{"id":558095,"date":"2023-01-26T17:12:47","date_gmt":"2023-01-26T14:12:47","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=558095"},"modified":"2023-01-26T17:12:47","modified_gmt":"2023-01-26T14:12:47","slug":"q%c9%99rbi-az%c9%99rbaycana-qayidis-konsepsiyasinin-tam-m%c9%99tni-yenil%c9%99nib-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=558095","title":{"rendered":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131n TAM M\u018fTN\u0130 &#8211; YEN\u0130L\u018fN\u0130B + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>\u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259, s\u00fclh yolu il\u0259 geriy\u0259 qay\u0131tmas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131n tam m\u0259tni yay\u0131mlan\u0131b.<\/p>\n<p>H\u0259min konsepsiyan\u0131 t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p><strong>1. Giri\u015f<\/strong><\/p>\n<p>1989-cu ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Qa\u00e7q\u0131nlar C\u0259miyy\u0259ti\u201d kimi t\u0259sis edilmi\u015f, 2022-ci ild\u0259 \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat (\u0130cma) indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur.<\/p>\n<p>Bu Konsepsiya indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n zorla \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n geriy\u0259 qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130cman\u0131n h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259yi f\u0259aliyy\u0259tin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, prinsipl\u0259ri, haz\u0131rl\u0131q v\u0259 icra t\u0259dbirl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259ni m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Konsepsiya beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa, aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259tdaxili h\u00fcquqa, tarixi faktlara \u0259saslan\u0131r, \u0259dal\u0259tin v\u0259 s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131na xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p><strong>2. Problemin t\u0259sviri<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6t\u0259n iki \u0259sr \u0259rzind\u0259 silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, i\u015f\u011fal, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, zorla k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131ndan b\u00f6y\u00fck \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015fdir. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n vaxtil\u0259 m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259t t\u0259\u015fkil etdiyi indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n tamamil\u0259 qovulmas\u0131 1991-ci ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Apar\u0131lm\u0131\u015f etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 indi h\u0259min \u0259razid\u0259 m\u00fcst\u0259sna olaraq erm\u0259nil\u0259r ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u0259ks\u0259r hallarda d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n sistemli f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 zorak\u0131l\u0131q, soyq\u0131r\u0131m\u0131, k\u00fctl\u0259vi q\u0259tliam v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 dig\u0259r cinay\u0259tl\u0259r v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n kobud pozulmas\u0131 yolu il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bu proses 1905-1906, 1918-1921, 1948-1953 v\u0259 1987-1991-ci ill\u0259rd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 \u015fidd\u0259tli v\u0259 amans\u0131z olub. Bu aktlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1918-21-ci ill\u0259rd\u0259 \u201cErm\u0259nistan respublikas\u0131\u201d, \u201cDa\u011fl\u0131q Erm\u0259nistan respublikas\u0131\u201d adlanan qurumlar\u0131n, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n, \u0259l\u0259lx\u00fcsus, Z\u0259ng\u0259zur daxil olmaqla az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi bir \u00e7ox b\u00f6lg\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistana vermi\u015f v\u0259 y\u00fcz min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n Erm\u0259nistandan deportasiyas\u0131 bar\u0259d\u0259 irq\u00e7i q\u0259rara imza atm\u0131\u015f SSR\u0130-nin b\u0259dnam r\u0259hb\u0259ri \u0130osif Stalinin v\u0259 Erm\u0259nistan SSR-nin 1987-91-ci ill\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi \u0259m\u0259ll\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 qalmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan adlanan \u0259razid\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus olan tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irs, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259scidl\u0259r v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, yer adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 sistematik xarakterli irqi ayr\u0131-se\u00e7kilik h\u0259yata ke\u00e7irilib. Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259d\u0259 v\u0259 dig\u0259r cinay\u0259tl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n \u0259m\u0259ll\u0259ri Erm\u0259nistanda d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Presedenti olmayan bu haqs\u0131zl\u0131q Erm\u0259nistan\u0131n hakim dair\u0259l\u0259rind\u0259 c\u0259zas\u0131zl\u0131q hissi yaratm\u0131\u015f v\u0259 onlar\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 iddialara, g\u00fcc t\u0259tbiqin\u0259, h\u0259rbi i\u015f\u011fala, \u0259lav\u0259 k\u00fctl\u0259vi miqyasl\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 dig\u0259r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi h\u00fccumu v\u0259 i\u015f\u011fal\u0131na qar\u015f\u0131 2020-ci ild\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 \u0259dal\u0259tin b\u0259rpa olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131m olub v\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda s\u00fclh imkanlar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z evl\u0259rin\u0259 qay\u0131da bilm\u0259m\u0259si, bu \u00f6lk\u0259d\u0259 mono-etnik d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 sistematik irqi ayr\u0131-se\u00e7kilik v\u0259ziyy\u0259tinin davam etm\u0259si b\u00f6y\u00fck \u0259dal\u0259tsizlikdir v\u0259 bu, davaml\u0131 s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131na b\u00f6y\u00fck \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>3. H\u0259d\u0259f, m\u0259qs\u0259dl\u0259r v\u0259 yana\u015fma<\/strong><\/p>\n<p>\u0130cma \u00f6t\u0259n iki \u0259sr \u0259rzind\u0259 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f \u0259dal\u0259tsizliyi q\u0259bul etmir v\u0259 bu \u0259dal\u0259tsizliyin n\u0259tic\u0259l\u0259rini r\u0259dd edir. \u0130cma \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sind\u0259, M\u00fclki v\u0259 Siyasi H\u00fcquqlar \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Paktda, Qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n Statusuna dair Konvensiyada v\u0259 dig\u0259r m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq aktlarda t\u0259sbit olunmu\u015f geriy\u0259 qay\u0131tmaq h\u00fcququna \u0259saslanmaqla indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z yurdlar\u0131na qay\u0131tmalar\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 oraya qay\u0131td\u0131qdan sonra onlar\u0131n f\u0259rdi v\u0259 kollektiv h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sini \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259sas h\u0259d\u0259fi kimi b\u0259yan edir. Konsepsiya il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin \u0259sas m\u0259qs\u0259d v\u0259 prinsipl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<p>&#8211; \u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259raitd\u0259 v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 \u00f6z yurdlar\u0131na qay\u0131da bilm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq verifikasiya v\u0259 z\u0259man\u0259t mexanizmi olan v\u0259 h\u00fcquqi bax\u0131mdan m\u0259cburi olan beyn\u0259lxalq raz\u0131la\u015fman\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si;<\/p>\n<p>&#8211; Geriy\u0259 qay\u0131tma prosesinin m\u00fcvafiq t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, humanitar, sosial-iqtisadi yard\u0131m proqramlar\u0131 il\u0259 t\u0259minat alt\u0131na al\u0131nmas\u0131;<\/p>\n<p>&#8211; Geriy\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015f \u0259halinin yenid\u0259n qovulmas\u0131na, onlara qar\u015f\u0131 h\u0259r hans\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kilik h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 v\u0259 z\u0259r\u0259r vurulmas\u0131na imkan verm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq monitorinq, hesabatl\u0131q, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, m\u00fcdaxil\u0259 v\u0259 dig\u0259r z\u0259ruri f\u0259aliyy\u0259tin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259si;<\/p>\n<p>&#8211; Beyn\u0259lxalq n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda yenid\u0259nqurma v\u0259 bar\u0131\u015f\u0131q t\u0259dbirl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si yolu il\u0259, geriy\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015f insanlar\u0131n davaml\u0131 reabilitasiya v\u0259 re-inteqrasiyas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si.