{"id":556802,"date":"2023-01-20T11:08:17","date_gmt":"2023-01-20T08:08:17","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=556802"},"modified":"2023-01-20T11:08:17","modified_gmt":"2023-01-20T08:08:17","slug":"n%c9%99sl%c9%99ri-helikopterd%c9%99n-ipl%c9%99-sallayiblar-b%c9%99zil%c9%99ri-d%c9%99niz%c9%99-dusub-s%c9%99hidl%c9%99rin-mu%c9%99llifi-il%c9%99-musahib%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=556802","title":{"rendered":"&#8220;N\u0259\u015fl\u0259ri helikopterd\u0259n ipl\u0259 sallay\u0131blar, b\u0259zil\u0259ri d\u0259niz\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb&#8221; &#8211; &#8220;\u015e\u0259hidl\u0259r&#8221;in m\u00fc\u0259llifi il\u0259 M\u00dcSAH\u0130B\u018f"},"content":{"rendered":"<p>33 il \u0259vv\u0259l &#8211; 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n soyuq q\u0131\u015f gec\u0259si ba\u015fda Bak\u0131 olmaqla Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri dinc \u0259haliy\u0259 divan tutdu. N\u0259tic\u0259d\u0259 y\u00fcz \u0259lli insan q\u0259tl\u0259 yetirildi. Qara Yanvar\u0131n qurbanlar\u0131 haqq\u0131nda dol\u011fun m\u0259lumatlar\u0131 insanlar ilk d\u0259f\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131-dramaturq, \u018fm\u0259kdar jurnalist, ssenarist Rafiq S\u0259m\u0259nd\u0259rin &#8220;\u015e\u0259hidl\u0259r&#8221; kitab\u0131ndan ald\u0131lar.<\/p>\n<p>Oxu.Az-\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 H\u00fczn G\u00fcn\u00fcnd\u0259 Rafiq S\u0259m\u0259nd\u0259r il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fib:<\/p>\n<p>&#8211; Rafiq m\u00fc\u0259llim, y\u0259qin ki, Qanl\u0131 Yanvarla ba\u011fl\u0131 \u00e7ox \u015feyi xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>&#8211; Bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131m kiml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 t\u0259krar ola bil\u0259r, fikrimc\u0259, yenid\u0259n s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fm\u0259k indiki n\u0259sil \u00fc\u00e7\u00fcn bir xat\u0131rlamad\u0131r. M\u0259nd\u0259n soru\u015fsan\u0131z ki 33 il bundan \u0259vv\u0259l evd\u0259, qon\u015fuda olan hans\u0131 \u0259hvalat yad\u0131nda qal\u0131b? &#8211; He\u00e7 n\u0259. H\u0259tta des\u0259niz ki, d\u00fcn\u0259n n\u0259 yemisiniz? Xat\u0131rlam\u0131ram. Amma 33 il \u0259vv\u0259l&#8230;<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda olanlar\u0131n ham\u0131s\u0131 yad\u0131mdad\u0131r. H\u0259min g\u00fcn saat 15-16-dan sonra \u015f\u0259h\u0259rin h\u0259r yeri silahl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rl\u0259 dolu idi. Sanki h\u0259min vaxt &#8220;g\u00f6y\u00fcn \u00fcz\u00fcnd\u0259n z\u0259hrimar&#8221; ya\u011f\u0131rd\u0131. Hiss edirdik ki, n\u0259s\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k, amma n\u0259 olaca\u011f\u0131, bu q\u0259d\u0259r d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259 ya\u015fanaca\u011f\u0131 a\u011fl\u0131m\u0131za g\u0259lmirdi.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Ordunun \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olmas\u0131ndan t\u0259xmin\u0259n 30-40 d\u0259qiq\u0259 \u0259vv\u0259l m\u0259n \u00e7\u00f6r\u0259k ma\u011fazas\u0131nda idim. Sonra ev\u0259 g\u0259ldim, silah, at\u0131\u015fma s\u0259sl\u0259rini e\u015fitdim. O vaxt bu s\u0259sl\u0259r adi hal oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 faci\u0259nin ya\u015fanaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259mirdik. S\u0259h\u0259r Atat\u00fcrk prospektind\u0259n piyada Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Televiziyas\u0131na g\u0259ldim.