{"id":536667,"date":"2022-11-21T06:58:35","date_gmt":"2022-11-21T03:58:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=536667"},"modified":"2022-11-21T06:58:35","modified_gmt":"2022-11-21T03:58:35","slug":"mut%c9%99x%c9%99ssis-autizmli-usaqlarin-sevgiy%c9%99-v%c9%99-t%c9%99hsil%c9%99-cox-ehtiyaci-var-musahib%c9%99-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=536667","title":{"rendered":"M\u00fct\u0259x\u0259ssis: \u201cAutizmli u\u015faqlar\u0131n sevgiy\u0259 v\u0259 t\u0259hsil\u0259 \u00e7ox ehtiyac\u0131 var\u201d &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>Bak\u0131dak\u0131 reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin birind\u0259 u\u015faqlara i\u015fg\u0259nc\u0259 verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r b\u00f6y\u00fck s\u0259s-k\u00fcy yaratd\u0131. Bu hadis\u0259 autizm sindromlu u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259 olunma metodunu, onlara qar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f qaydalar\u0131n\u0131 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirdi.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00fcrk m\u00fct\u0259x\u0259ssis, u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259 psixiatriya m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, uzman h\u0259kim N\u0259cm\u0259ddin D\u0259mir\u00a0<a href=\"https:\/\/kaspi.az\/bu-usaqlarin-sevgiye-ve-tehsile-cox-ehtiyaci-var-musahib?fbclid=IwAR2gNlbD9-AFaUweCFVrejFtb4uZ3WXNq1NJaVfIRdONF8hu_aCGGoj1-Vk\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u201cKaspi\u201d<\/strong><\/a>\u00a0q\u0259zetin\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verib.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTEvMjAvMTgvNDMvNTQvMjYxNjA1ZmYtNTU1MS00N2ExLThhNzMtNDg1MDNlYzNmMzBjLzc0d1JNeUhqZTQ4ZXN1bHBmMWZsWllrM2ZEeXlMRm4zald3eVN4S3ouanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=e66b723a7a341af6\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; N\u0259cm\u0259ddin b\u0259y, autizm hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n yaran\u0131r v\u0259 diaqnozu nec\u0259 qoyulur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Autizm a\u015fkarlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan inki\u015faf pozuntular\u0131ndan biridir. Yaranmas\u0131na erk\u0259n u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 beyind\u0259ki anatomik, fizioloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, genetik faktorlar\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bundan \u0259lav\u0259, anan\u0131n gec ya\u015fda hamil\u0259 qalmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranmas\u0131 \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n faktorlardan\u0131r. Vitamin \u0259skikliyi, hamil\u0259likd\u0259 anan\u0131n ke\u00e7irdiyi infeksiyalar, a\u011f\u0131r d\u0259rmanlar q\u0259bul etm\u0259yin d\u0259 autizm\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Diaqnoza g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 simptomlar\u0131 erk\u0259n u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015flay\u0131r, sosialla\u015fmada probleml\u0259r, t\u0259krar davran\u0131\u015flarla \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Bu u\u015faqlar g\u00f6z t\u0259mas\u0131n\u0131 qura bilmir, b\u0259d\u0259n dilini, jestl\u0259ri anlamaqda, hissl\u0259rini g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r. Daha qabar\u0131q formada olan pozuntular\u0131 valideynl\u0259r \u00f6zl\u0259ri d\u0259 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Erk\u0259n d\u00f6vrd\u0259 is\u0259 bunu m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r a\u015fkarlay\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, u\u015faqlarda autizm \u015f\u00fcbh\u0259sini yarada bil\u0259c\u0259k \u201cq\u0131rm\u0131z\u0131 bayraqlar\u201d adland\u0131r\u0131lan \u0259lam\u0259tl\u0259r toplusu var. U\u015faqlar m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r erk\u0259n m\u00fcayin\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Autizm diaqnozunu qoyduqda, u\u015fa\u011f\u0131n psixiatrik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259si \u00e7ox vacibdir. Ail\u0259 v\u0259 u\u015faqla ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck. U\u015fa\u011f\u0131n valideynl\u0259rl\u0259 \u00fcnsiyy\u0259tini izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00a0videog\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri t\u0259l\u0259b olunur, \u00f6z ya\u015f qrupunda olan u\u015faqlarla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259nilir. Diqq\u0259t etdiyimiz n\u00fcans 9-30 ay aras\u0131nda u\u015faqlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, autizmli u\u015faq g\u00fcl\u00fcms\u0259m\u0259y\u0259 cavab verm\u0259z v\u0259 ya bunu nadir hallarda ed\u0259r. Ba\u015fqalar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00f6z oyunca\u011f\u0131na \u00e7\u0259km\u0259z. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, sevgisini payla\u015fmaz. Bel\u0259 u\u015faqla m\u00fcnasib\u0259t\u0259 girm\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. M\u0259s\u0259l\u0259n, onlarda u\u015faqlar\u0131n tez-tez etdiyi sa\u011folla\u015fman\u0131 bildir\u0259n \u201cbay-bay etm\u0259\u201d, \u201c\u00f6p\u00fc\u015f g\u00f6nd\u0259rm\u0259k\u201d kimi davran\u0131\u015flar olmur. Bundan \u0259lav\u0259, bu diaqnozu qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn tibbi testl\u0259r edirik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 bayraqlar\u201d adland\u0131r\u0131lan \u0259lam\u0259tl\u0259r hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; 12 ayad\u0259k u\u015faqlar adlar\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131randa reaksiya vermir, i\u015far\u0259l\u0259ri anlam\u0131r, evd\u0259 v\u0259 ya \u00e7\u00f6ld\u0259 h\u0259r hans\u0131 obyekti barmaqla g\u00f6st\u0259rmirl\u0259r. Onlar\u0131n x\u0259yal d\u00fcnyalar\u0131 olmur. Autizmli u\u015faqlar t\u0259k oynama\u011fa meyillidirl\u0259r. Ba\u015fqalar\u0131 haqq\u0131nda maraqlanm\u0131r v\u0259 onlar\u0131n n\u0259 hiss etdikl\u0259rini d\u0259rk ed\u0259 bilmirl\u0259r. Dan\u0131\u015f\u0131q v\u0259 dil bacar\u0131qlar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlara, s\u00f6zl\u0259ri tez-tez t\u0259krar etm\u0259 hallar\u0131na rast g\u0259linir. Yoldak\u0131 s\u0259sl\u0259r\u0259, iy\u0259, dada, hissl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 qeyri-adi reaksiya verirl\u0259r. Bu u\u015faqlar depressiyaya meyilli olurlar. U\u015faq \u00f6z\u00fcn\u0259 qapal\u0131 olur, h\u0259y\u0259can\u0131n\u0131, sevincini v\u0259 emosional hissl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTEvMjAvMTgvNDMvNTQvZmMxNmQyODctMTllNC00YzFiLTgwOTEtZGUxNGRjNDU1ZmNlL3IwaHVNVnpsU1ZxYzNxYjRiWmdyRkFYVGFXdUhyOHczb1lCRzd3TjQuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=de9f2822c56bd037\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; Bel\u0259 u\u015faqlarla \u00fcnsiyy\u0259t qurma\u011f\u0131n \u00e7\u0259tin oldu\u011funu bildirdiniz. Reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 onlarla davran\u0131\u015f nec\u0259 olmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u0130lk add\u0131m olaraq u\u015fa\u011f\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti q\u0259bul edilm\u0259lidir. U\u015faqlar\u0131n bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri inad olsun dey\u0259 etm\u0259diyi d\u0259rk edilm\u0259li v\u0259 t\u0259mas buna uy\u011fun qurulmal\u0131d\u0131r. Autizmli u\u015faqlarda t\u0259krarlay\u0131c\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r tez-tez olur. Ona g\u00f6r\u0259 edil\u0259 bil\u0259c\u0259k rahat h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r \u00f6yr\u0259dilm\u0259lidir. U\u015faqla tez-tez \u00fcnsiyy\u0259t qurulmal\u0131d\u0131r. \u018fn vacibi bunu ed\u0259rk\u0259n m\u0259cburetm\u0259 olmamal\u0131d\u0131r. Autizmli u\u015faqlar \u00f6zl\u0259rini ifad\u0259 etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n u\u015faq dan\u0131\u015fma\u011fa h\u0259v\u0259sl\u0259ndirilm\u0259lidir. \u00dcnsiyy\u0259ti q\u0259bul etm\u0259s\u0259 bel\u0259, bunu normal qar\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r. Hans\u0131sa m\u00f6vzunu \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 davranmaq laz\u0131md\u0131r. S\u0259s-k\u00fcyl\u00fc yerl\u0259r onlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259trafda sakitlik olmal\u0131d\u0131r. B\u0259zi hadis\u0259l\u0259r\u0259 intensiv reaksiya ver\u0259rl\u0259r, bu, la\u011f obyektin\u0259 \u00e7evrilm\u0259m\u0259lidir. Bel\u0259 u\u015faqlar m\u00fcc\u0259rr\u0259d anlay\u0131\u015flar\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcrl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n sad\u0259 dild\u0259 dan\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. U\u015faqdan n\u0259s\u0259 