{"id":556417,"date":"2023-01-19T11:06:07","date_gmt":"2023-01-19T08:06:07","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=556417"},"modified":"2023-01-19T11:06:07","modified_gmt":"2023-01-19T08:06:07","slug":"20-yanvar-h%c9%99qiq%c9%99tl%c9%99ri-gizl%c9%99dilmis-teleqram","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=556417","title":{"rendered":"20 Yanvar h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri: Gizl\u0259dilmi\u015f teleqram"},"content":{"rendered":"<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/12\/18\/\/-4fc8ed92167135261070668931310958002.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Sadiq QURBANOV,\u00a0<\/strong><br \/>\n<em>Milli M\u0259clisin T\u0259bii ehtiyatlar,<br \/>\nenergetika v\u0259 ekologiya komit\u0259sinin s\u0259dri<\/em><\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev vaxtil\u0259 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rini bel\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirirdi: &#8220;Biz o g\u00fcnl\u0259rd\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox uzaqla\u015fsaq, h\u0259min g\u00fcnl\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 nec\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutdu\u011funu bir o q\u0259d\u0259r d\u0259rind\u0259n d\u0259rk ed\u0259c\u0259yik. Ancaq bir \u015fey h\u0259qiq\u0259tdir ki, 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259si, d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olub&#8221;.<br \/>\nZaman ke\u00e7dikc\u0259, n\u0259sill\u0259r d\u0259yi\u015fdikc\u0259 xalq\u0131m\u0131z, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 g\u0259ncl\u0259rimiz tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259li v\u0259 gerc\u0259kl\u0259ri bilm\u0259lidirl\u0259r. Yax\u0131n tariximizin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 vacib v\u0259zif\u0259 kimi h\u0259r bir ziyal\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259si olmal\u0131dir. Bu bax\u0131mdan 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar faci\u0259si d\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259li v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 oldu\u011fu kimi \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fL\u0130YEV: &#8220;Bir halda ki, m\u00fcbariz\u0259 laz\u0131md\u0131r, dem\u0259li, m\u00fcbariz\u0259 aparmal\u0131yam!&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev fenomenini ara\u015fd\u0131rd\u0131qca onun b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fcn bir \u00a0daha \u00a0heyran\u0131 olursan. Uzun ill\u0259r respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f v\u0259 ittifaq s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm post tutmu\u015f bir \u015f\u0259xsin h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti ciddi maraq do\u011furmaya bilm\u0259z. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, bu d\u00f6vr\u00fc haql\u0131 olaraq Heyd\u0259r \u018fliyev epoxas\u0131 adland\u0131r\u0131rlar.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u0259rk etm\u0259y\u0259n v\u0259 vaxtil\u0259 onu c\u0259miyy\u0259td\u0259n t\u0259crid etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan v\u0259 bununla da onun unudulaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n nankor adamlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259nm\u0259y\u0259 bilmirs\u0259n. Bu dard\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li adamlar\u0131n Heyd\u0259r \u018fliyevi t\u0259crid etm\u0259kl\u0259, \u0259leyhin\u0259 qarayaxma kampaniyas\u0131 aparmaqla onun siyas\u0259t meydan\u0131ndan uzaqla\u015fd\u0131rmaq fikirl\u0259rinin m\u0259ntiqsiz v\u0259 absurd oldu\u011fu sonrak\u0131 hadis\u0259l\u0259r zaman\u0131 bir daha t\u0259sdiq olundu.<br \/>\n26 iyul 1990-c\u0131 ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n &#8220;\u015e\u0259rq qap\u0131s\u0131&#8221; q\u0259zetind\u0259 &#8220;Daha susa bilm\u0259zdim&#8221; adl\u0131 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t bu hadis\u0259l\u0259ri bel\u0259 xarakteriz\u0259 edir: \u00a0&#8220;T\u0259xmin\u0259n \u00a0\u00fc\u00e7 il \u0259vv\u0259l m\u0259n Siyasi B\u00fcronu t\u0259rk etmi\u015f\u0259m. \u018fsas s\u0259b\u0259b x\u0259st\u0259liyim olub. \u0130nfarkt ke\u00e7irdim. H\u0259kiml\u0259r f\u0259al h\u0259yat t\u0259rzind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rd\u00fcl\u0259r. Art\u0131q \u00fc\u00e7 ildir ki, siyasi h\u0259yatdan k\u0259nardayam. Lakin 1989-cu ilin aprelin\u0259d\u0259k Sov.