<\/p>\n<p>Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 legitim n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi \u0130cma qay\u0131d\u0131\u015f prosesind\u0259 f\u0259al rol oynayacaq, maraql\u0131 t\u0259r\u0259f kimi aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar il\u0259 dialoq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q aparmaq v\u0259 onlar t\u0259r\u0259find\u0259n legitim t\u0259r\u0259f m\u00fcqabili kimi tan\u0131nmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n onlara uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015f Az\u0259rbaycan il\u0259 x\u00fcsusi ba\u011flar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131 v\u0259 \u00f6z yurdlar\u0131na qay\u0131td\u0131qdan sonra onlar\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 mane\u0259siz \u0259laq\u0259sin\u0259 imkan yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Qay\u0131d\u0131\u015f prosesi Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qovulmadan \u0259vv\u0259lki m\u0259skunla\u015fma konfiqurasiyas\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259lidir. Qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qay\u0131d\u0131\u015f zaman\u0131 m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259 v\u0259 h\u00fcquqi f\u0259ndl\u0259rl\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259si c\u0259hdl\u0259ri irq\u00e7iliyin bir formas\u0131 v\u0259 re-inteqrasiyaya mane\u0259 olan z\u0259r\u0259rli yana\u015fma kimi r\u0259dd edil\u0259c\u0259k. Bu prinsipd\u0259n yay\u0131nma ancaq aidiyy\u0259ti \u015f\u0259xsl\u0259rin s\u0259rb\u0259st irad\u0259si v\u0259 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Qovulmu\u015f \u015f\u0259xsin geriy\u0259 qay\u0131tmaq bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fc olmal\u0131 v\u0259 onun bu q\u0259rar\u0131 ver\u0259 bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ona h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 imkanlar bar\u0259d\u0259 tam m\u0259lumat verilm\u0259lidir. M\u00fcvafiq h\u00fcququ olan \u015f\u0259xsin geriy\u0259 qay\u0131tmaq q\u0259rar\u0131n\u0131 ancaq l\u0259yaq\u0259tli v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 evin\u0259 d\u00f6nm\u0259yin m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, qay\u0131d\u0131\u015f prosesi zaman\u0131 v\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra h\u0259yat\u0131n\u0131 qura bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq z\u0259man\u0259t v\u0259 yet\u0259rli h\u0259cmd\u0259 resurs ayr\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, tarixi v\u0259t\u0259nind\u0259 f\u0259rdi v\u0259 kollektiv h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edil\u0259c\u0259yini y\u0259qin etdikd\u0259n sonra ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Qay\u0131d\u0131\u015f prosesi zaman\u0131 qad\u0131nlar, u\u015faqlar v\u0259 sosial bax\u0131mdan h\u0259ssas \u0259hali qrupuna aid edil\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin maraqlar\u0131 \u0259sas prioritet kimi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nacaq, \u201cQad\u0131nlar, s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik\u201d yana\u015fmas\u0131 daxil olmaqla bu sah\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 q\u0259bul olunan m\u00fct\u0259r\u0259qqi konsepsiya v\u0259 standartlar qay\u0131d\u0131\u015f prosesind\u0259 apar\u0131c\u0131 yer tutacaq.<\/p>\n<p>\u0130cma \u00f6t\u0259n iki \u0259sr \u0259rzind\u0259 erm\u0259ni v\u0259 Az\u0259rbaycan xalqlar\u0131 aras\u0131nda d\u0259rin nifaq oldu\u011funu v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa zidd h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 hal-haz\u0131rda \u0259h\u0259miyy\u0259tli sayda insan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik probleml\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiyini anlay\u0131r v\u0259 yaranm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn siyasi, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, h\u00fcquqi, sosial v\u0259 humanitar probleml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin Erm\u0259nistan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc hesab edir. \u0130cma t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik probleml\u0259rinin s\u00fclh yolu il\u0259 t\u0259nziml\u0259m\u0259si zaman\u0131 humanitar t\u0259cililiyi obyektiv kriteriya kimi q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, davaml\u0131 s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259sind\u0259 \u0259dal\u0259tsizliyin v\u0259 h\u00fcquq pozuntusunun bax\u0131lmam\u0131\u015f qalma m\u00fcdd\u0259tini beyn\u0259lxalq diqq\u0259tin yetirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas kriteriya hesab edir.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, h\u00fcquq pozuntusu v\u0259 \u0259dal\u0259tsizlik n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6z h\u0259llini tapmam\u0131\u015f qal\u0131rsa, bir o q\u0259d\u0259r c\u0259zas\u0131zl\u0131q hissi g\u00fccl\u00fc olur v\u0259 daha b\u00f6y\u00fck \u0259dal\u0259tsizlik t\u00f6r\u0259yir. Bu, \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \u201cfait accompli\u201d v\u0259 bir \u0259dal\u0259tsizliyi daha b\u00f6y\u00fck \u0259dal\u0259tsizlik t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 unutdurmaq kimi qeyri-insani, z\u0259r\u0259rli v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li taktikalar\u0131 t\u0259\u015fviq edir. Bu bax\u0131mdan \u0130cma hesab edir ki, b\u00f6y\u00fck haqs\u0131zl\u0131\u011fa m\u0259ruz