{"id":528988,"date":"2022-10-28T17:48:40","date_gmt":"2022-10-28T14:48:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=528988"},"modified":"2022-10-28T17:48:40","modified_gmt":"2022-10-28T14:48:40","slug":"29-oktyabr-dunya-insultla-mubariz%c9%99-gunu-kiml%c9%99r-insult-olur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=528988","title":{"rendered":"29 oktyabr &#8211; D\u00fcnya \u0130nsultla m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fc &#8211; Kiml\u0259r insult olur?"},"content":{"rendered":"<div><b>Oktyabr\u0131n 29-u \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti Dilar\u0259 X\u0259lilova insultla ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlama verib.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<div class=\"inlineads\"><\/div>\n<\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/uploads\/images\/2022-10-28-16-51-11eNHEr2BP6osYmr6T3v3r_file.jpg\" data-filename=\"\" \/><\/div>\n<div>&#8220;\u0130nsultun yaranma mexanizmin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259sas 2 n\u00f6v\u00fc vard\u0131r: i\u015femik v\u0259 hemorraqik. \u0130\u015femik n\u00f6v\u00fc b\u00fct\u00fcn insultlar\u0131n 80-85%, hemorraqik is\u0259 15-20% t\u0259\u015fkil edir. \u0130\u015femik insult zaman\u0131 beyin damarlar\u0131nda trombotik, embolik tutulma yaran\u0131r, h\u0259min h\u00f6vz\u0259d\u0259 qan t\u0259chizat\u0131 pozulur v\u0259 nekroz yaran\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Hemorraqik insult serebral arteriyan\u0131n travmatik genezli olmayan partlamas\u0131 v\u0259 qan\u0131n intrakranial sah\u0259y\u0259 \u2013 intraventrikulyar, intraserebral, subaraxnoidal, subdural v\u0259 ya epidural olaraq axmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 beyin qan d\u00f6vran\u0131n\u0131n k\u0259skin pozulmas\u0131d\u0131r. Bu n\u00f6v insultun \u0259sas yaranma s\u0259b\u0259bi beyin damarlar\u0131n\u0131n anevrizmas\u0131, arteriovenoz transformasiyas\u0131 v\u0259 ya damar divar\u0131n\u0131n ateroskleroz n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u00f6vr\u0259kliyi olur. Subaraxnoidal qans\u0131zma cavan insanlara xasd\u0131r. Q\u0259fl\u0259t\u0259n ba\u015flay\u0131r, ba\u015fgic\u0259ll\u0259nm\u0259, g\u00f6zd\u0259 sayr\u0131\u015fma, ba\u015fda k\u00fcy, k\u0259skin ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, \u00fcr\u0259kbulanma, qusma, \u015f\u00fcurun pozulmas\u0131, psixomotor oyanma, meningial sindrom qeyd olunur. Epileptik tutmalar, t\u0259n\u0259ff\u00fcs, \u00fcr\u0259k-damar pozulmalar\u0131 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Qeyd edim ki, h\u0259r iki insult n\u00f6v\u00fcnd\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259nmi\u015f beyin nahiy\u0259si \u00f6z funksionall\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirir v\u0259 geriy\u0259d\u00f6nm\u0259z nevroloji defisit\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00dcmumi klinik \u0259lam\u0259tl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259r ola bil\u0259r: b\u0259d\u0259nin h\u0259r hans\u0131 hiss\u0259sind\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 sif\u0259t, \u0259l v\u0259 ayaq daxil olmaqla b\u0259d\u0259nin bir t\u0259r\u0259find\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tin (plegiya) v\u0259 ya hissiyyat\u0131n pozulmas\u0131, g\u00f6rm\u0259nin z\u0259ifl\u0259m\u0259si, nitqin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 (dizartriya), h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin koordinasiyas\u0131n\u0131n pozulmas\u0131, ba\u015f gic\u0259ll\u0259nm\u0259si, udma akt\u0131n\u0131n pozulmas\u0131, q\u0131colma tutmalar\u0131, yadda\u015f\u0131n, tan\u0131ma qabiliyy\u0259tinin pozulmas\u0131, \u015f\u00fcurun pozulmas\u0131.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0130nsultun ba\u015f verdiyini tez anlay\u0131b, tez bir zamanda x\u0259st\u0259xanaya \u00e7atd\u0131rmas\u0131n\u0131n x\u0259st\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti vard\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u0259halini maarifl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn BE FAST sindromu \u00f6yr\u0259dilir:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>B (balans) \u2013 tarazl\u0131q v\u0259 yeri\u015fin pozulmas\u0131;<\/div>\n<div><\/div>\n<div>E (eye) &#8211; g\u00f6rm\u0259 pozulmas\u0131;<\/div>\n<div><\/div>\n<div>F (face) \u2013 \u00fcz\u00fcn v\u0259 ya a\u011f\u0131z buca\u011f\u0131n\u0131n \u0259yilm\u0259si;<\/div>\n<div><\/div>\n<div>A (arm) &#8211; x\u0259st\u0259nin \u0259lind\u0259 v\u0259 aya\u011f\u0131nda (yaxud yaln\u0131z \u0259ld\u0259, yaln\u0131z ayaqda) q\u0259fl\u0259t\u0259n yaranan z\u0259iflik v\u0259 ya h\u0259r\u0259k\u0259tsizlik;<\/div>\n<div><\/div>\n<div>S (speech) &#8211; nitqin ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 v\u0259 ya olmamas\u0131;<\/div>\n<div><\/div>\n<div>T (time) &#8211; d\u0259rhal, vaxt itirm\u0259d\u0259n t\u0259cili yard\u0131ma m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>nsultu yaradan risk faktorlar\u0131 hans\u0131lard\u0131r?