{"id":548104,"date":"2022-12-21T15:40:05","date_gmt":"2022-12-21T12:40:05","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=548104"},"modified":"2022-12-21T15:40:05","modified_gmt":"2022-12-21T12:40:05","slug":"cins-nisb%c9%99tinin-%c9%99n-cox-pozuldugu-olk%c9%99-az%c9%99rbaycanda-niy%c9%99-oglan-usaqlarina-ustunluk-verilir-musahib%c9%99-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=548104","title":{"rendered":"Cins nisb\u0259tinin \u0259n \u00e7ox pozuldu\u011fu \u00f6lk\u0259: Az\u0259rbaycanda niy\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilir? &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n 2011-ci ild\u0259 q\u0259bul etdiyi (1829 sayl\u0131) q\u0259tnam\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, selektiv abortlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins\u0259 g\u00f6r\u0259 nisb\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozuldu\u011fu bir ne\u00e7\u0259 \u015eura \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259miz do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins nisb\u0259tinin \u0259n \u00e7ox pozuldu\u011fu \u00f6lk\u0259dir. Bu fenomenin s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n xo\u015fag\u0259lm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259ri, habel\u0259 BMT-nin \u018fhali Fondunun (UNFPA) gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r bar\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin r\u0259hb\u0259ri F\u0259rid Babayevl\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131q.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><strong>\u00a0&#8211; Gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi n\u0259dir v\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycanda m\u00f6vcud durum nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018ffsuslar olsun ki, gender v\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi inanclar h\u0259l\u0259 d\u0259 geni\u015f yay\u0131l\u0131b v\u0259 insanlar\u0131n zehnind\u0259 d\u0259rin k\u00f6k sal\u0131b. Do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n cinsin\u0259 g\u00f6r\u0259 nisb\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n bir \u00f6lk\u0259d\u0259 o\u011flan v\u0259 ya q\u0131z u\u015fa\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn tutulmas\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259sinin m\u00fch\u00fcm g\u00f6st\u0259ricisi ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Sad\u0259 dild\u0259 des\u0259k, d\u00f6l\u00fcn cinsin\u0259 g\u00f6r\u0259 hamil\u0259liy\u0259 son verilm\u0259si gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7iminin formalar\u0131ndan biridir. V\u0259 bu c\u00fcr se\u00e7im, do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins nisb\u0259tinin pozulmas\u0131na birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTIvMjEvMTUvMjQvMzQvMDdmNWFmOGUtNjNmNi00ZTlhLWEwNGEtMTVhZGQ3NmFlZDkyL1doYXRzQXBwIEltYWdlIDIwMjItMTItMjEgYXQgMTUuMTIuNTkuanBlZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=3de8d4c9197c96c6\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Ciddi narahatl\u0131q do\u011furan hald\u0131r ki, haz\u0131rda Az\u0259rbaycan do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins nisb\u0259tinin \u0259n \u00e7ox pozuldu\u011fu \u00f6lk\u0259dir. Xeyli m\u00fcdd\u0259t \u00c7in d\u00fcnyada bu g\u00f6st\u0259ricinin \u0259n y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu \u00f6lk\u0259 olub. Lakin t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins se\u00e7imin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00c7ini bel\u0259 qabaqlay\u0131b. Bioloji normaya g\u00f6r\u0259, do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins\u0259 g\u00f6r\u0259 nisb\u0259t 100 q\u0131za 105-106 o\u011flan t\u0259\u015fkil edir. H\u0259yat\u0131n\u0131n ilk 5 ili \u0259rzind\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131 aras\u0131nda \u00f6l\u00fcm \u0259msal\u0131 daha y\u00fcks\u0259k olur, 10 ya\u015fa \u00e7atanda is\u0259 bu nisb\u0259t balansla\u015f\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, do\u011fulan h\u0259r 100 q\u0131za d\u00fc\u015f\u0259n o\u011flan nisb\u0259ti 105-106-n\u0131 ke\u00e7m\u0259m\u0259lidir. Az\u0259rbaycanda is\u0259 haz\u0131rda 100 q\u0131za nisb\u0259td\u0259 116 o\u011flan do\u011fulur. Bu, h\u0259m Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259m d\u0259 qlobal yana\u015fsaq, d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck problemdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi<\/strong><strong>\u00a0il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259rin bu c\u00fcr olmas\u0131 n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, ail\u0259d\u0259 birinci u\u015fa\u011f\u0131n cinsin\u0259 el\u0259 d\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259m verilmir. Birinci u\u015fa\u011f\u0131n q\u0131z oldu\u011funu \u00f6yr\u0259n\u0259nd\u0259 onu s\u0131rf cinsin\u0259 g\u00f6r\u0259 ad\u0259t\u0259n abort etdirmirl\u0259r. Birinci hamil\u0259likd\u0259 selektiv abort faizi \u00e7ox c\u00fczidir &#8211; 1-2 faiz. H\u0259m d\u0259 ilk hamil\u0259liyin abort edilm\u0259si qad\u0131n\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 sonrak\u0131 hamil\u0259likl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan riskli hesab olundu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn ilk u\u015faqda selektiv abort haqq\u0131nda dem\u0259k olar ki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fcr.