1. aksiom, anket, ap\u00adtek, atmosfer, diaqram, diaspor, fab\u00ad\u00adrik, fonem, kaset, kayut, konfet, kontor, q\u0259zet, qrafem, qrav\u00fcr, leksem, lent, ma\u00ad\u015f\u0131n, perspektiv, planet, proqram, pyes, reklam, rezin, sistem, sis\u00adtern, sitat, teorem, vitrin v\u0259 s. kimi s\u00f6zl\u0259rin sonunda a h\u0259rfi yaz\u0131lm\u0131r;<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259 dild\u0259 t\u0259rkibind\u0259 qo\u015fa b, p, n v\u0259 m samitl\u0259ri olan a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u00f6zl\u0259rin sonunda a il\u0259 yana\u015f\u0131, qo\u015fa samitl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 at\u0131l\u0131r: abreviatur, qrup, ton, diaqram, stenoqram v\u0259 s.<\/p>\n<p>2.4.2. botanika, doktrina, forma, kamera, qram\u00adma\u00adtika, norma, poetika, poeziya, respublika, taktika v\u0259 s. kimi s\u00f6zl\u0259rin sonunda a yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>2.5. M\u0259nb\u0259 dild\u0259 birhecal\u0131 s\u00f6zl\u0259r iki c\u00fcr yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>2.5.1. iki saitl\u0259 yaz\u0131lanlar: cisim, eyib, \u0259tir, feil, f\u0259sil, fikir, heyif, isim, izin, q\u0259bir, q\u0259dir, qisim, meyil, n\u0259sil, \u00f6m\u00fcr, s\u0259bir, s\u0259tir, sinif, \u015feir, \u015f\u0259kil, zehin v\u0259 s.;<\/p>\n<p>2.5.2. bir saitl\u0259 yaz\u0131lanlar: c\u0259br, \u0259mr, h\u0259bs, h\u0259sr, h\u00f6km, h\u00fcsn, h\u00fczn, k\u0259sr, q\u0259bz, q\u0259hr, q\u0259sr, n\u0259bz, n\u0259fs, n\u0259sr, sehr, s\u0259dr, \u00fczr, \u00fczv, z\u00fclm v\u0259 s.<\/p>\n<p>3. Al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rd\u0259 samitl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p>3.1. Rus dilind\u0259 t\u0259rkibind\u0259 \u0446 h\u0259rfi olan al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rin ya\u00adz\u0131\u00adl\u0131\u015f\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qaydalar \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n<p>3.1.1. \u00fcmumi isiml\u0259r s h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: aseton, dosent, konsert, lisey, kulminasiya, aksiya, sement, sirk v\u0259 s.;<\/p>\n<p>Qeyd. Metso, vitse morfeml\u0259ri v\u0259 blits, ratsiya v\u0259 s. s\u00f6zl\u0259r istisnad\u0131r.<\/p>\n<p>3.1.2. x\u00fcsusi isiml\u0259rd\u0259 s\u00f6z\u00fcn \u0259vv\u0259lind\u0259 s (Setkin, Siolkovski v\u0259 s.), s\u00f6z\u00fcn ortas\u0131nda v\u0259 ax\u0131r\u0131nda is\u0259 ts (Motsart, Muromets, Vorontsov v\u0259 s.) yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>3.2. Rus dilind\u0259 t\u0259rkibind\u0259 \u0449 h\u0259rfi olan al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qaydalar \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n<p>3.2.1. s\u00f6z\u00fcn \u0259vv\u0259lind\u0259 v\u0259 sonunda i\u015fl\u0259n\u0259n \u0449 h\u0259rfi \u0259v\u0259zin\u0259 \u015f yaz\u0131l\u0131r: \u015eedrin, \u015eerba, \u015eors, bor\u015f v\u0259 s.;<\/p>\n<p>3.2.2. ortas\u0131nda \u0449 h\u0259rfi olan s\u00f6zl\u0259r qo\u015fa \u015f il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: me\u015f\u015fan, Vere\u015f\u015fagin v\u0259 s.<\/p>\n<p>3.3. H samiti il\u0259 ba\u015flanan al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r h il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Haaqa, Hamburq, har\u00admo\u00adni\u00adya, Havana, Hegel, hektar, Heyne, hidrogen, hippodrom, hospital, humanizm v\u0259 s.<\/p>\n<p>3.4. Birinci v\u0259 ikinci hecas\u0131ndak\u0131 samiti h\u0259m [m], h\u0259m d\u0259 [n] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r n il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: anbar, g\u00fcnb\u0259z, \u0130stanbul, q\u0259nb\u0259r, s\u00fcnb\u00fcl, \u015f\u0259nb\u0259, t\u0259nb\u0259l, zanbaq, z\u0259nbil v\u0259 s.<\/p>\n<p>3.5. -iy, -skiy il\u0259 bit\u0259n x\u00fcsusi isiml\u0259rin sonundak\u0131 y yaz\u0131lm\u0131r: Qordlevski, Qorki, Mayakovski, Yaroslavski v\u0259 s.<\/p>\n<p>3.6. Kimy\u0259vi element adlar\u0131 \u0259slin\u0259 uy\u011fun olaraq yaz\u0131l\u0131r: kalium, maqnezium, natrium v\u0259 s.<\/p>\n<p>3.7. \u018fsli [c] samitli al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r c il\u0259 d\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Cek London, cemper, Siciliya v\u0259 s.<\/p>\n<p>3.8. \u018fsli [q] samitli al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r inc\u0259 saitli hecalarda g il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: biologiya, dialek\u00adto\u00adlo\u00adgiya, general, genezis, geologiya, gigiyena, etimologiya, gitara v\u0259 s.<\/p>\n<p>3.9. \u018fsli w samitli al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r v h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: veb-sayt, Vilyam, v\u00f6rd v\u0259 s.<\/p>\n<p>3.10. Son s\u0259si [k\u02b9] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan bir qrup al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r q h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: filoloq, ittifaq, m\u00fcst\u0259ntiq, natiq, \u015f\u0259f\u0259q, \u00fcf\u00fcq, v\u0259r\u0259q v\u0259 s. Bu q\u0259bild\u0259n olan s\u00f6zl\u0259rin sonuna saitl\u0259 ba\u015flanan \u015f\u0259kil\u00e7i qo\u015fulduqda, yaz\u0131da he\u00e7 bir d\u0259\u00adyi\u00ad\u015fik\u00adlik ba\u015f vermir: filoloqa, \u015f\u0259f\u0259qi, \u00fcf\u00fcq\u0259 v\u0259 s.