<\/p>\n<p>Yolda g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm m\u0259nz\u0259r\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli idi. Gec\u0259 sovet ordusu \u015f\u0259h\u0259r\u0259 girib, h\u0259r yeri da\u011f\u0131d\u0131b, insanlar\u0131 q\u0131r\u0131b. K\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r qanla, meyitl\u0259 dolu idi. Kollektivimiz i\u015f\u0259 g\u0259ldi. Bir-birimiz\u0259 t\u0259s\u0259lli verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131q, \u00e7\u00fcnki bilmirdik n\u0259 ed\u0259k&#8230;<\/p>\n<p>Bir q\u0259d\u0259r sonra biz\u0259\u00a0<a title=\"xeberler son xeberler 2023\" href=\"https:\/\/big.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">x\u0259b\u0259r<\/a>\u00a0g\u0259ldi ki, Xalq \u015fairimiz B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 televiziyaya g\u0259lib. Bildiyiniz kimi, yanvar\u0131n 19-da televiziyan\u0131n enerji bloku partlad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Sad\u0259c\u0259, radio qalm\u0131\u015fd\u0131, oradan da komendant\u0131n x\u0259b\u0259rl\u0259ri oxunub \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. General Dubinyak\u0131n m\u00fcavini \u0259lisilahl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rl\u0259 televiziyaya t\u0259hkim olunmu\u015fdu. B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim g\u0259ldi, bir az \u00fcr\u0259kl\u0259ndik, sevindik ki, kims\u0259 biz\u0259 hayan olacaq.<\/p>\n<p>O, Dubinyak\u0131n m\u00fcavinin\u0259: &#8220;Bizim mill\u0259ti q\u0131rm\u0131s\u0131n\u0131z, al\u00e7aqlar&#8221;, &#8211; dedi v\u0259 onun \u00fcz\u00fcn\u0259 t\u00fcp\u00fcrd\u00fc. Bu zaman \u0259lisilahl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259r onun \u00fcst\u00fcn\u0259 g\u0259ldil\u0259r. Xalq artisti Vasif Babayev tez silahl\u0131 generalla \u0259sg\u0259rl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131na ke\u00e7di v\u0259: &#8220;B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 bizim Xalq \u015fairimiz, mill\u0259t v\u0259kilidir&#8221;, &#8211; dedi. Az sonra ara sakitl\u0259\u015fdi. Ax\u015fam ev\u0259 ged\u0259nd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 meyitl\u0259r\u0259, ma\u011farlara rast g\u0259lirdik.<\/p>\n<p>&#8211; Siz h\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ya\u015fananlar\u0131 q\u0259l\u0259m\u0259 alaraq, \u015f\u0259hidl\u0259r bar\u0259d\u0259 ilk kitab\u0131 yazd\u0131n\u0131z. &#8220;\u015e\u0259hidl\u0259r&#8221; nec\u0259 yaran\u0131b? Tiraj\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r olub?<\/p>\n<p>&#8211; Kitab 1990-c\u0131 ilin noyabr\u0131nda, 150 min tirajla \u00e7ap olunub. Yanvarda \u015f\u0259hidl\u0259rin \u00e7oxunu h\u0259r\u0259 \u00f6z q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn etmi\u015fdi. Sonra B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 Dubinyak\u0131n yan\u0131na g\u0259ldi v\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131 ki, onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n bir yerd\u0259, \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131nda d\u0259fn edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259 verilsin. Raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 olundu.<\/p>\n<p>Daha sonra ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 d\u0259fn olunan \u015f\u0259hidl\u0259rin ham\u0131s\u0131 m\u0259zarlardan \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131 v\u0259 \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131nda d\u0259fn edildi. Bilirsiniz ki, Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Televiziyas\u0131 \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir. O vaxt televiziyada ba\u015f redaktor i\u015fl\u0259yirdim. Biz h\u0259r s\u0259h\u0259r faci\u0259 ba\u015f ver\u0259n yollarla i\u015f\u0259 g\u0259lir, h\u0259r g\u00fcn a\u011fla\u015fma, ah-nal\u0259 e\u015fidir, k\u0259d\u0259r g\u00f6r\u00fcrd\u00fck. El\u0259 vaxt olurdu ki, biz g\u00f6zl\u0259yirdik ki, yas karvan\u0131 ke\u00e7sin, sonra yolumuza davam ed\u0259k.