{"id":544761,"date":"2022-12-13T07:19:57","date_gmt":"2022-12-13T04:19:57","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=544761"},"modified":"2022-12-13T07:19:57","modified_gmt":"2022-12-13T04:19:57","slug":"ekoloji-terrorun-oxcucay-numun%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=544761","title":{"rendered":"Ekoloji terrorun Ox\u00e7u\u00e7ay n\u00fcmun\u0259si&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>Ox\u00e7u\u00e7ay Araz\u0131n sol qoludur. Erm\u0259nistan\u0131n Qafan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Z\u0259ngilan rayonlar\u0131 \u0259razisind\u0259n ke\u00e7ir. Uzunlu\u011fu 85 kilometr, h\u00f6vz\u0259sinin sah\u0259si 1140 kvadratkilometrdir. Ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 Z\u0259ng\u0259zur silsil\u0259sinin Qap\u0131c\u0131q da\u011f\u0131ndan (3285 m) g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Suvarma i\u015fl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 olunur. Ba\u015fqa minl\u0259rl\u0259 toponiml\u0259rimiz kimi Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n bu \u00e7ay\u0131n da ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k Vox\u00e7i adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 k\u0259skin \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalan \u00e7aylardan biri d\u0259 Ox\u00e7u\u00e7ayd\u0131r. Qafan v\u0259 Qacaran da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesinin tullant\u0131lar\u0131 il\u0259 h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00e7irkl\u0259ndiril\u0259n Ox\u00e7u\u00e7ay, \u0259slind\u0259 s\u0259naye tullant\u0131lar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n bu b\u00f6lg\u0259sind\u0259n\u00a0 uzaqla\u015fd\u0131ran kollektor rolunu oynay\u0131r. \u00c7ay\u0131n suyu o q\u0259d\u0259r z\u0259h\u0259rl\u0259nmi\u015fdir ki, oradak\u0131 canl\u0131lar\u0131n ham\u0131s\u0131 m\u0259hv olub. Haz\u0131rda da \u00e7ayda he\u00e7 bir canl\u0131 ya\u015fam\u0131r. Onun suyundan yaln\u0131z suvarmada istifad\u0259 edilir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Z\u0259ngilan rayonu \u0259razisind\u0259 suvar\u0131lan torpaqlar da z\u0259h\u0259rl\u0259nmi\u015fdir v\u0259 yeti\u015fdiril\u0259n m\u0259hsul \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259lidir.<\/p>\n<p>Ekoloji terrora m\u0259ruz qoyulmu\u015f h\u0259yat m\u0259nb\u0259l\u0259rimizin t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na sal\u0131nmas\u0131 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyini v\u0259 dig\u0259r \u0259laq\u0259dar t\u0259\u015fkilatlar\u0131 d\u0259rind\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr v\u0259 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 i\u015f\u011faldan t\u00f6r\u0259y\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f qaydada h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u018flaq\u0259l\u0259ndirm\u0259 Q\u0259rargah\u0131n\u0131n n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0130dar\u0259l\u0259raras\u0131 M\u0259rk\u0259zin Ekoloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 \u0130\u015f\u00e7i Qrupunun n\u00f6vb\u0259ti iclas\u0131 ke\u00e7irilib. H\u0259min\u00a0 iclasda i\u015f\u00e7i qrupda t\u0259msil olunan m\u00fcvafiq d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidentinin Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi rayonlar\u0131 \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rinin \u00fczvl\u0259ri i\u015ftirak edib. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131lara ekoloji v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f rayonlarda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n monitorinql\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verilib, m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131b. \u0130clasda qrup \u00fczvl\u0259rin\u0259 h\u0259m\u00e7inin, Ox\u00e7u\u00e7ay\u0131n transs\u0259rh\u0259d \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, ekosistemin b\u0259rpas\u0131, suyun keyfiyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn elmi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dbirl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259klifl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131lm\u0131\u015f biomonitorinql\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat verilib.<\/p>\n<p>Ox\u00e7u\u00e7ay\u0131n suyunun \u00e7irkl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259sinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6t\u0259n h\u0259ft\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f monitorinql\u0259r zaman\u0131 suyun r\u0259ngind\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 k\u0259skin qoxu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. \u00c7ay\u0131n Erm\u0259nistanla s\u0259rh\u0259din\u0259 yax\u0131n monitorinq n\u00f6qt\u0259sind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f su n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin t\u0259hlilind\u0259n m\u0259lum olub ki, suyun t\u0259rkibind\u0259 d\u0259mir, manqan, molibden, ammonium v\u0259 sulfatlar\u0131n qat\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha da art\u0131b. Transs\u0259rh\u0259d \u00e7aylarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Z\u0259ngilan rayonu \u015eay\u0131fl\u0131 k\u0259ndind\u0259 Ox\u00e7u\u00e7ayda qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yeni n\u0259sil avtomat hidroloji stansiyalardan \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n m\u0259lumatlar\u0131n t\u0259hlili d\u0259 \u00e7irkl\u0259nm\u0259nin artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edib.