{"id":550776,"date":"2022-12-30T12:50:38","date_gmt":"2022-12-30T09:50:38","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=550776"},"modified":"2022-12-30T12:50:38","modified_gmt":"2022-12-30T09:50:38","slug":"gec%c9%99-vaxti-qan-t%c9%99zyiqinin-olculm%c9%99si-d%c9%99-cox-on%c9%99mlidir-musahib%c9%99-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=550776","title":{"rendered":"\u201cGec\u0259 vaxt\u0131 qan t\u0259zyiqinin \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si d\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir\u201d &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>\u201cDuz istifad\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq, fiziki aktivlik v\u0259 z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq durmaq hipertoniyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir\u201d.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ <\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti\u00a0<strong>F\u0259rid \u018fliyev<\/strong>\u00a0qurumun r\u0259smi sayt\u0131na hipertoniya bar\u0259d\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjIvMTIvMzAvMTIvMTQvMDQvYThiZDQxODgtZTJjNS00MjA2LWJjOWEtMjA1ZWI3YzJhYjQwL2ZyaWRfbGl5ZXYgKDEpLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=d7dd22f9bc7ed1fd\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; F\u0259rid m\u00fc\u0259llim, y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqinin s\u0259b\u0259bi n\u0259dir v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nec\u0259 almaq olar?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda ya\u015flanma, biz\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n genetik amill\u0259r v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzidir. Bunlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 d\u0259yi\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz t\u0259k amil h\u0259yat\u00a0t\u0259rzidir. Duz istifad\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq, fiziki aktivlik, z\u0259r\u0259rli madd\u0259 v\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq durmaq\u00a0hipertoniyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa\u00a0v\u0259 ya ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 gecikdirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qan t\u0259zyiqi hans\u0131 ya\u015fda nec\u0259 olmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fslind\u0259, qan t\u0259zyiqinin 120\/80 mmHg-dan a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 optimal say\u0131l\u0131r. 120-129\/80-84 mmHg aras\u0131 normal, 130-130\/84-89 mmHg aras\u0131 y\u00fcks\u0259k normal v\u0259 140\/90 mmHg-dan y\u00fcks\u0259k olmas\u0131 is\u0259 art\u0131q hipertenziya say\u0131l\u0131r. T\u0259bii ki, r\u0259q\u0259ml\u0259r artd\u0131qca hipertenziyan\u0131n \u015fidd\u0259t d\u0259r\u0259c\u0259si d\u0259 art\u0131r. Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi 18 ya\u015f\u0131ndan yuxar\u0131 olan insanlarda bu \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqin\u0259 zaman\u0131nda m\u00fcdaxil\u0259 edilm\u0259zs\u0259, hans\u0131 a\u011f\u0131r f\u0259sadlar ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi olan insanlar\u0131n 1\/3-i x\u0259st\u0259likl\u0259rinin f\u0259rqind\u0259 deyil v\u0259 ancaq bununla ba\u011fl\u0131 f\u0259sadlar ba\u015f ver\u0259nd\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. Sistolik qan t\u0259zyiqind\u0259 h\u0259r 10 mmHg art\u0131m kardiovaskulyar \u00f6l\u00fcml\u0259ri 10-20 faiz art\u0131r\u0131r. \u00d6l\u00fcm s\u0259b\u0259bl\u0259rinin ba\u015fl\u0131cas\u0131 i\u015femik insult, beyin qanaxmas\u0131, miokard infarkt\u0131, b\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 s. kimi f\u0259sadlard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; 24 saatl\u0131q qan t\u0259zyiqi monitorinqi niy\u0259 \u00f6n\u0259mlidir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqind\u0259, sad\u0259c\u0259, g\u00fcnd\u00fcz \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259ri kifay\u0259t deyil. Gec\u0259 vaxt\u0131 qan t\u0259zyiqinin \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si\u00a0d\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Bel\u0259 ki, gec\u0259 qan t\u0259zyiqi y\u00fcks\u0259k olan \u015f\u0259xsl\u0259rin insult v\u0259 miokard infarkt\u0131 riski dig\u0259r hipertenziya x\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259n az\u0131 ikiqat art\u0131qd\u0131r. B\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 maskalanm\u0131\u015f hipertenziya olur ki, bu durumda h\u0259kim n\u0259zar\u0259tind\u0259\u00a0qan t\u0259zyiqi normal oldu\u011fu halda evd\u0259 qan t\u0259zyiqi y\u00fcks\u0259k olur v\u0259 ya tam t\u0259rsin\u0259, \u201ca\u011f xalat\u201d hipertenziyas\u0131 adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumda x\u0259st\u0259xanada qan t\u0259zyiqi y\u00fcks\u0259k, x\u0259st\u0259xana xaricind\u0259 is\u0259 normal olur. Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, b\u00fct\u00fcn hipertenziya x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 24 saatl\u0131q qan t\u0259zyiqi monitorinqi icra edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Yuxu apnoesi durumu \u00f6z\u0259llikl\u0259 art\u0131q \u00e7\u0259ki v\u0259 q\u0131sa boynu olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fctl\u0259q n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259n gec\u0259 yuxuda xoruldama, g\u00fcnd\u00fcz yuxululuq,\u00a0g\u00fcn i\u00e7ind\u0259 davaml\u0131\u00a0yor\u011fun olub-olmad\u0131qlar\u0131 soru\u015fulmal\u0131 v\u0259 laz\u0131m bilin\u0259n durumlarda polisomnoqrafiya (yuxu testi) icra olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Hipertoniyada h\u0259yat t\u0259rzi nec\u0259 olmal\u0131d\u0131r v\u0259 n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259liyik?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u0130lkin m\u00fcalic\u0259 h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 olan m\u00fcdaxil\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olmal\u0131d\u0131r. X\u0259st\u0259nin g\u00fcnl\u00fck duz istifad\u0259si 2-5 qram aras\u0131nda olmal\u0131, spirtli i\u00e7ki istifad\u0259si ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259 indeksi (BK\u0130) normalla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, BK\u0130 20-25 kg\/m2 v\u0259 bel \u00e7evr\u0259si ki\u015fil\u0259rd\u0259 94 santimetr, qad\u0131nlarda is\u0259 80 santimetr civar\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Fiziki aktivliy\u0259 \u00f6n\u0259m verilm\u0259lidir (g\u00fcnl\u00fck \u0259n az\u0131 30 d\u0259qiq\u0259 olmaqla, h\u0259ft\u0259d\u0259 \u0259n az\u0131 3-5 g\u00fcn dinamik fiziki m\u0259\u015f\u011f\u0259l\u0259l\u0259r).