<\/p>\n<p>4. Qo\u015fasaitli v\u0259 qo\u015fasamitli s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p>4.1. K\u00f6k\u00fcnd\u0259 eynicinsli qo\u015fa v\u0259 m\u00fcxt\u0259lifcinsli sait i\u015fl\u0259n\u0259n al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r qo\u015fa saitl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: ail\u0259, b\u0259dii, camaat, \u0259caib, \u0259mt\u0259\u0259, ideal, maa\u015f, m\u00fcalic\u0259, okean, saat, stadion, z\u0259if v\u0259 s.<\/p>\n<p>4.2. Hecalar\u0131ndan biri [p] samiti il\u0259 bit\u0259n, sonrak\u0131 hecas\u0131n\u0131n ilk samiti [b] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan s\u00f6zl\u0259r qo\u015fa p il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: guppultu, hoppanmaq, \u015fapp\u0131lt\u0131, tap\u00ad\u00adp\u0131l\u00adt\u0131, toppuz v\u0259 s.<\/p>\n<p>4.3. Hecalar\u0131ndan biri [k] samiti il\u0259 bit\u0259n, sonrak\u0131 hecas\u0131n\u0131n ilk samiti [g] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan s\u00f6zl\u0259r qo\u015fa k il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: m\u00fcr\u0259kk\u0259b, m\u00fct\u0259kk\u0259, s\u0259kkiz v\u0259 s.<\/p>\n<p>4.4. Hecalar\u0131ndan biri [t] samiti il\u0259 bit\u0259n, sonrak\u0131 hecas\u0131n\u0131n ilk samiti [d] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan s\u00f6zl\u0259r qo\u015fa t il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: \u0259lb\u0259tt\u0259, h\u0259tta, S\u0259ttar v\u0259 s.<\/p>\n<p>4.5. Hecalar\u0131ndan biri [k\u02b9] samiti il\u0259 bit\u0259n, sonrak\u0131 hecas\u0131n\u0131n ilk samiti [q] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan s\u00f6zl\u0259r qo\u015fa q il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: diqq\u0259t, doqquz, n\u0259qqa\u015f, saqqal v\u0259 s.<\/p>\n<p>4.6. M\u0259nb\u0259 dild\u0259 t\u0259rkibind\u0259 qq, ll, mm, pp, tt samitl\u0259ri olan Avropa m\u0259n\u015f\u0259li a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r bir samitl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: aql\u00fctinativ, paralel, teleqram, aparat, apelyasiya, vat v\u0259 s.<\/p>\n<p>4.7. T\u0259khecal\u0131 s\u00f6zl\u0259rin sonunda qo\u015fa samitin h\u0259r ikisi yaz\u0131l\u0131r: f\u0259nn, haqq, hiss, x\u0259tt, k\u00fcll, r\u0259dd, sirr, z\u0259nn, zidd v\u0259 s.<\/p>\n<p>Bel\u0259 s\u00f6zl\u0259r\u0259 samitl\u0259 ba\u015flanan \u015f\u0259kil\u00e7i art\u0131r\u0131ld\u0131qda, qo\u015fa samitl\u0259rd\u0259n biri d\u00fc\u015f\u00fcr: f\u0259nn \u2013 f\u0259nl\u0259r, haqq \u2013 haqs\u0131z, x\u0259tt \u2013 x\u0259td\u0259n, sirr \u2013 sirl\u0259r v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. Hiss v\u0259 k\u00fcll s\u00f6zl\u0259ri istisnad\u0131r. Hiss s\u00f6z\u00fcn\u0259 yaln\u0131z -siz \u015f\u0259kil\u00e7isi art\u0131r\u0131ld\u0131qda, k\u00f6kd\u0259ki s samitl\u0259rind\u0259n biri ixtisar olunur.<\/p>\n<p>4.8. M\u0259nb\u0259 dild\u0259 qo\u015fa samitl\u0259 bit\u0259n iki v\u0259 ya \u00e7oxhecal\u0131 s\u00f6zl\u0259r bir sa\u00admit\u00adl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: h\u00fcsnx\u0259t, kilovat, m\u00fch\u00fcm, r\u0259smx\u0259t v\u0259 s.<\/p>\n<p>4.9. S\u00f6z ortas\u0131nda qo\u015fa s samiti olan a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r bir s il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: aksesuar, kaset, masaj, pasaj, \u015fose.<\/p>\n<p>4.10. S\u00f6z sonunda qo\u015fa s samitli a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r bir s il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: ekspres, konqres, kros, bras, stres.<\/p>\n<p>Qeyd. Press (m\u0259tbuat) s\u00f6z\u00fc istisnad\u0131r.<\/p>\n<p>5. \u015e\u0259kil\u00e7il\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p>5.1. T\u0259rkibind\u0259 a-, anti-, ba-, bi-, na-, pre- \u00f6n \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259ri olan s\u00f6zl\u0259r biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r: anormal, antivirus, bam\u0259z\u0259, bisavad, nalayiq, prepozisiya v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. Anti \u015f\u0259kil\u00e7isind\u0259n sonra x\u00fcsusi isim g\u0259ldikd\u0259, defis i\u015far\u0259si qoyulur: Anti-Az\u0259rbaycan, Anti-Rusiya v\u0259 s.