{"id":547835,"date":"2022-12-21T09:22:41","date_gmt":"2022-12-21T06:22:41","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=547835"},"modified":"2022-12-21T09:22:41","modified_gmt":"2022-12-21T06:22:41","slug":"az%c9%99rbaycanda-%c9%99n-cox-qohumla-evl%c9%99n%c9%99nl%c9%99r-hansi-bolg%c9%99d%c9%99-yasayirlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=547835","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda \u0259n \u00e7ox qohumla evl\u0259n\u0259nl\u0259r hans\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131rlar?"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda h\u0259r 12 n\u0259f\u0259rd\u0259n biri talassemiya x\u0259st\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bizim.Media x\u0259b\u0259r verir ki, bu, Az\u0259rbaycan Hematoloqlar v\u0259 Transfuzioloqlar C\u0259miyy\u0259tinin g\u0259ldiyi q\u0259na\u0259tdir.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Bu x\u0259st\u0259liyin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 aras\u0131nda evl\u0259nm\u0259 ehtimal\u0131 da \u00e7ox y\u00fcks\u0259kdir. Onlar\u0131n is\u0259 d\u00fcnyaya x\u0259st\u0259 u\u015faq g\u0259tirm\u0259 ehtimal\u0131 25 faizdir. U\u015faqlar\u0131n ana b\u0259tnind\u0259 \u00f6lm\u0259si, hamil\u0259liyin erk\u0259n bitm\u0259si, \u00f6l\u00fc do\u011fulma, \u00fcr\u0259k q\u00fcsuru, u\u015faqlar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7\u0259ki il\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259si faktlar\u0131na \u0259n \u00e7ox qohum nikahlarda rast g\u0259linir.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s d\u00fcnyada v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 qohum evlilikl\u0259r\u0259 az rast g\u0259linir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 \u0259halinin 0,5 faizi, Niderlandda 0,3 faizi \u00f6z qohumu il\u0259 evl\u0259nir. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n xo\u015fb\u0259xt mill\u0259tl\u0259rind\u0259n biri say\u0131lan isve\u00e7lil\u0259rd\u0259 is\u0259 bu r\u0259q\u0259m 0,9 faizdir.<\/p>\n<p>R\u0259q\u0259ml\u0259rin xeyli y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259 var. Almaniyada y\u0259hudil\u0259rin 35,8 faizi, K\u00fcveytd\u0259 54,3 faizi \u00f6z qohumu il\u0259 evl\u0259nir. Y\u0259ni t\u0259xmin\u0259n \u0259halinin yar\u0131dan \u00e7oxu.<\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n 24 \u015ftat\u0131nda is\u0259 \u0259n yax\u0131n qohumlar\u0131n evliliyi r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 qada\u011fan edilib. \u018fmi, day\u0131, xala, bibi u\u015faqlar\u0131yla, y\u0259ni 1-ci d\u0259r\u0259c\u0259li qohumlarla ail\u0259 qurmaq qada\u011fand\u0131r. 6 \u015ftatda evl\u0259nm\u0259k ist\u0259y\u0259n qohumlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na b\u0259zi \u015f\u0259rtl\u0259r qoyulub. M\u0259s\u0259l\u0259n, Arizonadak\u0131 qaydalara g\u00f6r\u0259, ya\u015f\u0131n 65-i ke\u00e7ibs\u0259 v\u0259 ikinizd\u0259n biriniz sonsuzsunuzsa, onda evl\u0259n\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 amerikal\u0131lar \u0259vv\u0259ld\u0259n be\u015fiyin ba\u015f\u0131nda bizd\u0259ki kimi g\u00f6b\u0259kk\u0259sdi\u00a0etmirl\u0259r.<\/p>\n<p>Katolikl\u0259r 4-c\u00fc n\u0259sl\u0259 q\u0259d\u0259r qohumlar\u0131n nikahlar\u0131n\u0131 k\u0259smirl\u0259r. Onlara g\u00f6r\u0259, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc n\u0259sl\u0259 q\u0259d\u0259r evlilik insest, y\u0259ni, ail\u0259 \u00fczvl\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131r. Pravoslavlarda v\u0259 protestantlarda da bu qaydalar m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Lakin Asiya v\u0259 \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 qohumlar aras\u0131 evlilikl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259linir. \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0131ralamas\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259ri gerid\u0259 qoyub.