{"id":562592,"date":"2023-02-09T08:38:44","date_gmt":"2023-02-09T05:38:44","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=562592"},"modified":"2023-02-09T08:38:44","modified_gmt":"2023-02-09T05:38:44","slug":"h%c9%99r-il-dunyada-milyonlarla-insan-tutun-epidemiyasinin-qurbani-olur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=562592","title":{"rendered":"H\u0259r il d\u00fcnyada milyonlarla insan \u201ct\u00fct\u00fcn epidemiyas\u0131\u201dn\u0131n qurban\u0131 olur"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n olan t\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada leqal sat\u0131lan istehlak mal\u0131d\u0131r v\u0259 dem\u0259k olar ki, ondan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin h\u0259r birin\u0259 z\u0259r\u0259r yetirir. T\u00fct\u00fcn\u00fcn insan orqanizmin\u0259 ziyanlar\u0131 haqq\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259bli\u011fat apar\u0131lsa da yen\u0259 d\u0259 bu z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fd\u0259n as\u0131l\u0131 olanlar var. H\u00fcquq normalar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunan qada\u011falara baxmayaraq, t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 he\u00e7 d\u0259 az deyil.<\/p>\n<p>Bu sosial b\u0259la dem\u0259k olar ki, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00f6vcuddur v\u0259 onunla m\u00fcbariz\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada apar\u0131l\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzinin t\u0259bli\u011fi, insanlar\u0131n bu kimi pis v\u0259rdi\u015fl\u0259r\u0259 alud\u0259 olmamas\u0131, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n istifad\u0259sinin v\u0259 t\u00fct\u00fcn t\u00fcst\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u0259traf m\u00fchit\u0259 z\u0259r\u0259rli t\u0259sirl\u0259rinin azald\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r. Bel\u0259 ki, radio v\u0259 televiziyalarda t\u00fct\u00fcn \u0259leyhin\u0259 t\u0259bli\u011fat\u0131n apar\u0131lmas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259rinin v\u0259 vergil\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 bu sah\u0259d\u0259ki m\u00fcbariz\u0259nin \u0259sas komponentl\u0259rind\u0259n biridir. El\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u201cT\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n istifad\u0259sinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu Qanuna \u0259sas\u0259n t\u00fct\u00fcn m\u0259mulat\u0131na t\u00fct\u00fcn yarpa\u011f\u0131ndan v\u0259 onun komponentl\u0259rind\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f, t\u0259rkibind\u0259 nikotin, aktiv alkoloid, o c\u00fcml\u0259d\u0259n kanserogen madd\u0259l\u0259r olan v\u0259 nikotin\u0259 alud\u0259\u00e7ilik yaradan m\u0259hsul (siqaretl\u0259r, papiroslar, siqarlar, siqarillalar, \u00e7ubuq t\u00fct\u00fcn\u00fc v\u0259 s.) daxildir. Bundan ba\u015fqa b\u00fct\u00fcn n\u00f6v q\u0259lyanlar v\u0259 elektron siqaretl\u0259r d\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131na b\u0259rab\u0259r tutulur.<\/p>\n<p>Qeyd olundu\u011fu kimi, son ill\u0259r t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Dem\u0259k olar ki, ictimai yerl\u0259rd\u0259 t\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259kilm\u0259si m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. \u00c7\u00fcnki t\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n, \u00e7\u0259km\u0259y\u0259nl\u0259r t\u00fct\u00fcn\u00fcn yanma m\u0259hsulundak\u0131 toksiki madd\u0259l\u0259ri t\u0259n\u0259ff\u00fcsl\u0259 q\u0259bul etdikd\u0259 daha \u00e7ox z\u0259r\u0259r g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 at\u0131lan m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc add\u0131mlardan biri d\u0259 ictimai yerl\u0259rd\u0259 t\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259kilm\u0259sinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, t\u0259hsil, idman, s\u0259hiyy\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 s. bu kimi ictimai yerl\u0259rd\u0259 t\u00fct\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131 qada\u011fand\u0131r. M\u00fclkiyy\u0259t n\u00f6v\u00fcnd\u0259n v\u0259 t\u0259\u015fkilati-h\u00fcquqi formas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u0259ssis\u0259, idar\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilat r\u0259hb\u0259rl\u0259ri qeyd olunan yerl\u0259rd\u0259 h\u0259r k\u0259sin yax\u015f\u0131 g\u00f6r\u0259 bil\u0259c\u0259yi l\u00f6vh\u0259l\u0259rd\u0259 \u201ct\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259km\u0259k qada\u011fand\u0131r\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131n v\u0259 ya i\u015far\u0259sinin olmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulat\u0131n\u0131n istehlak\u0131na dair m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r\u0259 riay\u0259t edilm\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanunvericilikd\u0259 