<\/p>\n<p>5.2. S\u00f6zd\u00fcz\u0259ldici \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u00fc\u00e7 qaydaya \u0259sas\u0259n yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>5.2.1. ah\u0259ng qanununa tabe olmayan v\u0259 bir c\u00fcr yaz\u0131lan \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259r:<\/p>\n<p>-i \u015f\u0259kil\u00e7isi: samitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259 -i; c\u0259nubi, daxili, elmi, h\u0259yati, Nax\u00e7\u0131vani, \u015fimali, \u015eirvani, tarixi v\u0259 s; saitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259 is\u0259 \u015f\u0259kil\u00e7inin \u0259vv\u0259lin\u0259 v samiti art\u0131r\u0131l\u0131r: ail\u0259vi, dair\u0259vi, G\u0259nc\u0259vi, k\u00fctl\u0259vi v\u0259 s.;<\/p>\n<p>-vari \u015f\u0259kil\u00e7isi: buynuzvari, qalxanvari, \u00fcz\u00fckvari, y\u00fcng\u00fclvari v\u0259 s.;<\/p>\n<p>-ke\u015f \u015f\u0259kil\u00e7isi: qay\u011f\u0131ke\u015f, z\u0259hm\u0259tke\u015f, c\u0259fake\u015f;<\/p>\n<p>-da\u015f \u015f\u0259kil\u00e7isi: yolda\u015f, \u0259m\u0259kda\u015f, yurdda\u015f, soyda\u015f;<\/p>\n<p>-stan \u015f\u0259kil\u00e7isi: samitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259 \u015f\u0259kil\u00e7inin \u0259vv\u0259lin\u0259 ah\u0259ng qanununa uy\u011fun olaraq \u0131, i, u, \u00fc saitl\u0259rind\u0259n biri art\u0131r\u0131l\u0131r: Da\u011f\u0131stan, T\u00fcrkm\u0259nistan, Monqolustan, T\u00fcrk\u00fcstan; saitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259 is\u0259 \u015f\u0259kil\u00e7i oldu\u011fu kimi qal\u0131r: G\u00fcrc\u00fcstan;<\/p>\n<p>-gil \u015f\u0259kil\u00e7isi: bac\u0131mgil, xalamgil, \u018fhm\u0259dgil v\u0259 s.;<\/p>\n<p>-zad\u0259 \u015f\u0259kil\u00e7isi: xanzad\u0259, b\u0259yzad\u0259, Axundzad\u0259 v\u0259 s.;<\/p>\n<p>5.2.2. iki c\u00fcr yaz\u0131lan \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259r:<\/p>\n<p>kar samitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259: -qan, -k\u0259n; cingiltili samitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259 -\u011fan, -g\u0259n \u015f\u0259kil\u00e7isi: \u00e7al\u0131\u015fqan, yap\u0131\u015fqan, d\u00f6y\u00fc\u015fk\u0259n, s\u00fcr\u00fc\u015fk\u0259n, deying\u0259n v\u0259 s.;<\/p>\n<p>-a\u011fan, -\u0259y\u0259n \u015f\u0259kil\u00e7isi: qa\u00e7a\u011fan, g\u00fcl\u0259y\u0259n, k\u00fcs\u0259y\u0259n v\u0259 s.;<\/p>\n<p>5.2.3. d\u00f6rd c\u00fcr yaz\u0131lan \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259r:<\/p>\n<p>-k\u0131, -ki, -ku, -k\u00fc \u015f\u0259kil\u00e7isi: ax\u015famk\u0131, bildirki, s\u0259h\u0259rki, g\u00fcnd\u00fczk\u00fc v\u0259 s.;<\/p>\n<p>sif\u0259t v\u0259 isim d\u00fcz\u0259ld\u0259n -\u0131, -i, -u, -\u00fc \u015f\u0259kil\u00e7isi: dar\u00e7\u0131n\u0131, bad\u0131mcan\u0131, nar\u0131nc\u0131, \u00e7\u0259rk\u0259zi, armudu, g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 s.;<\/p>\n<p>saitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259 bu \u015f\u0259kil\u00e7inin \u0259vv\u0259lin\u0259 y samiti art\u0131r\u0131l\u0131r: b\u0259n\u00f6v\u015f\u0259yi, bu\u011fday\u0131, xurmay\u0131, s\u00fcrm\u0259yi v\u0259 s.<\/p>\n<p>5.3. Feil k\u00f6kl\u0259rind\u0259n isim v\u0259 sif\u0259t d\u00fcz\u0259ld\u0259n \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259r:<\/p>\n<p>5.3.1. kar samitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259:<\/p>\n<p>-q\u0131, -ki, -qu, -k\u00fc \u015f\u0259kil\u00e7isi: asq\u0131, se\u00e7ki, pusqu, s\u00fcrtk\u00fc v\u0259 s.;<\/p>\n<p>-q\u0131n, -kin, -qun, -k\u00fcn \u015f\u0259kil\u00e7isi: satq\u0131n, bitkin, tutqun, \u00f6tk\u00fcn v\u0259 s. ;<\/p>\n<p>5.3.2. cingiltili samitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259:<\/p>\n<p>-\u011f\u0131, -gi, -\u011fu -g\u00fc \u015f\u0259kil\u00e7isi: \u00e7al\u011f\u0131, vergi, vur\u011fu, b\u00f6lg\u00fc v\u0259 s.;<\/p>\n<p>-\u011f\u0131n, -gin, -\u011fun, -g\u00fcn \u015f\u0259kil\u00e7isi: q\u0131r\u011f\u0131n, \u0259zgin, yor\u011fun, s\u00fczg\u00fcn v\u0259 s.<\/p>\n<p>5.4. R\u0259q\u0259ml\u0259 yaz\u0131lan miqdar saylar\u0131na m\u0259nsubiyy\u0259t v\u0259 hal \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259ri \u0259lav\u0259 edildikd\u0259, \u015f\u0259kil\u00e7id\u0259n \u0259vv\u0259l defis qoyulur: 2-y\u0259, 3-d\u0259, 5-i, 6-n\u0131n, 17-si, 20-d\u0259n. R\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259n sonra ah\u0259ng qanununa g\u00f6r\u0259 s\u0131ra say\u0131n\u0131n \u015f\u0259kil\u00e7isi ixtisarla (-c\u0131, -ci, -cu, -c\u00fc) yaz\u0131l\u0131r: 2-ci, 3-c\u00fc, 6-c\u0131, 10-cu.<\/p>\n<p>5.5. Roma r\u0259q\u0259ml\u0259rind\u0259n sonra \u015f\u0259kil\u00e7i yaz\u0131lm\u0131r: be\u015finci \u2013 V, onuncu \u2013 X v\u0259 s.<\/p>\n<p>6. M\u00fcr\u0259kk\u0259b s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p>6.1. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 hallarda s\u00f6zl\u0259r biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>6.1.1. bir vur\u011fu il\u0259 deyil\u0259n m\u00fcxt\u0259lifm\u0259nal\u0131 s\u00f6zl\u0259r: arabir, balacaboy, be\u015fillik, be\u015f\u00adm\u0259r\u00adt\u0259b\u0259li, bug\u00fcnk\u00fc, dilucu, \u0259mio\u011flu, bac\u0131o\u011flu, xalao\u011flu, g\u00fcl\u0259r\u00fcz, g\u00fcn\u0259baxan, h\u0259rgec\u0259ki, k\u00f6hn\u0259fikirli, qalxanab\u0259nz\u0259r, qanunvericilik, qara\u00adsa\u00e7\u00adl\u0131, qurultayqaba\u011f\u0131, m\u00fcxt\u0259lift\u0259r\u0259fli, \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131q, soyuqqanl\u0131, ucdantutma, \u00fcmum\u00adb\u00ad\u0259\u00ad\u015f\u0259\u00adri, yenifikirli v\u0259 s.;<\/p>\n<p>6.1.2. eyni feil k\u00f6k\u00fcn\u00fcn t\u0259krar\u0131 v\u0259 a, \u0259, ha biti\u015fdiricil\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 yaranan m\u00fcr\u0259kk\u0259b isiml\u0259r: qa\u00e7aqa\u00e7, k\u0259s\u0259k\u0259s, g\u0259lhag\u0259l, tutatut, vurhavur v\u0259 s.;<\/p>\n<p>Qeyd. S\u00f6z\u00fcn k\u00f6k\u00fc kar samitl\u0259 bitdikd\u0259, ah\u0259ng qanununa g\u00f6r\u0259 a, \u0259, cingiltili samitl\u0259 bitdikd\u0259 is\u0259 ha biti\u015fdiricisi yaz\u0131l\u0131r. Gethaget s\u00f6z\u00fc istisnad\u0131r.