qalm\u0131\u015f Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si regional t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin v\u0259 Erm\u0259nistan il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin b\u0259rpa olunmas\u0131 kontekstind\u0259 \u0259n ilk s\u0131rada bax\u0131lmal\u0131 olan v\u0259zif\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>4. Planlama v\u0259 icran\u0131n \u0259sas m\u00f6vzular\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u0130cma geriy\u0259 qay\u0131tma h\u00fcququnun beyn\u0259lxalq h\u00fcququn v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n ali prinsipi olmas\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, bu prosesin asan olmayaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131r. \u0130cma geriy\u0259 qay\u0131tma h\u00fcququnun realla\u015fmas\u0131na \u0259sas mane\u0259nin Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcqavim\u0259ti olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yir. Bundan \u0259lav\u0259, qay\u0131tma prosesi \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 h\u00fcquqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llini, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik komponentini v\u0259 b\u00f6y\u00fck miqdarda resurs \u0259ld\u0259 edilm\u0259sini ehtiva edir. B\u00fct\u00fcn bu v\u0259zif\u0259l\u0259rin h\u0259lli Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan il\u0259 yana\u015f\u0131, geni\u015f beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin d\u0259st\u0259yinin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>\u0130cma repatriasiya prosesinin b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259rk\u0259zi rol alacaq v\u0259 repatriasiya ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra da \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini davam etdir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Konseptual olaraq, qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n \u0259sas m\u00f6vzular\u0131na dair \u0130cman\u0131n m\u00f6vqeyi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir.<\/p>\n<p><strong>4.1. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 v\u0259 z\u0259man\u0259t<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qovulmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini presedentsiz \u0259dal\u0259tsizlik kimi beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 g\u0259tirm\u0259k, bu v\u0259ziyy\u0259tin davam etm\u0259sinin beyn\u0259lxalq s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 t\u0259hdid kimi q\u0259bul etdirm\u0259y\u0259 nail olmaq v\u0259 davaml\u0131 s\u00fclh v\u0259 \u0259dal\u0259tin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n geriy\u0259 qay\u0131tma h\u00fcququnu t\u0259min ed\u0259n, h\u00fcquqi bax\u0131mdan m\u0259cburi olan, m\u00fcvafiq verifikasiya v\u0259 z\u0259man\u0259t mexanizmini ehtiva ed\u0259n q\u0259rar v\u0259 raz\u0131la\u015fmalar\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si ilk v\u0259zif\u0259dir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259, \u0130cma Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratma\u011f\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6hd\u0259liyi kimi Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sind\u0259 d\u0259 t\u0259sbit olunmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015facaq.<\/p>\n<p>Qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130cma Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 h\u00f6kum\u0259ti, Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 h\u00f6kum\u0259ti, BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daimi \u00fczv\u00fc olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, region \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 dig\u0259r aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar il\u0259 t\u0259maslara ba\u015flayacaq.<\/p>\n<p><strong>4.2. \u0130cman\u0131n \u00fczvl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si v\u0259 siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar v\u0259 onlar\u0131n t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259rinin \u00f6z v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmaq h\u00fcququ var. \u0130cma Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259hali reyestri xidm\u0259tl\u0259rinin yard\u0131m\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k v\u0259 m\u00fcvafiq beyn\u0259lxalq metodologiya \u0259sas\u0131nda \u0130cma \u00fczvl\u0259rinin siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259k. Bu c\u00fcr siyah\u0131yaal\u0131nmada effektiv vasit\u0259l\u0259rd\u0259n birinin aidiyy\u0259ti \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259qdim etm\u0259si oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, onlar\u0131 bu add\u0131ma t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259t\u0259nind\u0259n qovulman\u0131n ciddi h\u00fcquq pozuntusu olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 