{"id":557192,"date":"2023-01-21T12:50:05","date_gmt":"2023-01-21T09:50:05","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=557192"},"modified":"2023-01-21T12:50:05","modified_gmt":"2023-01-21T09:50:05","slug":"deportasiya-q%c9%99dim-turk-yurdu-erm%c9%99nistan-nec%c9%99-az%c9%99rbaycanlisizlasdirildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=557192","title":{"rendered":"Deportasiya: Q\u0259dim t\u00fcrk yurdu Erm\u0259nistan nec\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131s\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131?!"},"content":{"rendered":"<p>1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Az\u0259rbaycanda, noyabr\u0131n 29-da is\u0259 vaxtil\u0259 Qafqaza g\u0259lm\u0259 etnos olan erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259dim t\u00fcrk torpaqlar\u0131nda qurulmu\u015f Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259ti qalib g\u0259ldi. Bundan sonra C\u0259nubi Qafqaz\u0131n inzibati b\u00f6lg\u00fcs\u00fc yeni siyasi-co\u011frafi \u015f\u0259kil ald\u0131. H\u0259min vaxtlar b\u00f6lg\u0259nin yeni x\u0259rit\u0259sinin meydana g\u0259lm\u0259si erm\u0259nil\u0259rin Moskvada olan k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259rinin v\u0259 himay\u0259\u00e7il\u0259rinin \u0259li il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilirdi. Az\u0259rbaycan sovetl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin siyasi co\u011frafiyas\u0131nda \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edildi. Bel\u0259 ki, Zaqafqaziyan\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u00f6z \u00e7irkin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r 1920-ci ild\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra dig\u0259r torpaqlar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan SSR-in \u0259razisi elan etdil\u0259r. Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, Qaraqoyunlu mahallar\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil edildi. B\u00f6lg\u0259nin siyasi x\u0259rit\u0259sinin yenid\u0259n c\u0131z\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ilk olaraq 29,8 min kvadrat kilometrlik \u0259razi Erm\u0259nistana verildi.<\/p>\n<p>Bununla da erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na olan a\u015fkar iddialar\u0131 v\u0259 \u00f6z himay\u0259darlar\u0131na arxalanaraq k\u0259skin h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si o zamana q\u0259d\u0259r az rast g\u0259ldiyimiz dinc, lakin daha t\u0259hl\u00fck\u0259li forma alma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>1930-cu il sentyabr\u0131n 9-da, Erm\u0259nistan SSR \u0259razisinin yeni \u0259razi-inzibati b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259, rayonla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na ba\u015fland\u0131. Bu prosesd\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 k\u0259ndl\u0259r bir-birind\u0259n ayr\u0131 sal\u0131n\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259t t\u0259\u015fkil etdikl\u0259ri b\u00f6lg\u0259l\u0259ri bir ne\u00e7\u0259 rayona b\u00f6l\u00fcn\u0259r\u0259k perspektivsizl\u0259\u015fdirildi. Erm\u0259nil\u0259rin az-\u00e7ox m\u0259skunla\u015fd\u0131qlar\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f rayonlar\u0131n \u0259razisi b\u00f6y\u00fcd\u00fclm\u0259y\u0259 v\u0259 maddi-texniki bazas\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. Erm\u0259nil\u0259rin ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rini yeni \u0259razi inzibati vahidin (rayonun) m\u0259rk\u0259zi t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 daha b\u00f6y\u00fck k\u0259ndl\u0259ri onlardan as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sald\u0131lar.<\/p>\n<p>1935-ci il yanvar\u0131n 3-d\u0259n etibar\u0259n Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259ki t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259li toponiml\u0259rin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 erm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. Bu, Erm\u0259nistan SSR Ali Sovetinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n d\u00f6vl\u0259t t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc idi. 1991-ci ilin avqustunda Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259ki sonuncu az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndi &#8211; Mehri rayonunun N\u00fcv\u0259di k\u0259ndi t\u0259rk edildikd\u0259n sonra Erm\u0259nistanda art\u0131q n\u0259 bir az\u0259rbaycanl\u0131, n\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer qald\u0131. Erm\u0259nil\u0259r SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131nad\u0259k respublikadan ba\u015fqa mill\u0259tl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini qovaraq, t\u00fcrks\u00fcz, k\u00fcrds\u00fcz v\u0259 russuz monoetnik d\u00f6vl\u0259t yaratd\u0131lar. Bizim ata-baba torpa\u011f\u0131m\u0131z olan \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131, Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131, dig\u0259r torpaqlar indiki Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259razi oldu.<\/p>\n<p>SSR\u0130 r\u0259hb\u0259ri \u0130.B. Stalinin b\u0259d \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan 1930-cu ill\u0259rin m\u0259lum repressiyas\u0131 da Erm\u0259nistanda yerli Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259qib v\u0259 t\u0259zyiq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259ni r\u0259hb\u0259rliyinin \u0259lind\u0259 bir vasit\u0259y\u0259 \u00e7evrildi. On minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259bs edildi, s\u00fcrg\u00fcn\u0259 g\u00f6nd\u0259rildi, g\u00fcll\u0259l\u0259ndi v\u0259 ya ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq axtarmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131. Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259ti sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 bu \u0259razil\u0259rd\u0259ki az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deportasiya edilm\u0259si siyas\u0259tini daha da geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yeni vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l atd\u0131. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn onlar SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 1947-ci il 23 dekabr &#8220;Erm\u0259nistan SSR-d\u0259n kolxoz\u00e7ular\u0131n v\u0259 ba\u015fqa az\u0259rbaycanl\u0131 \u01ddhalinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; x\u00fcsusi q\u0259rar\u0131na v\u0259 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 deportasiyas\u0131na d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 nail oldular.<\/p>\n<p>1948-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq hiyl\u0259g\u0259r planlar\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq xaricd\u0259n Erm\u0259nistan SSR \u0259razisin\u0259 minl\u0259rl\u0259 erm\u0259ni ail\u0259sinin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 ba\u015fland\u0131. Onlar\u0131n Erm\u0259nistana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259ri, sad\u0259c\u0259, miqrasiya ehtiyac\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar deyildi. Yeni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin Erm\u0259nistanda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 \u0259z\u0259li yurd yerl\u0259rini t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edildil\u0259r. Yerli \u0259halinin \u00f6z torpaqlar\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259si il\u0259 paralel olaraq Az\u0259rbaycan toponiml\u0259rinin erm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilirdi.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n yaln\u0131z Erm\u0259nistandan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259ri il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmirdil\u0259r. Bel\u0259 ki, SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 1947-ci il 23 dekabr tarixli 4083 n\u00f6mr\u0259li v\u0259 1948-ci il 10 mart tarixli 754 n\u00f6mr\u0259li q\u0259rarlar\u0131 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti tarixi cinay\u0259t oldu. Bu q\u0259rarlar \u0259sas\u0131nda 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 y\u00fcz \u0259lli mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259ki d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 v\u0259 zorak\u0131l\u0131qla s\u00fcrg\u00fcn olundu.<\/p>\n<p>Y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n da\u011fl\u0131q rayonlar\u0131ndan Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fcl\u0259r. K\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin Az\u0259rbaycanda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 yerli r\u01ddhb\u0259rliy\u0259 etibar edilmirdi. Q\u0259rarda h\u0259r \u015fey g\u00f6st\u0259rilirdi. \u201cErm\u0259nistan SSR-d\u0259n kolxoz\u00e7ular\u0131n v\u0259 ba\u015fqa az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; x\u00fcsusi q\u0259rar verildi. Bu, faktiki olaraq sovet v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6z h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tarixi torpaqlar\u0131ndan deportasiyas\u0131 idi.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r Moskvada olan havadarlar\u0131n\u0131n vasit\u0259sil\u0259 k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin Az\u0259rbaycan\u0131n da\u011f b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qaraba\u011fda deyil, Aran rayonlar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q oldular. O zaman \u00e7oxlar\u0131 bu plana \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259di. Lakin min ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00fc\u00e7 g\u00f6l (Van, G\u00f6y\u00e7\u0259 v\u0259 Urmiya) aras\u0131ndak\u0131 yaylada, y\u00fcks\u0259k \u015faquli zonall\u0131qda ya\u015fam\u0131\u015f insanlar\u0131n bird\u0259n-bir\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Aran rayonlar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si onlar\u0131n yeni iqlim \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 d\u00f6zm\u0259y\u0259r\u0259k \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nirdi. \u018fslind\u0259, bu, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131n dinc formas\u0131 idi. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 o zaman \u00f6l\u0259nl\u0259ri d\u0259 erm\u0259ni q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n qurbanlar\u0131 hesab etm\u0259k olar. B\u00fct\u00fcn bunlar uzun ill\u0259r bundan \u0259vv\u0259l, az\u0259rbaycanl\u0131lar \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nm\u0259diyi halda erm\u0259nil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f hiyl\u0259g\u0259r ssenarinin \u0259sas komponentl\u0259ri idi.<\/p>\n<p>Q\u0259dim t\u00fcrk yurdu Erm\u0259nistandan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r bu co\u011frafiyan\u0131n yerli sakinl\u0259ri-az\u0259rbaycanl\u0131lar idis\u0259, Erm\u0259nistana xaricd\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin \u00e7oxu k\u00f6hn\u0259 da\u015fnaklar v\u0259 ya onlar\u0131n Ayrikyan, Manu\u00e7aryan kimi davametdiricil\u0259ri, \u201cDa\u015fnaksutyun\u201d partiyas\u0131 MK-n\u0131n \u00fczv\u00fcn\u00fcn q\u0131z\u0131 Silva Kaputikyan kimil\u0259ri idi.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin xaricd\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259rind\u0259n sonra onlar\u0131 yerl\u0259\u015fdirm\u0259k ad\u0131 alt\u0131nda 150 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259n zorla k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onlar\u0131 he\u00e7 bir t\u0259bii co\u011frafi amili n\u0259z\u0259r\u0259 almadan g\u0259tirib minimum ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raiti bel\u0259 olmayan Mil- Mu\u011fan \u00e7\u00f6ll\u0259rin\u0259 yerl\u0259\u015fdirdil\u0259r. Bu t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistanda \u0259halinin say nisb\u0259ti erm\u0259nil\u0259rin xeyrin\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. H\u0259min \u00fcsuldan erm\u0259nil\u0259r sonra da istifad\u0259 etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistandan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 qaydalar t\u0259tbiq edilirdi: \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, respublikan\u0131n paytaxt\u0131 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 ona yax\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259ndi. Sonra rayon m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, onlar\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 k\u0259nd v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rin \u0259halisi k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bir \u00e7ox rayonlarda \u0259vv\u0259lc\u0259 d\u0259mir yolu x\u0259tl\u0259ri v\u0259 \u015fose yollar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri bo\u015fald\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259rinin tarixi adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilir, toponimika tarixind\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n q\u0259dim toponiml\u0259rin m\u00fcasir adlarla \u0259v\u0259zolunma prosesi ba\u015f verirdi. Saxtala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f erm\u0259ni tarixi g\u0259nc erm\u0259nil\u0259rin \u015fovinist ruhda b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0259 z\u0259min yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>1988-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131s\u0131zla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n son m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015fland\u0131. O d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259r oldu\u011fu kimi, yen\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin bu siyas\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 proqram\u0131 yox idi. Erm\u0259nistandak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z talel\u0259ri il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131lar. \u00dc\u00e7 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 &#8211; noyabr\u0131n 27-d\u0259n 29-d\u0259k Erm\u0259nistan\u0131n bir s\u0131ra rayonlar\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 Quqark (B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259), Spitak (Hamaml\u0131) v\u0259 Stepanavanda (Calalo\u011fluda) d\u0259h\u015f\u0259tli cinay\u0259tl\u0259r t\u00f6r\u0259dildi. 1988-ci il \u0259rzind\u0259 Erm\u0259nistandan 200 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 qovuldu, 185 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si bo\u015fald\u0131ld\u0131, 217 az\u0259rbaycanl\u0131 bu v\u0259h\u015fi aksiyan\u0131n qurban\u0131 oldu.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, 1988-ci ild\u0259 Erm\u0259nistanda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r C\u0259nubi Qafqazda sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra erm\u0259nil\u0259rin 70 il\u0259d\u0259k bir d\u00f6vrd\u0259 SSR\u0130-d\u0259ki havadarlar\u0131n\u0131n vasit\u0259sil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi cinay\u0259tl\u0259rin n\u0259inki sonuncusu olmad\u0131, \u0259ksin\u0259, imperiyan\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 yen\u0259 d\u0259 xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 arxalanan Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn bu d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisin\u0259 t\u0259cav\u00fcz v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 daha d\u0259h\u015f\u0259tli cinay\u0259tl\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir ba\u015flan\u011f\u0131c oldu.<\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Az\u0259rbaycanda, noyabr\u0131n 29-da is\u0259 vaxtil\u0259 Qafqaza g\u0259lm\u0259 etnos olan erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259dim t\u00fcrk torpaqlar\u0131nda qurulmu\u015f Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259ti qalib g\u0259ldi. Bundan sonra C\u0259nubi Qafqaz\u0131n inzibati b\u00f6lg\u00fcs\u00fc yeni siyasi-co\u011frafi \u015f\u0259kil ald\u0131. H\u0259min vaxtlar b\u00f6lg\u0259nin yeni x\u0259rit\u0259sinin meydana g\u0259lm\u0259si erm\u0259nil\u0259rin Moskvada olan k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259rinin v\u0259 himay\u0259\u00e7il\u0259rinin \u0259li il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilirdi. Az\u0259rbaycan sovetl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin siyasi co\u011frafiyas\u0131nda \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edildi. Bel\u0259 ki, Zaqafqaziyan\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u00f6z \u00e7irkin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r 1920-ci ild\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra dig\u0259r torpaqlar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan SSR-in \u0259razisi elan etdil\u0259r. Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259, D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":557193,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/9bab7341167428681611396496410589870.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"1920-ci il aprelin 28-d\u0259 Az\u0259rbaycanda, noyabr\u0131n 29-da is\u0259 vaxtil\u0259 Qafqaza g\u0259lm\u0259 etnos olan erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259dim t\u00fcrk torpaqlar\u0131nda qurulmu\u015f Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259ti qalib g\u0259ldi. Bundan sonra C\u0259nubi Qafqaz\u0131n inzibati b\u00f6lg\u00fcs\u00fc yeni siyasi-co\u011frafi \u015f\u0259kil ald\u0131. H\u0259min vaxtlar b\u00f6lg\u0259nin yeni x\u0259rit\u0259sinin meydana g\u0259lm\u0259si erm\u0259nil\u0259rin Moskvada olan k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259rinin v\u0259 himay\u0259\u00e7il\u0259rinin \u0259li il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilirdi. Az\u0259rbaycan sovetl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/557192"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=557192"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/557192\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/557193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=557192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=557192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=557192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}