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 g\u00f6r\u0259n adamlar i\u015f\u0259 \u00e7atanda n\u0259d\u0259n yaza bil\u0259rdil\u0259r ki?.. He\u00e7 n\u0259&#8230; \u0130\u015fd\u0259n qay\u0131danda yas ma\u011farlar\u0131nda otururduq, insanlarla d\u0259rdl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck. Bir g\u00fcn i\u015f\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 yolda 40-a q\u0259d\u0259r yas ma\u011far\u0131 saym\u0131\u015fd\u0131m. B\u00fct\u00fcn mill\u0259t bir d\u0259rdd\u0259 idi. Oturdu\u011fum yas ma\u011farlar\u0131nda \u015f\u0259hidl\u0259rin talel\u0259rini, hekay\u0259l\u0259rini e\u015fidirdim. Buna sakit qalmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi.<\/p>\n<p>M\u0259n 1970-ci ild\u0259n g\u00fcnd\u0259lik yaz\u0131ram. Qanl\u0131 Yanvar g\u00fcnl\u0259ri gec\u0259 ev\u0259 g\u0259ldim v\u0259 qeydl\u0259rimi etdim. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra yazd\u0131qlar\u0131ma baxd\u0131m ki, el\u0259 q\u0259rib\u0259, d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259r var idi ki&#8230; Sonra onlar\u0131 toplad\u0131m v\u0259 kitab haz\u0131rlad\u0131m. \u015e\u0259hidl\u0259rin q\u0131rx\u0131 g\u00fcn\u00fcnd\u0259 kitab haz\u0131r idi.<\/p>\n<p>O vaxt m\u0259n h\u0259ft\u0259d\u0259 bir d\u0259f\u0259 yay\u0131mlanan &#8220;Dal\u011fa&#8221; verili\u015fini apar\u0131rd\u0131m. Kitab\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na raz\u0131l\u0131q verildi v\u0259 r\u0259hb\u0259rlikd\u0259n dedil\u0259r ki, verili\u015fd\u0259 kitab bar\u0259d\u0259\u00a0<a title=\"elanlar sayti alqi satqi sayti\" href=\"https:\/\/tezbazar.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">elan<\/a>\u00a0s\u0259sl\u0259ndirim. M\u0259n efird\u0259 xalqa m\u00fcraci\u0259t etdim v\u0259 yazd\u0131qlar\u0131m\u0131 c\u00fcml\u0259-c\u00fcml\u0259 oxudum, i\u015f n\u00f6mr\u0259mi dedim. Sonra y\u00fczl\u0259rl\u0259 adam m\u0259ni axtar\u0131rd\u0131. Bir \u015f\u0259hid haqq\u0131nda 10-12 adam dan\u0131\u015fma\u011fa g\u0259lirdi.<\/p>\n<p>M\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259nd\u0259n sonra ilk olaraq B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 m\u0259n\u0259 z\u0259ng etdi v\u0259: &#8220;Bu \u00e7ox \u00e7\u0259tin, qorxulu i\u015fdir. Bilir\u0259m ki, s\u0259ni h\u0259d\u0259l\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r. Qorxma, arxandayam, s\u0259n\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259y\u0259m. Materiallar\u0131 g\u0259tir m\u0259n\u0259 ver, kitaba &#8220;\u00d6n s\u00f6z&#8221; yazaca\u011fam, ham\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcm oxuyaca\u011fam&#8221;, &#8211; dedi. Bel\u0259c\u0259, h\u0259r g\u00fcn d\u00f6rd-be\u015f \u015f\u0259hid bar\u0259d\u0259 yaz\u0131rd\u0131m, ax\u015famlar onlar\u0131 apar\u0131b B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim\u0259 t\u0259hvil verirdim. O da oxuyurdu. M\u0259n yaz\u0131lar\u0131 B\u0259xtiyar m\u00fc\u0259llim\u0259 ver\u0259nd\u0259 \u015f\u0259kill\u0259ri g\u00f6st\u0259rirdim. O, qandan qorxur, h\u0259m d\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rin \u015f\u0259kill\u0259rin\u0259 baxanda k\u00f6vr\u0259lirdi.