geni\u015f informasiya kampaniyas\u0131 apar\u0131lacaq v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 geri qay\u0131tmaq yana\u015fmas\u0131n\u0131n mahiyy\u0259ti geni\u015f ictimaiyy\u0259t\u0259 izah edil\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>4.3. Qay\u0131d\u0131\u015f plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u0130cma qay\u0131d\u0131\u015f prosesinin nizaml\u0131 v\u0259 effektiv \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcvafiq beyn\u0259lxalq icra\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Bu t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131n BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar \u00fczr\u0259 Ali Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck veril\u0259c\u0259k. \u0130cma beyn\u0259lxalq icra\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f il\u0259 birlikd\u0259, t\u0259tbiq oluna bil\u0259n beyn\u0259lxalq standartlar \u0259sas\u0131nda, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti v\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 t\u0259maslar \u015f\u0259raitind\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n detall\u0131 plan\u0131n\u0131 haz\u0131rlayacaq. Qay\u0131d\u0131\u015f plan\u0131 t\u0259l\u0259b olunan add\u0131m v\u0259 resurslar, d\u0259qiq zaman \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259si g\u00f6st\u0259rilm\u0259kl\u0259 prosesin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini v\u0259 istiqam\u0259tl\u0259rini t\u0259svir etm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>4.4. Erm\u0259nistan\u0131n h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u201cErm\u0259nistan Respublikas\u0131\u201d adlanan siyasi-h\u00fcquqi vahidin effektiv n\u0259zar\u0259t etdiyi \u0259razid\u0259n zorla qovulduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu d\u00f6vl\u0259tin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131nda, onun konstitusion \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sinin v\u0259 milli v\u0259 h\u00fcquqi xarakterinin formala\u015fmas\u0131 prosesind\u0259 i\u015ftirak imkan\u0131ndan m\u0259hrum edilibl\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130cma Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (BMT) \u00fczv\u00fc oldu\u011funu, dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan agahd\u0131r v\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131 siyasi-h\u00fcquqi reall\u0131q kimi g\u00f6r\u00fcr. Erm\u0259nistan\u0131n BMT-nin Nizamnam\u0259si daxil olmaqla m\u00fcvafiq beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 qo\u015fulmu\u015f olmas\u0131 bu \u00f6lk\u0259nin \u00fcz\u0259rin\u0259 onun \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n s\u00fclh yolu il\u0259 \u00f6z evl\u0259rin\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 qay\u0131tmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratmaq daxil olmaqla onlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 konkret \u00f6hd\u0259likl\u0259r qoyur. \u0130cma Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistan\u0131n h\u00fcquqi sistemi il\u0259 v\u0259 onun \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 f\u0259rdi v\u0259 kollektiv qisimd\u0259 m\u00fcmk\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tini praktiki m\u0259s\u0259l\u0259 kimi g\u00f6r\u00fcr, bunu \u00f6lk\u0259nin \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f h\u0259r hans\u0131 \u0259dal\u0259tsizliyi v\u0259 h\u00fcquqa zidd h\u0259r\u0259k\u0259ti q\u0259bul etm\u0259k, qanuni maraqlar\u0131ndan imtina etm\u0259k m\u0259nas\u0131nda t\u0259fsir v\u0259 q\u0259bul edilm\u0259sini r\u0259dd edir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn milli h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini az\u0259rbaycanl\u0131 icmas\u0131na \u0259l\u00e7atan etm\u0259li, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259li, onlar\u0131n ana dill\u0259rind\u0259 t\u0259hsil almas\u0131na, qanunvericilik, icra v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 orqanlar\u0131nda Az\u0259rbaycan dilind\u0259n istifad\u0259sin\u0259 imkan yaratmal\u0131 v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 tam t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qanunvericiliyinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131n h\u00fcquqi m\u0259sl\u0259h\u0259t, monitorinq v\u0259 n\u0259zar\u0259t mexanizmi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0130cma il\u0259 konstruktiv dialoqa ba\u015flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130st\u0259nil\u0259n halda, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259 ya\u015famaq h\u00fcququna malikdirl\u0259r, bu h\u00fcquq \u0259z\u0259lidir, toxunulmazd\u0131r, m\u00fctl\u0259qdir v\u0259 h\u0259lledici faktordur. \u015e\u0259xsiyy\u0259ti, m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcququnu v\u0259 dig\u0259r h\u00fcquqlar\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259rin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim edilm\u0259si bu h\u00fcququ yaratm\u0131r, verilm\u0259m\u0259si bu h\u00fcququ aradan qald\u0131rm\u0131r. Bel\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rin verilm\u0259si sad\u0259c\u0259 formal-texniki m\u0259s\u0259l\u0259 olmaqla haz\u0131rda s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259razil\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t ed\u0259n Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n qeyd-\u015f\u0259rtsiz yerin\u0259 yetirm\u0259li oldu\u011fu bir \u00f6hd\u0259likdir.