{"id":546516,"date":"2022-12-17T08:19:17","date_gmt":"2022-12-17T05:19:17","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=546516"},"modified":"2022-12-17T08:19:17","modified_gmt":"2022-12-17T05:19:17","slug":"turkdilli-dovl%c9%99tl%c9%99rin-iqtisadi-inteqrasiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=546516","title":{"rendered":"T\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin iqtisadi inteqrasiyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>T\u00fcrkm\u0259nistanda ke\u00e7iril\u0259n \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc qlobal m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli bax\u0131m\u0131ndan \u00f6n\u0259mlidir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn t\u00fcrk dilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r birliyinin daha geni\u015f m\u0259nada formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar aras\u0131ndak\u0131 iqtisadi-ticari \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si d\u0259 m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rtdir. X\u00fcsusil\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bir \u00e7oxunun karbohidrogen ehtiyatlar\u0131na malik olmas\u0131 v\u0259 bu resurslar\u0131n ehtiyatlar\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 da onlar\u0131n vahid n\u0259qliyyat v\u0259 loqistika m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259sini z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evirir. Bu m\u0259nada, dekabr\u0131n 14-d\u0259 T\u00fcrkm\u0259nba\u015f\u0131da Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan liderl\u0259rinin \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda regionda yaranm\u0131\u015f yeni reall\u0131qlardan, formala\u015fan yeni konfiqurasiyadan, t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin bu prosesd\u0259ki i\u015ftirak\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259r\u0259k deyib: \u00abBir daha Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259-T\u00fcrkm\u0259nistan \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli format\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6n\u0259mini vur\u00ad\u011fu\u00adlamaq ist\u0259rdim. \u00dcmid edir\u0259m ki, bel\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r bundan sonra m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq ke\u00e7iril\u0259c\u0259k v\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin daha da inki\u015faf etm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k.\u00bb<\/p>\n<p>B\u0259li, bu g\u00fcn\u00a0 art\u0131q t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r strateji m\u00fctt\u0259fiqlik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lib. \u00a0X\u00fcsusil\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan prezidentl\u0259rinin imzalad\u0131qlar\u0131 \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si art\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizi strateji m\u00fctt\u0259fiqlik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131b. Eyni zamanda, Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkm\u0259nistan aras\u0131nda da 2017-ci ild\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259 imzalan\u0131b. B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131, h\u0259r \u00fc\u00e7 dost, qarda\u015f \u00f6lk\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n BMT, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131, AT\u018fT v\u0259 dig\u0259r t\u0259sisatlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 ki, bu amil dostlu\u011fun, m\u00fctt\u0259fiqliyin, qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rti kimi q\u0259bul edilir.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda bu \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259nin aras\u0131ndak\u0131 m\u00f6vcud iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf dinamikas\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Bel\u0259 ki, 2022-ci ilin yanvar-oktyabr aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 45 faiz artaraq 5 milyard dollar s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Az\u0259rbaycandan T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131na 20 milyard dollara yax\u0131n, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na is\u0259 14 milyard dollara yax\u0131n s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015fu realla\u015f\u0131b. T\u00fcrkm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda da ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sinin h\u0259cmind\u0259 5 d\u0259f\u0259 art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. \u00d6lk\u0259l\u0259rin n\u0259qliyyat-logistika sah\u0259sind\u0259 qazand\u0131qlar\u0131 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar\u0131 da ciddi \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir. Bu istiqam\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz t\u0259r\u0259find\u0259n bir \u00e7ox layih\u0259l\u0259r icra edilib. Eyni zamanda, bu sah\u0259y\u0259 qoyulan s\u0259rmay\u0259l\u0259r yeni, m\u00fcasir infrastrukturun yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259ni daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlayan \u00a0Az\u0259rbaycan \u00a0\u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 kimi b\u00f6lg\u0259d\u0259 aktiv m\u00f6vqey\u0259 sahibdir. Bel\u0259 ki, 2022-ci ilin ilk 10 ay\u0131nda Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n \u00fcmumi tranzit da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n h\u0259cmi \u00f6t\u0259n ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 80 faizd\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 ild\u0259 15 milyon ton y\u00fcka\u015f\u0131rma qabiliyy\u0259tin\u0259 ma\u00adlik\u00addir v\u0259 bu h\u0259cmin 25 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259saitin ayr\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Ke\u00e7\u0259n il X\u0259z\u0259r d\u0259nizi sahilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u018fl\u0259t Azad \u0130qtisadi Zonas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li qoyuldu v\u0259 orada art\u0131q ilk rezidentl\u0259r yerl\u0259\u015fir. Az\u0259rbaycan 50-d\u0259n \u00e7ox y\u00fck g\u0259misi il\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck ticar\u0259t donanmas\u0131na malikdir. 