{"id":530591,"date":"2022-11-02T12:11:34","date_gmt":"2022-11-02T09:11:34","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=530591"},"modified":"2022-11-02T12:11:34","modified_gmt":"2022-11-02T09:11:34","slug":"q%c9%99nd-konfet-mur%c9%99bb%c9%99-cayi-n%c9%99-il%c9%99-ic%c9%99k-ki-oldurm%c9%99sin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=530591","title":{"rendered":"Q\u0259nd, konfet, m\u00fcr\u0259bb\u0259&#8230; \u2013 \u00c7ay\u0131 n\u0259 il\u0259 i\u00e7\u0259k ki, \u00d6LD\u00dcRM\u018fS\u0130N?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00c7ay Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xinin \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r i\u00e7kisidir. Bir xal\u0131qn ki, \u201c\u00e7ay n\u0259dir, say n\u0259dir, \u00e7\u0131xd\u0131n be\u015f\u0259, vur on be\u015f\u0259\u201d deyimi varsa, onda \u00e7ay\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r sevimli i\u00e7ki oldu\u011fu haqda art\u0131q s\u00f6z\u0259 ehtiyac qalm\u0131r. \u00d6z\u00fc d\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00e7ay m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olduqca r\u0259ngar\u0259ngidir.<\/strong><\/p>\n<p>Bizim \u00e7ay s\u00fcfr\u0259mizd\u0259 n\u0259l\u0259r olmur ki&#8230; Q\u0259nd ta q\u0259dimd\u0259n \u00e7ayla b\u0259rab\u0259r s\u00fcfr\u0259y\u0259 qoyulubsa, sonralar konfet, m\u00fcr\u0259bb\u0259, quru meyv\u0259l\u0259r, \u015firniyyatlar da \u00e7ay d\u0259stgah\u0131na daxil edilib. B\u0259s \u0259slind\u0259 \u00e7ay n\u0259 il\u0259 i\u00e7ilm\u0259lidir ki, orqanizm\u0259 ziyan vurmas\u0131n? M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssis r\u0259yini \u00f6yr\u0259nm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l ba\u015fqa xalqlar\u0131n \u00e7ay m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 diqq\u0259t ed\u0259k. Ax\u0131 \u00e7ay\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lardan savay\u0131 sev\u0259nl\u0259r d\u0259 var.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00d6zb\u0259kl\u0259rin quru meyv\u0259si, britaniyal\u0131lar\u0131n \u015firniyyat\u0131<\/strong><\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00c7ay \u00f6zb\u0259kl\u0259rin d\u0259 \u0259v\u0259zedilm\u0259z i\u00e7kisidir. \u00d6zb\u0259kistanda \u00e7ay s\u00fcfr\u0259y\u0259 salam verm\u0259kl\u0259 g\u0259tirilir. Bu vaxt s\u00fcfr\u0259y\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k, qoz-f\u0131nd\u0131q v\u0259 quru meyv\u0259l\u0259r qoyulur. \u00d6zb\u0259kl\u0259r, bizd\u0259n f\u0259rqli olaraq \u00e7ay\u0131 fincanda i\u00e7irl\u0259r. D\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox \u00e7ay istehsal ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Hindistand\u0131r. Hindlil\u0259r, ad\u0259t\u0259n \u00e7ay\u0131 s\u00fcdl\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131raraq i\u00e7irl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, \u00e7aya \u201cmasala\u201d adlanan \u0259dviyyat da \u0259lav\u0259 edilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2022\/11\/02\/yencag.az_2017-02-14_19-48-43.jpg\" alt=\"\" width=\"275\" height=\"151\" \/><\/p>\n<p>\u00c7ay dedikd\u0259, a\u011f\u0131la ilk g\u0259l\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyad\u0131r. \u0130ngilisl\u0259r, \u0259sas\u0259n qara \u00e7aya \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r.S\u00fcdl\u00fc \u00e7ay ritual\u0131 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 simvola \u00e7evrilib. M\u00fcxt\u0259lif q\u0259lyanalt\u0131lardan ibar\u0259t \u201c5 \u00e7ay\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 yaran\u0131b. \u201c5 \u00e7ay\u201d s\u00fcfr\u0259sind\u0259 \u0259sas\u0259n \u0259l il\u0259 yeyil\u0259 bil\u0259n \u015firniyyatlar t\u0259qdim olunur. \u00c7ay\u0131n v\u0259t\u0259ni olan \u00c7ind\u0259 is\u0259 tam f\u0259rqli ad\u0259t var. \u00c7inlil\u0259r, \u0259sas\u0259n ya\u015f\u0131l \u00e7ay i\u00e7irl\u0259r. Onu da x\u00fcsusi fincanlarda, yan\u0131nda he\u00e7 bir \u00e7\u0259r\u0259z olmadan istehlak edirl\u0259r. T\u00fcrkl\u0259rin \u00e7ay m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 bizim \u00e7ay m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz \u00e7ox ox\u015fard\u0131r. \u00c7ay\u0131 \u201ctik\u0259\u201d q\u0259ndl\u0259 i\u00e7m\u0259yi \u00e7ox sevirl\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00c7ay\u00e7\u0131 deyir ki&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 qay\u0131daq Az\u0259rbaycana. \u00c7ayxanaya g\u0259l\u0259nl\u0259r \u00e7ay\u0131n yan\u0131nda daha \u00e7ox hans\u0131 t\u0259amlar\u0131 sifari\u015f verirl\u0259r? \u00c7ay\u00e7\u0131 Elnur \u018fhm\u0259dov bildirir ki, m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r \u0259sas\u0259n m\u00fcr\u0259bb\u0259, \u015fokalad v\u0259 \u015firniyyata \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2022\/11\/02\/i-565x392.