<\/p>\n<p>Ox\u00e7u\u00e7ay\u0131n a\u011f\u0131r metallarla \u00e7irkl\u0259nm\u0259si il boyu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Son monitorinq zaman\u0131 \u00e7ay\u0131n r\u0259nginin v\u0259 qoxusunun d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b Ox\u00e7u\u00e7ayda ammonium v\u0259 sulfat ionlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131n\u0131n k\u0259skin artmas\u0131 idi. Bel\u0259 ki, Ox\u00e7u\u00e7ayda ammoniumun miqdar\u0131 4-5 d\u0259f\u0259, sulfat\u0131n miqdar\u0131 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 normadan y\u00fcks\u0259k m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. Bu da h\u0259min kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rd\u0259n da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesind\u0259 geni\u015f istifad\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r.<\/p>\n<p>Ox\u00e7u\u00e7ay\u0131n Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur \u0259razisind\u0259n davaml\u0131 \u00e7irkl\u0259ndirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00e7ay v\u0259 onun ekosisteminin ekoloji b\u00f6hran\u0131 v\u0259 kritik v\u0259ziyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatland\u0131rma v\u0259 \u00e7irkl\u0259nm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara m\u00fcraci\u0259tl\u0259r edilib. H\u0259m\u00e7inin, Ox\u00e7u\u00e7ay\u0131n \u0259sas \u00e7irkl\u0259nm\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259ki \u201cQacaran mis molibden\u201d kombinat\u0131n\u0131n s\u0259hmdar\u0131 olan Almaniyan\u0131n \u201cCronimet\u201d Holdinq \u015firk\u0259tin\u0259 \u00fcnvanlanm\u0131\u015f m\u00fcraci\u0259t v\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara baxmayaraq, he\u00e7 bir \u0259m\u0259li t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259yib v\u0259 \u00e7ay\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259si bu g\u00fcn d\u0259 davam etdirilir. M\u0259s\u0259l\u0259nin ciddiliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq m\u00fct\u0259madi apar\u0131lm\u0131\u015f ekoloji monitorinql\u0259r \u00fczr\u0259 toplanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259r h\u00fcquqi qiym\u0259tin verilm\u0259si v\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ba\u015f Prokurorlu\u011funa t\u0259qdim edilib.<\/p>\n<p>Ancaq m\u0259s\u0259l\u0259 Ox\u00e7u\u00e7ayla bitmir. Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan \u0259razil\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n Araz \u00e7ay\u0131 da erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ekoloji terrora m\u0259ruz qoyulub. Uzun ill\u0259rdir ki, Metsamor Atom Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n radioaktiv tullant\u0131lar\u0131 bu \u00e7aya ax\u0131d\u0131l\u0131r. N\u0259hay\u0259t, Erm\u0259nistan otuz ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ekoloji sistemin\u0259 vurdu\u011fu z\u0259r\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 cavab verm\u0259lidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ox\u00e7u\u00e7ay Araz\u0131n sol qoludur. Erm\u0259nistan\u0131n Qafan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Z\u0259ngilan rayonlar\u0131 \u0259razisind\u0259n ke\u00e7ir. Uzunlu\u011fu 85 kilometr, h\u00f6vz\u0259sinin sah\u0259si 1140 kvadratkilometrdir. Ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 Z\u0259ng\u0259zur silsil\u0259sinin Qap\u0131c\u0131q da\u011f\u0131ndan (3285 m) g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Suvarma i\u015fl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 olunur. Ba\u015fqa minl\u0259rl\u0259 toponiml\u0259rimiz kimi Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n bu \u00e7ay\u0131n da ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k Vox\u00e7i adland\u0131r\u0131l\u0131r. Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 k\u0259skin \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalan \u00e7aylardan biri d\u0259 Ox\u00e7u\u00e7ayd\u0131r. Qafan v\u0259 Qacaran da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesinin tullant\u0131lar\u0131 il\u0259 h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00e7irkl\u0259ndiril\u0259n Ox\u00e7u\u00e7ay, \u0259slind\u0259 s\u0259naye tullant\u0131lar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n bu b\u00f6lg\u0259sind\u0259n\u00a0 uzaqla\u015fd\u0131ran kollektor rolunu oynay\u0131r. \u00c7ay\u0131n suyu o q\u0259d\u0259r z\u0259h\u0259rl\u0259nmi\u015fdir ki, oradak\u0131 canl\u0131lar\u0131n ham\u0131s\u0131 m\u0259hv olub. Haz\u0131rda da \u00e7ayda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":544762,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ox\u00e7u\u00e7ay Araz\u0131n sol qoludur. Erm\u0259nistan\u0131n Qafan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Z\u0259ngilan rayonlar\u0131 \u0259razisind\u0259n ke\u00e7ir. Uzunlu\u011fu 85 kilometr, h\u00f6vz\u0259sinin sah\u0259si 1140 kvadratkilometrdir. Ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 Z\u0259ng\u0259zur silsil\u0259sinin Qap\u0131c\u0131q da\u011f\u0131ndan (3285 m) g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Suvarma i\u015fl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 olunur. Ba\u015fqa minl\u0259rl\u0259 toponiml\u0259rimiz kimi Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n bu \u00e7ay\u0131n da ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k Vox\u00e7i adland\u0131r\u0131l\u0131r. Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 k\u0259skin \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalan \u00e7aylardan biri d\u0259 Ox\u00e7u\u00e7ayd\u0131r.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/544761"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=544761"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/544761\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/544762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=544761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=544761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=544761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}