<\/p>\n<p>6.1.3. eyni s\u00f6z\u00fcn t\u0259krar\u0131 v\u0259 ba, b\u0259 biti\u015fdiricil\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 yaranan m\u00fcr\u0259kk\u0259b z\u0259rfl\u0259r: add\u0131mbaadd\u0131m, aybaay, g\u00fcnb\u0259g\u00fcn, ilb\u0259il v\u0259 s.<\/p>\n<p>6.2. T\u0259rkibind\u0259 aero-, aqro-, audio-, avia-, avto-, ekzo-, endo-, elektro-, foto-, makro-, mikro-, mini-, mono-, multi-, nano-, neo-, oksi-, oliqo-, paleo-, para-, post-, proto-, psevdo-, psixo-, stereo-, super-, tele-, termo-, trans-, ultra-, \u00fcmum- morfeml\u0259ri olan m\u00fcr\u0259kk\u0259b s\u00f6zl\u0259r biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r: aeroklub, aqrom\u00fcxt\u0259liflik, audio\u0259laq\u0259, aviasalon, avtopark, endoplazma, mikroc\u0259rrahiyy\u0259, elektromaqnit, foto\u00e7\u0259kili\u015f, miniavtobus, monopredikativ, monokristal, multimilyon\u00e7u, nanotexnologiya, nanohiss\u0259cik, neofa\u015fizm, neorealizm, oksitetrasiklin, oliqofreniya, paleox\u0259rit\u0259, paramaqnetizm, postsovet, psixonevroloji, postmodernizm, protot\u00fcrk, stereot\u0259svir, superd\u00f6vl\u0259t, supermarket, teletama\u015fa, termoa\u00e7ar, transmilli, ultras\u0259s, \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. Bu morfeml\u0259rin b\u0259zil\u0259ri x\u00fcsusi isiml\u0259r\u0259 qo\u015fulduqda, defisl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: trans-Asiya, trans-Avropa, trans-Avrasiya, trans-Qafqaz, paleo-Az\u0259rbaycan, proto-Az\u0259rbaycan, \u00fcmum-Az\u0259rbaycan, \u00fcmum-Avropa v\u0259 s.<\/p>\n<p>6.3. T\u0259rkibind\u0259ki s\u00f6zl\u0259rin s\u0259ciyy\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u00fcr\u0259kk\u0259b s\u00f6zl\u0259r defisl\u0259 yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>6.3.1. qo\u015fa s\u00f6zl\u0259r: adda-budda, a\u015f\u0131q-a\u015f\u0131q, az-maz, dedi-qodu, \u0259zik-\u00fcz\u00fck, h\u0259ll\u0259m-q\u0259ll\u0259m, ka\u011f\u0131z-ku\u011fuz, qara-qura, qonaq-qara, s\u00fcr-s\u00fcm\u00fck v\u0259 s.;<\/p>\n<p>6.3.2. t\u0259rkibind\u0259 art-, eks-, \u0259ks-, kontr-, qeyri-, ober-, veb-, vitse- morfeml\u0259ri olan m\u00fcr\u0259kk\u0259b s\u00f6zl\u0259r: art-obyekt, eks-prezident, \u0259ks-s\u0259da, kontr-admiral, qeyri-adi, qeyri-iradi, ober-leytenant, veb-dizayner, veb-s\u0259hif\u0259, vitse-admiral;<\/p>\n<p>6.3.3. izaf\u0259t birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri: h\u0259ddi-b\u00fclu\u011f, k\u00fclli-al\u0259m, k\u00fclli-ixtiyar, n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259r, t\u0259rc\u00fcmeyi-hal, t\u0259rzi-h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 s.;<\/p>\n<p>6.3.4. m\u00fcr\u0259kk\u0259b co\u011frafi s\u00f6zl\u0259r: c\u0259nub-q\u0259rb, \u015f\u0259rq-q\u0259rb, \u015fimal-\u015f\u0259rq v\u0259 s.;<\/p>\n<p>6.3.5. t\u0259rkibind\u0259 m\u0259naca bir-birin\u0259 yax\u0131n v\u0259 ya \u0259ks anlay\u0131\u015flar\u0131 bildir\u0259n s\u00f6zl\u0259r: ab-hava, adl\u0131-sanl\u0131, a\u011f\u0131ll\u0131-kamall\u0131, az-\u00e7ox, ba\u015f-ayaq, d\u0259r\u0259-t\u0259p\u0259, dinm\u0259z-s\u00f6yl\u0259m\u0259z, el\u0259-bel\u0259, gec-tez, iki-\u00fc\u00e7, naz-q\u0259mz\u0259, n\u0259v\u0259-n\u0259tic\u0259, \u00f6l\u00fcm-itim, pis-yax\u015f\u0131, s\u00f6z-s\u00f6hb\u0259t, t\u0259hvil-t\u0259slim, ucsuz-bucaqs\u0131z v\u0259 s.;<\/p>\n<p>6.3.6. \u00f6l\u00e7\u00fc vahidl\u0259rini bildir\u0259n isiml\u0259r: kiloelektron-volt, kilovat-saat, qram-kalori v\u0259 s.;<\/p>\n<p>6.3.7. birinci t\u0259r\u0259fi sif\u0259tin d\u0259r\u0259c\u0259 \u0259lam\u0259ti kimi i\u015fl\u0259n\u0259n a\u00e7\u0131q v\u0259 t\u00fcnd s\u00f6zl\u0259rinin, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259na \u00e7alar\u0131 bildir\u0259n ala s\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u015ftirak\u0131 il\u0259 yaranan m\u00fc\u00adr\u0259k\u00adk\u0259b sif\u0259tl\u0259r: a\u00e7\u0131q-sar\u0131, t\u00fcnd-g\u00f6y, ala-seyr\u0259k v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. T\u0259rkibind\u0259 t\u0259h\u0259r morfemi olan sif\u0259tl\u0259r istisnad\u0131r: bu c\u00fcr s\u00f6zl\u0259r biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r: g\u00f6yt\u0259h\u0259r, sar\u0131t\u0259h\u0259r v\u0259 s.