\u0130KP M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc, h\u0259m\u00e7inin SSR\u0130-nin v\u0259 bu ilin ortalar\u0131nad\u0259k RSFSR Ali sovetl\u0259rinin deputat\u0131 olmu\u015fam. Amma f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259mi\u015f\u0259m. Bununla b\u0259rab\u0259r m\u0259n bir s\u0131ra q\u00fcvv\u0259l\u0259rin, x\u00fcsusil\u0259 b\u0259zi k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin \u0259dal\u0259tsizliyini \u00f6z\u00fcm\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259rimd\u0259 hiss etmi\u015f\u0259m. M\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, bu i\u015fd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 partiya orqanlar\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq dair\u0259l\u0259rinin \u0259li vard\u0131r. Az\u0259rbaycanda bu, \u015f\u00fcbh\u0259siz bel\u0259 idi. Lakin Moskvada da bu c\u00fcr &#8220;h\u00fccumlar&#8221; t\u0259\u015fkil olunurdu. C\u0259mi il yar\u0131m Az\u0259rbaycan KP MK-nin birinci katibi i\u015fl\u0259y\u0259n v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti biab\u0131r\u00e7\u0131 u\u011fursuzluqla ba\u015fa \u00e7atan \u018f.V\u0259zirov bu i\u015fin \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 idi. O, m\u0259nim haqq\u0131mda ist\u0259r respublika, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Moskva m\u0259tbuat\u0131nda b\u00f6htanl\u0131 m\u0259qal\u0259l\u0259r \u00e7ap olunmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi. M\u0259n d\u00f6zm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m. \u018flb\u0259tt\u0259, bir insan kimi inciyirdim, ax\u0131 \u00f6z\u00fcm\u0259 qar\u015f\u0131 bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r haqs\u0131z idi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 1989-cu ilin aprelind\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc bir hadis\u0259 &#8211; M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin 110 \u00fczv\u00fcn\u00fcn v\u0259 \u00fczvl\u00fcy\u0259 namiz\u0259din \u00f6z arzusu il\u0259 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 bir zamanda, ax\u0131r\u0131nc\u0131 imkan oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b MK-nin plenumunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdim v\u0259 dedim ki, m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 b\u00f6htan\u00e7\u0131l\u0131q kampaniyas\u0131 t\u0259\u015fkil edilibdir. Bu, ba\u015fdan-aya\u011fa haqs\u0131zl\u0131qd\u0131r. M\u0259n bel\u0259 hesab edir\u0259m ki, l\u0259yaq\u0259tl\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015f\u0259m. \u018flb\u0259tt\u0259 s\u0259hv v\u0259 n\u00f6qsan\u0131m da olub. Bunsuz m\u00fcmk\u00fcn deyil. Lakin m\u0259nim \u00fcnvan\u0131ma deyil\u0259n b\u00f6htanlar he\u00e7 biri h\u0259qiq\u0259t\u0259 uyu\u015fmur. Bu dedikl\u0259rim uzun m\u00fcdd\u0259t \u00fczv oldu\u011fum Siyasi B\u00fcronun \u00fczvl\u0259rin\u0259 v\u0259 \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 i\u015fl\u0259diyim yolda\u015flara t\u0259sir etm\u0259di. Onlar dedikl\u0259rim\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259dil\u0259r.<br \/>\nSonra m\u0259n\u0259 bir s\u0131ra m\u00fcxbirl\u0259r m\u00fcraci\u0259t etdil\u0259r. M\u0259n xeyli m\u00fcdd\u0259t m\u00fcsahib\u0259 verm\u0259dim. Ke\u00e7\u0259n ilin noyabr ay\u0131nda &#8220;Teatralnaya jizn&#8221; jurnal\u0131n\u0131n m\u00fcxbiri Andrey Karaulov m\u0259n\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdi. M\u0259n ona m\u00fcsahib\u0259 verdim. Daha sonra Az\u0259rbaycanda bu ilin yanvar\u0131n 19-20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259t, buraya b\u00f6y\u00fck miqdarda h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 yeridilm\u0259si v\u0259 bunun da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 xeyli insan t\u0259l\u0259fat\u0131na s\u0259b\u0259b olmas\u0131 m\u0259n\u0259 \u00e7ox pis t\u0259sir etdi. M\u0259n daha susa bilm\u0259zdim. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Moskvadak\u0131 Daimi N\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u0259ldim. Burada m\u0259tbuat konfrans\u0131nda m\u00fcxbirl\u0259rin suallar\u0131na cavab ver\u0259r\u0259k bu h\u0259r\u0259k\u0259tin antihumanist, antidemokratik, Konstitusiyaya zidd h\u0259r\u0259k\u0259t oldu\u011funu bildirdim. M\u0259n \u00f6lk\u0259nin siyasi r\u0259hb\u0259rliyini \u015f\u0259xs\u0259n Qorba\u00e7ovun h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rini pisl\u0259dim. Bildirdim ki, Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259ti bel\u0259 bir t\u0259dbir\u0259 \u0259l atmadan da nizama salmaq olard\u0131. Lakin m\u0259rk\u0259z qanundank\u0259nar yolla getdi. H\u0259min g\u00fcnd\u0259n sonra m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar daha da g\u00fccl\u0259ndi. D\u00fcz on g\u00fcn sonra &#8220;Pravda&#8221; q\u0259zetind\u0259 m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 vicdan v\u0259 insan l\u0259yaq\u0259tind\u0259n uzaq, c\u0259f\u0259ngiyat v\u0259 h\u0259r c\u00fcr uydurmalarla dolu m\u0259qal\u0259 \u00e7ap olundu. Bu vaxt\u0131 m\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcm ki, bir halda ki, m\u00fcbariz\u0259 laz\u0131md\u0131r, dem\u0259li, m\u00fcbariz\u0259 aparmal\u0131yam!&#8221;<br \/>\nTarixi m\u00fcsahib\u0259d\u0259 deyildiyi kimi, art\u0131q hadis\u0259l\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevi m\u00fcbariz\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259yirdi. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 iki u\u011fursuz siyas\u0259t\u00e7inin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n SSR\u0130-nin r\u0259hb\u0259ri M.Qorba\u00e7ovun, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-nin r\u0259hb\u0259ri \u018f.V\u0259zirov kimil\u0259rinin b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 qarayaxma kampaniyas\u0131 art\u0131q d\u00f6z\u00fclm\u0259z h\u0259dd\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nYeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, tarixi \u0259dal\u0259t namin\u0259 bu u\u011fursuz siyasi tandem haqq\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 s\u00f6z dem\u0259yi \u00f6z\u00fcm\u0259 borc bilir\u0259m. M\u0259n\u0259viyyat v\u0259 siyasi \u0259xlaq bax\u0131m\u0131ndan harmoniya t\u0259\u015fkil ed\u0259n bu \u015f\u0259xsl\u0259ri hans\u0131 &#8220;keyfiyy\u0259t&#8221; birl\u0259\u015fdirirdi? Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan SSR Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n I katibi se\u00e7ildikd\u0259n sonra Ulu \u00d6nd\u0259r 40 ya\u015fl\u0131 g\u0259nc komsomol\u00e7u \u018fbd\u00fcrr\u0259hman V\u0259zirovu Az\u0259rbaycan\u0131n ikinci \u015f\u0259h\u0259ri olan G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259r partiya komit\u0259sinin birinci katibi kimi m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259y\u0259 se\u00e7ilm\u0259sini t\u0259min etdi. Sonra o, 1974-1976-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan KP MK s\u0259naye \u015f\u00f6b\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri kimi \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<br \/>\n1988-ci ild\u0259 M.Qorba\u00e7ovun t\u0259klifi il\u0259 Az\u0259rbaycan KP MK-nin birinci katibi v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edil\u0259n \u018f.V\u0259zirovla M.Qorba\u00e7ovu Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259, 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 sona q\u0259d\u0259r eyni m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirdil\u0259r.<br \/>\nErm\u0259nil\u0259rin \u00e7ox oldu\u011fu Stavropol kimi bir b\u00f6lg\u0259d\u0259 I katib i\u015fl\u0259y\u0259n M.Qorba\u00e7ovun m\u00fcs\u0259lman-t\u00fcrk xalqlar\u0131na olan anormal m\u00fcnasib\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7ox g\u00f6zl\u0259tm\u0259di. SSR\u0130 KP MK-nin birinci katibi se\u00e7il\u0259n M.Qorba\u00e7ov uzun ill\u0259r Qazax\u0131stana u\u011furla r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f Sov. \u0130KP. MK Siyasi B\u00fcrosunun \u00fczv\u00fc Dinm\u0259h\u0259mm\u0259d Kunayevi he\u00e7 bir l\u00fczum olmadan v\u0259zif\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xararaq yerin\u0259 Moskvadan g\u00f6nd\u0259ril\u0259n Kolbini qoymu\u015fdu. Qazaxlar\u0131n buna k\u00fctl\u0259vi etiraz\u0131n\u0131 M.Qorba\u00e7ov ilk d\u0259f\u0259 ordunun q\u00fcvv\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259, qanunsuz h\u0259bsl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 yat\u0131rtm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nQaza\u011f\u0131stan, Almat\u0131 \u00a0hadis\u0259l\u0259ri Siyasi B\u00fcro \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda k\u0259skin fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. Buna etiraz bildir\u0259n Siyasi B\u00fcro \u00fczv\u00fc Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Siyasi B\u00fcro \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 namiz\u0259d \u015e\u0259r\u0259f R\u0259\u015fidov arzuedilm\u0259z \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdil\u0259r.<br \/>\nYuxar\u0131da qeyd edil\u0259nl\u0259rd\u0259n M.Qorba\u00e7ovun Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 m\u00fcnasib\u0259tinin anatomiyas\u0131n\u0131 anlamaq \u00e7\u0259tin deyil. \u00a0Amma Heyd\u0259r \u018fliyevin etimad g\u00f6st\u0259rdiyi v\u0259 v\u0259zif\u0259 pill\u0259l\u0259rind\u0259 ir\u0259li \u00e7\u0259kdiyi \u018f.V\u0259zirov v\u0259 A.M\u00fct\u0259llibovun riyakar m\u00fcnasib\u0259ti anla\u015f\u0131lan deyil. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6z\u00fcn\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti maraq do\u011furur.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131vana g\u0259li\u015find\u0259n sonra 26 iyul 1990-c\u0131 ild\u0259 &#8220;\u015e\u0259rq qap\u0131s\u0131&#8221; q\u0259zetin\u0259 \u00a0ilk \u00a0m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 \u00a0jurnalist M.M\u00f6hs\u00fcn ona bel\u0259 bir sual \u00fcnvanlay\u0131r:<br \/>\n<em><strong>&#8211; Yolda\u015f \u018fliyev, Siz bir anl\u0131\u011fa m\u0259nim yerimd\u0259 olsayd\u0131n\u0131z Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 \u0259n ba\u015fl\u0131ca sual\u0131n\u0131z n\u0259 olard\u0131?<br \/>\n&#8211; (Xeyli g\u00fcl\u00fcr) Hans\u0131 sual\u0131 ver\u0259rdim? \u00c7ox sual ver\u0259rdim (yen\u0259 g\u00fcl\u00fcr).<br \/>\n&#8211; Ba\u015fl\u0131ca sual?