{"id":526654,"date":"2022-10-23T09:28:25","date_gmt":"2022-10-23T06:28:25","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=526654"},"modified":"2022-10-23T09:28:25","modified_gmt":"2022-10-23T06:28:25","slug":"hamamda-qiz-b%c9%99y%c9%99n%c9%99n-analar-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=526654","title":{"rendered":"Hamamda q\u0131z b\u0259y\u0259n\u0259n analar &#8211; ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<p>Hamamlar saflanmaq, g\u00fcnahlar\u0131 yumaq m\u0259kan\u0131 kimi d\u0259 insanlar\u0131n inanc yeri olub. Orada bu kontekstd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n rituallar da ke\u00e7irilib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 hamamlara h\u0259m d\u0259 m\u0259b\u0259d kimi bax\u0131blar. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, ayr\u0131-ayr\u0131 xalqlar\u0131n bir-birind\u0259n maraql\u0131 v\u0259 f\u0259rqli hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri var.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/kaspi.az\/maraqli-ve-ferqli-hamam-medeniyyetleri?fbclid=IwAR3rEuamxPLTebKNU82poj7UDRWs2Kdw-TFXXfVyVPqYf8umLjXzro_KrKM\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u201cKaspi\u201d<\/a><\/strong>\u00a0q\u0259zetinin m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edirik.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u00e7ox q\u0259dim tarixi var. \u0130nsan yaranandan t\u0259mizliyin\u0259, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t edib. Bunu arxeoloqlar\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar da s\u00fcbuta yetirir. Bundan ba\u015fqa, hamam h\u0259m d\u0259 ar\u0131nmaq, saflanmaq, g\u00fcnahlardan qurtulmaq v\u0259 g\u00fcnahlar\u0131 yumaq m\u0259kan\u0131 kimi d\u0259 insanlar\u0131n inanc yeri olub. Hamamlarda bu kontekstd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n rituallar da ke\u00e7irilib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 hamamlara h\u0259m d\u0259 m\u0259b\u0259d kimi bax\u0131blar. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, ayr\u0131-ayr\u0131 xalqlar\u0131n bir-birind\u0259n maraql\u0131 v\u0259 f\u0259rqli hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri var.<\/p>\n<p><strong>\u0130lk heyvan d\u0259rili hamamlar<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259dim zamanlarda insanlar indiki hamamlar\u0131n ilkin formas\u0131n\u0131 tap\u0131blar. Heyvan d\u0259risind\u0259n \u00e7ad\u0131rlar qurub, ocaq qalay\u0131r, isidilmi\u015f da\u015flar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 su t\u00f6k\u00fcb buxar yarad\u0131rlarm\u0131\u015f. Bu c\u00fcr ibtidai \u00fcsulla haz\u0131rlanm\u0131\u015f hamamlarda insanlar h\u0259m \u00e7imir, h\u0259m d\u0259 istirah\u0259t edirl\u0259rmi\u015f. Zaman ke\u00e7dikc\u0259 insanlar bu c\u00fcr hamamlar\u0131 ma\u011faralarda qurma\u011fa ba\u015flay\u0131b. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, ilk hamamlar\u0131 q\u0259dim misirlil\u0259r qurublar. B\u0259lk\u0259 d\u0259, el\u0259 buna g\u00f6r\u0259dir ki, misirlil\u0259r indinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n sa\u011flam xalq\u0131 kimi tan\u0131n\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bir halda ki, q\u0259dim zamanlara ba\u015f vurduq, m\u00fctl\u0259q Yunan\u0131standan da s\u00f6z a\u00e7mal\u0131y\u0131q. Orda da hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin q\u0259dim tarixi var. Yunanlar hamam\u0131 m\u00fctl\u0259q dair\u0259vi bir m\u0259kanda qurur v\u0259 ortas\u0131nda ocaq qalay\u0131rlarm\u0131\u015f. H\u0259min ocaqda \u0259vv\u0259lc\u0259 isinir, daha sonra is\u0259 soyuq su il\u0259 dolu olan hovuza tullan\u0131rm\u0131\u015flar. Bu c\u00fcr isti v\u0259 soyu\u011fun kontrast\u0131n\u0131n insan orqanizmin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirin\u0259 inan\u0131rd\u0131lar.