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"174\" \/><\/p>\n<p><strong>Qida m\u00fch\u0259ndisinin t\u00f6vsiy\u0259si<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2022\/11\/02\/aga_salamov_(1).jpg\" alt=\"\" width=\"230\" height=\"309\" \/><\/p>\n<p>\u201cQ\u0259nd bo\u015f karbohidrat oldu\u011funa g\u00f6r\u0259, insanlara he\u00e7 bir faydas\u0131 yoxdur.\u201d Bu s\u00f6zl\u0259ri qida \u00fczr\u0259 ba\u015f m\u00fct\u0259x\u0259ssis A\u011fa Salmanov deyir. Qida m\u00fch\u0259ndisinin fikrinc\u0259, m\u00fcr\u0259bb\u0259 il\u0259 \u00e7ay i\u00e7m\u0259k daha yax\u015f\u0131d\u0131r, n\u0259inki q\u0259ndl\u0259: \u201cM\u00fcr\u0259bb\u0259 meyv\u0259d\u0259n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vitaminl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Vitaminl\u0259rl\u0259 \u0259n z\u0259ngin m\u00fcr\u0259bb\u0259l\u0259r is\u0259 moruq, qara tut, qara gaval\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki t\u0259rkibl\u0259rind\u0259 antosyanin madd\u0259si v\u0259 C vitamini var. Bu madd\u0259 insan\u0131 h\u0259m g\u0259nc saxlay\u0131r, h\u0259m d\u0259 antioksidantd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u00c7ay sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131za nec\u0259 t\u0259sir edir?<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259kim-nevroloq Qabil \u018fs\u0259dov deyir ki, \u00e7ay\u0131n t\u0259rkibind\u0259 kofein oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn beyin damarlar\u0131ndan spazm\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr v\u0259 aktivl\u0259\u015fdirir:<\/p>\n<p>\u201cYor\u011fun v\u0259 yuxulu olduqda, \u00e7ay i\u00e7s\u0259k g\u00fcmrahla\u015far\u0131q. Amma h\u0259r \u015feyi ifrat d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 istifad\u0259 edildikd\u0259 z\u0259r\u0259r verir. \u00c7ay\u0131, ad\u0259t\u0259n \u015firin m\u0259hsullarla i\u00e7irik ki, bunun s\u0259b\u0259bi insanlar\u0131n karbohidrata olan ehtiyac\u0131d\u0131r. \u0130btidai icma qurulu\u015funda ya\u015fayan insanlar, sad\u0259c\u0259 ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 meyv\u0259l\u0259rd\u0259n karbohidrat ala bilirdil\u0259r. Bu, art\u0131q bizim genimizd\u0259 kodlan\u0131b dey\u0259, h\u0259r zaman ehtiyac duyuruq\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2022\/11\/02\/qalib_sdov.jpg\" alt=\"\" width=\"171\" height=\"211\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00c7ay\u0131 nec\u0259 v\u0259 n\u0259 il\u0259 i\u00e7\u0259k ki&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sa\u011flam qidalanma m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri M\u0259hs\u0259ti H\u00fcseynova t\u00f6vsiy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00e7ay\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 d\u00fczg\u00fcn d\u0259ml\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cD\u0259ml\u0259ndikd\u0259n sonra 30-40 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 i\u00e7ilm\u0259lidir. \u00c7oxdan d\u0259ml\u0259nmi\u015f \u00e7ay\u0131 i\u00e7dikd\u0259, art\u0131q onun i\u00e7\u0259risind\u0259kil\u0259r toksik madd\u0259y\u0259 \u00e7evrilir. Qonaq getdikd\u0259, dostlar\u0131m\u0131zla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259, yem\u0259kd\u0259n \u0259vv\u0259l v\u0259 sonra \u00e7ay i\u00e7irik. Amma bu, d\u00fczg\u00fcn deyil. Yax\u015f\u0131 olar ki, \u00e7ay\u0131 yem\u0259kd\u0259n \u00f6nc\u0259 q\u0259bul ed\u0259k. \u00c7ox isti v\u0259 t\u00fcnd \u00e7ay orqanizm\u0259 z\u0259r\u0259rlidir. \u00c7ay\u0131 rafin\u0259 olunmu\u015f \u015f\u0259k\u0259rl\u0259 i\u00e7m\u0259k olmaz. Bu zaman h\u0259m y\u00fcks\u0259k kalori al\u0131r\u0131q, h\u0259m d\u0259 \u00e7ay\u0131n keyfiyy\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r\u0131q. G\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u00fc\u00e7 st\u0259kandan art\u0131q \u00e7ay i\u00e7ilm\u0259si m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u00fcr. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q kofein q\u0259bul etdikd\u0259, enerji balans\u0131n\u0131n pozulmas\u0131,yor\u011funluq,yuxusuzluq v\u0259 depressiyaya g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u00c7ay\u0131 \u015firniyyatla i\u00e7m\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 onu b\u0259zi \u0259dviyyatlar v\u0259 limon il\u0259 dadland\u0131ra bil\u0259rik. \u018fg\u0259r \u00e7ay\u0131 \u015firniyyats\u0131z i\u00e7\u0259 bilmirsinizs\u0259, xurma v\u0259 ya meyv\u0259 qurular\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsiniz\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2022\/11\/02\/313363901_5901225196635951_6463956778365757409_n.jpg\" alt=\"\" width=\"219\" height=\"130\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Aydan Baydullayeva<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7ay Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xinin \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r i\u00e7kisidir. Bir xal\u0131qn ki, \u201c\u00e7ay n\u0259dir, say n\u0259dir, \u00e7\u0131xd\u0131n be\u015f\u0259, vur on be\u015f\u0259\u201d deyimi varsa, onda \u00e7ay\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r sevimli i\u00e7ki oldu\u011fu haqda art\u0131q s\u00f6z\u0259 ehtiyac qalm\u0131r. \u00d6z\u00fc d\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00e7ay m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olduqca r\u0259ngar\u0259ngidir. Bizim \u00e7ay s\u00fcfr\u0259mizd\u0259 n\u0259l\u0259r olmur ki&#8230; Q\u0259nd ta q\u0259dimd\u0259n \u00e7ayla b\u0259rab\u0259r s\u00fcfr\u0259y\u0259 qoyulubsa, sonralar konfet, m\u00fcr\u0259bb\u0259, quru meyv\u0259l\u0259r, \u015firniyyatlar da \u00e7ay d\u0259stgah\u0131na daxil edilib. B\u0259s \u0259slind\u0259 \u00e7ay n\u0259 il\u0259 i\u00e7ilm\u0259lidir ki, orqanizm\u0259 ziyan vurmas\u0131n? M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssis r\u0259yini \u00f6yr\u0259nm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l ba\u015fqa xalqlar\u0131n \u00e7ay m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 diqq\u0259t ed\u0259k. Ax\u0131 \u00e7ay\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":530592,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1.jpg",768,636,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1.jpg",768,636,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1.jpg",768,636,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1-441x365.jpg",441,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1.jpg",640,530,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1.jpg",768,636,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1.jpg",768,636,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/food-az-1-768x620.jpg",768,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00c7ay Az\u0259rbaycan m\u0259tb\u0259xinin \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r i\u00e7kisidir. Bir xal\u0131qn ki, \u201c\u00e7ay n\u0259dir, say n\u0259dir, \u00e7\u0131xd\u0131n be\u015f\u0259, vur on be\u015f\u0259\u201d deyimi varsa, onda \u00e7ay\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r sevimli i\u00e7ki oldu\u011fu haqda art\u0131q s\u00f6z\u0259 ehtiyac qalm\u0131r. \u00d6z\u00fc d\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00e7ay m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olduqca r\u0259ngar\u0259ngidir. Bizim \u00e7ay s\u00fcfr\u0259mizd\u0259 n\u0259l\u0259r olmur ki&#8230; Q\u0259nd ta q\u0259dimd\u0259n \u00e7ayla b\u0259rab\u0259r s\u00fcfr\u0259y\u0259 qoyulubsa, sonralar&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/530591"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=530591"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/530591\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/530592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=530591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=530591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=530591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}