{"id":559545,"date":"2023-02-01T07:28:04","date_gmt":"2023-02-01T04:28:04","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=559545"},"modified":"2023-02-01T07:28:04","modified_gmt":"2023-02-01T04:28:04","slug":"masa-kimi-usaqlar-boyuyur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=559545","title":{"rendered":"\u201cMa\u015fa\u201d kimi u\u015faqlar b\u00f6y\u00fcy\u00fcr&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130lah\u0259 Dada\u015fova: \u201cCizgi filmi il\u0259 yem\u0259k yey\u0259n u\u015faqda diqq\u0259t da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn u\u015faqlar\u0131n telefondan g\u00f6z\u00fcn\u00fc ay\u0131rmad\u0131\u011f\u0131, h\u0259tta sosial mediadan istifad\u0259 etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar, \u015fikay\u0259tl\u0259r e\u015fidirik. Yem\u0259k yem\u0259y\u0259n, s\u00f6z\u0259 qulaq asmayan u\u015faqlar\u0131 yola g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn valideynl\u0259r d\u0259rhal smartfona, plan\u015fet\u0259 v\u0259 dig\u0259r texnoloji vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131rlar, n\u0259tic\u0259sini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n&#8230; N\u0259tic\u0259 is\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir-ist\u0259diyini \u0259ld\u0259 ed\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0131\u015fq\u0131ran, a\u011flayan u\u015faqlar. B\u0259s \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu n\u0259dir?\u00a0 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 psixoloq \u0130lah\u0259 Dada\u015fova il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fib:<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130nternet platformalar\u0131 u\u015faqlara psixoloji m\u0259nada kifay\u0259t q\u0259d\u0259r z\u0259r\u0259r verir. B\u0259s u\u015faqlar\u0131 bundan tamamil\u0259 uzaqla\u015fd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u0130nternet, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r z\u0259r\u0259rli platformad\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu platforma b\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Sirf sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan x\u0259b\u0259rl\u0259r, tan\u0131\u015fl\u0131q imkanlar\u0131 v\u0259 s. yer al\u0131r. Bunun m\u00fcsb\u0259t v\u0259 m\u0259nfi t\u0259r\u0259fl\u0259ri oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259tta m\u0259nfi t\u0259r\u0259fl\u0259ri daha \u00e7ox oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015faqlara ziyanl\u0131d\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 u\u015faqlar\u0131 telefonsuz, internetsiz qoya bilmirik. U\u015faqlar ara\u015fd\u0131rma \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259cbur\u0259n internetd\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r. M\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, dem\u0259k olar ki, ibtidai t\u0259hsil d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n u\u015faqlar internetl\u0259 tan\u0131\u015f olurlar. Bu da o dem\u0259kdir ki, bundan qa\u00e7maq m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Bir s\u00f6zl\u0259, art\u0131q internetd\u0259n istifad\u0259 zaman\u0131 ya\u015f faktoru yoxdur. H\u0259r bir d\u00f6vr\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259l\u0259bi var. Biz b\u00f6y\u00fckl\u0259r bel\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n uzaqla\u015fsaq, \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc sanki d\u00fcnyadan t\u0259crid olunmu\u015f hiss edirik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Y\u0259qin raz\u0131la\u015fars\u0131n\u0131z ki, m\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259y\u0259n u\u015faqlar da b\u00f6y\u00fckl\u0259rd\u0259n t\u0259sirl\u0259n\u0259r\u0259k telefona v\u0259 s. meyl edirl\u0259r. B\u0259s bunun z\u0259r\u0259ri u\u015fa\u011f\u0131n psixologiyas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc nec\u0259 g\u00f6st\u0259rir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u0130st\u0259r psixikada, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 sosial davran\u0131\u015fda