{"id":551336,"date":"2023-01-02T12:32:47","date_gmt":"2023-01-02T09:32:47","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=551336"},"modified":"2023-01-02T12:32:47","modified_gmt":"2023-01-02T09:32:47","slug":"bayat-yem%c9%99kl%c9%99r-insan-orqanizmind%c9%99-f%c9%99sadlar-yarada-bil%c9%99r-mut%c9%99x%c9%99ssis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=551336","title":{"rendered":"Bayat yem\u0259kl\u0259r insan orqanizmind\u0259 f\u0259sadlar yarada bil\u0259r- M\u00fct\u0259x\u0259ssis"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun \u201cElmi Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zi\u201d departamentinin Elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 riskl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi \u00dclviyy\u0259 C\u0259lilova &#8220;Bayat yem\u0259kl\u0259r insan orqanizmind\u0259 f\u0259sadlar yarada bil\u0259r&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259 haz\u0131rlay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,<\/strong>\u00a0m\u0259qal\u0259d\u0259 h\u0259r k\u0259sin bayram s\u00fcfr\u0259sini z\u0259ngin v\u0259 t\u0259mt\u0259raql\u0131 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fid-\u00e7e\u015fid yem\u0259kl\u0259r, n\u00f6vb\u0259n\u00f6v salatlar,\u00a0\u015firniyyatlar haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 qeyd olunub: &#8220;Bayram vaxt\u0131 istehlak edilm\u0259y\u0259n yem\u0259kl\u0259r is\u0259 b\u0259z\u0259n israf olunmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sonrak\u0131 g\u00fcnl\u0259r\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Lakin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131l\u0131b bayat \u015f\u0259kild\u0259 istehlak olunan yem\u0259kl\u0259r orqanizmd\u0259 bir s\u0131ra f\u0259sadlara yol a\u00e7a bil\u0259r. Bel\u0259 ki, d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259raitd\u0259 saxlan\u0131lsa da, termiki emal olunmu\u015f qidalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki bitki v\u0259 ya heyvan m\u0259n\u015f\u0259li qida madd\u0259l\u0259rinin par\u00e7alanma prosesi ba\u015flay\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 is\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n toksiki olmayan madd\u0259l\u0259r z\u0259h\u0259rli madd\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evrilir&#8221;.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 h\u0259m\u00e7inin vur\u011fulan\u0131b ki, \u0259vv\u0259lki g\u00fcnd\u0259n qalm\u0131\u015f yem\u0259kl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vaxt \u0259lveri\u015fli ola bil\u0259r: &#8220;Ancaq unutmayaq ki, b\u0259zi yem\u0259kl\u0259r yenid\u0259n q\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131qda insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li olur. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 saxlanma \u015f\u0259raiti d\u00fczg\u00fcn olmayanda yem\u0259k qal\u0131qlar\u0131 bir \u00e7ox mikroorqanizml\u0259rin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli m\u00fchit\u0259 \u00e7evrilir. Bel\u0259 ki, soyuducuya yerl\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l bi\u015firilmi\u015f yem\u0259kl\u0259r otaq istiliyin\u0259 q\u0259d\u0259r soyudulmal\u0131d\u0131r. \u0130sti halda soyuducuya qoyulmu\u015f qidalar r\u00fctub\u0259tin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu\u011fundan onlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 z\u0259r\u0259rli bakteriyalar\u0131n \u00e7oxalmas\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259nir. T\u0259z\u0259 bi\u015fmi\u015f yem\u0259kl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, soyuducudan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f yem\u0259yi q\u0131zd\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman dad\u0131nda hiss etdiyimiz d\u0259yi\u015fikliyin s\u0259b\u0259bi m\u0259hz el\u0259 bu mikroorqanizml\u0259rdir. Bundan ba\u015fqa, qidalar soyuducuda \u00e7arpaz \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 d\u0259 m\u0259ruz qala bilir. B\u0259zi qidalar n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox saxlansa, t\u0259rkibind\u0259 m\u00f6vcud olan allergen x\u00fcsusiyy\u0259tli histaminin miqdar\u0131 bir o q\u0259d\u0259r artm\u0131\u015f olur. T\u0259rkibind\u0259 histamin \u00e7ox olan qidalar\u0131n istehlak\u0131 is\u0259 ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131, n\u0259f\u0259salma v\u0259 h\u0259zm sistemi probleml\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 qa\u015f\u0131nt\u0131 kimi simptomlar\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 yol a\u00e7\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bayat olmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yem\u0259kl\u0259ri m\u00fctl\u0259q q\u0259d\u0259rind\u0259 haz\u0131rlamaq laz\u0131md\u0131r. H\u0259m\u00e7inin bi\u015firilm\u0259 tarixini bilm\u0259diyimiz yem\u0259kl\u0259ri yem\u0259m\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki b\u0259zi yem\u0259kl\u0259r daha tez xarab olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir m\u00fcdd\u0259t saxland\u0131qda keyfiyy\u0259ti d\u0259yi\u015f\u0259n qidalar aras\u0131nda yumurta istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k haz\u0131rlanan m\u0259hsullar (mayonez v\u0259 s.) var&#8221;.