<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8211; Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, hiperxolesterinemiya, s\u0259yrici aritmiya, qan\u0131n reoloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259r (siqaret, alkoqol, oturaq h\u0259yat t\u0259rzi, piyl\u0259nm\u0259, irsiyy\u0259t v\u0259 s.).<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0130nsultun insandan as\u0131l\u0131 olan v\u0259 olmayan s\u0259b\u0259bl\u0259ri vard\u0131r. T\u0259bii ki, insan ya\u015f\u0131n\u0131, cinsini, irsiyy\u0259tini d\u0259yi\u015f\u0259 bilm\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc n\u0259 q\u0259d\u0259r qorusa da, insulta tutulma ehtimal\u0131 var. Lakin h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 diqq\u0259t edils\u0259, bu ehtimal minimuma q\u0259d\u0259r endiril\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 ki, insan sa\u011flam qidalanmal\u0131, \u00e7\u0259kiy\u0259 diqq\u0259t etm\u0259li, aktiv h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcrm\u0259li, z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq olmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r \u00f6nc\u0259 sadalad\u0131\u011f\u0131m risk faktorlar\u0131 (t\u0259zyiq, \u015f\u0259k\u0259r, qanda xolesterin s\u0259viyy\u0259si, laxtalanma, \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri) varsa, onlar\u0131 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 kontrol alt\u0131nda saxlamal\u0131, vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda m\u00fcayin\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7m\u0259lidir&#8221;.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oktyabr\u0131n 29-u \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti Dilar\u0259 X\u0259lilova insultla ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlama verib. &#8220;\u0130nsultun yaranma mexanizmin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259sas 2 n\u00f6v\u00fc vard\u0131r: i\u015femik v\u0259 hemorraqik. \u0130\u015femik n\u00f6v\u00fc b\u00fct\u00fcn insultlar\u0131n 80-85%, hemorraqik is\u0259 15-20% t\u0259\u015fkil edir. \u0130\u015femik insult zaman\u0131 beyin damarlar\u0131nda trombotik, embolik tutulma yaran\u0131r, h\u0259min h\u00f6vz\u0259d\u0259 qan t\u0259chizat\u0131 pozulur v\u0259 nekroz yaran\u0131r. Hemorraqik insult serebral arteriyan\u0131n travmatik genezli olmayan partlamas\u0131 v\u0259 qan\u0131n intrakranial sah\u0259y\u0259 \u2013 intraventrikulyar, intraserebral, subaraxnoidal, subdural v\u0259 ya epidural olaraq axmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 beyin qan d\u00f6vran\u0131n\u0131n k\u0259skin pozulmas\u0131d\u0131r. Bu n\u00f6v insultun \u0259sas yaranma&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":528989,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file.jpg",820,520,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file.jpg",820,520,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file.jpg",820,520,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file-576x365.jpg",576,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file.jpg",640,406,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file.jpg",820,520,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file.jpg",820,520,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/2022-10-28-16-51-24h8aT66Q4LJ69VRxVIGtl_file.jpg",820,520,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Oktyabr\u0131n 29-u \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsultla M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti Dilar\u0259 X\u0259lilova insultla ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131qlama verib. &#8220;\u0130nsultun yaranma mexanizmin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259sas 2 n\u00f6v\u00fc vard\u0131r: i\u015femik v\u0259 hemorraqik. \u0130\u015femik n\u00f6v\u00fc b\u00fct\u00fcn insultlar\u0131n 80-85%, hemorraqik is\u0259 15-20% t\u0259\u015fkil edir. \u0130\u015femik insult zaman\u0131 beyin damarlar\u0131nda trombotik, embolik tutulma yaran\u0131r, h\u0259min h\u00f6vz\u0259d\u0259 qan t\u0259chizat\u0131 pozulur v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/528988"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=528988"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/528988\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/528989"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=528988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=528988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=528988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}