<\/p>\n<p><strong>4.5. T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min olunmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 etnik \u0259saslarla geni\u015fmiqyasl\u0131 v\u0259 sistematik zorak\u0131l\u0131q t\u00f6r\u0259tmi\u015f olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n \u0130cma t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 bu d\u00f6vl\u0259t\u0259 etibar etmir v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcvafiq mandatla v\u0259 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n etimad g\u00f6st\u0259rdiyi \u00f6lk\u0259l\u0259rin q\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik missiyas\u0131n\u0131n qay\u0131d\u0131\u015f olacaq \u0259razil\u0259r\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sini z\u0259ruri hesab edir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq missiyan\u0131n s\u0259lahiyy\u0259ti v\u0259 imkanlar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq. T\u0259hdidl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sinin m\u00fcvafiq informasiya toplama v\u0259 t\u0259hlil imkanlar\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259sini, \u0130cmada bu imkanlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, \u0130cma bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 h\u00f6kum\u0259tinin yard\u0131m\u0131na \u00fcmid edir. \u0130cma bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi t\u0259hdidl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Missiya qay\u0131d\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l yerl\u0259\u015fdirilm\u0259li, m\u00fcvafiq \u0259razil\u0259ri n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259li, m\u00fclki-h\u0259rbi \u0259laq\u0259, polis v\u0259 m\u00fclki idar\u0259etm\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malik olmal\u0131, \u0130cman\u0131n z\u0259ruri hesab etdiyi m\u00fcdd\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130cma beyn\u0259lxalq t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik missiyas\u0131n\u0131n mandat\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 idar\u0259 edilm\u0259si \u00fczr\u0259 formatda maraql\u0131 t\u0259r\u0259f kimi t\u0259msil olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>H\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 v\u0259 \u0259dliyy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 adekvat i\u015ftirak\u0131n z\u0259ruri \u015f\u0259rt oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n yerli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik q\u00fcvv\u0259l\u0259rini formala\u015fd\u0131rmas\u0131na v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcvafiq rol almas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>4.6. M\u00fclkiyy\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f b\u00fct\u00fcn h\u00fcquq pozuntular\u0131 kimi m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcququnun pozulmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus m\u00fclkiyy\u0259tin v\u0259 icma torpaqlar\u0131n\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259li, m\u00fclkiyy\u0259t\u0259 vurulmu\u015f z\u0259r\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fclkiyy\u0259td\u0259n istifad\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na g\u00f6r\u0259 yaranm\u0131\u015f itkil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 kompensasiya \u00f6d\u0259m\u0259lidir. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n b\u00fct\u00fcn x\u0259rcl\u0259ri \u00f6d\u0259m\u0259li v\u0259 dig\u0259r laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6rm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>4.7. Re-inteqrasiya v\u0259 reabilitasiya<\/strong><\/p>\n<p>Repatriasiya etmi\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar qay\u0131td\u0131qdan sonra ilk d\u00f6vrl\u0259r humanitar yard\u0131ma, sonra uzunm\u00fcdd\u0259tli sosial v\u0259 iqtisadi inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn re-inteqrasiya v\u0259 reabilitasiya proqram\u0131na v\u0259 yard\u0131mlara ehtiyac duyacaqlar. \u0130cma bu sah\u0259d\u0259 m\u00fcvafiq proqram h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq qurumlar v\u0259 donorlar\u0131n \u0259sas t\u0259r\u0259f m\u00fcqabili olmaqda q\u0259rarl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Re-inteqrasiya v\u0259 reabilitasiya