m\u0259suliyy\u0259t d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Bel\u0259 ki, \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin m\u00fcvafiq madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n qanunla qada\u011fan edilmi\u015f m\u00fc\u0259yy\u0259n yerl\u0259rd\u0259\u00a0t\u00fct\u00fcn\u00a0\u00e7\u0259km\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259r c\u0259rim\u0259 edilir. H\u0259m\u00e7inin yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmayanlara t\u00fct\u00fcn m\u0259mulat\u0131 almaqla, verm\u0259kl\u0259, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulat\u0131ndan istifad\u0259ni t\u0259klif v\u0259 ya t\u0259l\u0259b etm\u0259k yolu il\u0259 onlar\u0131n t\u00fct\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 prosesin\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si d\u0259 inzibati m\u0259suliyy\u0259t yarad\u0131r. Unudulmamal\u0131d\u0131r ki, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131ndan istifad\u0259 edil\u0259rk\u0259n qal\u0131\u011f\u0131n\u0131 hara g\u0259ldi atmaq \u0259traf m\u00fchiti \u00e7irkl\u0259ndir\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259ndir. Buna g\u00f6r\u0259 bu hal da qanunvericilikl\u0259 qada\u011fan olunur. Bel\u0259 ki, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131 tullant\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259traf m\u00fchit\u0259 at\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0259lli manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 c\u0259rim\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>T\u00fct\u00fcnd\u0259n istifad\u0259ni dayand\u0131rmaq he\u00e7 vaxt gec deyil v\u0259 bu as\u0131l\u0131l\u0131qdan qurtulma\u011f\u0131n yolu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn insan ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ondan as\u0131l\u0131 oldu\u011funu q\u0259bul etm\u0259lidir. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259r il d\u00fcnyada miliyonlarla insan \u201ct\u00fct\u00fcn epidemiyas\u0131\u201dn\u0131n qurban\u0131 olur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, h\u0259yatda \u0259n b\u00f6y\u00fck nem\u0259t olan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 t\u00fct\u00fcn\u0259 qurban verm\u0259y\u0259k.<\/p>\n<p><strong>\u0130rad\u0259 Quliyeva,<\/strong><br \/>\n<u>Nax\u00e7\u0131van MR \u018fdliyy\u0259 Nazirliyinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131,<br \/>\nII d\u0259r\u0259c\u0259li \u0259dliyy\u0259 qulluq\u00e7usu<\/u><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n olan t\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada leqal sat\u0131lan istehlak mal\u0131d\u0131r v\u0259 dem\u0259k olar ki, ondan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin h\u0259r birin\u0259 z\u0259r\u0259r yetirir. T\u00fct\u00fcn\u00fcn insan orqanizmin\u0259 ziyanlar\u0131 haqq\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259bli\u011fat apar\u0131lsa da yen\u0259 d\u0259 bu z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fd\u0259n as\u0131l\u0131 olanlar var. H\u00fcquq normalar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunan qada\u011falara baxmayaraq, t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 he\u00e7 d\u0259 az deyil. Bu sosial b\u0259la dem\u0259k olar ki, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00f6vcuddur v\u0259 onunla m\u00fcbariz\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada apar\u0131l\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzinin t\u0259bli\u011fi, insanlar\u0131n bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":562597,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/bd852825167586706163185965111011321.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259n olan t\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada leqal sat\u0131lan istehlak mal\u0131d\u0131r v\u0259 dem\u0259k olar ki, ondan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin h\u0259r birin\u0259 z\u0259r\u0259r yetirir. T\u00fct\u00fcn\u00fcn insan orqanizmin\u0259 ziyanlar\u0131 haqq\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259bli\u011fat apar\u0131lsa da yen\u0259 d\u0259 bu z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fd\u0259n as\u0131l\u0131 olanlar var. H\u00fcquq normalar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunan qada\u011falara baxmayaraq, t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, t\u00fct\u00fcn&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/562592"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=562592"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/562592\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/562597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=562592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=562592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=562592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}