<\/p>\n<p>Ancaq birinci u\u015faq q\u0131zd\u0131rsa, valideynl\u0259rin ikisi d\u0259 ist\u0259yir ki, ikinci o\u011flan olsun. Bel\u0259likl\u0259, ikinci u\u015faqda selektiv abort faizi art\u0131q 20-y\u0259 \u00e7at\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r ail\u0259nin h\u0259r iki \u00f6vlad\u0131 q\u0131zd\u0131rsa, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc hamil\u0259likd\u0259 selektiv abortlar\u0131n daha k\u0259skin art\u0131m\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Statistika g\u00f6st\u0259rir ki, selektiv abortlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 80 faizi iki q\u0131z u\u015fa\u011f\u0131ndan sonrak\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc hamil\u0259likd\u0259 ba\u015f verir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, o\u011ful ist\u0259yi h\u0259l\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan ail\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ox geni\u015f yay\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><strong>&#8211; BMT-nin \u018fhali Fondu Az\u0259rbaycanda gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 n\u0259 zamandan ba\u015flay\u0131b?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; BMT-nin \u018fhali Fondu gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7iminin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 2011-ci ild\u0259n b\u0259ri h\u00f6kum\u0259t\u0259 davaml\u0131 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 cins nisb\u0259tinin pozulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Hacettepe Universitetinin \u018fhali Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 \u0130nstitutunun ekspertl\u0259rinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 Az\u0259rbaycanda ilk geni\u015f qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 apar\u0131l\u0131b. T\u0259dqiqat do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins nisb\u0259tinin pozulmas\u0131na z\u0259min yaradan sosial-demoqrafik amill\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edib v\u0259 aidiyy\u0259ti s\u0259b\u0259bl\u0259ri t\u0259hlil edib.<\/p>\n<p>Biz h\u0259m\u00e7inin h\u00f6kum\u0259ti do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins nisb\u0259tinin pozulmas\u0131n\u0131n \u0259halinin g\u0259l\u0259c\u0259k strukturuna t\u0259siri v\u0259 problemi aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili m\u00fcdaxil\u0259nin vacibliyi bar\u0259d\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259lill\u0259rl\u0259 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 5 m\u00fcxt\u0259lif ssenari \u00fczr\u0259 \u0259hali proqnozlar\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131q.<\/p>\n<p>Onu da qeyd edim ki, apar\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri a\u00e7\u0131qland\u0131qdan sonra biz \u00f6z t\u0259\u015fviqat s\u0259yl\u0259rimizi s\u00f6z\u00fcged\u0259n fenomenin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na dair normativ \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131nda h\u00f6kum\u0259t\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ltdik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins\u0259 g\u00f6r\u0259 nisb\u0259tin pozulmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259r hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Birinci s\u0259b\u0259b iqtisadidir. Cins se\u00e7imi problemi \u0259sas\u0259n Sovet \u0130ttifaq\u0131 da\u011f\u0131landan sonra daha k\u0259skin formada \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b. Sovetl\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si ba\u015flad\u0131. \u0130nsanlar\u0131n maddi durumu pisl\u0259\u015fdikc\u0259 ail\u0259d\u0259 u\u015faqlar\u0131n say\u0131nda azalma ba\u015f verdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, Sovet \u0130ttifaq\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda do\u011fum \u0259msal\u0131 5-\u0259 \u00e7at\u0131rd\u0131. O vaxt Az\u0259rbaycanda regionlarda ail\u0259d\u0259 orta hesabla 5-6, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 