<\/p>\n<p>7. K\u00f6m\u0259k\u00e7i s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p>7.1. \u0130di, imi\u015f, ik\u0259n k\u00f6m\u0259k\u00e7i s\u00f6zl\u0259ri adlardan (isim, sif\u0259t, say, \u0259v\u0259zlik), saitl\u0259 bit\u0259n z\u0259rfl\u0259rd\u0259n v\u0259 feill\u0259rd\u0259n sonra ayr\u0131, samitl\u0259 bit\u0259n feill\u0259rd\u0259n sonra h\u0259m ayr\u0131, h\u0259m d\u0259 ilk saiti burax\u0131laraq, \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259\u015fmi\u015f variantlarda biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r: u\u015faq idi, u\u015faq ik\u0259n, u\u015faq imi\u015f, g\u0259lirk\u0259n, g\u0259lirmi\u015f, g\u0259lm\u0259li idi, g\u0259lm\u0259li ik\u0259n, gec\u0259 idi, gec\u0259 ik\u0259n, g\u0259lm\u0259li imi\u015f, g\u0259lmi\u015f imi\u015f, g\u0259lmi\u015fdi v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. Saitl\u0259 bit\u0259n feill\u0259rd\u0259n sonra g\u0259l\u0259n bu k\u00f6m\u0259k\u00e7i s\u00f6zl\u0259r ilk saiti burax\u0131laraq, y biti\u015f\u00addiri\u00adcisinin \u0259lav\u0259si il\u0259 biti\u015fik d\u0259 yaz\u0131la bil\u0259r: almal\u0131yd\u0131, g\u0259lm\u0259liymi\u015f, alayd\u0131, alas\u0131yd\u0131, g\u0259l\u00adm\u0259\u00adliy\u00addi v\u0259 s.<\/p>\n<p>7.2. Qo\u015fmalar iki c\u00fcr yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>7.2.1. t\u0259khecal\u0131 qo\u015fmalar (-can, -c\u0259n, -d\u0259k, -t\u0259k) aid olduqlar\u0131 s\u00f6z\u0259 biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r: da\u011facan, ev\u0259c\u0259n, k\u00fc\u00e7\u0259y\u0259d\u0259k, qu\u015ft\u0259k v\u0259 s.;<\/p>\n<p>7.2.2. ikihecal\u0131 qo\u015fmalar (il\u0259, kimi, q\u0259d\u0259r, \u00f6tr\u00fc, t\u0259ki, \u00fc\u00e7\u00fcn) aid olduqlar\u0131 s\u00f6zd\u0259n ayr\u0131 yaz\u0131l\u0131r: g\u0259mi il\u0259, adam kimi, ondan \u00f6tr\u00fc, s\u0259nin t\u0259ki, \u015fagird \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. 1. \u0130l\u0259 qo\u015fmas\u0131 samitl\u0259 bit\u0259n s\u00f6zl\u0259rd\u0259 ah\u0259ng qanununa uy\u011fun olaraq -la, -l\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 biti\u015fik yaz\u0131la bil\u0259r: qatarla, q\u0259l\u0259ml\u0259 v\u0259 s.<\/p>\n<p>2. Etibaril\u0259, m\u0259qs\u0259dil\u0259, m\u00fcnasib\u0259til\u0259, vasit\u0259sil\u0259 s\u00f6zl\u0259ri biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>7.3. M\u0259n\u015f\u0259c\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b olan ba\u011flay\u0131c\u0131lar biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r: \u00e7\u00fcnki, habel\u0259, halbuki, h\u0259m\u00e7inin, h\u0259r\u00e7\u0259nd, h\u0259rgah, n\u0259inki, yaxud, yainki v\u0259 s.<\/p>\n<p>7.4. T\u0259rkibi ba\u011flay\u0131c\u0131lar v\u0259 ba\u011flay\u0131c\u0131 s\u00f6zl\u0259r ayr\u0131 yaz\u0131l\u0131r: bel\u0259 ki, buna g\u00f6r\u0259, bu\u00adna g\u00f6r\u0259 d\u0259, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn, bununla da, daha da, guya ki, h\u0259m d\u0259, odur ki, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, ona g\u00f6r\u0259, onun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259, tutaq ki, v\u0259 ya, v\u0259 yaxud, kim ki, o zaman ki, onda ki v\u0259 s.<\/p>\n<p>7.5. \u018fdatlar aid olduqlar\u0131 s\u00f6zl\u0259rd\u0259n ayr\u0131 yaz\u0131l\u0131r: daha g\u00f6z\u0259l, dedim d\u0259, di get, \u0259n yax\u015f\u0131, g\u00f6r ha, lap pis, s\u0259n ki v\u0259 s.<\/p>\n<p>-m\u0131, -mi, -mu, -m\u00fc; -sana, -s\u0259n\u0259, -ca, -c\u0259 \u0259datlar\u0131 aid olduqlar\u0131 s\u00f6zl\u0259r\u0259 biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r: Q\u0259\u015f\u0259ngdirmi? Oxudumu? A kos-kosa, g\u0259ls\u0259n\u0259, torban\u0131 doldursana! Yax\u015f\u0131ca dinc\u0259ldim. \u0130ndic\u0259 g\u0259lmi\u015fik v\u0259 s.<\/p>\n<p>7.6. Eyni nidan\u0131n t\u0259krar\u0131ndan \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n nidalar defisl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: b\u0259h-b\u0259h, ha-ha-ha, p\u0259h-p\u0259h, uy-uy, vay-vay v\u0259 s.<\/p>\n<p>7.7. M\u00fcxt\u0259lif s\u00f6zl\u0259rd\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n nidalar ayr\u0131 yaz\u0131l\u0131r: ay aman, ay haray.<\/p>\n<p>8. Birinci h\u0259rfi b\u00f6y\u00fck yaz\u0131lan s\u00f6zl\u0259r<\/p>\n<p>8.1. Ad, soyad, t\u0259x\u0259ll\u00fcs v\u0259 l\u0259q\u0259b bildir\u0259n s\u00f6zl\u0259rin (b\u0259y, o\u011flu v\u0259 q\u0131z\u0131 s\u00f6zl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa) birinci h\u0259rfi b\u00f6y\u00fck yaz\u0131l\u0131r: Nizami G\u0259nc\u0259vi, \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi, Uzun H\u0259s\u0259n, \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai, M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli, Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259, Xan q\u0131z\u0131 Nat\u0259van, S\u00fcleyman Sani Axundov, \u00dczeyir b\u0259y \u018fbd\u00fclh\u00fcseyn o\u011flu Hac\u0131b\u0259yli, Mehdi H\u00fcseynzad\u0259, S\u0259\u00adm\u0259d Vur\u011fun, S\u00fcleyman R\u00fcst\u0259m, B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. X\u00fcsusi isiml\u0259r c\u0259m \u015f\u0259kil\u00e7isi q\u0259bul etdikd\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Nizamil\u0259r, F\u00fczulil\u0259r, Hac\u0131 Qaralar, H\u0259zi Aslanovlar, Mehdi H\u00fcseynzad\u0259l\u0259r v\u0259 s.<\/p>\n<p>8.2. B\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 heyvanlara v\u0259 cans\u0131z \u0259\u015fyalara veril\u0259n adlar b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Alapa\u00e7a, Bad\u0259, B\u0259ng, Bozdar, Q\u0131rat, M\u0259stan v\u0259 s.