{"id":531804,"date":"2022-11-05T10:20:27","date_gmt":"2022-11-05T07:20:27","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=531804"},"modified":"2022-11-05T10:20:27","modified_gmt":"2022-11-05T07:20:27","slug":"molla-rejiminin-vaxti-il%c9%99-qurdugu-sxem-dagilir-dtx-irani-ifsa-ed%c9%99n-yeni-%c9%99m%c9%99liyyatlar-kecir%c9%99-bil%c9%99r-t%c9%99hlil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=531804","title":{"rendered":"Molla rejiminin vaxt\u0131 il\u0259 qurdu\u011fu sxem da\u011f\u0131l\u0131r: DTX \u0130ran\u0131 if\u015fa ed\u0259n yeni \u0259m\u0259liyyatlar ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r &#8211; T\u018fHL\u0130L"},"content":{"rendered":"<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u0259lat\u00fcml\u00fc d\u00f6vrl\u0259rd\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00fchitind\u0259 yaranan bo\u015fluqlardan istifad\u0259 edib d\u00f6vl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi-siyasi-dini t\u0259\u015fkilat formala\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259rind\u0259 \u0130ran\u0131n x\u00fcsusi pay\u0131 var idi.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, xaricd\u0259n ax\u0131d\u0131lan z\u0259h\u0259rd\u0259 \u0130randan savay\u0131 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r, xarici institutlar da rola malik idi, lakin Tehran\u0131n regional v\u0259 qlobal ambisiyalar\u0131 onun Az\u0259rbaycana bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 k\u0259skinl\u0259\u015fdirirdi.<\/p>\n<p>Siyasi islam\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ideologiyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 tutan Tehran el\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, Az\u0259rbaycanda alternativ bir h\u0259r\u0259kat yaratmaqla onu hakimiyy\u0259t\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259zyiq al\u0259tin\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u00c7oxlar\u0131 el\u0259 q\u0259na\u0259td\u0259dirl\u0259r ki, molla rejimi Az\u0259rbaycan siyasi elitas\u0131na siray\u0259t edib hakimiyy\u0259t kulisl\u0259rind\u0259 adam yeti\u015fdirm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 olub, b\u0259lk\u0259 d\u0259, bel\u0259 bir plan var idi, lakin Tehran\u0131n d\u0259st-x\u0259tti tamamil\u0259 f\u0259rqli auditoriyaya xitab edirdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda 1990-c\u0131 ill\u0259rin ke\u015fm\u0259ke\u015fli m\u0259nz\u0259r\u0259si, \u00f6lk\u0259d\u0259ki a\u011f\u0131r iqtisadi-sosial v\u0259ziyy\u0259t molla rejiminin ideoloji bazas\u0131n\u0131n azt\u0259minatl\u0131 ail\u0259l\u0259r\u0259 yard\u0131m ad\u0131 alt\u0131nda giri\u015fin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Y\u0259ni rejim k\u00fctl\u0259nin \u015f\u00fcuruna yiy\u0259l\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201ca\u015fa\u011f\u0131lardan inqilab\u201da ba\u015flad\u0131, sonralar is\u0259 insanlar\u0131n \u0259n \u00e7ox m\u00fcraci\u0259t etdikl\u0259ri v\u0259 dinl\u0259dikl\u0259ri meyxana janr\u0131na giri\u015f\u0259r\u0259k \u0130ran m\u0259zmunlu \u015f\u00fcarlar\u0131n a\u00e7\u0131lan qafiy\u0259l\u0259rd\u0259 b\u0259rq vurmas\u0131na nail oldu.<\/p>\n<p>Molla rejimi daha sonra \u0259halinin tez-tez topla\u015fd\u0131\u011f\u0131 m\u0259kanlara \u00fcz tutdu, m\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259rb\u0259rxanalarda bel\u0259, \u00f6z \u201cmeyv\u0259\u201dl\u0259rini yeti\u015fdirdi v\u0259 bel\u0259c\u0259, onun ideoloji bazas\u0131n\u0131n miqyas\u0131 geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana t\u0259hdid s\u0259viyy\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130ran \u0259lind\u0259ki vasit\u0259l\u0259ri m\u00f6hk\u0259m ipl\u0259 ba\u011flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin Qumda t\u0259hsil almas\u0131 i\u015fini stimulla\u015fd\u0131ran t\u0259tbiql\u0259r bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc v\u0259 onlar\u0131n \u00e7oxu sonradan QUM libas\u0131nda Tehran\u0131n ideoloji-k\u0259\u015ffiyyat ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u0259k\u0259rl\u0259rin\u0259 \u00e7evrildi. Sonradan y\u0131\u011f\u0131lan x\u00fcmsl\u0259r hesab\u0131na Tehran qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xa bil\u0259c\u0259k maliyy\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rinin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lirdi.