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 apar\u0131lan sor\u011fuya g\u00f6r\u0259, \u00fcmumilikd\u0259 h\u0259r 100 evlilikd\u0259n 15-i qohumlar aras\u0131nda olur. T\u0259kc\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Trakya b\u00f6lg\u0259sind\u0259 qohumlar aras\u0131 evliliy\u0259 m\u00fcsb\u0259t r\u0259y vermirl\u0259r. Onlar yeddinci n\u0259sild\u0259n sonra bir-biri il\u0259 evl\u0259nirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki yeddinci n\u0259sild\u0259n sonra insanlar yad say\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 apar\u0131lan sor\u011fuda qohum evlil\u0259r\u0259 \u201cindi bel\u0259 bir evliliy\u0259 raz\u0131 olard\u0131n\u0131zm\u0131?\u201d sual\u0131 verilib.<\/p>\n<p>\u018fks\u0259riyy\u0259t \u00e7ox pe\u015fman oldu\u011funu, \u201cbug\u00fcnk\u00fc a\u011fl\u0131m\u0131zla he\u00e7 vaxt evl\u0259nm\u0259y\u0259 raz\u0131 olmazd\u0131q\u201d deyibl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u018fn \u00e7ox qohumla evl\u0259n\u0259nl\u0259r hans\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131rlar?<\/strong><\/p>\n<p>Respublikam\u0131zda is\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan nikahlar\u0131n 56 faizi qohumlar aras\u0131ndad\u0131r. Qohumlar aras\u0131nda nikahlar daha \u00e7ox \u015e\u0259ki, Masall\u0131 v\u0259 Bak\u0131da yay\u0131l\u0131b. BMT-nin \u018fhali Fondu Reproduktiv Sa\u011flaml\u0131q \u00fczr\u0259 Milli Ofisinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259min b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 irsi x\u0259st\u0259likl\u0259rin yay\u0131lma tempi 15 faiz t\u0259\u015fkil edir. Bunlar aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox yay\u0131lan\u0131 talassemiyad\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259yy\u0259n olunub ki, Az\u0259rbaycanda 10-dan \u00e7ox irsi x\u0259st\u0259lik m\u00f6vcuddur. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n say\u0131 is\u0259 ilb\u0259il art\u0131r.<\/p>\n<p>Qohumla evlilik t\u0259kc\u0259 genetik v\u0259 irsi x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 yol a\u00e7m\u0131r, h\u0259m d\u0259 yeni n\u0259slin c\u0131rla\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n uzunboylu insanlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Niderlandda c\u0259mi 0,36 faiz, \u0130sve\u00e7d\u0259 is\u0259 0,90 faiz sakin qohumla nikaha girir.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s, yax\u0131n qohumla nikaha girm\u0259k daha hans\u0131 f\u0259sadlar t\u00f6r\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>Tan\u0131nm\u0131\u015f pediatr Vaqif Qarayev qohum evliliyinin t\u0259bab\u0259td\u0259 normal q\u0259bul edilm\u0259diyini s\u00f6yl\u0259yib:<\/p>\n<p>\u201c\u018fmio\u011flu-\u0259miq\u0131z\u0131, xalao\u011flu-xalaq\u0131z\u0131 v\u0259 bu kimi yax\u0131n qohumlar\u0131n evliliyind\u0259n do\u011fulan u\u015faqlarda irsi, genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r olmas\u0131 h\u0259r zaman g\u00f6zl\u0259nil\u0259ndir. \u018fn pisi d\u0259 odur ki, \u0259g\u0259r qohumlardan birind\u0259 hans\u0131sa x\u0259st\u0259lik varsa, onun do\u011fulacaq u\u015fa\u011fa ke\u00e7m\u0259si riski \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, praktika g\u00f6st\u0259rir ki, yax\u0131n qohumlar\u0131n evliliyind\u0259n do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si hans\u0131sa x\u0259st\u0259likd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. El\u0259 Ail\u0259 var ki, bir yox, b\u00fct\u00fcn u\u015faqlar\u0131 genetik x\u0259st\u0259likl\u0259 do\u011fulur. Q\u0131sas\u0131, t\u0259bab\u0259t 2 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131n\u0131n