is\u0259 2-4 u\u015faq olard\u0131. Amma iqtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r artd\u0131qca ail\u0259l\u0259r maddi c\u0259h\u0259td\u0259n art\u0131q o q\u0259d\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n qay\u011f\u0131lar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k g\u00fcc\u00fcnd\u0259 olmad\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 1-2 u\u015faqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Bunun \u00f6z\u00fc d\u0259 dolay\u0131s\u0131 il\u0259 ba\u015fqa problem\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Do\u011fum \u0259msal\u0131, ail\u0259l\u0259rd\u0259 u\u015faqlar\u0131n say\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 art\u0131q valideynl\u0259r daha \u00e7ox q\u0131z-o\u011flan se\u00e7imi etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>\u0130kinci s\u0259b\u0259b patriarxal stereotipl\u0259r v\u0259 ictimai normalard\u0131r. Az\u0259rbaycan patriarxal \u00f6lk\u0259dir. Burada \u201cYeddi o\u011ful ist\u0259r\u0259m, birc\u0259 d\u0259n\u0259 q\u0131z, g\u0259lin\u201d ifad\u0259si var. Sirr deyil ki, \u00a0m\u0259d\u0259niyy\u0259timizd\u0259 qad\u0131nlara ad\u0259t\u0259n \u201ck\u00f6\u00e7\u0259ri qu\u015f\u201d kimi bax\u0131l\u0131r: onlar ail\u0259 qurark\u0259n \u00f6z bioloji ail\u0259l\u0259rini t\u0259rk ed\u0259r\u0259k ba\u015fqa bir ail\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr v\u0259 \u00f6zl\u0259rinin sosial-iqtisadi statusu il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, ehtiyac olduqda valideynl\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259k imkanlar\u0131 m\u0259hdud olur. \u00dcst\u0259lik, c\u0259miyy\u0259timizin yaz\u0131lmam\u0131\u015f qanunlar\u0131 yaln\u0131z o\u011flan u\u015faqlar\u0131n\u0131n ail\u0259 soyad\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259sini, habel\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n dini v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u0259rasiml\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259sini dikt\u0259 edir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0259b\u0259b is\u0259, hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6l\u00fcn cinsini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 imkan yaradan texnologiyalar\u0131n geni\u015f yay\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ana b\u0259tnind\u0259ki d\u00f6l\u00fcn cinsiyy\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259k imkan\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn ail\u0259l\u0259rin o\u011flan-q\u0131z se\u00e7imi etm\u0259 imkanlar\u0131 da art\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTIvMjEvMTUvMjQvMzQvN2RkOWFjNjYtM2QzYy00OTdiLTkxODMtMmZjZDExNjQ0ZmEyL1doYXRzQXBwIEltYWdlIDIwMjItMTItMjEgYXQgMTUuMTMuMDAuanBlZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=4658bfb0415a9dca\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s t\u00fcrkiy\u0259li ekspertl\u0259rin proqnozlar\u0131 n\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qeyd etdiyim kimi, biz m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 be\u015f m\u00fcxt\u0259lif y\u00f6nd\u0259n baxd\u0131q: v\u0259ziyy\u0259t bel\u0259 davam ets\u0259, c\u00fczi \u015f\u0259kild\u0259 azalsa, ya da artsa, s\u00fcr\u0259tl\u0259 azalsa v\u0259 n\u0259hay\u0259t bioloji normaya (102-106) qay\u0131tmaq ehtimal\u0131 olsa. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu ssenaril\u0259r \u00fczr\u0259 proqnozlar\u0131 biz\u0259 t\u0259qdim etdil\u0259r. N\u0259tic\u0259l\u0259r ac\u0131nacaql\u0131d\u0131r. Onu da deyim ki, hesablamalara g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins\u0259 g\u00f6r\u0259 nisb\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 davam ed\u0259rs\u0259, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r il do\u011fulan o\u011flan u\u015faqlar\u0131n\u0131n say\u0131 q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n say\u0131ndan 12 000-15 000 n\u0259f\u0259r \u00e7ox olacaq. H\u0259tta cins nisb\u0259ti oldu\u011fu kimi qalsa da, bu, b\u00f6y\u00fck f\u0259sadlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq<strong>.