<\/p>\n<p>8.3. Tarixi hadis\u0259l\u0259rin, d\u00f6vrl\u0259rin, s\u00fclal\u0259l\u0259rin, el\u0259c\u0259 d\u0259 q\u0259dim yaz\u0131l\u0131 abid\u0259l\u0259rin v\u0259 s. adlar\u0131n\u0131n birinci s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ilk h\u0259rfi b\u00f6y\u00fck yaz\u0131l\u0131r: Azadl\u0131q meydan\u0131, \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fc, D\u0259mir d\u00f6vr\u00fc, Orxon-Yenisey abid\u0259l\u0259ri, Sasanil\u0259r d\u00f6vr\u00fc, S\u0259f\u0259vil\u0259r s\u00fclal\u0259si, \u015eu\u015fa qalas\u0131, Ver\u00adsal s\u00fclh\u00fc, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si, Yeddiillik m\u00fcharib\u0259 v\u0259 s. Bel\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b adlara f\u0259rq\u00adl\u0259n\u00addi\u00adri\u00adci s\u00f6z \u0259lav\u0259 olunduqda, onun da birinci h\u0259rfi b\u00f6y\u00fck yaz\u0131l\u0131r: Orta Paleolit d\u00f6vr\u00fc, Son Paleolit d\u00f6vr\u00fc.<\/p>\n<p>8.4. \u00d6lk\u0259l\u0259rin, muxtar respublikalar\u0131n, vilay\u0259t v\u0259 diyarlar\u0131n r\u0259smi adlar\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki b\u00fct\u00fcn s\u00f6zl\u0259rin ilk h\u0259rfi b\u00f6y\u00fck yaz\u0131l\u0131r: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131, Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri, \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131, Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 v\u0259 s.<\/p>\n<p>8.5. S\u0259mavi kitablar\u0131n, f\u0259za cisiml\u0259rinin adlar\u0131 b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Quran, Bibliya, \u018fhdi-c\u0259did, \u018fhdi-\u0259tiq, \u0130ncil, T\u00f6vrat, Z\u0259bur, \u00dclk\u0259r, G\u00fcn\u0259\u015f, Ay, Yupiter, Saturn, Venera v\u0259 s.<\/p>\n<p>8.6. Y\u00fcks\u0259k d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259ri (Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, Az\u0259r\u00adbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ba\u015f Naziri, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin S\u0259dri), nazirlik, komit\u0259, birlik, c\u0259miyy\u0259t, qurum, akademiya, universitet, texnikum, teatr, filarmoniya, siyasi partiya, el\u0259c\u0259 d\u0259 tarixi g\u00fcnl\u0259rin v\u0259 s. m\u00fcr\u0259kk\u0259b adlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki b\u00fct\u00fcn s\u00f6zl\u0259rin (ad\u0131na, \u00fczr\u0259, yan\u0131nda, qar\u015f\u0131 kimi yard\u0131m\u00e7\u0131 s\u00f6zl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa) birinci h\u0259rfi b\u00f6y\u00fck yaz\u0131l\u0131r: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisi, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Nazirl\u0259r Kabineti, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi, Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 N\u0259simi ad\u0131na Dil\u00e7ilik \u0130nstitutu, Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq Multikulturalizm M\u0259rk\u0259zi, Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131, M\u00fcsl\u00fcm Maqomayev ad\u0131na Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Filarmoniyas\u0131, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t N\u0259\u015friyyat\u0131, Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r \u0130cra Hakimiyy\u0259ti, A\u011fstafa Rayon T\u0259hsil \u015e\u00f6b\u0259si v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. 1. T\u0259rkibind\u0259 g\u00fcn s\u00f6z\u00fc olan v\u0259 t\u0259qvim\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n \u0259lam\u0259tdar g\u00fcnl\u0259rin adlar\u0131nda b\u00fct\u00fcn s\u00f6zl\u0259r b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Beyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc, Beyn\u0259lxalq Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc, D\u00fcnya Az\u0259r\u00adbay\u00adcan\u00adl\u0131\u00adlar\u0131n\u0131n H\u0259mr\u0259yliyi G\u00fcn\u00fc v\u0259 s.<\/p>\n<p>2. M\u0259\u015fhur tarixi g\u00fcn v\u0259 bayram adlar\u0131nda yaln\u0131z birinci s\u00f6z\u00fcn ilk h\u0259rfi b\u00f6y\u00fck yaz\u0131l\u0131r: \u0130yirmi yanvar, \u0130yirmi s\u0259kkiz may, S\u0259kkiz mart, Qurban bayram\u0131, Novruz bayram\u0131 v\u0259 s. H\u0259min g\u00fcnl\u0259r r\u0259q\u0259ml\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259rs\u0259, 20 Yanvar, 28 May, 8 Mart v\u0259 s. r\u0259q\u0259md\u0259n sonrak\u0131 birinci s\u00f6z\u00fcn ilk h\u0259rfi b\u00f6y\u00fck yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>3. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n S\u0259hiyy\u0259 naziri, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 naziri tipli m\u00fcr\u0259kk\u0259b adlarda sah\u0259 bildir\u0259n s\u00f6z (S\u0259hiyy\u0259) b\u00f6y\u00fck, v\u0259zif\u0259 bildir\u0259n s\u00f6z (nazir) ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>4. T\u0259rkibind\u0259 lisey, gimnaziya, v\u0259qf, m\u0259kt\u0259b, fak\u00fclt\u0259, \u015f\u00f6b\u0259 s\u00f6zl\u0259ri olan m\u00fcr\u0259kk\u0259b adlarda ilk s\u00f6z b\u00f6y\u00fck, sonrak\u0131 s\u00f6zl\u0259r ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Avropa liseyi, D\u0259yan\u0259t v\u0259qfi, Humanitar f\u0259nl\u0259r gimnaziyas\u0131, Humanitar siyas\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u015f\u00f6b\u0259si, U\u015faq-g\u0259ncl\u0259r \u015fahmat m\u0259kt\u0259bi, BDU-nun Filologiya fak\u00fclt\u0259si, N\u0259simi ad\u0131na Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunun Terminologiya \u015f\u00f6b\u0259si v\u0259 s.