evl\u0259nm\u0259sini m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rm\u00fcr. 2 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131dan do\u011fulan u\u015fa\u011f\u0131n talassemiya x\u0259st\u0259si olmas\u0131 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Vaqif Qarayev qohum evliliyinin mental d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cOna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu \u0259n\u0259n\u0259d\u0259n imtina indiki halda he\u00e7 d\u0259 real g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Amma yax\u015f\u0131 olar ki, t\u0259kc\u0259 qohumlar deyil, b\u00fct\u00fcn yeni evl\u0259n\u0259nl\u0259r nikahdanqabaq m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7sinl\u0259r. Bu \u00e7ox vacibdir. Bu, h\u0259min c\u00fctl\u00fcy\u00fc \u0259n az\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k xo\u015f olmayan s\u00fcrprizl\u0259rd\u0259n qoruyur\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda h\u0259r 12 n\u0259f\u0259rd\u0259n biri talassemiya x\u0259st\u0259sidir. Bizim.Media x\u0259b\u0259r verir ki, bu, Az\u0259rbaycan Hematoloqlar v\u0259 Transfuzioloqlar C\u0259miyy\u0259tinin g\u0259ldiyi q\u0259na\u0259tdir. Bu x\u0259st\u0259liyin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 aras\u0131nda evl\u0259nm\u0259 ehtimal\u0131 da \u00e7ox y\u00fcks\u0259kdir. Onlar\u0131n is\u0259 d\u00fcnyaya x\u0259st\u0259 u\u015faq g\u0259tirm\u0259 ehtimal\u0131 25 faizdir. U\u015faqlar\u0131n ana b\u0259tnind\u0259 \u00f6lm\u0259si, hamil\u0259liyin erk\u0259n bitm\u0259si, \u00f6l\u00fc do\u011fulma, \u00fcr\u0259k q\u00fcsuru, u\u015faqlar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7\u0259ki il\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259si faktlar\u0131na \u0259n \u00e7ox qohum nikahlarda rast g\u0259linir. B\u0259s d\u00fcnyada v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir? Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 qohum evlilikl\u0259r\u0259 az rast g\u0259linir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 \u0259halinin 0,5 faizi, Niderlandda 0,3 faizi \u00f6z qohumu il\u0259 evl\u0259nir. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n xo\u015fb\u0259xt mill\u0259tl\u0259rind\u0259n biri say\u0131lan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":438523,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458-487x365.jpg",487,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/toy_uzuk_012458.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda h\u0259r 12 n\u0259f\u0259rd\u0259n biri talassemiya x\u0259st\u0259sidir. Bizim.Media x\u0259b\u0259r verir ki, bu, Az\u0259rbaycan Hematoloqlar v\u0259 Transfuzioloqlar C\u0259miyy\u0259tinin g\u0259ldiyi q\u0259na\u0259tdir. Bu x\u0259st\u0259liyin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 aras\u0131nda evl\u0259nm\u0259 ehtimal\u0131 da \u00e7ox y\u00fcks\u0259kdir. Onlar\u0131n is\u0259 d\u00fcnyaya x\u0259st\u0259 u\u015faq g\u0259tirm\u0259 ehtimal\u0131 25 faizdir. U\u015faqlar\u0131n ana b\u0259tnind\u0259 \u00f6lm\u0259si, hamil\u0259liyin erk\u0259n bitm\u0259si, \u00f6l\u00fc do\u011fulma, \u00fcr\u0259k q\u00fcsuru, u\u015faqlar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7\u0259ki il\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259si faktlar\u0131na&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/547835"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=547835"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/547835\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/438523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=547835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=547835"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=547835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}