\u00a0\u015e\u0259rq hamamlar\u0131na dair\u0259vi forma da, \u0259sas\u0259n, yunanlardan g\u0259lib.<\/p>\n<p><strong>Teatrl\u0131, kitabxanal\u0131 hamamlar<\/strong><\/p>\n<p>\u018fn g\u00f6z\u0259l v\u0259 d\u0259bd\u0259b\u0259li hamamlar is\u0259 Roma imperatorlu\u011funda olub v\u0259 terma adlan\u0131b. B\u00f6y\u00fck bir \u0259razini tutan termalar t\u0259kc\u0259 \u00e7imm\u0259k, buxar almaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f yeri kimi maraql\u0131 olub. Roma hamamlar\u0131nda h\u0259tta kitabxanalar, teatr v\u0259 qalereyalar da olurmu\u015f.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, t\u00fcrk v\u0259 rus hamamlar\u0131 da d\u00fcnyaca m\u0259\u015fhurdur v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 f\u0259aliyy\u0259td\u0259dirl\u0259r. Q\u0259dimd\u0259 rus hamam\u0131 Roma hamamlar\u0131ndan \u00e7ox da f\u0259rql\u0259nmirdi. \u00c7\u00fcnki ancaq \u00e7imm\u0259k v\u0259 rahatlanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu. Slavyanlar d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr\u00fc \u2013 su, od, torpaq v\u0259 havan\u0131 hamamda birl\u0259\u015fdirir \u00a0v\u0259 onlar\u0131n birlikd\u0259 t\u0259kc\u0259 b\u0259d\u0259ni yox, ruhu da sa\u011faltd\u0131\u011f\u0131na inan\u0131rd\u0131lar. Slavyanlar uzaq yola \u00e7\u0131xmazdan \u0259vv\u0259l, s\u0259f\u0259rd\u0259n qay\u0131dandan sonra v\u0259 d\u0259rin g\u00f6t\u00fcr-qoy edil\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri olanda m\u00fctl\u0259q hamama gedirl\u0259rmi\u015f. T\u00fcrk hamam\u0131 is\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259 h\u0259m Roma, h\u0259m d\u0259 yunan hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rini birl\u0259\u015fdirir. Burada \u0259sas hiss\u0259 b\u0259d\u0259nin buxarla isidilm\u0259si v\u0259 masajd\u0131r. T\u00fcrkl\u0259r aras\u0131nda kimins\u0259 masajdan imtina etm\u0259si \u0259d\u0259bsizlik say\u0131l\u0131b. T\u00fcrk hamamlar\u0131, \u0259sas\u0259n, m\u0259rm\u0259r d\u00f6\u015f\u0259m\u0259li, ba\u015f\u0131 g\u00fcnb\u0259zli olur. \u0130\u00e7\u0259risi az i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131r. Daha \u00e7ox dinclik v\u0259 rahatl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p><strong>Hamamda q\u0131z b\u0259y\u0259n\u0259n analar<\/strong><\/p>\n<p>V\u0259t\u0259nimiz Az\u0259rbaycan\u0131n da q\u0259diml\u0259rd\u0259n b\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olub. \u018fsas\u0259n, Bak\u0131, Nax\u00e7\u0131van, \u015e\u0259ki, \u015eu\u015fa v\u0259 G\u0259nc\u0259 hamamlar\u0131 q\u0259dimliyi v\u0259 memarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilib. Bizd\u0259 hamam\u0131n i\u00e7i (y\u0259ni prosesin \u00f6z\u00fc) m\u0259d\u0259niyy\u0259tdirs\u0259, \u00f6z\u00fc d\u0259 memarl\u0131q n\u00fcmun\u0259sidir, tarixdir. Az\u0259rbaycanda da hamam sa\u011flaml\u0131q, t\u0259mizlik, rahatl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas yeri kimi g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>Y\u0259qin, el\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259ndir ki, bizim d\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 m\u0259xsus hamam rituallar\u0131m\u0131z olub, indi d\u0259 var. Lap