<\/p>\n<p>&#8211; Sizin kitab\u0131n\u0131zda verilmi\u015f \u015f\u0259hidl\u0259rin \u015f\u0259kill\u0259ri \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131nda \u015f\u0259hidl\u0259rin m\u0259zarlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki fotolarla eynidir&#8230; \u0130st\u0259rdik ki, \u015f\u0259kill\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259yinizd\u0259n dan\u0131\u015fas\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259min \u015f\u0259kill\u0259ri \u015f\u0259hid evl\u0259rind\u0259n bir-bir toplam\u0131\u015fam. M\u0259n toplad\u0131\u011f\u0131m \u015f\u0259kill\u0259ri y\u0259hudi retu\u015f\u00e7u Koqan var idi, ona apar\u0131rd\u0131m. \u00c7ox istedadl\u0131 adam idi. O, \u015f\u0259kill\u0259ri i\u015fl\u0259yirdi. El\u0259 \u015f\u0259kill\u0259r var idi ki, he\u00e7 n\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcrd\u00fc. Bir aya\u011f\u0131 protez olan Koqan \u015f\u0259kill\u0259ri evind\u0259 retu\u015f edib, haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. Sonra da h\u0259min \u015f\u0259kill\u0259r \u0259sas\u0131nda \u015f\u0259hidl\u0259rin q\u0131rx m\u0259rasimi g\u00fcn\u00fc buklet t\u0259rtib olundu.<\/p>\n<p>M\u0259nd\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 200-300 \u015f\u0259kli var idi. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, h\u0259min \u015f\u0259kill\u0259r art\u0131q m\u0259nd\u0259 yoxdur. Bir Az\u0259r \u018fbilov adl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 dostum vard\u0131. C.Cabbarl\u0131 ad\u0131na &#8220;Az\u0259rbaycanfilm&#8221; kinostudiyas\u0131nda \u015f\u0259hidl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259dli film \u00e7\u0259k\u0259rk\u0259n m\u0259n\u0259 z\u0259ng etdi, onlar\u0131 ist\u0259di, m\u0259n d\u0259 verdim. Sonra Az\u0259ri tapmad\u0131m. Dedil\u0259r, r\u0259hm\u0259t\u0259 gedib, bilmir\u0259m. \u018fg\u0259r Az\u0259r r\u0259hm\u0259t\u0259 getm\u0259yibs\u0259, \u015f\u0259kill\u0259ri tap\u0131b m\u0259n\u0259 verm\u0259sini ist\u0259y\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>&#8211; Xiyabanda nam\u0259lum \u015f\u0259hidl\u0259r d\u0259 uyuyurlar&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; O zaman \u0259sas \u00e7\u0259tinlik \u015f\u0259hidl\u0259rin siyah\u0131s\u0131n\u0131n b\u0259lli olmamas\u0131nda idi. M\u0259n kitab\u0131 yazd\u0131qca \u015f\u0259hid siyah\u0131s\u0131 g\u00fcnb\u0259g\u00fcn art\u0131rd\u0131. H\u0259min vaxt iki nam\u0259lum \u015f\u0259hid qalm\u0131\u015fd\u0131. Sonuncu \u015f\u0259hid onlar\u0131n q\u0131rx\u0131 \u00e7\u0131xandan sonra tap\u0131ld\u0131. M\u0259n bir nam\u0259lum \u015f\u0259hidin aya\u011f\u0131n\u0131 tapm\u0131\u015fd\u0131m. Yasamal rayonu, \u015e\u0259fay\u0259t Mehdiyev k\u00fc\u00e7\u0259si, &#8220;Salyan kazarmas\u0131&#8221; deyil\u0259n \u0259razid\u0259 g\u00f6rd\u00fcm, \u00fcst\u00fcnd\u0259n tank ke\u00e7mi\u015fdi. Aya\u011f\u0131n bir hiss\u0259si yox idi. Yerd\u0259 \u00e7ox qal\u0131n mazut v\u0259 qan izi qalm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259n \u015f\u0259hidl\u0259rd\u0259n yazanda Neft\u00e7ala rayonuna da getmi\u015fdim. Oradan olan \u015f\u0259hidl\u0259rin meyitl\u0259rini g\u0259tir\u0259nd\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r z\u00fclm \u00e7\u0259kirdil\u0259r. Orada olan v\u0259t\u0259nda\u015flar m\u0259n\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar ki, \u015f\u0259hidl\u0259ri oraya aparanda helikopterl\u0259 meyitl\u0259ri ipl\u0259 sallay\u0131b g\u0259tiribl\u0259r, el\u0259si var, d\u0259niz\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. M\u0259nim \u0259limd\u0259 bunu s\u00fcbut ed\u0259n faktlar yox idi. \u018flimd\u0259, sad\u0259c\u0259, t\u0259k aya\u011f\u0131 qalan nam\u0259lum \u015f\u0259hid fakt\u0131 vard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; \u015e\u0259hidl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 arxivinizd\u0259 n\u0259l\u0259r var?