<\/p>\n<p>Bir s\u00f6zl\u0259, molla rejimi Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin m\u00fcxt\u0259lif sferalar\u0131na s\u0131zaraq \u00f6z sxemini qurdu, lakin 2000-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan etibar\u0259n o, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u0259ks-h\u0259ml\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n bir m\u00fcqavim\u0259tl\u0259 rastla\u015fd\u0131, sonrak\u0131 prosesl\u0259rd\u0259 is\u0259 \u0130ran \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259ki bir qisim \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131qdan sonra c\u0259nub qon\u015fusundan g\u0259l\u0259n yeni t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin miqyas\u0131n\u0131 d\u0259rk ed\u0259r\u0259k molla rejiminin \u00f6lk\u0259d\u0259ki d\u0259st\u0259k\u00e7il\u0259ri, daha do\u011frusu, Tehrandan veril\u0259n \u0259mrl\u0259ri canla-ba\u015fla icra ed\u0259n, \u201cHizbullah\u201d\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n K\u00dcTl\u0259ni c\u0259za m\u00fchakim\u0259sin\u0259 \u00e7\u0259kdi, daha sonra ali dini r\u0259hb\u0259rin Bak\u0131dak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin ba\u011flanmas\u0131na v\u0259 h\u00fccr\u0259nin ba\u015f\u0131nda duran \u015f\u0259xsi \u00f6lk\u0259d\u0259n qovma\u011fa nail oldu.<\/p>\n<p>Lakin molla rejiminin s\u0259s tell\u0259ri k\u0259silm\u0259di, bu d\u0259f\u0259 QUMbe\u00e7\u0259l\u0259r sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259dyanlarla dolu fikirl\u0259ri k\u0259skinl\u0259\u015fdirdil\u0259r, amma Bak\u0131 onlar\u0131n qurdu\u011fu \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin d\u0259 i\u015fini iflic etdi.<\/p>\n<p>\u00c7almal\u0131lar\u0131n Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259ki proksi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin \u00fczvl\u0259ri olan az\u0259rbaycanl\u0131lar D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259tinin \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 il\u0259 if\u015fa edildil\u0259r v\u0259 bununla da Tehran k\u0259\u015ffiyyat sava\u015f\u0131ndak\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259tinin ac\u0131s\u0131n\u0131 dad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ran, onsuz, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda da k\u0259\u015ffiyyat sah\u0259sind\u0259 xeyli u\u011fursuzluqlara d\u00fc\u00e7ar olur v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259lind\u0259 koordinasiyal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n effektiv t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259lav\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n olmas\u0131 da \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmur.<\/p>\n<p>Amma molla rejiminin, b\u0259lk\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259lib reall\u0131qlar\u0131 d\u0259rk etm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir, Bak\u0131 m\u00f6vqeyini \u00e7ox soyuqqanl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirir, bununla bel\u0259, Tehran\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131nda xo\u015fm\u0259raml\u0131l\u0131q sezilmir.<\/p>\n<p>Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 aqressivl\u0259\u015f\u0259n c\u0259nub qon\u015fumuz \u00e7\u0259tiri alt\u0131nda olan marginal \u0259lalt\u0131lar\u0131n\u0131n vasit\u0259sil\u0259 yeni h\u0259ml\u0259l\u0259r\u0259 ke\u00e7m\u0259k potensial\u0131na malikdir v\u0259 bu da DTX-ni yeni \u0259m\u0259liyyatlar aparma\u011fa vadar ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Y\u0259ni Tehran Az\u0259rbaycan\u0131n hans\u0131sa faktlar\u0131 bilm\u0259diyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 d\u0259rin yanl\u0131\u015fl\u0131q i\u00e7\u0259risind\u0259dir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259lind\u0259 ola bil\u0259c\u0259k v\u0259 a\u00e7\u0131qlanmayan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259linc\u0259, bunu bir ne\u00e7\u0259 b\u0259ndd\u0259 t\u0259snifatland\u0131ra bil\u0259rik.