t\u0259dbirl\u0259rinin u\u011furunun t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri daxilind\u0259 sosial ba\u011flar v\u0259 dinamika vacib \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi kimi, qovulmadan \u0259vv\u0259lki m\u0259skunla\u015fma konfiqurasiyas\u0131n\u0131n qorunub saxlanmas\u0131 sosial ba\u011flar\u0131n b\u0259rpas\u0131n\u0131 v\u0259 bel\u0259likl\u0259 re-inteqrasiya v\u0259 reabilitasiyan\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu bax\u0131mdan, qovulmadan \u0259vv\u0259lki m\u0259skunla\u015fma konfiqurasiyas\u0131n\u0131n qorunub saxlanmas\u0131 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n bir t\u0259l\u0259bi olmaqla b\u0259rab\u0259r re-inteqrasiya v\u0259 reabilitasiyan\u0131n u\u011furu \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri \u015f\u0259rtdir.<\/p>\n<p><strong>4.8. M\u0259d\u0259ni irsin b\u0259rpas\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u0130cma BMT-nin ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumlar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus m\u0259d\u0259ni irsin v\u0259ziyy\u0259tinin d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, z\u0259r\u0259r vurulmu\u015f v\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinmi\u015f m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin siyah\u0131s\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na v\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin onlar\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k v\u0259 qorumaq \u00f6hd\u0259liyini icra etm\u0259sin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>4.9. Etnik icmalar aras\u0131 bar\u0131\u015f\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 b\u00f6y\u00fck haqs\u0131zl\u0131q t\u00f6r\u0259dilib. Bu haqs\u0131zl\u0131q etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n evl\u0259rin\u0259 ba\u015fqa yerd\u0259n insanlar k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Bu a\u011fr\u0131l\u0131 ke\u00e7mi\u015fi tarixi yadda\u015f\u0131nda saxlamaqla b\u0259rab\u0259r \u0130cma q\u0259bul edir ki, s\u00fclh v\u0259 inki\u015faf\u0131n t\u0259min edilm\u0259sinin yolu bar\u0131\u015f\u0131qdan ke\u00e7ir. Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar onlar\u0131n v\u0259t\u0259nin\u0259 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f erm\u0259nil\u0259rl\u0259 dinc v\u0259 yana\u015f\u0131 ya\u015fama\u011fa haz\u0131rd\u0131r. \u0130cma bar\u0131\u015f\u0131\u011fa nail olma\u011f\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259yini v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259yir. \u0130cma insan h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259ti, h\u00fcququn aliliyini v\u0259 ikili standartlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 bar\u0131\u015f\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fch\u00fcm vasit\u0259l\u0259r kimi g\u00f6r\u00fcr. Bu bax\u0131mdan, \u0130cma Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 nifr\u0259t v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliyi a\u015f\u0131layan siyas\u0259t v\u0259 praktikas\u0131n\u0131 dayand\u0131rmas\u0131na, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 cinay\u0259t t\u00f6r\u0259tmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259ri \u0259dal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 t\u0259slim etm\u0259sin\u0259, onlar\u0131 \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 d\u0259rhal son verm\u0259sin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 cinay\u0259tl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f h\u0259rbi v\u0259 siyasi xadiml\u0259r\u0259, terror\u00e7ulara qoyulmu\u015f abid\u0259l\u0259ri s\u00f6km\u0259sin\u0259 v\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f yer adlar\u0131 d\u0259yi\u015flikl\u0259rini l\u0259\u011fv etm\u0259sin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>4.10. \u0130cman\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli f\u0259aliyy\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p>\u0130cma hesab edir ki, onun missiyas\u0131 t\u0259kc\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. \u0130cma \u0259hali \u00f6z v\u0259t\u0259nin\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra da t\u0259\u015fkilat kimi \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n orada ya\u015fayacaq az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n maraqlar\u0131, h\u00fcquqlar\u0131, inki\u015faf\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil s\u0259yl\u0259rini, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131, xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, el\u0259c\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan ictimaiyy\u0259ti il\u0259 dialoq v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirm\u0259k niyy\u0259tind\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>5. Yekun m\u00fcdd\u0259alar<\/strong><\/p>\n<p>\u0130cma bu konsepsiyan\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259sind\u0259 f\u0259all\u0131q v\u0259 sahiblik g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 qanuni \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 resurslar\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. \u0130cma v\u0259ziyy\u0259tin m\u00fcmk\u00fcn d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, konsepsiyaya d\u0259yi\u015fiklik ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>15:40<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n M\u00fc\u015fahid\u0259 \u015euras\u0131 (M\u015e) Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yib.