q\u0259dimd\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar hamama getm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131lar. H\u0259r k\u0259sin \u00f6z\u00fcn\u0259 uy\u011fun hamam bo\u011f\u00e7as\u0131 olurdu. Analar o\u011ful evl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131z b\u0259y\u0259nm\u0259y\u0259 hamama gedirdil\u0259r. O\u011fluna yara\u015fan q\u0131z\u0131 g\u00f6r\u0259n o\u011ful anas\u0131 evd\u0259kil\u0259rl\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fir, b\u0259y\u0259ndiyi q\u0131z\u0131n \u0259slini-n\u0259slini \u00f6yr\u0259n\u0259nd\u0259n sonra ona el\u00e7i g\u00f6nd\u0259ril\u0259rdi. Toy \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 g\u0259lin \u00f6z r\u0259fiq\u0259l\u0259ri il\u0259 qad\u0131n hamam\u0131na, b\u0259y is\u0259 dostlar\u0131 il\u0259 ki\u015fi hamam\u0131na gedirdi. Bu, sad\u0259c\u0259 \u00e7imm\u0259k, toya haz\u0131rla\u015fmaq prosesi deyildi. Ayr\u0131ca bir d\u0259m-d\u0259sgah \u2013 m\u0259clis idi. M\u0259rasim\u0259 x\u00fcsusi musiqi\u00e7il\u0259r, xan\u0259nd\u0259 d\u0259 g\u0259lir, qonaqlar\u0131 feyzyab edirdi. Qad\u0131n hamamlar\u0131nda is\u0259 q\u0131zlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 xan\u0131m xan\u0259nd\u0259 v\u0259 musiqi\u00e7il\u0259r g\u0259lir, r\u0259qqas\u0259l\u0259r d\u0259v\u0259t edilirdi.<\/p>\n<p><strong>K\u0259klikotulu, mix\u0259kli \u00e7ay i\u00e7\u0259-i\u00e7\u0259 s\u00f6hb\u0259t<\/strong><\/p>\n<p>Bunu da m\u00fctl\u0259q qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, hamamlar h\u0259m d\u0259 bir \u00fcnsiyy\u0259t yeri idi. \u00c7imib, paklanandan sonra k\u0259klikotulu, mix\u0259kli \u00e7ay i\u00e7\u0259-i\u00e7\u0259 s\u00f6hb\u0259tin ba\u015fqa dad\u0131 vard\u0131. Qad\u0131n hamamlar\u0131nda da xan\u0131mlar sanki bir \u0259h\u0259miyy\u0259tli g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 gedirmi\u015f kimi geyinir-kecinir, \u0259n g\u00f6z\u0259l zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131 tax\u0131rd\u0131lar. Bel\u0259 dey\u0259k d\u0259, qad\u0131n hamamlar\u0131 xan\u0131mlar\u0131n \u00e7imm\u0259k m\u0259kan\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131, s\u00f6hb\u0259t, bir-birl\u0259rin\u0259 l\u0259l-cavahiratlar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k yeri olub. Teatra-konsert\u0259 getm\u0259y\u0259n xan\u0131mlar \u00fc\u00e7\u00fcn hamam g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rinin x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259ti olub.<\/p>\n<p><strong>Toksinl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131r, d\u0259rini cavanla\u015fd\u0131r\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Hamam\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011fa da \u00e7ox xeyri var. Kosmetoloq Nuriy\u0259 Ad\u0131g\u00f6z\u0259lova deyir ki, hamamda y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259li istilik alt\u0131nda b\u0259d\u0259nin soyumas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259r v\u0259zil\u0259ri \u201cg\u00fccl\u0259ndirilmi\u015f i\u015f rejimind\u0259\u201d i\u015fl\u0259y\u0259r\u0259k mayeni, y\u0259ni t\u0259ri bay\u0131ra \u00e7\u0131xar\u0131r: \u201cBu t\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r orqanizmd\u0259n 180-d\u0259n \u00e7ox m\u00fcxt\u0259lif z\u0259r\u0259rli madd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Bundan ba\u015fqa, istid\u0259n d\u0259rid\u0259ki m\u0259sam\u0259l\u0259r a\u00e7\u0131l\u0131r. H\u0259m\u00e7inin d\u0259rinin \u00fcst v\u0259 art\u0131q \u201c\u00f6l\u00fc\u201d say\u0131lan t\u0259b\u0259q\u0259si d\u0259 aralan\u0131r v\u0259 t\u0259bii olaraq, d\u0259ri d\u0259 t\u0259z\u0259l\u0259nir. M\u0259s\u0259l\u0259n, isti buxardan sonra soyuq su qan d\u00f6vran\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r. D\u0259ri adi vaxtdak\u0131ndan daha \u00e7ox oksigen q\u0259bul ed\u0259 bilir. M\u00fct\u0259madi hamam (buxar) q\u0259bulu piy v\u0259zil\u0259rinin d\u0259 i\u015fini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, yax\u015f\u0131 hamam d\u0259sgah\u0131 insan orqanizmi v\u0259 x\u00fcsus\u0259n d\u0259 d\u0259risi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli v\u0259 laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hamamlar saflanmaq, g\u00fcnahlar\u0131 yumaq m\u0259kan\u0131 kimi d\u0259 insanlar\u0131n inanc yeri olub. Orada bu kontekstd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n rituallar da ke\u00e7irilib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 hamamlara h\u0259m d\u0259 m\u0259b\u0259d kimi bax\u0131blar. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, ayr\u0131-ayr\u0131 xalqlar\u0131n bir-birind\u0259n maraql\u0131 v\u0259 f\u0259rqli hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri var. M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0\u201cKaspi\u201d\u00a0q\u0259zetinin m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edirik. Hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u00e7ox q\u0259dim tarixi var. \u0130nsan yaranandan t\u0259mizliyin\u0259, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t edib. Bunu arxeoloqlar\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar da s\u00fcbuta yetirir. Bundan ba\u015fqa, hamam h\u0259m d\u0259 ar\u0131nmaq, saflanmaq, g\u00fcnahlardan qurtulmaq v\u0259 g\u00fcnahlar\u0131 yumaq m\u0259kan\u0131 kimi d\u0259 insanlar\u0131n inanc yeri olub. Hamamlarda bu kontekstd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n rituallar da ke\u00e7irilib. Buna g\u00f6r\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":526655,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/FotoJet-2022-10-23T091520.783.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Hamamlar saflanmaq, g\u00fcnahlar\u0131 yumaq m\u0259kan\u0131 kimi d\u0259 insanlar\u0131n inanc yeri olub. Orada bu kontekstd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n rituallar da ke\u00e7irilib. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 hamamlara h\u0259m d\u0259 m\u0259b\u0259d kimi bax\u0131blar. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, ayr\u0131-ayr\u0131 xalqlar\u0131n bir-birind\u0259n maraql\u0131 v\u0259 f\u0259rqli hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri var. M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0\u201cKaspi\u201d\u00a0q\u0259zetinin m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edirik. Hamam m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u00e7ox q\u0259dim tarixi var. \u0130nsan yaranandan t\u0259mizliyin\u0259, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na diqq\u0259t edib.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/526654"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=526654"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/526654\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/526655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=526654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=526654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=526654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}