<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u00f6vcud r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 baxaraq dan\u0131\u015fsaq, 100 q\u0131za nisb\u0259td\u0259 105 deyil, 116 o\u011flan u\u015fa\u011f\u0131n\u0131n do\u011fulmas\u0131 hans\u0131 xo\u015fag\u0259lm\u0259z hallara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; 100 q\u0131za nisb\u0259td\u0259 105 deyil, 116 o\u011flan\u0131n do\u011fulmas\u0131 r\u0259q\u0259m olaraq \u00e7ox b\u00f6y\u00fck g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259 bil\u0259r. Amma m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 daha geni\u015f aspektd\u0259 baxaq. H\u0259r 100 q\u0131za nisb\u0259td\u0259 116 o\u011flan do\u011fulmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 o\u011flanlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n q\u0131zlardan xeyli \u00e7ox olmas\u0131 dem\u0259kdir. Bu is\u0259 bir s\u0131ra f\u0259sadlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, ki\u015fil\u0259rin say\u0131n\u0131n bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00e7oxalmas\u0131 tezlikl\u0259 t\u0259hsild\u0259 daha k\u0259skin gender f\u0259rqi, \u0259m\u0259k bazar\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisinin azalmas\u0131, ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 ki\u015fil\u0259rin say\u0131n\u0131n k\u0259skin artmas\u0131 (maskulinizasiya), eyni zamanda \u00f6lk\u0259d\u0259 zorak\u0131 davran\u0131\u015f hallar\u0131n\u0131n geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00fcmumi kriminogen durumun daha da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131, g\u0259lin qa\u00e7\u0131rma, erk\u0259n nikahlar, insan alveri v\u0259 s. bu kimi bir s\u0131ra m\u0259nfi hallarla s\u0131x \u015f\u0259kild\u0259 \u0259laq\u0259lidir.<\/p>\n<p>O\u011flan u\u015faqlar\u0131na\u00a0veril\u0259n \u00fcst\u00fcnl\u00fck v\u0259 gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi kimi z\u0259r\u0259rli t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r gender b\u0259rab\u0259rsizliyinin formalar\u0131ndand\u0131r. Gender b\u0259rab\u0259rsizliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 bu z\u0259r\u0259rli t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sirli bir vasit\u0259dir. Gender b\u0259rab\u0259rliyi b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn fayda g\u0259tirir. Qad\u0131nlar\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131n d\u0259y\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si ail\u0259l\u0259rin v\u0259 icmalar\u0131n sa\u011flam v\u0259 balansl\u0131 olmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 verir v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn perspektivl\u0259r yarad\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatl\u0131 olmaq davran\u0131\u015flar\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; BMT-nin \u018fhali Fondu Az\u0259rbaycanda gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7iminin v\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn verilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 qanunverici s\u0259n\u0259dl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131nda h\u00f6kum\u0259tl\u0259 nec\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Son onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan gender b\u0259rab\u0259rliyinin qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fviqi istiqam\u0259tind\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olub. \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 h\u00fcquqi \u00f6hd\u0259lik yaradan bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq sazi\u015fl\u0259r t\u0259sdiq olunub. Qad\u0131nlar\u0131n sosial, iqtisadi v\u0259 siyasi sah\u0259l\u0259rd\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259m\u0259r\u0259li h\u00fcquqi v\u0259 normativ \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 yaratmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>Qeyd etdiyim kimi, 10 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, UNFPA m\u00fcvafiq siyas\u0259t v\u0259 q\u0259rarverm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259lill\u0259r bazas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, aidiyy\u0259ti siyas\u0259t \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259ri m\u00f6vzusunda m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 \u0259saslanan gender davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si d\u0259 daxil olmaqla bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259li silsil\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r yolu il\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131na veril\u0259n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn v\u0259 gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7iminin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259tinin s\u0259yl\u0259rin\u0259 davaml\u0131 olaraq d\u0259st\u0259k verir. Bu s\u0259yl\u0259rin n\u0259tic\u0259si olaraq h\u00f6kum\u0259t v\u0259 BMT-nin \u018fhali Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cU\u015faqlar\u0131n do\u011fulanad\u0259k cins se\u00e7iminin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na dair 2020-2025 ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131\u201d &#8211; cins\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0259r\u0259zli se\u00e7imin azald\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcdaxil\u0259 strategiyalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcf\u0259ss\u0259l yol x\u0259rit\u0259si s\u0259n\u0259di haz\u0131rland\u0131 v\u0259 s\u0259n\u0259d 2020-ci ilin fevral ay\u0131nda Nazirl\u0259r Kabineti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edildi.