<br \/>\n&#8211; Ba\u015fl\u0131ca sual? Soru\u015fard\u0131m ki, ay \u018fliyev, b\u0259zi adamlar\u0131 niy\u0259 yax\u015f\u0131 tan\u0131mam\u0131san?<\/strong><\/em><br \/>\nDahi siyas\u0259t\u00e7inin \u00f6z\u00fcn\u0259 verdiyi bu ritorik sual\u0131n arxas\u0131nda b\u00f6y\u00fck h\u0259qiq\u0259tl\u0259r dayan\u0131rd\u0131. Birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 dem\u0259k olar ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259nc kadr kimi b\u00f6y\u00fck etimad g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k \u00a0vaxt\u0131il\u0259 \u00a0v\u0259zif\u0259 tramplinl\u0259rind\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 ir\u0259li \u00e7\u0259kdiyi, sonradan Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f \u018fbd\u00fcrr\u0259hman V\u0259zirov v\u0259 Ayaz M\u00fct\u0259llibov birinci s\u0131ralarda gedir. Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 qara l\u0259k\u0259 kimi d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f 20 Yanvar v\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259l\u0259ri bu iki \u015f\u0259xsin ad\u0131n\u0131 tarix\u0259 t\u0259qsirkar kimi yaz\u0131b.<br \/>\n20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rinin xronologiyas\u0131n\u0131 v\u0259r\u0259ql\u0259dikc\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 bir hadis\u0259 diqq\u0259timi c\u0259lb etdi. Odur ki, m\u0259qal\u0259nin bu hiss\u0259sin\u0259 gizl\u0259dilmi\u015f teleqram yar\u0131mba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 se\u00e7dim.<\/p>\n<p><strong>Gizl\u0259dilmi\u015f teleqram<\/strong><\/p>\n<p>Sov. \u0130KP-nin Siyasi B\u00fcrosundan istefa vermi\u015f \u00a0t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fc kimi Moskvda ya\u015fayan Heyd\u0259r \u018fliyevi siyasi hadis\u0259l\u0259rd\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131rmaq, onun \u0259leyhin\u0259 qarayaxma kampaniyas\u0131 apararaq l\u0259k\u0259l\u0259m\u0259k, d\u00f6vl\u0259t xadimi kimi s\u0131radan \u00e7\u0131xararaq siyas\u0259t meydan\u0131ndan tamamil\u0259 uzaqla\u015fd\u0131rmaq prosesi geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycanda ba\u015flanan Milli Azadl\u0131q H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259sini q\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 sovet r\u0259hb\u0259rliyi yerli n\u00f6k\u0259rl\u0259rin \u0259li il\u0259 sovet ordu hiss\u0259l\u0259rinin qanunsuz olaraq Az\u0259rbaycana yeridilm\u0259sini planla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. Bu c\u00fcr m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 g\u0259rgin siyasi \u015f\u0259raitd\u0259 hadis\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259c\u0259k \u0259n b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u00e7i m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev idi. Odur ki, b\u00fct\u00fcn b\u0259dxahlar\u0131 onu siyasi bax\u0131mdan t\u0259crid etm\u0259k yolunu tuturdular. \u00dcr\u0259yi Az\u0259rbaycan e\u015fqi il\u0259 d\u00f6y\u00fcn\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 qeyd etdiyi kimi, o, art\u0131q susa bilm\u0259zdi. Lakin \u00a0s\u00fcni mane\u0259l\u0259r qa\u00e7\u0131lmaz idi. 1990-c\u0131 ilin yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 SSR\u0130 \u00a0h\u0259rbi-siyasi r\u0259hb\u0259rliyi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131q ist\u0259yini q\u0131rmaq, milli h\u0259r\u0259kat\u0131 bo\u011fmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycana qanunsuz olaraq qo\u015fun yerid\u0259r\u0259k k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdi.<br \/>\nHadis\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da gec\u0259yar\u0131 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t t\u0259tbiq edilmi\u015f, \u0259hali x\u0259b\u0259rdar olunmam\u0131\u015fd\u0131r. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin t\u0259tbiqi \u0259haliy\u0259 elan olunanad\u0259k h\u0259rbi qulluq\u00e7ular 82 n\u0259f\u0259ri amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015f, 20 n\u0259f\u0259ri \u00f6l\u00fcmc\u00fcl yaralam\u0131\u015fd\u0131lar. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edildikd\u0259n sonra, yanvar\u0131n 20-d\u0259 v\u0259 sonrak\u0131 g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 21 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin elan olunmad\u0131\u011f\u0131 rayonlarda yanvar\u0131n 25-d\u0259 Neft\u00e7ala, yanvar\u0131n 26-da L\u0259nk\u0259randa daha 8 n\u0259f\u0259r q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. \u00dcmumilikd\u0259 147 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 744 n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015f, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olunmu\u015f, 200 ev v\u0259 m\u0259nzil, 80 avtoma\u015f\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259cili yard\u0131m ma\u015f\u0131nlar\u0131, yand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi yan\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00e7oxlu d\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131 v\u0259 \u015f\u0259xsi \u0259mlak m\u0259hv edilmi\u015fdi.