<\/p>\n<p>&#8211; Arxivimin 90 faizi \u015f\u0259hidl\u0259r\u0259 aiddir. 15-20 qovluq var ki, orada \u0259lyazmalar\u0131m, \u015f\u0259hidl\u0259rin qohumlar\u0131n\u0131n, tan\u0131\u015flar\u0131n\u0131n xatir\u0259l\u0259ri, \u015feirl\u0259ri var. N\u0259 vaxtsa onlarla ba\u011fl\u0131 muzey yaransa, m\u0259n arxivimi t\u0259hvil ver\u0259 bil\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>&#8211; M\u00fcsahib\u0259l\u0259rinizin birind\u0259 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri vaxt\u0131 sizi general Dubinyaka satanlar\u0131n oldu\u011funu demi\u015fdiniz&#8230;<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259ni Dubinyaka satan \u00f6z mill\u0259timizd\u0259n olub. M\u0259nim ba\u011f\u0131m\u0131 da\u011f\u0131td\u0131lar, yaz\u0131lar\u0131m\u0131 axtard\u0131lar, yor\u011fan-d\u00f6\u015f\u0259yi, \u0259\u015fyalar\u0131 \u00e7\u00f6l\u0259 atd\u0131lar. T\u0259bii ki, bunu m\u0259ni, ba\u011f\u0131m\u0131 tan\u0131yan adam etdirib. Onlardan birinin kim oldu\u011funu bilir\u0259m. Bizim aliml\u0259rimizd\u0259n biri idi v\u0259 art\u0131q r\u0259hm\u0259t\u0259 gedib. Ona g\u00f6r\u0259 ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259k yoxdur.<\/p>\n<p>H\u0259min vaxt m\u0259n\u0259 dedil\u0259r ki, bir \u015f\u0259hid ail\u0259si haqda yazmaq laz\u0131md\u0131r. M\u0259n ham\u0131s\u0131n\u0131, dem\u0259k olar, tan\u0131y\u0131rd\u0131m, ham\u0131s\u0131n\u0131n yas\u0131na gedirdim. D\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n getdim. S\u0259h\u0259r tezd\u0259n, t\u0259xmin\u0259n, saat 06-07 rad\u0259l\u0259rind\u0259 Suraxan\u0131 rayonu, H\u00f6vsan q\u0259s\u0259b\u0259sin\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259si il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 ged\u0259rk\u0259n \u00fc\u00e7 sovet \u0259sg\u0259ri m\u0259ni saxlad\u0131 v\u0259 Dubinyak\u0131n yan\u0131na g\u0259tirdi. Bilirsiniz, m\u0259nim kitab yazan zaman he\u00e7 qorxum yox idi. N\u0259 qorxu ola bil\u0259rdi ki?!. Uza\u011f\u0131, g\u00fcll\u0259l\u0259y\u0259c\u0259kdil\u0259r. K\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259n\u0259nl\u0259rd\u0259n art\u0131q idim? O d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259ni g\u00f6rm\u0259kd\u0259ns\u0259, \u00f6lm\u0259k yax\u015f\u0131 idi.<\/p>\n<p>Dubinyak\u0131n yan\u0131na g\u0259ldik v\u0259 m\u0259n\u0259 dedi ki, \u00f6l\u0259n 13 n\u0259f\u0259r rus haqq\u0131nda da yaz\u0131m. O 13 n\u0259f\u0259r rus h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bd\u0259 at\u0131\u015fmada \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fc. O at\u0131\u015fman\u0131n s\u0259b\u0259bi bilinmirdi. Amma ruslardan da \u00f6l\u0259nl\u0259r olmu\u015fdu. D\u00fcz\u00fc, bu suala haz\u0131r deyildim, tez yalandan dedim ki, rus dilind\u0259 bilmir\u0259m, ba\u015fqa adama h\u0259val\u0259 edin. \u00c7\u00fcnki m\u0259n, sad\u0259c\u0259, b\u0259dii nekroloq yaz\u0131ram. Raz\u0131la\u015fd\u0131q. Komendant saat\u0131nda \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t el\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259n\u0259 x\u00fcsusi icaz\u0259 v\u0259siq\u0259si d\u0259 verdil\u0259r. M\u0259n d\u0259 ondan istifad\u0259 edib \u00f6z kitab\u0131m\u0131n dal\u0131nca gedirdim. M\u0259ni ona satan adam el\u0259 bilirdi ki, Dubinyak m\u0259ni \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n yox ed\u0259c\u0259k, amma bu olmad\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; &#8220;\u015e\u0259hidl\u0259r&#8221; ba\u015fqa dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunub?<\/p>\n<p>&#8211; T\u0259rc\u00fcm\u0259 M\u0259rk\u0259zind\u0259 rus dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edildi, amma yar\u0131m\u00e7\u0131q qald\u0131. Sonra m\u0259n\u0259 dedil\u0259r ki, rus dilind\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259ni g\u0259tirim, \u00e7ap etsinl\u0259r. Dedim, m\u0259n nec\u0259 g\u0259tirim? Kitab tam t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilm\u0259yib. M\u0259nd\u0259, sad\u0259c\u0259, edil\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rin b\u0259zi n\u00fcsx\u0259l\u0259ri var.<\/p>\n<p>&#8211; 20 Yanvar haqda \u00e7ox \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131l\u0131b. Siz nec\u0259 hesab edirsiniz, \u0259d\u0259biyyat bu faci\u0259 haqq\u0131nda \u00f6z tutarl\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc dey\u0259 bilibmi?<\/p>\n<p>&#8211; \u015e\u0259hidl\u0259r bar\u0259d\u0259 film \u00e7\u0259kilib, poema, \u0259s\u0259r yaz\u0131l\u0131b. Amma tutarl\u0131 bir \u0259s\u0259r yoxdur. Amma yaz\u0131lmal\u0131 idi. \u0130st\u0259rdim ki, h\u0259r \u015f\u0259hid haqq\u0131nda he\u00e7 olmaya 15 d\u0259qiq\u0259lik film olsun. Ax\u0131 onlar bizim V\u0259t\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcn canlar\u0131ndan ke\u00e7ibl\u0259r. O vaxt deyirdil\u0259r ki, \u015f\u0259hidl\u0259r torpa\u011fa s\u0259pilmi\u015f toxumlard\u0131r. Bu g\u00fcn onlardan n\u0259 q\u0259d\u0259ri c\u00fcc\u0259rdi, torpa\u011f\u0131m\u0131z\u0131 m\u0259nfur d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n geri ald\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; 20 Yanvar hadis\u0259si il\u0259 q\u0259r\u0259nfil faci\u0259 r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrildi. Sizc\u0259, Z\u0259f\u0259rd\u0259n sonra &#8220;faci\u0259 g\u00fcll\u0259ri&#8221;nin motivi d\u0259yi\u015fm\u0259li idimi?<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259nim fikrimc\u0259, q\u0259r\u0259nfil \u015f\u0259hid simvoludur. 33 il \u0259vv\u0259l q\u0259r\u0259nfil d\u0259 &#8220;\u015f\u0259hid&#8221; oldu. Hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra hava da \u00e7iskinli, soyuq olurdu. H\u0259min vaxt k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 idim. Bilirsiniz, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259r\u0259nfil s\u0259pilmi\u015fdi?.. Onlar\u00a0<a title=\"masinlar masin satisi avtomobil elanlari\" href=\"https:\/\/masinlar.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ma\u015f\u0131nlar\u0131n<\/a>\u00a0t\u0259k\u0259rl\u0259rinin alt\u0131nda qalanda sanki \u015f\u0259hidin orada qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss edirdim v\u0259 \u00fcr\u0259yim a\u011fr\u0131y\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; Kitabda yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z m\u0259qamlar varm\u0131?<\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li. \u015e\u0259ms\u0259ddin adl\u0131 \u015f\u0259hidin yas yerind\u0259 idim. Orada bir ki\u015fi 20 Yanvar q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259n sovet \u0259sg\u0259rl\u0259rinin aras\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin oldu\u011funu dedi. Bununla ba\u011fl\u0131 bir epizodu da dan\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min \u015f\u0259xs bir erm\u0259ni il\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259raras\u0131 avtobusda i\u015fl\u0259yib. Sonra o erm\u0259ni buradan Rusiyaya getm\u0259k ist\u0259yib v\u0259 bu k\u00f6m\u0259k edib.