<\/p>\n<p>5. T\u0259rkibind\u0259 okean, d\u0259niz, \u00e7ay, g\u00f6l, \u015f\u0259h\u0259r, rayon, q\u0259s\u0259b\u0259, k\u0259nd, prospekt, meydan, k\u00fc\u00e7\u0259, xiyaban, saray, qala, t\u00fcrb\u0259, qoruq, bo\u011faz, d\u00fcz, ada, burun, k\u00f6rp\u00fc, d\u00fcz\u0259nlik, da\u011f, s\u0259hra, d\u0259r\u0259 s\u00f6zl\u0259ri olan adlarda ilk s\u00f6z b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Sakit okean, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi, Qara d\u0259niz, K\u00fcr \u00e7ay\u0131, Baykal g\u00f6l\u00fc, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, Salyan rayonu, \u015e\u00fcv\u0259lan q\u0259s\u0259b\u0259si, H\u00f6km\u0259li k\u0259ndi, Neft\u00e7il\u0259r prospekti, Azadl\u0131q meydan\u0131, \u018fhm\u0259d Cavad k\u00fc\u00e7\u0259si, \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131, S\u0259ad\u0259t saray\u0131, Ramana qalas\u0131, M\u00f6min\u0259 xatun t\u00fcrb\u0259si, \u015eirvan qoru\u011fu, Dardanel bo\u011faz\u0131, Mil d\u00fcz\u00fc, Nargin adas\u0131, Xudaf\u0259rin k\u00f6rp\u00fcs\u00fc, Culfa d\u00fcz\u0259nliyi, K\u0259p\u0259z da\u011f\u0131, Qaraqum s\u0259hras\u0131, \u0130yn\u0259 burnu.<\/p>\n<p>8.7. F\u0259xri adlar\u0131n \u00f6z\u0259k hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259n ilk s\u00f6z b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259, sonrak\u0131 s\u00f6zl\u0259r ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: \u018fm\u0259kdar m\u00fc\u0259llim, \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi, Xalq \u015fairi v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. Az\u0259rbaycan\u0131n Milli Q\u0259hr\u0259man\u0131, Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 m\u00fcr\u0259kk\u0259b adlar\u0131nda h\u0259r \u00fc\u00e7 s\u00f6z b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>8.8. Orden, medal, b\u0259dii \u0259s\u0259r, opera, balet, kinofilm, q\u0259zet, jurnal, kinoteatr, mehmanxana, n\u0259\u015friyyat, kafe, restoran v\u0259 s. adlar\u0131 d\u0131rnaqda v\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: \u201c\u0130stiqlal\u201d ordeni, \u201cAz\u0259rbaycan Bayra\u011f\u0131\u201d ordeni, \u201cAta v\u0259 o\u011ful\u201d povesti, \u201cYeddi g\u00f6z\u0259l\u201d baleti, \u201cUzaq sahill\u0259rd\u0259\u201d filmi, \u201cAz\u0259r\u00adbay\u00adcan\u201d q\u0259zeti, \u201cC\u00fcc\u0259l\u0259rim\u201d kafesi, \u201cBahar\u201d ma\u011fazas\u0131, \u201cBadaml\u0131\u201d mi\u00adne\u00adral suyu v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. D\u0131rnaqda yaz\u0131lan bel\u0259 adlara art\u0131r\u0131lan \u015f\u0259kil\u00e7i d\u0131rnaqdan k\u0259narda yaz\u0131l\u0131r: \u201cXalq q\u0259zeti\u201dnin bug\u00fcnk\u00fc n\u00f6mr\u0259si, \u201cYeddi g\u00f6z\u0259l\u201din ilk tama\u015fas\u0131 v\u0259 s.<\/p>\n<p>8.9. Mirz\u0259, hac\u0131, \u015feyx, seyid, \u015fah, sultan, b\u0259yim v\u0259 s. s\u00f6zl\u0259r r\u00fctb\u0259, l\u0259q\u0259b v\u0259 titul bildirib, aid oldu\u011fu s\u00f6zl\u0259rd\u0259n \u0259vv\u0259l g\u0259ldikd\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259, sonra g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Hac\u0131 Qara, Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li, Nadir \u015fah, Seyid \u018fzim, Sultan S\u00fcleyman, \u015eah \u0130smay\u0131l, \u015eeyx N\u0259srullah v\u0259 s.<\/p>\n<p>Qeyd. A\u011fa, b\u0259y, xan, xan\u0131m s\u00f6zl\u0259ri insan adlar\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi i\u015fl\u0259ndikd\u0259 biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r: A\u011facavad, A\u011fab\u0259y, \u018flib\u0259y, Xano\u011flan, B\u00f6y\u00fckxan\u0131m v\u0259 s. H\u0259min s\u00f6zl\u0259r adlara qo\u015fularaq titul kimi v\u0259 ya h\u00f6rm\u0259t m\u0259qs\u0259dil\u0259 i\u015fl\u0259ndikd\u0259 is\u0259 ayr\u0131 yaz\u0131l\u0131r: Abbasqulu a\u011fa Bak\u0131xanov, N\u0259c\u0259f b\u0259y V\u0259zirov, F\u0259t\u0259li xan Xoyski, Fatma xan\u0131m K\u0259min\u0259 v\u0259 s.<\/p>\n<p>9. \u0130xtisar v\u0259 q\u0131saltmalar<\/p>\n<p>9.1. \u0130xtisar v\u0259 q\u0131saltmalar a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>9.1.1. tam ixtisarlar v\u0259 q\u0131saltmalar aid olduqlar\u0131 s\u00f6zl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 &#8211; AR, Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 &#8211; BMT, Milli M\u0259clis &#8211; MM v\u0259 s.;<\/p>\n<p>9.1.2. tam ixtisarlar \u00fcmumi isiml\u0259r\u0259 aid olduqda ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r: metr &#8211; m, cild &#8211; c, v\u0259 sair\u0259 &#8211; v\u0259 s., v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 &#8211; v\u0259 b.;<\/p>\n<p>9.1.3. yar\u0131m\u00e7\u0131q ixtisarlar aid olduqlar\u0131 s\u00f6zl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq, b\u00f6y\u00fck v\u0259 ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259rl\u0259, m\u00fcr\u0259kk\u0259b adlar\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri is\u0259 biti\u015fik yaz\u0131l\u0131r: akademik \u2013 akad., doktor \u2013 dok., dosent &#8211; dos., professor \u2013 prof., Az\u0259rbaycan N\u0259\u015friyyat\u0131 &#8211; Az\u0259rn\u0259\u015fr v\u0259 s.