<\/p>\n<p><strong>Oxu.Az<\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131nda Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r yekunla\u015f\u0131b v\u0259 layih\u0259 M\u015e-y\u0259 t\u0259qdim olunub. \u015eura Konsepsiyan\u0131 m\u00fczakir\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259sdiql\u0259yib.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259di il\u0259 silsil\u0259 t\u0259dbirl\u0259r, f\u0259rdi v\u0259 qrup hal\u0131nda m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u00a0ke\u00e7irilib, m\u00fczakir\u0259l\u0259r zaman\u0131 y\u00fczl\u0259rl\u0259 t\u0259klif\u00a0ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb, \u0130cman\u0131n Konsepsiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 elan olunmu\u015f elektron po\u00e7ta \u00e7oxlu sayda t\u0259klifl\u0259r\u00a0daxil olub, b\u00fct\u00fcn t\u0259klifl\u0259r \u0130\u015f\u00e7i Qrupunda sisteml\u0259\u015fdirilib, t\u0259hlil edil\u0259r\u0259k \u00fcmumil\u0259\u015fdirilib, sonra is\u0259 s\u0259n\u0259din layih\u0259si haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"gallery\">\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDEvMjYvMTYvMjYvNTYvOWZmODA5ZWMtYTZjMy00YTE0LTkxMzctMmJiNGQ1YWU1NDAzLzZ0ckVXZmRWUzlBa1dhenlWVG5hQXI2QlFYeFlvTHRKeW1DZzh4cEIuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=3e906e0bda5cdcf8\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDEvMjYvMTYvMjYvNTYvNzlhYzE2MDQtOWY1MS00OTgyLTgwNzgtOWQ3ZjI4NTI0MmIzLzRpUUJaTnhjOVh4QzJzeUtSUjRXdmFDVzFtMmkzV2tVSjhVRlVsM2ouanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=6bed6be94ae52aad\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDEvMjYvMTYvMjYvNTYvNTMxMGY4ZmEtYTE0Ni00NDg4LWFiMzItMjdlZWQyNzdlODE5L0VmZFo2dW80YU1hdnE3a1VEYVZSVnpQSUJQVVBaWlpQeTl0NmVrVW4uanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=687a8006560a2116\" alt=\"\" \/><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259, s\u00fclh yolu il\u0259 geriy\u0259 qay\u0131tmas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131n tam m\u0259tni yay\u0131mlan\u0131b. H\u0259min konsepsiyan\u0131 t\u0259qdim edirik: 1. Giri\u015f 1989-cu ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Qa\u00e7q\u0131nlar C\u0259miyy\u0259ti\u201d kimi t\u0259sis edilmi\u015f, 2022-ci ild\u0259 \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat (\u0130cma) indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Bu Konsepsiya indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n zorla \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n geriy\u0259 qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130cman\u0131n h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259c\u0259yi f\u0259aliyy\u0259tin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri, prinsipl\u0259ri, haz\u0131rl\u0131q v\u0259 icra t\u0259dbirl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259ni m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Konsepsiya beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa, aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259tdaxili h\u00fcquqa, tarixi faktlara \u0259saslan\u0131r, \u0259dal\u0259tin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":558096,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Q8L2mPZIKmtmTpJIUhgOS2D98OQoqHi1d3t70ecw.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259, s\u00fclh yolu il\u0259 geriy\u0259 qay\u0131tmas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131n tam m\u0259tni yay\u0131mlan\u0131b. H\u0259min konsepsiyan\u0131 t\u0259qdim edirik: 1. Giri\u015f 1989-cu ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Qa\u00e7q\u0131nlar C\u0259miyy\u0259ti\u201d kimi t\u0259sis edilmi\u015f, 2022-ci ild\u0259 \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat (\u0130cma) indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Bu&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/558095"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=558095"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/558095\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/558096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=558095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=558095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=558095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}