<\/p>\n<p>Daha sonra tanklar Yasamaldan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 ki\u015finin o\u011flu \u0130lqar da tanklar\u0131n qaba\u011f\u0131na \u00e7\u0131x\u0131b. Bu zaman h\u0259min erm\u0259ni tankdan d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k, \u0130lqar\u0131n qula\u011f\u0131ndan dart\u0131b v\u0259: &#8220;C\u0259h\u0259nn\u0259m ol, ev\u0259 get&#8221;, &#8211; deyib. Onu yazmama\u011f\u0131m\u0131n s\u0259b\u0259bi o idi ki, kitab art\u0131q \u00e7apa verilmi\u015fdi. Bu epizod onu g\u00f6st\u0259rir ki, g\u0259l\u0259nl\u0259r aras\u0131nda erm\u0259nil\u0259r d\u0259 olub.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>33 il \u0259vv\u0259l &#8211; 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n soyuq q\u0131\u015f gec\u0259si ba\u015fda Bak\u0131 olmaqla Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri dinc \u0259haliy\u0259 divan tutdu. N\u0259tic\u0259d\u0259 y\u00fcz \u0259lli insan q\u0259tl\u0259 yetirildi. Qara Yanvar\u0131n qurbanlar\u0131 haqq\u0131nda dol\u011fun m\u0259lumatlar\u0131 insanlar ilk d\u0259f\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131-dramaturq, \u018fm\u0259kdar jurnalist, ssenarist Rafiq S\u0259m\u0259nd\u0259rin &#8220;\u015e\u0259hidl\u0259r&#8221; kitab\u0131ndan ald\u0131lar. Oxu.Az-\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 H\u00fczn G\u00fcn\u00fcnd\u0259 Rafiq S\u0259m\u0259nd\u0259r il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fib: &#8211; Rafiq m\u00fc\u0259llim, y\u0259qin ki, Qanl\u0131 Yanvarla ba\u011fl\u0131 \u00e7ox \u015feyi xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z. &#8211; Bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131m kiml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 t\u0259krar ola bil\u0259r, fikrimc\u0259, yenid\u0259n s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fm\u0259k indiki n\u0259sil \u00fc\u00e7\u00fcn bir xat\u0131rlamad\u0131r. M\u0259nd\u0259n soru\u015fsan\u0131z ki&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":556803,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218.jpg",590,393,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218.jpg",590,393,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218.jpg",590,393,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218.jpg",590,393,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218.jpg",590,393,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218.jpg",590,393,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/nes_91674199218.jpg",590,393,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"33 il \u0259vv\u0259l &#8211; 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n soyuq q\u0131\u015f gec\u0259si ba\u015fda Bak\u0131 olmaqla Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri dinc \u0259haliy\u0259 divan tutdu. N\u0259tic\u0259d\u0259 y\u00fcz \u0259lli insan q\u0259tl\u0259 yetirildi. Qara Yanvar\u0131n qurbanlar\u0131 haqq\u0131nda dol\u011fun m\u0259lumatlar\u0131 insanlar ilk d\u0259f\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131-dramaturq, \u018fm\u0259kdar jurnalist, ssenarist Rafiq S\u0259m\u0259nd\u0259rin &#8220;\u015e\u0259hidl\u0259r&#8221; kitab\u0131ndan ald\u0131lar. Oxu.Az-\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 H\u00fczn G\u00fcn\u00fcnd\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/556802"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=556802"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/556802\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/556803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=556802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=556802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=556802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}