<\/p>\n<p>Bu h\u0259yat t\u0259rzind\u0259ki m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r il\u0259 \u00f6z\u0259llikl\u0259 ba\u015flan\u011f\u0131c m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259rman ehtiyac\u0131 ortadan qald\u0131r\u0131la v\u0259 ya d\u0259rman dozalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259klik ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Hipertoniyan\u0131n d\u0259rman m\u00fcalic\u0259sind\u0259 n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t edilm\u0259lidir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Hipertoniyan\u0131n d\u0259rman m\u00fcalic\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259liyin n\u00f6v\u00fc, pasiyentin ya\u015f\u0131, h\u0259yat t\u0259rzi, kardiovaskulyar risk faktorlar\u0131 v\u0259 m\u00f6vcud olan yana\u015f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Avropa Kardiologiya C\u0259miyy\u0259ti v\u0259 Avropa Hipertenziya C\u0259miyy\u0259tinin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, d\u0259rman m\u00fcalic\u0259sin\u0259 kombin\u0259 olunmu\u015f d\u0259rman preparatlar\u0131 il\u0259 ba\u015flanmas\u0131 daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. D\u0259rman m\u00fcalic\u0259si ba\u015flayanda x\u0259st\u0259y\u0259 b\u0259zi preparatlar\u0131n t\u0259sirinin gec olaca\u011f\u0131 v\u0259 b\u0259z\u0259n optimal n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 2-4 h\u0259ft\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r zamana ehtiyac ola bil\u0259c\u0259yi izah edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qan t\u0259zyiqinin d\u00fczg\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259 qaydas\u0131 nec\u0259 olmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qan t\u0259zyiqi x\u0259st\u0259 sakit bir ortamda 5 d\u0259qiq\u0259 dinc\u0259ldikd\u0259n sonra oturaq v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259lidir. Bil\u0259kd\u0259n \u00f6l\u00e7m\u0259 aparan cihazlar\u0131n istifad\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 olunmur. Bunun \u0259v\u0259zin\u0259 civ\u0259li manometrl\u0259rd\u0259n v\u0259 ya Avropa Hipertenziya C\u0259miyy\u0259tinin t\u00f6vsiy\u0259 etdiyi qoldan \u00f6l\u00e7m\u0259 aparan elektron cihazlardan istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Qan t\u0259zyiqi h\u0259r iki qoldan \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259li v\u0259 sonrak\u0131 m\u00fcayin\u0259l\u0259rd\u0259 eyni anda daha y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259n qoldan istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Hipertoniya diaqnozunu\u00a0qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn 1-2 d\u0259qiq\u0259 aral\u0131qlarla apar\u0131lan \u0259n az\u0131 3 \u00f6l\u00e7m\u0259 v\u0259 onlar aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rq 10 mmHg-dan \u00e7oxdursa, \u0259lav\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259r icra edilm\u0259lidir. Qan t\u0259zyiqi sistolik 140 mmHg, diastolik is\u0259 90 mmHg v\u0259 daha y\u00fcks\u0259kdirs\u0259, hipertoniya diaqnozu qoyulur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cDuz istifad\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq, fiziki aktivlik v\u0259 z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq durmaq hipertoniyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir\u201d. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti\u00a0F\u0259rid \u018fliyev\u00a0qurumun r\u0259smi sayt\u0131na hipertoniya bar\u0259d\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. &#8211; F\u0259rid m\u00fc\u0259llim, y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqinin s\u0259b\u0259bi n\u0259dir v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nec\u0259 almaq olar? &#8211; Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda ya\u015flanma, biz\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n genetik amill\u0259r v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzidir. Bunlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 d\u0259yi\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz t\u0259k amil h\u0259yat\u00a0t\u0259rzidir. Duz istifad\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq, fiziki aktivlik, z\u0259r\u0259rli madd\u0259 v\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq durmaq\u00a0hipertoniyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa\u00a0v\u0259 ya ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 gecikdirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. &#8211; Qan t\u0259zyiqi hans\u0131 ya\u015fda nec\u0259 olmal\u0131d\u0131r?&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":550777,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/FotoJet-2022-12-30T121026.004.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cDuz istifad\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq, fiziki aktivlik v\u0259 z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq durmaq hipertoniyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir\u201d. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti\u00a0F\u0259rid \u018fliyev\u00a0qurumun r\u0259smi sayt\u0131na hipertoniya bar\u0259d\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. &#8211; F\u0259rid m\u00fc\u0259llim, y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqinin s\u0259b\u0259bi n\u0259dir v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 nec\u0259 almaq olar? &#8211; Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda ya\u015flanma, biz\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n genetik amill\u0259r v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/550776"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=550776"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/550776\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/550777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=550776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=550776"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=550776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}