m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. B\u0259zi valideynl\u0259r 6 ay\u0131ndan, b\u0259zil\u0259ri 1 ya\u015f\u0131ndan, b\u0259zil\u0259ri d\u0259 2 ya\u015f\u0131ndan yem\u0259k yem\u0259y\u0259n u\u015fa\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na telefon qoyur. Cizgi filmi il\u0259 yem\u0259k yey\u0259n u\u015fa\u011f\u0131n sosial davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir k\u0259nara qoysaq, s\u0131rf psixikas\u0131na t\u0259sirl\u0259rini sadalasaq, bir ne\u00e7\u0259 v\u0259ziyy\u0259t ortaya \u00e7\u0131x\u0131r: diqq\u0259t da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131, h\u0259r hans\u0131 i\u015f\u0259 fokuslanmaqda \u00e7\u0259tinlik yaran\u0131r. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra u\u015faqlar hiperaktivlik v\u0259 diqq\u0259t \u0259skikliyi diaqnozundan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. Bu v\u0259ziyy\u0259ti valideynl\u0259r \u00f6zl\u0259ri yarad\u0131rlar. Yem\u0259k yemir dey\u0259 u\u015faqlar\u0131 telefonla tan\u0131\u015f edirl\u0259r, n\u0259tic\u0259d\u0259 psixika z\u0259r\u0259r g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>&#8211; U\u015faqlar\u0131n sosial davran\u0131\u015f\u0131nda bu z\u0259r\u0259r nec\u0259 b\u00fcruz\u0259 verir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l \u201cMa\u015fa v\u0259 ay\u0131\u201d cizgi filmi Az\u0259rbaycanda \u00e7ox populyar idi. M\u0259\u015fhurla\u015fma\u011fa ba\u015flayanda he\u00e7 bir valideyn bu cizgi filminin z\u0259r\u0259rl\u0259rin\u0259 fikir vermirdi. H\u0259tta valideynl\u0259r \u00f6zl\u0259ri d\u0259 \u201cMa\u015fa v\u0259 ay\u0131\u201dya maraqla bax\u0131rd\u0131lar. N\u0259tic\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. Ma\u015fa kimi u\u015faqlar yeti\u015fdi. U\u015faqlar Ma\u015fan\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rini, onun kaprizl\u0259rini t\u0259krar edirdil\u0259r. Psixoloqlar \u00f6z aralar\u0131nda buna \u201cMa\u015fa sindromu\u201d ad\u0131n\u0131 vermi\u015fdil\u0259r. U\u015faq evin \u0259sas idar\u0259edicisi kimi ist\u0259diyini el\u0259tdir\u0259 bil\u0259r. Ma\u015fan\u0131n isterik davran\u0131\u015flar\u0131 da bununla \u0259laq\u0259dard\u0131r. Bu is\u0259 u\u015faqlara \u015f\u00fcuralt\u0131 mesaj \u00f6t\u00fcr\u00fcr. \u018fks\u0259r cizgi filml\u0259rind\u0259 bel\u0259 mesajlar verilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 normal, sad\u0259c\u0259, u\u015faqlara xitab ed\u0259n cizgi filmi tapmaq m\u00fc\u015fk\u00fcld\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130nternetin m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259ri d\u0259 \u00e7oxdur, lakin n\u0259yin m\u00fcsb\u0259t, n\u0259yin m\u0259nfi oldu\u011funu u\u015fa\u011f\u0131n psixologiyas\u0131 d\u00fczg\u00fcn qavramal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li. Bug\u00fcnl\u0259rd\u0259 bir valideyn m\u0259n\u0259 dedi ki, internetd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif video\u00e7arxlar yay\u0131mlan\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, narkotik vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259ni pisl\u0259y\u0259n videolar var. Bu, \u00e7ox yax\u015f\u0131d\u0131r, maarifl\u0259ndirm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6n\u0259mlidir. Bununla yana\u015f\u0131, n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, psixologiyas\u0131 z\u0259if u\u015faqlar da var. H\u0259r u\u015faq bel\u0259 videolara bax\u0131b maarifl\u0259nmir. 11-12 ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 videolar maarifl\u0259ndirm\u0259 m\u0259nb\u0259yi oldu\u011fu kimi, maraq da yarad\u0131r. 18 ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259xsin irad\u0259si formala\u015fm\u0131\u015f olur, maraq yarand\u0131qda t\u0259hlil apar\u0131r v\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131 basd\u0131ra bilir. H\u0259r k\u0259s fikirl\u0259\u015fir ki, m\u0259n bu v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u0259 bilm\u0259r\u0259m. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, cinay\u0259t x\u0259b\u0259rl\u0259rinin t\u0259siri il\u0259 avtoritetl\u0259rin d\u00fcnyas\u0131na maraq g\u00f6st\u0259r\u0259n, h\u0259tta meyl ed\u0259n yeniyetm\u0259l\u0259r formala\u015f\u0131r. Bu v\u0259ziyy\u0259ti aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259zar\u0259t m\u00fctl\u0259qdir. \u018fks halda, ya h\u0259min yeniyetm\u0259l\u0259r cinay\u0259t t\u00f6r\u0259d\u0259c\u0259kl\u0259r, ya da kriminal qrupla\u015fmalara qo\u015fulub h\u0259r hans\u0131 hadis\u0259y\u0259 qurban ged\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130lah\u0259 Dada\u015fova: \u201cCizgi filmi il\u0259 yem\u0259k yey\u0259n u\u015faqda diqq\u0259t da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131r\u201d Dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn u\u015faqlar\u0131n telefondan g\u00f6z\u00fcn\u00fc ay\u0131rmad\u0131\u011f\u0131, h\u0259tta sosial mediadan istifad\u0259 etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar, \u015fikay\u0259tl\u0259r e\u015fidirik. Yem\u0259k yem\u0259y\u0259n, s\u00f6z\u0259 qulaq asmayan u\u015faqlar\u0131 yola g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn valideynl\u0259r d\u0259rhal smartfona, plan\u015fet\u0259 v\u0259 dig\u0259r texnoloji vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131rlar, n\u0259tic\u0259sini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n&#8230; N\u0259tic\u0259 is\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir-ist\u0259diyini \u0259ld\u0259 ed\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0131\u015fq\u0131ran, a\u011flayan u\u015faqlar. B\u0259s \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu n\u0259dir?\u00a0 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 psixoloq \u0130lah\u0259 Dada\u015fova il\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fib: &#8211; \u0130nternet platformalar\u0131 u\u015faqlara psixoloji m\u0259nada kifay\u0259t q\u0259d\u0259r z\u0259r\u0259r verir. B\u0259s u\u015faqlar\u0131 bundan tamamil\u0259 uzaqla\u015fd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr? &#8211;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":559546,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4.jpg",590,391,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4.jpg",590,391,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4.jpg",590,391,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4-551x365.jpg",551,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4.jpg",590,391,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4.jpg",590,391,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4.jpg",590,391,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/9b0f85801424d490f869451d0956e0a4.jpg",590,391,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130lah\u0259 Dada\u015fova: \u201cCizgi filmi il\u0259 yem\u0259k yey\u0259n u\u015faqda diqq\u0259t da\u011f\u0131n\u0131ql\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131r\u201d Dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn u\u015faqlar\u0131n telefondan g\u00f6z\u00fcn\u00fc ay\u0131rmad\u0131\u011f\u0131, h\u0259tta sosial mediadan istifad\u0259 etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar, \u015fikay\u0259tl\u0259r e\u015fidirik. Yem\u0259k yem\u0259y\u0259n, s\u00f6z\u0259 qulaq asmayan u\u015faqlar\u0131 yola g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn valideynl\u0259r d\u0259rhal smartfona, plan\u015fet\u0259 v\u0259 dig\u0259r texnoloji vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131rlar, n\u0259tic\u0259sini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n&#8230; N\u0259tic\u0259 is\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir-ist\u0259diyini&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/559545"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=559545"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/559545\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/559546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=559545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=559545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=559545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}