<\/p>\n<p>Lakin t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u00fcvafiq siyasi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259nin olmas\u0131na baxmayaraq, Az\u0259rbaycanda gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi h\u0259l\u0259 d\u0259 ba\u015f verir v\u0259 do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins nisb\u0259ti k\u0259skin d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259kdir. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumatland\u0131rma kampaniyalar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 qanunlar\u0131n i\u015fl\u0259m\u0259 mexanizml\u0259rinin olmas\u0131 vacibdir. Bu bax\u0131mdan, gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi il\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6z\u00fcged\u0259n T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131n\u0131n icras\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si z\u0259ruridir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7iminin v\u0259 o\u011flan u\u015faqlar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn verilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qanunverici s\u0259n\u0259dl\u0259r n\u0259yi ehtiva edir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qanunvericilikd\u0259 ultras\u0259s m\u00fcayin\u0259si il\u0259 d\u00f6l\u00fcn cinsini s\u00f6yl\u0259m\u0259k qada\u011fand\u0131r. Amma bu qada\u011faya riay\u0259t olunmur. Bu i\u015fl\u0259ri qanunvericilikl\u0259 t\u0259nziml\u0259m\u0259k el\u0259 d\u0259 asan deyil. G\u00fccl\u00fc t\u0259bli\u011fat v\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fi apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bizim ist\u0259diyimiz odur ki, hamil\u0259liyin 12-ci h\u0259ft\u0259sind\u0259n, y\u0259ni d\u00f6l\u00fcn cinsini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olduqdan sonra edil\u0259n abortlar yaln\u0131z tibbi g\u00f6st\u0259ri\u015f oldu\u011fu halda h\u0259yata ke\u00e7irilsin, cins se\u00e7imin\u0259 g\u00f6r\u0259 yox.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u00f6kum\u0259t q\u0131z u\u015faqlar\u0131na d\u0259y\u0259r verilm\u0259sini t\u0259\u015fviq etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0131z \u00f6vlad\u0131 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n ail\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00f6d\u0259ni\u015f edirdi. Amma bu, he\u00e7 d\u0259 \u00fcmumi statistikan\u0131 d\u00fcz\u0259ltm\u0259di. Bu da bizim \u00fc\u00e7\u00fcn bir t\u0259cr\u00fcb\u0259dir. Bu probleml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mli istiqam\u0259t ail\u0259d\u0259 v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 qad\u0131n\u0131n iqtisadi statusunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, habel\u0259 aidiyy\u0259ti t\u0259bli\u011fat v\u0259 t\u0259\u015fviqat kampaniyalar\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sidir. Q\u0131zlar\u0131n d\u0259y\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. T\u0259bli\u011fat\u0131n n\u0259tic\u0259si zaman al\u0131r, amma bu t\u0259sirli m\u00fcdaxil\u0259 strategiyalar\u0131ndand\u0131r. C\u0259nubi Koreyada, Vyetnamda bu c\u00fcr f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r \u00f6z n\u0259tic\u0259sini verdi. \u00c7ind\u0259 d\u0259 maskulinizasiya m\u00fc\u015fahid\u0259 olunurdu. \u00c7in geni\u015fmiqyasl\u0131 kampaniyalar, f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. Biz d\u0259 \u00f6yr\u0259nirik, uy\u011fun olanlar\u0131 Az\u0259rbaycanda t\u0259bli\u011f v\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u201cAtalar v\u0259 q\u0131zlar\u201d festival\u0131 \u00e7ox diqq\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015fdi. Bir \u00e7ox atalar s\u0259rgid\u0259n \u00f6z q\u0131zlar\u0131 il\u0259 \u015f\u0259kill\u0259rini payla\u015f\u0131rd\u0131lar\u2026<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Atalar v\u0259 q\u0131zlarla i\u015f vacib bir m\u00fcdaxil\u0259 istiqam\u0259tidir. Biz o layih\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259zd\u0259n \u00f6nc\u0259 ail\u0259l\u0259rd\u0259 atalar\u0131n rolu il\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rma apard\u0131q. \u018fld\u0259 edilmi\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rdi ki, hans\u0131 ail\u0259l\u0259rd\u0259 atalar u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259, inki\u015faf\u0131nda, sosial h\u0259yat\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak edirs\u0259, o ail\u0259l\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar\u0131n h\u0259m sosial, h\u0259m d\u0259 \u0259qli bacar\u0131qlar\u0131 daha y\u00fcks\u0259k olur, eyni zamanda onlar daha eqalitar d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemin\u0259 malik olaraq \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259k ail\u0259l\u0259rind\u0259 gender b\u0259rab\u0259rliyin\u0259 \u0259saslanan ail\u0259 modelin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Bu v\u0259 dig\u0259r aidiyy\u0259ti ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, atalar\u0131n u\u015faqlar\u0131n inki\u015faf\u0131na, t\u0259rbiy\u0259sin\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si \u00f6n\u0259mlidir. Atalar\u0131 nec\u0259 c\u0259lb ed\u0259k? Atalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si d\u0259 asan deyil. Bir s\u0131ra stereotipl\u0259ri q\u0131rmal\u0131, bir s\u0131ra z\u0259r\u0259rli sosial normalar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fcsb\u0259t modell\u0259ri qurmal\u0131y\u0131q. H\u0259min layih\u0259d\u0259n sonra \u201cAtalar M\u0259kt\u0259bl\u0259ri\u201dmiz yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 u\u011furlu oldu. Bu m\u0259kt\u0259bl\u0259ri ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 3 b\u00f6lg\u0259d\u0259 yaratd\u0131q: Bak\u0131, G\u0259nc\u0259 v\u0259 Qazax. Haz\u0131rda da yerli icmalar \u015f\u0259klind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bu m\u0259kt\u0259bl\u0259rin \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini art\u0131rma\u011fa nail olmu\u015fuq v\u0259 art\u0131q \u00f6lk\u0259nin 8 b\u00f6lg\u0259sind\u0259 atalar m\u0259kt\u0259bl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Art\u0131q m\u0259lumatl\u0131, h\u0259ssas yana\u015fan, laqeyd qalmayan atalar \u00f6z icmalar\u0131 \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k m\u0259suliyy\u0259tli atal\u0131q anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0259m \u00f6z ail\u0259l\u0259ri, h\u0259m d\u0259 icmalar\u0131nda t\u0259tbiq edirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi, o\u011flan u\u015faqlar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn verilm\u0259si, q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131 layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irirsiniz? Bu sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etdiyiniz \u0259sas t\u0259r\u0259fda\u015flar v\u0259 donorlar hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qeyd etdiyiniz sah\u0259l\u0259rd\u0259 BMT-nin \u018fhali Fondunun \u00f6lk\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi olaraq haz\u0131rda iki m\u00fch\u00fcm proqram\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iririk. H\u0259r iki proqram Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 icra olunur. Bunlardan biri BMT Qad\u0131nlar Agentliyi (UN Women \u2013 red.) il\u0259 birg\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyimiz \u201cAvropa \u0130ttifaq\u0131 Gender B\u0259rab\u0259rliyi namin\u0259: birlikd\u0259 gender stereotipl\u0259rin\u0259 v\u0259 gender \u0259sasl\u0131 zorak\u0131l\u0131\u011fa qar\u015f\u0131\u201d proqram\u0131d\u0131r. Dig\u0259r proqram is\u0259 \u201cC\u0259nubi Qafqazda gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi v\u0259 dig\u0259r z\u0259r\u0259rli t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d adlan\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 bu proqram, ad\u0131ndan da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, ba\u015fl\u0131ca olaraq q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rinin t\u0259\u015fviqi v\u0259 gender-\u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259nib. Proqramlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 il \u0259rzind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iririk \u2013 buraya m\u00fcxt\u0259lif innovativ kommunikasiya kampaniyalar\u0131, icmalarla i\u015f, m\u00fcvafiq tematik beyn\u0259lxalq g\u00fcnl\u0259rin qeyd olunmas\u0131 v\u0259 s. bu kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r daxildir. Daha \u00f6nc\u0259 qeyd etdiyim \u201cAtalar v\u0259 q\u0131zlar\u201d festivallar\u0131, q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rinin t\u0259\u015fviqi m\u00f6vzusunda s\u0259rgil\u0259r, m\u0259suliyy\u0259tli atal\u0131q m\u00f6vzusu \u0259traf\u0131nda t\u0259\u015fkil edil\u0259n m\u00fcxt\u0259lif formatl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r bu f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Bu i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n bir s\u0131ra qurumlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirik \u2013 buraya h\u0259m d\u00f6vl\u0259t sektoru, m\u0259s\u0259l\u0259n \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M\u00fcdafi\u0259si Nazirliyi, G\u0259ncl\u0259r v\u0259 \u0130dman Nazirliyi, Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si, \u201cASAN xidm\u0259t\u201d kimi qurumlar, el\u0259c\u0259 d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 mediadan olan t\u0259r\u0259fda\u015flar daxildir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259si \u00f6z\u00fcn\u00fc n\u0259 zaman g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Biz 2011-ci ild\u0259n bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q. 