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, el aras\u0131nda bayat plovun daha dadl\u0131 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bel\u0259 bir fikir d\u0259 var. Lakin bayat plovun yenid\u0259n isidil\u0259r\u0259k istehlak edilm\u0259si d\u0259\u00a0sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259r: &#8220;Bel\u0259 ki, d\u00fcy\u00fc bi\u015firildikd\u0259 bel\u0259 onun t\u0259rkibind\u0259ki Bacillus cereus bakteriyalar\u0131n\u0131n sa\u011fqalma ehtimal\u0131 y\u00fcks\u0259k olur. Plov d\u00fczg\u00fcn bi\u015firilm\u0259dikd\u0259 v\u0259 ya saxlanmad\u0131qda bu bakteriyan\u0131n inki\u015faf\u0131na \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaranm\u0131\u015f olur. \u0130nki\u015faf ed\u0259n bakteriyalar t\u0259r\u0259find\u0259n sintez olunan toksinl\u0259r n\u0259tic\u0259d\u0259 qida m\u0259n\u015f\u0259li x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259, h\u0259tta qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sin\u0259 bel\u0259 yol a\u00e7\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u0259ks\u0259r hallarda qoxulamaq v\u0259 ya dadmaqla yem\u0259kl\u0259rin xarab olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Lakin qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan b\u0259zi bakteriyalar qidan\u0131n qoxusunu v\u0259 dad\u0131n\u0131 korlamadan bel\u0259 \u00e7oxala bilir. D\u0259niz m\u0259hsullar\u0131, s\u00fcd v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131, tortlar v\u0259 \u015firniyyatlar da qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan mikroorqanizml\u0259r v\u0259 onlar\u0131n toksinl\u0259rinin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 say\u0131l\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, bu tip qidalar\u0131n istehlak\u0131 zaman\u0131 daha diqq\u0259tli olmaq laz\u0131md\u0131r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun \u201cElmi Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zi\u201d departamentinin Elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 riskl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi \u00dclviyy\u0259 C\u0259lilova &#8220;Bayat yem\u0259kl\u0259r insan orqanizmind\u0259 f\u0259sadlar yarada bil\u0259r&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259 haz\u0131rlay\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0m\u0259qal\u0259d\u0259 h\u0259r k\u0259sin bayram s\u00fcfr\u0259sini z\u0259ngin v\u0259 t\u0259mt\u0259raql\u0131 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fid-\u00e7e\u015fid yem\u0259kl\u0259r, n\u00f6vb\u0259n\u00f6v salatlar,\u00a0\u015firniyyatlar haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 qeyd olunub: &#8220;Bayram vaxt\u0131 istehlak edilm\u0259y\u0259n yem\u0259kl\u0259r is\u0259 b\u0259z\u0259n israf olunmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sonrak\u0131 g\u00fcnl\u0259r\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Lakin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131l\u0131b bayat \u015f\u0259kild\u0259 istehlak olunan yem\u0259kl\u0259r orqanizmd\u0259 bir s\u0131ra f\u0259sadlara yol a\u00e7a bil\u0259r. Bel\u0259 ki, d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259raitd\u0259 saxlan\u0131lsa da, termiki emal olunmu\u015f qidalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki bitki&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":551337,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/d465f14a162011307183479350910303739.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun \u201cElmi Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zi\u201d departamentinin Elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 riskl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisi \u00dclviyy\u0259 C\u0259lilova &#8220;Bayat yem\u0259kl\u0259r insan orqanizmind\u0259 f\u0259sadlar yarada bil\u0259r&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259 haz\u0131rlay\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0m\u0259qal\u0259d\u0259 h\u0259r k\u0259sin bayram s\u00fcfr\u0259sini z\u0259ngin v\u0259 t\u0259mt\u0259raql\u0131 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fid-\u00e7e\u015fid yem\u0259kl\u0259r, n\u00f6vb\u0259n\u00f6v salatlar,\u00a0\u015firniyyatlar haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 qeyd olunub: &#8220;Bayram vaxt\u0131 istehlak edilm\u0259y\u0259n yem\u0259kl\u0259r is\u0259 b\u0259z\u0259n israf olunmamas\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/551336"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=551336"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/551336\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/551337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=551336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=551336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=551336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}