<\/p>\n<p>9.2. \u0130xtisarlara \u0259lav\u0259 edil\u0259n \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259r son s\u0259sin t\u0259l\u0259ff\u00fcz\u00fcn\u0259 uy\u011fun olaraq ya\u00adz\u0131l\u0131r: AMEA-dan, MDB-nin, UNESKO-nun, \u0130SESKO-da, BDU-ya v\u0259 s.<\/p>\n<p>10. S\u00f6z\u00fcn s\u0259tird\u0259n s\u0259tr\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si<\/p>\n<p>10.1. S\u00f6zl\u0259r s\u0259tird\u0259n s\u0259tr\u0259 hecalarla ke\u00e7irilir: v\u0259-t\u0259n, m\u0259k-t\u0259b-li-l\u0259r v\u0259 s.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcn bir saitd\u0259n ibar\u0259t olan hecas\u0131n\u0131 s\u0259trin sonunda saxlamaq v\u0259 ya yeni s\u0259t\u00adr\u0259 ke\u00e7irm\u0259k olmaz: a-il\u0259, a-zadl\u0131q, iddi-a v\u0259 s. Bu q\u0259bild\u0259n olan s\u00f6zl\u0259r s\u0259tird\u0259n s\u0259tr\u0259 bu \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7irilir: ai-l\u0259, azad-l\u0131q, id-dia v\u0259 s.<\/p>\n<p>10.2. Saylar r\u0259q\u0259ml\u0259 yaz\u0131ld\u0131qda, onlara art\u0131r\u0131lan \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259r s\u0259tird\u0259n s\u0259tr\u0259 ke\u00ad\u00e7i\u00adril\u00admir: 5-cil\u0259r, 7-ci, 9-da v\u0259 s.<\/p>\n<p>10.3. M\u00fcr\u0259kk\u0259b ixtisarlar v\u0259 onlara art\u0131r\u0131lan \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259r s\u0259tird\u0259n s\u0259tr\u0259 ke\u00e7irilmir.<\/p>\n<p>10.4. Ad v\u0259 ata adlar\u0131n\u0131n bir h\u0259rfd\u0259n ibar\u0259t q\u0131saltmalar\u0131n\u0131 (M.F.Axundzad\u0259, M.S.Ordubadi, Y.V.\u00c7\u0259m\u0259nz\u0259minli v\u0259 s.) s\u0259trin sonunda saxlamaq olmaz.<\/p>\n<p>10.5. Dur\u011fu i\u015far\u0259l\u0259ri yeni s\u0259tr\u0259 ke\u00e7irilmir.Unikal.org<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u015f nazir Novruz M\u0259mm\u0259dovun imzas\u0131 il\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f Az\u0259rbaycan dilinin Orfoqrafiya Normalar\u0131 a\u00e7\u0131qlan\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0Orfoqrafiya Normalar\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir: Az\u0259rbaycan dilinin Orfoqrafiya Normalar\u0131 1. Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 1.1. Az\u0259rbaycan dilinin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibind\u0259ki Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259r, \u0259sas\u0259n, t\u0259l\u0259ff\u00fcz edildiyi kimi yaz\u0131l\u0131r: add\u0131m, d\u0259niz, g\u0259lin, g\u00fcn\u0259\u015f, qo\u015fun, o\u011ful, qaranqu\u015f v\u0259 s. 1.2. Son s\u0259si [x], b\u0259z\u0259n d\u0259 [\u011f] kimi t\u0259l\u0259ff\u00fcz olunan Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259r q h\u0259rfi il\u0259 yaz\u0131l\u0131r: ayaq, bar\u00admaq, bulaq, dayanacaq, qat\u0131q, qonaq, qorxaq v\u0259 s. Bu q\u0259bild\u0259n olan s\u00f6zl\u0259r\u0259 saitl\u0259 ba\u015flanan \u015f\u0259kil\u00e7i qo\u015fulduqda q~\u011f \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si ba\u015f verir: ota\u00ad\u00ad\u00ad\u011fa, bula\u011f\u0131n, qona\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 s.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":51769,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza.jpg",600,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza.jpg",600,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza.jpg",600,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza.jpg",600,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza.jpg",600,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza.jpg",600,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/1550263227.1541139744_novruzimza.jpg",600,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ba\u015f nazir Novruz M\u0259mm\u0259dovun imzas\u0131 il\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f Az\u0259rbaycan dilinin Orfoqrafiya Normalar\u0131 a\u00e7\u0131qlan\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0Orfoqrafiya Normalar\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir: Az\u0259rbaycan dilinin Orfoqrafiya Normalar\u0131 1. Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 1.1. Az\u0259rbaycan dilinin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibind\u0259ki Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259r, \u0259sas\u0259n, t\u0259l\u0259ff\u00fcz edildiyi kimi yaz\u0131l\u0131r: add\u0131m, d\u0259niz, g\u0259lin, g\u00fcn\u0259\u015f, qo\u015fun, o\u011ful, qaranqu\u015f v\u0259 s. 1.2. Son s\u0259si [x], b\u0259z\u0259n d\u0259 [\u011f] kimi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51768"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51768"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51768\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/51769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}