2013-c\u00fc ild\u0259 istismara verilmi\u015f Bak\u0131 G\u0259miqay\u0131rma Zavodu haz\u0131rda tam g\u00fcc\u00fc il\u0259 i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin n\u0259qliyyat-logistika imkanlar\u0131n\u0131n daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi d\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayacaqd\u0131. D\u00fczd\u00fcr, Erm\u0259nistan bu d\u0259hlizin realla\u015fmas\u0131na h\u0259l\u0259lik mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259ts\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259pki v\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin q\u0259ti m\u00f6vqeyi Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradacaq. Art\u0131q \u00a0Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n hiss\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259r ba\u015fa \u00e7atmaq \u00fczr\u0259dir. Y\u0259ni, art\u0131q d\u0259mir yolu x\u0259tti \u00fczr\u0259 40 faiz, avtomobil yolu \u00fczr\u0259 70 faiz i\u015fl\u0259r icra olunub. Eyni zamanda, qar\u015f\u0131da duran b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259rin 2024-c\u00fc ild\u0259 tamamlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olacaq. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin\u00a0 a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u00c7in kimi inki\u015faf etmi\u015f d\u00f6vl\u0259t v\u0259 Asiya qit\u0259sinin t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yeni n\u0259qliyyat -tranzit imkanlar\u0131 yaranacaq ki, bu da iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin daha s\u0259m\u0259r\u0259li formada tqurulmas\u0131na t\u0259kan ver\u0259c\u0259k. \u00a0Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 imzalanan s\u0259n\u0259dl\u0259r Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259-T\u00fcrkm\u0259nistan \u0259laq\u0259l\u0259rinin y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 inki\u015faf\u0131na yeni imkanlar yaradacaq. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259r aras\u0131nda \u00a0\u00abTicari-iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 Sazi\u015f\u00bb,\u00a0 \u00abEnergetika sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fmaya dair Qurumlararas\u0131 Memorandum\u00bb v\u0259\u00a0\u00a0\u00abN\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fmaya dair Qurumlararas\u0131 Memorandum\u00bb v\u0259 s. x\u00fcsusi qeyd edilm\u0259lidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkm\u0259nistanda ke\u00e7iril\u0259n \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc qlobal m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli bax\u0131m\u0131ndan \u00f6n\u0259mlidir Bu g\u00fcn t\u00fcrk dilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r birliyinin daha geni\u015f m\u0259nada formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar aras\u0131ndak\u0131 iqtisadi-ticari \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si d\u0259 m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rtdir. X\u00fcsusil\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bir \u00e7oxunun karbohidrogen ehtiyatlar\u0131na malik olmas\u0131 v\u0259 bu resurslar\u0131n ehtiyatlar\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 da onlar\u0131n vahid n\u0259qliyyat v\u0259 loqistika m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259sini z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evirir. Bu m\u0259nada, dekabr\u0131n 14-d\u0259 T\u00fcrkm\u0259nba\u015f\u0131da Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan liderl\u0259rinin \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Prezident \u0130lham \u018fliyev Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda regionda yaranm\u0131\u015f yeni reall\u0131qlardan, formala\u015fan yeni konfiqurasiyadan, t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin bu prosesd\u0259ki i\u015ftirak\u0131ndan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":546517,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/a29a5ba2167120001311922513410409228.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u00fcrkm\u0259nistanda ke\u00e7iril\u0259n \u00dc\u00e7t\u0259r\u0259fli Zirv\u0259 G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc qlobal m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli bax\u0131m\u0131ndan \u00f6n\u0259mlidir Bu g\u00fcn t\u00fcrk dilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r birliyinin daha geni\u015f m\u0259nada formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar aras\u0131ndak\u0131 iqtisadi-ticari \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si d\u0259 m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rtdir. X\u00fcsusil\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bir \u00e7oxunun karbohidrogen ehtiyatlar\u0131na malik olmas\u0131 v\u0259 bu resurslar\u0131n ehtiyatlar\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 da onlar\u0131n vahid n\u0259qliyyat v\u0259 loqistika m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259sini z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evirir.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/546516"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=546516"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/546516\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/546517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=546516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=546516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=546516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}