ist\u0259diyinizd\u0259, bunu niy\u0259 ist\u0259diyiniz ona a\u00e7\u0131qlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s ail\u0259l\u0259r n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259lidir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00a0Bu u\u015faqlar\u0131n sevgiy\u0259, d\u0259st\u0259y\u0259 v\u0259 t\u0259hsil\u0259 \u00e7ox ehtiyac\u0131 var. Ail\u0259 adi u\u015faq kimi davranaraq h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nib, u\u015fa\u011f\u0131 danlamamal\u0131d\u0131r. U\u015fa\u011f\u0131n yem\u0259k, oyun, yatmaq saat\u0131 d\u0259qiq olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki onlar d\u0259qiqliy\u0259 \u00e7ox ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu u\u015faqlar ev v\u0259 otaqlar\u0131 il\u0259 d\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri sevmirl\u0259r. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q q\u0259z\u0259bl\u0259 reaksiya ver\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bunu ed\u0259rk\u0259n m\u00fctl\u0259q onu m\u0259lumatland\u0131rmaq, icaz\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r. Onlara t\u0259zyiql\u0259 deyil, sevgi il\u0259 yax\u0131nla\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z. Onlar\u0131n \u0259n \u00e7ox ehtiyaclar\u0131 olan anlay\u0131\u015f v\u0259 sevgidir. Valideyn onu x\u0259st\u0259 deyil, f\u0259rqli u\u015faq kimi q\u0259bul etm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu f\u0259rqliliyi normala \u00e7evirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Autizmin t\u0259k m\u00fcalic\u0259si t\u0259hsildir. Erk\u0259n ya\u015fda t\u0259hsil\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131qda, u\u015fa\u011f\u0131n IQ s\u0259viyy\u0259si yax\u015f\u0131d\u0131rsa, ya\u015f\u0131na uy\u011fun inki\u015faf\u0131 varsa, d\u00fczg\u00fcn m\u00fcalic\u0259l\u0259r t\u0259tbiq olunarsa, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalarda, bir \u00e7ox u\u015faqda autizm x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin tamamil\u0259 yox oldu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. Amma erk\u0259n diaqnoz v\u0259 \u00f6z\u0259l t\u0259hsil\u0259 erk\u0259n ba\u015flamaq \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTEvMjAvMTgvNDMvNTQvZWQ4ZmNmZjUtMmRiOS00YjllLWJkOWMtYzIwNWQ5NDlmN2FjLzRONXhEN1NuU2pVSDZKMklKTDBaQ2IwZERaYkZOYlIzS1prRzZZYncuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=aac2ae8fbc03c0df\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259zi insanlar\u0131n iddias\u0131na g\u00f6r\u0259, autizmli u\u015faqlar\u0131n m\u00fcalic\u0259 \u00fcsullar\u0131ndan biri d\u0259 c\u0259za metodudur. Bununla ba\u011fl\u0131 n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Onlar n\u0259yi, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn etdikl\u0259rini anlamaya bil\u0259rl\u0259r. Bel\u0259 u\u015faqlara avtoritar davran\u0131\u015flar, \u015fidd\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k, t\u0259hqir etm\u0259k, c\u0259za verm\u0259k qada\u011fand\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu, onlar\u0131n daha da geri add\u0131m atmas\u0131na, qay\u011f\u0131lar\u0131n\u0131n, simptomatik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olar. Bu u\u015faqlar\u0131n krizl\u0259ri v\u0259 davran\u0131\u015f probleml\u0259ri ikiqat artar. U\u015faqlara t\u0259zyiq olunanda \u00f6z\u00fcn\u0259 qapan\u0131r v\u0259 h\u0259min m\u00fc\u0259llim\u0259 reaksiya vermirl\u0259r. Y\u0259ni art\u0131q o m\u00fc\u0259llim u\u015fa\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259d\u0259 bilm\u0259z. U\u015faq m\u00fc\u0259llimind\u0259n z\u0259r\u0259r yox, fayda g\u00f6rm\u0259lidir. Autizmli u\u015fa\u011f\u0131 h\u0259r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 q\u0259bul edib, sevgi g\u00f6st\u0259rm\u0259liyik. Onlar\u0131n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fckl\u0259rini hiss etdir\u0259n valideynl\u0259r\u0259, m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259, dostlara ehtiyaclar\u0131 var.