<br \/>\nSovet r\u0259hb\u0259rliyi SSR\u0130-nin Konstitusiyas\u0131n\u0131, h\u0259m\u00e7inin beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcququn b\u00fct\u00fcn m\u00fcd\u0259allar\u0131n\u0131 ayaq alt\u0131na ataraq m\u00fclki \u0259haliy\u0259, \u00f6z v\u0259zif\u0259 borcunu yerin\u0259 yetir\u0259n h\u0259kiml\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259tll\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. S\u00f6zs\u00fcz ki, \u00a0h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n diqq\u0259ti Bak\u0131da ba\u015f vermi\u015f qanl\u0131 faci\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi. Bu m\u0259qamda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu Heyd\u0259r \u018fliyevin ilk i\u015fi b\u00fct\u00fcn t\u0259zyiql\u0259r\u0259 v\u0259 h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq, ona qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f blokadan\u0131 yararaq bu a\u011f\u0131r g\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yan\u0131nda olmas\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n teleqram vuraraq hadis\u0259y\u0259 ilkin olaraq h\u0259m siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t vermi\u015f, h\u0259m d\u0259 \u00f6z s\u0259sini ucaltm\u0131\u015fd\u0131. Teleqramda deyilirdi:<br \/>\n<em><strong>&#8220;Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sin\u0259, Ali Sovet\u0259, \u00a0Nazirl\u0259r Sovetin\u0259, \u00a0Az\u0259rbaycan xalq\u0131na<br \/>\nBak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 sovet ordusu hiss\u0259l\u0259rinin yeridilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n faci\u0259d\u0259n &#8211; dinc \u0259halinin q\u0131r\u0131lmas\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 x\u0259b\u0259r tutdum. Bu mat\u0259m g\u00fcn\u00fcnd\u0259 h\u0259lak olanlar\u0131n ail\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 yax\u0131nlar\u0131na, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131na d\u0259rin h\u00fcznl\u0259 ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 verir\u0259m.<br \/>\nM\u0259n bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f aksiyan\u0131 pisl\u0259yir, onu antihumanist, antidemokratik, qanunazidd hesab edir\u0259m. Bu a\u011f\u0131r g\u00fcnd\u0259 siz\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131, kamall\u0131 olma\u011fa, h\u0259mr\u0259yliy\u0259 v\u0259 birliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ram.<br \/>\nM\u0259nim teleqram\u0131m\u0131n respublika m\u0259tbuat\u0131nda d\u0259rc olunmas\u0131n\u0131, radio v\u0259 televiziya il\u0259 verilm\u0259sini, mat\u0259m mitinqind\u0259 oxunmas\u0131n\u0131 xahi\u015f edir\u0259m.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev, \u00a021 yanvar 1990-c\u0131 il, \u00a0Moskva&#8221;.<br \/>\nBu gizl\u0259dilmi\u015f teleqram\u0131n m\u0259tnind\u0259 hadis\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259rhal v\u0259 \u00e7evik reaksiya ver\u0259n dahi siyas\u0259t\u00e7i a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 edirdi:<br \/>\n1) Hadis\u0259l\u0259r\u0259 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259si.<br \/>\n2) \u018fhalini t\u0259mkinli olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f.<br \/>\n3) H\u0259mr\u0259yliy\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f.\u00a0<\/strong><\/em><br \/>\nTeleqram\u0131n m\u0259tnind\u0259 \u00a0bir m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 \u00a0x\u00fcsusi \u00a0diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Heyd\u0259r \u018fliyev bu teleqram\u0131n m\u0259tninin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 xahi\u015f ed\u0259r\u0259k qeyd edir: &#8220;M\u0259nim teleqram\u0131m\u0131n respublika m\u0259tbuat\u0131nda d\u0259rc olunmas\u0131n\u0131, radio v\u0259 televiziya il\u0259 verilm\u0259sini, mat\u0259m mitinqind\u0259 oxunmas\u0131n\u0131 xahi\u015f edir\u0259m&#8221;.<br \/>\nLakin biz h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn d\u00f6vr\u00fc m\u0259tbuat\u0131nda, televiziya v\u0259 radio verili\u015fl\u0259rind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin bu teleqram\u0131n\u0131n m\u0259tnin\u0259 rast g\u0259lm\u0259dik. N\u0259d\u0259n? H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f \u018f.V\u0259zirov Qorba\u00e7ovun g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 kampaniya aparmaqla, eyni zamanda onu siyasi h\u0259yatdan t\u0259cridetm\u0259 siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><strong>Moskvada veril\u0259n siyasi qiym\u0259t\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev bununla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259yib h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 ataraq 21 yanvar 1990-c\u0131 ild\u0259 Moskvada Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k b\u0259yanat yayd\u0131. B\u0259yanatda deyilir:<br \/>\n&#8211; \u018fziz h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rim, xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar! Bildiyiniz kimi, uzun ill\u0259r Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi, SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015f, Sov. \u0130KP MK Siyasi B\u00fcrosunun \u00fczv\u00fc olmu\u015fam. Geni\u015f infarkt ke\u00e7irmi\u015f\u0259m. X\u0259st\u0259liyiml\u0259 \u0259laq\u0259dar iki ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, pensiyadayam. Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259rk etdiyim 1982-ci ilin dekabr\u0131ndan ke\u00e7\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 bu g\u00fcn ilk d\u0259f\u0259dir ki, Az\u0259rbaycan SSR-in Moskvadak\u0131 Daimi N\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin astanas\u0131na q\u0259d\u0259m qoyuram. M\u0259n ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda d\u00fcn\u0259n x\u0259b\u0259r tutmu\u015fam v\u0259 t\u0259biidir ki, bu hadis\u0259y\u0259 laqeyd qala bilm\u0259zdim. Buraya \u0259n \u0259vv\u0259l ona g\u00f6r\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvada ki\u00e7ik par\u00e7as\u0131 olan daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259, b\u00f6y\u00fck itkil\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015f faci\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131na ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 verim. \u0130kinci t\u0259r\u0259fd\u0259n, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00f6z m\u00fcnasib\u0259timi bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 Daimi N\u00fcmay\u0259nd\u0259si S\u00f6hrab \u0130brahimovdan xahi\u015f edir\u0259m ki, m\u0259nim s\u00f6zl\u0259rimi, k\u0259d\u0259rimi, ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na \u00e7atd\u0131rs\u0131n. Haz\u0131rda ba\u015fqa imkan\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u0259ss\u00fcf hissi ke\u00e7irir\u0259m. Az\u0259rbaycanda ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259linc\u0259, m\u0259n onlar\u0131 h\u00fcquqa, demokratiyaya yaban\u00e7\u0131, humanizm\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 elan olunmu\u015f h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prinsipl\u0259rin\u0259 zidd hesab edir\u0259m. Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259ziyy\u0259tin bir s\u0131ra s\u0259b\u0259bl\u0259ri vard\u0131r. Vaxt\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259hdudlu\u011fundan bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259trafl\u0131 dayanmaq ist\u0259mir\u0259m. Art\u0131q iki ildir ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda mill\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 gedir. H\u0259min m\u00fcnaqi\u015f\u0259ni Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 onun \u0259traf\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r t\u00f6r\u0259tmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan, el\u0259c\u0259 d\u0259, \u00f6lk\u0259nin ali siyasi partiya r\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni t\u0259nziml\u0259m\u0259k, daxili m\u00fcharib\u0259y\u0259, mill\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 son qoymaq v\u0259 milli m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir adam\u0131n \u00fcmumi federativ ittifaq olan SSR\u0130-d\u0259 azad ya\u015famas\u0131na \u015f\u0259rait yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ikiillik m\u00fcdd\u0259t kifay\u0259t idi. Hesab edir\u0259m ki, \u00f6t\u0259n iki ild\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259d\u0259 i\u015f apar\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r. Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f hadis\u0259l\u0259rinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin ali partiya siyasi r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n vaxt\u0131nda z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcls\u0259 idi, g\u0259rginlik indiki h\u0259dd\u0259 \u00e7atmaz, t\u0259r\u0259fl\u0259r itkil\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmaz, ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 \u00e7oxlu insan q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 z\u0259min yaranmazd\u0131. Bunlar \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin art\u0131q sabiq birinci katibi V\u0259zirov m\u00fcq\u0259ssirdir. Bu y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259d\u0259 oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 o, Az\u0259rbaycandak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti sabitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 n\u0259 etm\u0259mi\u015fdir. \u018fksin\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u0259hv add\u0131mlar\u0131, yaramaz i\u015f \u00fcslubu, yanl\u0131\u015f siyasi manevrl\u0259ri il\u0259 xalqla \u00f6z aras\u0131nda u\u00e7urum yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Xalq is\u0259 hidd\u0259tl\u0259nmi\u015fdir. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Bak\u0131da v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131nda aylarla davam ed\u0259n mitinql\u0259rd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n partiya r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin istefas\u0131 t\u0259l\u0259bi ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. S\u00f6hb\u0259t \u0259slind\u0259 V\u0259zirovun istefas\u0131ndan gedirdi. B\u0259s bu m\u0259s\u0259l\u0259 indiy\u0259 kimi niy\u0259 h\u0259ll olunmam\u0131\u015fd\u0131r? Yaln\u0131z d\u00fcn\u0259n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ordu yeridildikd\u0259n, q\u0131r\u011f\u0131n v\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131lar ba\u015f verdikd\u0259n sonra V\u0259zirov Az\u0259rbaycandan \u0259slind\u0259 qa\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Bu, b\u00f6y\u00fck s\u0259hvdir. \u018fn b\u00f6y\u00fck s\u0259hv is\u0259 s\u00f6zs\u00fcz ki, qeyri-ciddi, bu y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259y\u0259 \u0259sla yaramayan adam\u0131n bir vaxt Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sin\u0259 birinci katib t\u0259yin edilm\u0259si idi. Ancaq i\u015f t\u0259kc\u0259 bununla bitmir. \u0130ndi yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 ba\u015f vermi\u015f v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 davam ed\u0259n faci\u0259nin \u00fcst\u00fcnd\u0259 dayanmaq ist\u0259yir\u0259m. Hesab edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycandak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti \u00f6z axar\u0131na salmaq, siyasi h\u0259yatdak\u0131 qeyri-sabitliyi nizamlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r imkan olmu\u015fdur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259nin ali siyasi r\u0259hb\u0259rliyi bu imkanlardan istifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir. S\u0259rh\u0259dl\u0259r\u0259 edil\u0259n t\u0259cav\u00fcz\u00fc vaxt\u0131nda aradan qald\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn idi. Ax\u0131 \u00fc\u00e7 ay \u0259vv\u0259l s\u0259rh\u0259d zola\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 camaat \u00f6z t\u0259l\u0259bl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. F\u0259q\u0259t he\u00e7 k\u0259s onlarla g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259k, izahat i\u015fi aparmaq v\u0259 laz\u0131mi \u00f6l\u00e7\u00fc g\u00f6t\u00fcrm\u0259k ist\u0259m\u0259mi\u015fdir. T\u0259krar edir\u0259m: camaat\u0131 sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 imkanlar t\u00fck\u0259nm\u0259mi\u015fdi. \u0130ki-\u00fc\u00e7 ay \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan partiya r\u0259hb\u0259rliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll edils\u0259 idi, v\u0259ziyy\u0259t g\u0259rginl\u0259\u015fm\u0259z, ordu yeridilm\u0259sin\u0259 z\u0259rur\u0259t yaranmazd\u0131. B\u00fct\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 hesab edir\u0259m ki, m\u0259s\u0259l\u0259ni siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n t\u0259nziml\u0259m\u0259k, xalqla m\u00fckalim\u0259y\u0259 girm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli imkanlar olmu\u015fdur. Lakin onlardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 edilm\u0259mi\u015fdir. N\u0259hay\u0259t, 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 sovet ordusunun, SSR\u0130 D\u0130N-in b\u00f6y\u00fck kontingenti Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 yeridilmi\u015fdir. N\u0259tic\u0259si is\u0259 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Bunun t\u00f6r\u0259tdiyi faci\u0259l\u0259r ham\u0131m\u0131za m\u0259lumdur. Bel\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015f adamlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tini siyasi q\u0259bah\u0259t say\u0131ram. B\u0259li, kobud siyasi s\u0259hv burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar, sad\u0259c\u0259 olaraq, respublikadak\u0131 \u0259sl v\u0259ziyy\u0259ti qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 bilm\u0259mi\u015f, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n psixologiyas\u0131n\u0131 anlamam\u0131\u015f, \u0259halinin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri z\u0259ifl\u0259tmi\u015fl\u0259r. Onlar, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, bu i\u015fl\u0259rin bel\u0259 a\u011f\u0131r faci\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259yini \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259mi\u015fl\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlar qabaqcadan n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131 v\u0259 vaxt\u0131nda vacib, z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r q\u0259bul edilm\u0259li idi. Ordu yeridilmi\u015f, g\u00fcnahs\u0131z adamlar h\u0259lak olmu\u015flar. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n deyim ki, \u00f6l\u0259nl\u0259r aras\u0131nda h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n olmas\u0131 haqq\u0131nda da m\u0259lumatlar daxil olur. Sual olunur: \u00f6lk\u0259nin ali d\u00f6vl\u0259t, partiya r\u0259hb\u0259rliyinin s\u0259hv q\u0259rar\u0131 ucundan, olmayan qiyam\u0131 yat\u0131rtmaq ad\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycana g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f rus g\u0259ncl\u0259rinin g\u00fcnah\u0131 n\u0259dir? Az\u0259rbaycana k\u0259nardan b\u00f6y\u00fck ordu kontingenti yeridilmi\u015fdir. Respublikada ne\u00e7\u0259 ordu birl\u0259\u015fm\u0259sinin oldu\u011fu m\u0259n\u0259 yax\u015f\u0131 b\u0259llidir. Az\u0259rbaycanda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r &#8211; 4-c\u00fc ordu, X\u0259z\u0259r H\u0259rbi D\u0259niz Donanmas\u0131, desant qo\u015funlar\u0131n\u0131n diviziyas\u0131, Hava H\u00fccumundan M\u00fcdafi\u0259 Qo\u015funlar\u0131, D\u0130N-in daxili qo\u015fun birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri vard\u0131r. Oraya \u0259lav\u0259 qo\u015fun yeritm\u0259k n\u0259y\u0259 laz\u0131m idi? \u018fg\u0259r bel\u0259 z\u0259rur\u0259t var idis\u0259, orada yerl\u0259\u015f\u0259n h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k olard\u0131. Bel\u0259 q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259n Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi, ham\u0131dan \u0259vv\u0259l is\u0259 b\u0259rk ayaqda Az\u0259rbaycan\u0131 qoyub qa\u00e7m\u0131\u015f V\u0259zirov \u00f6z xalq\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259nin ali siyasi r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 yanl\u0131\u015f m\u0259lumat ver\u0259nl\u0259r d\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. Z\u0259nnimc\u0259, \u00f6lk\u0259nin ali siyasi r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 v\u0259ziyy\u0259t bar\u0259d\u0259 vaxt\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r d\u00fczg\u00fcn, d\u0259qiq, obyektiv informasiyalar \u00e7atd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r. R\u0259hb\u0259rlik \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131\u011fa sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan bel\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fdir. Q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131 layiqinc\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><em>(Ard\u0131 var)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sadiq QURBANOV,\u00a0 Milli M\u0259clisin T\u0259bii ehtiyatlar, energetika v\u0259 ekologiya komit\u0259sinin s\u0259dri Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev vaxtil\u0259 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rini bel\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirirdi: &#8220;Biz o g\u00fcnl\u0259rd\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox uzaqla\u015fsaq, h\u0259min g\u00fcnl\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 nec\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutdu\u011funu bir o q\u0259d\u0259r d\u0259rind\u0259n d\u0259rk ed\u0259c\u0259yik. Ancaq bir \u015fey h\u0259qiq\u0259tdir ki, 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259si, d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olub&#8221;. Zaman ke\u00e7dikc\u0259, n\u0259sill\u0259r d\u0259yi\u015fdikc\u0259 xalq\u0131m\u0131z, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 g\u0259ncl\u0259rimiz tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259li v\u0259 gerc\u0259kl\u0259ri bilm\u0259lidirl\u0259r. Yax\u0131n tariximizin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 vacib v\u0259zif\u0259 kimi h\u0259r bir ziyal\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259si olmal\u0131dir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":556418,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/5c5bc7df16741139798912473091108203.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Sadiq QURBANOV,\u00a0 Milli M\u0259clisin T\u0259bii ehtiyatlar, energetika v\u0259 ekologiya komit\u0259sinin s\u0259dri Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev vaxtil\u0259 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rini bel\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndirirdi: &#8220;Biz o g\u00fcnl\u0259rd\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox uzaqla\u015fsaq, h\u0259min g\u00fcnl\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 nec\u0259 m\u00fch\u00fcm yer tutdu\u011funu bir o q\u0259d\u0259r d\u0259rind\u0259n d\u0259rk ed\u0259c\u0259yik. Ancaq bir \u015fey h\u0259qiq\u0259tdir ki, 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131nda&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/556417"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=556417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/556417\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/556418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=556417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=556417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=556417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}