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 do\u011fulan q\u0131z v\u0259 o\u011flanlar\u0131n nisb\u0259tind\u0259 f\u0259rq daha b\u00f6y\u00fck idi. H\u0259tta bu f\u0259rq 100 q\u0131za 118 o\u011flan nisb\u0259tin\u0259d\u0259k artm\u0131\u015fd\u0131. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 bu nisb\u0259t azalma\u011fa do\u011fru getdi v\u0259 2017-2020-ci ill\u0259rd\u0259 100\/114 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 q\u0259rarla\u015fd\u0131. \u018ffsuslar olsun ki, 2021-ci ild\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259r bir q\u0259d\u0259r artaraq 100\/116 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259ldi. Bunu h\u0259m daxili, h\u0259m d\u0259 xarici amill\u0259rin t\u0259siri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir\u0259m.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259, bu problemin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rinin m\u00f6vcud z\u0259r\u0259rli sosial normalarla ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, n\u0259tic\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bir m\u00fcdd\u0259t g\u00f6zl\u0259m\u0259li olaca\u011f\u0131q. Bizim indi \u0259sas m\u0259qs\u0259dimiz haz\u0131rk\u0131 nisb\u0259tin daha da pozulmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqdan ibar\u0259tdir. Bunu ancaq s\u00f6z\u00fcged\u0259n problemi t\u00f6r\u0259d\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259ri aradan qald\u0131raraq ed\u0259 bil\u0259rik. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 d\u00f6vl\u0259t strukturlar\u0131 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131 da daxil olmaqla b\u00fct\u00fcn aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti z\u0259ruridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n 2011-ci ild\u0259 q\u0259bul etdiyi (1829 sayl\u0131) q\u0259tnam\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, selektiv abortlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins\u0259 g\u00f6r\u0259 nisb\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozuldu\u011fu bir ne\u00e7\u0259 \u015eura \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131b. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259miz do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins nisb\u0259tinin \u0259n \u00e7ox pozuldu\u011fu \u00f6lk\u0259dir. Bu fenomenin s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n xo\u015fag\u0259lm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259ri, habel\u0259 BMT-nin \u018fhali Fondunun (UNFPA) gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r bar\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin r\u0259hb\u0259ri F\u0259rid Babayevl\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131q. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: \u00a0&#8211; Gender \u0259sasl\u0131 cins se\u00e7imi n\u0259dir v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":548105,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-21T152346.153.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Avropa \u015euras\u0131 Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n 2011-ci ild\u0259 q\u0259bul etdiyi (1829 sayl\u0131) q\u0259tnam\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, selektiv abortlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins\u0259 g\u00f6r\u0259 nisb\u0259tin ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozuldu\u011fu bir ne\u00e7\u0259 \u015eura \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131b. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259miz do\u011fulan u\u015faqlar aras\u0131nda cins nisb\u0259tinin \u0259n \u00e7ox pozuldu\u011fu \u00f6lk\u0259dir. Bu fenomenin s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/548104"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=548104"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/548104\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/548105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=548104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=548104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=548104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}