<\/p>\n<p><strong>&#8211; H\u0259kim, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, c\u0259za v\u0259 \u015fidd\u0259t u\u015fa\u011fa psixoloji olaraq hans\u0131 z\u0259r\u0259rl\u0259ri verir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u015eidd\u0259t v\u0259 c\u0259za u\u015faqlar\u0131n iki formada inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b olar. \u015eidd\u0259t\u0259 m\u0259ruz qalan u\u015faqlar, ya onlara qar\u015f\u0131 fiziki zorak\u0131l\u0131q ed\u0259n \u015f\u0259xsi m\u0259nims\u0259yib, onlar kimi \u015fidd\u0259t\u0259 meyilli olur, ya da o \u015fidd\u0259t v\u0259 zorak\u0131l\u0131q qar\u015f\u0131s\u0131nda passivl\u0259\u015f\u0259r, \u00f6z\u00fcn\u00fc ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259z, haqq\u0131n\u0131 axtarmaz, n\u0259yis\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn motivasiyas\u0131 qalmaz. Autizmli u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 bu, ikiqat t\u0259hl\u00fck\u0259dir. \u00c7\u00fcnki autizmli u\u015faqlar onsuz da \u00f6zl\u0259rini ifad\u0259 etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r. \u00a0Bu v\u0259ziyy\u0259t onlar\u0131n t\u0259hsild\u0259n fayda g\u00f6rm\u0259sini \u0259ng\u0259ll\u0259y\u0259r, stereotipik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olar v\u0259 \u015fidd\u0259t\u0259 meyilli olarlar. Bu v\u0259ziyy\u0259t h\u0259r c\u00fcr psixi poz\u011funluqlara z\u0259min haz\u0131rlay\u0131r. Adi d\u0259yi\u015fiklik bu u\u015faqlar\u0131 \u00e7\u0259tinliy\u0259 sal\u0131rsa, \u015fidd\u0259tin onlarda hans\u0131 hasarlar yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcz t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131dak\u0131 reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin birind\u0259 u\u015faqlara i\u015fg\u0259nc\u0259 verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r b\u00f6y\u00fck s\u0259s-k\u00fcy yaratd\u0131. Bu hadis\u0259 autizm sindromlu u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259 olunma metodunu, onlara qar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f qaydalar\u0131n\u0131 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirdi. S\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00fcrk m\u00fct\u0259x\u0259ssis, u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259 psixiatriya m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, uzman h\u0259kim N\u0259cm\u0259ddin D\u0259mir\u00a0\u201cKaspi\u201d\u00a0q\u0259zetin\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verib. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; N\u0259cm\u0259ddin b\u0259y, autizm hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n yaran\u0131r v\u0259 diaqnozu nec\u0259 qoyulur? &#8211; Autizm a\u015fkarlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan inki\u015faf pozuntular\u0131ndan biridir. Yaranmas\u0131na erk\u0259n u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 beyind\u0259ki anatomik, fizioloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, genetik faktorlar\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bundan \u0259lav\u0259, anan\u0131n gec ya\u015fda hamil\u0259 qalmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranmas\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":536668,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/FotoJet-2022-11-20T184327.467.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bak\u0131dak\u0131 reabilitasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin birind\u0259 u\u015faqlara i\u015fg\u0259nc\u0259 verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r b\u00f6y\u00fck s\u0259s-k\u00fcy yaratd\u0131. Bu hadis\u0259 autizm sindromlu u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259 olunma metodunu, onlara qar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f qaydalar\u0131n\u0131 yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirdi. S\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00fcrk m\u00fct\u0259x\u0259ssis, u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259 psixiatriya m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, uzman h\u0259kim N\u0259cm\u0259ddin D\u0259mir\u00a0\u201cKaspi\u201d\u00a0q\u0259zetin\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verib. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; N\u0259cm\u0259ddin b\u0259y, autizm hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/536667"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=536667"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/536667\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/536668"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=536667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=536667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=536667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}