<\/p>\n<p>1. Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0130ran Qaraba\u011fdan Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edirdi, Az\u0259rbaycan bu haqda t\u0259f\u0259rr\u00fcatl\u0131 faktlara malikdir;<\/p>\n<p>2. \u0130ran Qaraba\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qeyri-leqal g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259ri siyah\u0131s\u0131na daxil etmi\u015fdi v\u0259 qanunsuz iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 maliyy\u0259 itkil\u0259rini kompensasiya edirdi;<\/p>\n<p>3. \u0130ran\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259hdid ritorikas\u0131 narkotrafik \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini g\u00fccl\u0259ndir\u0259r\u0259k molla rejiminin if\u015fa edilm\u0259si i\u015fini davam etdir\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u0259lat\u00fcml\u00fc d\u00f6vrl\u0259rd\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00fchitind\u0259 yaranan bo\u015fluqlardan istifad\u0259 edib d\u00f6vl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi-siyasi-dini t\u0259\u015fkilat formala\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259rind\u0259 \u0130ran\u0131n x\u00fcsusi pay\u0131 var idi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, xaricd\u0259n ax\u0131d\u0131lan z\u0259h\u0259rd\u0259 \u0130randan savay\u0131 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r, xarici institutlar da rola malik idi, lakin Tehran\u0131n regional v\u0259 qlobal ambisiyalar\u0131 onun Az\u0259rbaycana bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 k\u0259skinl\u0259\u015fdirirdi. Siyasi islam\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ideologiyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 tutan Tehran el\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, Az\u0259rbaycanda alternativ bir h\u0259r\u0259kat yaratmaqla onu hakimiyy\u0259t\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259zyiq al\u0259tin\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259k. \u00c7oxlar\u0131 el\u0259 q\u0259na\u0259td\u0259dirl\u0259r ki, molla rejimi Az\u0259rbaycan siyasi elitas\u0131na siray\u0259t edib hakimiyy\u0259t kulisl\u0259rind\u0259 adam yeti\u015fdirm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 olub, b\u0259lk\u0259 d\u0259, bel\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":531805,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1593075966_5333476_1593075821_4527251588740630_dtx.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u0259lat\u00fcml\u00fc d\u00f6vrl\u0259rd\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00fchitind\u0259 yaranan bo\u015fluqlardan istifad\u0259 edib d\u00f6vl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi-siyasi-dini t\u0259\u015fkilat formala\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259rind\u0259 \u0130ran\u0131n x\u00fcsusi pay\u0131 var idi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, xaricd\u0259n ax\u0131d\u0131lan z\u0259h\u0259rd\u0259 \u0130randan savay\u0131 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r, xarici institutlar da rola malik idi, lakin Tehran\u0131n regional v\u0259 qlobal ambisiyalar\u0131 onun Az\u0259rbaycana bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 k\u0259skinl\u0259\u015fdirirdi. Siyasi islam\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ideologiyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 tutan Tehran el\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/531804"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=531804"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/531804\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/531805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=531804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=531804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=531804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}