{"id":562961,"date":"2023-02-10T08:54:53","date_gmt":"2023-02-10T05:54:53","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=562961"},"modified":"2023-02-10T08:54:53","modified_gmt":"2023-02-10T05:54:53","slug":"c%c9%99nubi-az%c9%99rbaycan-milli-azadliq-h%c9%99r%c9%99katina-qarsi-fars-soviniziminin-tarixi-cinay%c9%99tl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=562961","title":{"rendered":"C\u0259nubi Az\u0259rbaycan: Milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na qar\u015f\u0131 fars \u015foviniziminin tarixi cinay\u0259tl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p>Tarix\u0259n t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan\u00a0\u0130randa ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar zaman-zaman milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015flayaraq \u00f6z h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edibl\u0259r. 1905-1911-ci ill\u0259rd\u0259 S\u0259ttar xan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 T\u0259brizd\u0259 milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 (M\u0259\u015frut\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131) ba\u015flad\u0131. Tezlikl\u0259 bu h\u0259r\u0259kat C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r t\u0259r\u0259fin\u0259 yay\u0131ld\u0131. M\u0259\u015frut\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131 S\u0259ttar xan\u0131 b\u00f6y\u00fck s\u0259rk\u0259rd\u0259 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131rd\u0131. 1907-ci ild\u0259 T\u0259brizin \u018fmirxiz mahal\u0131n\u0131n azadl\u0131q f\u0259dail\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n S\u0259ttar xan n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi qeyri-adi q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259ti il\u0259 azadl\u0131q f\u0259dail\u0259rinin sevimli s\u0259rk\u0259rd\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>1906-c\u0131 ilin yay\u0131nda M\u00fcz\u0259ff\u0259r\u0259ddin \u015fah inqilab\u00e7\u0131lar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu. Avqust\u0131n 5-d\u0259 Konstitusiyaya verilm\u0259si haqq\u0131nda \u015fah f\u0259rman\u0131 imzaland\u0131. Avqustun 19-da h\u0259r\u0259kat ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, d\u00f6vl\u0259t nazirl\u0259ri, \u0259halinin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n 3 min n\u0259f\u0259r toplanaraq t\u0259nt\u0259n\u0259li sur\u0259td\u0259 M\u0259clis (M\u0259clese-\u015foraye-milli) yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 elan etdil\u0259r. H\u0259min y\u0131\u011f\u0131ncaqda m\u0259clis\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r se\u00e7ilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn nizamnam\u0259 t\u0259rtib edilm\u0259si i\u015fi orada t\u0259\u015fkil olunmu\u015f m\u00fcv\u0259qq\u0259ti m\u0259clis\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131. Sentyabr\u0131n 9-da se\u00e7ki nizamnam\u0259si \u015fah t\u0259r\u0259find\u0259n imzaland\u0131qdan sonra Tehranda M\u0259clis\u0259 se\u00e7kil\u0259r ba\u015fland\u0131. Se\u00e7ki qanunu y\u00fcks\u0259k \u0259mlak senzi qoyaraq \u0259halinin b\u00f6y\u00fck bir qismini (f\u0259hl\u0259, k\u0259ndli, s\u0259n\u0259tkar v\u0259 tacirl\u0259r) se\u00e7ki h\u00fcququndan m\u0259hrum edir v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0130ran parlamentind\u0259 feodal aristokratiyas\u0131n\u0131n, m\u00fclk\u0259dar v\u0259 varl\u0131 tacirl\u0259rin se\u00e7il\u0259c\u0259yin\u0259 t\u0259minat verirdi. Hakim dair\u0259l\u0259r is\u0259 tezlikl\u0259 konstitusiya f\u0259rman\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rd\u0131. Bu hal Tehran\u0131n ard\u0131nca \u0259yal\u0259tl\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 sosial-iqtisadi ziddiyy\u0259tl\u0259rin \u0259ks oldu\u011fu C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda geni\u015f xalq h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n<p>1908-ci ild\u0259 \u015fah\u0131n 40 min n\u0259f\u0259rlik silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259sinin inqilab\u0131n be\u015fiyi say\u0131lan T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 h\u00fccumundan sonra iyun ay\u0131nda S\u0259ttar xan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Ali H\u0259rbi \u015eura yarad\u0131ld\u0131. Ali \u015euran\u0131n ba\u015f komandan\u0131 S\u0259ttar xan v\u0259 onun m\u00fcavini Ba\u011f\u0131r xan, \u00fczvl\u0259ri \u018fli M\u00fcsyo, Hac\u0131 \u018fli, Seyid Ha\u015fim xan t\u0259yin edildi. 1909-cu ilin aprel ay\u0131na q\u0259d\u0259r T\u0259briz \u00fcsyan\u0131 inqilab\u00e7\u0131lar\u0131n verdiyi \u00e7oxsayl\u0131 itkil\u0259r\u0259 baxmayaraq d\u00fc\u015fm\u0259nin silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rini T\u0259brizd\u0259n \u00e7\u0131xarma\u011fa nail olur. Bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 S\u0259ttar xan v\u0259 Ba\u011f\u0131r xan n\u00fcmayi\u015f etdirdikl\u0259ri qeyri-adi q\u0259hr\u0259manl\u0131qlar\u0131 m\u00fcqabilind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259yal\u0259t \u0259nc\u00fcm\u0259ni t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcvafiq olaraq \u201cS\u0259rdari-milli\u201d (Xalq s\u0259rk\u0259rd\u0259si) v\u0259 \u201cSalari-milli\u201d (Xalq r\u0259hb\u0259ri) f\u0259xri adlar\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>O zaman T\u0259brizin m\u00fcdafi\u0259si H\u0259rbi \u015euraya tap\u015f\u0131r\u0131ld\u0131. \u00dcsyan\u00e7\u0131lar\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si b\u00fct\u00fcn \u0130rana t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bir \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Tehranda \u201cS\u0259ttar xan\u201d ad\u0131 alt\u0131nda inqilabi komit\u0259l\u0259r yaran\u0131r. T\u0259briz \u0259yal\u0259t \u0259nc\u00fcm\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015eura M\u0259clisinin el\u00e7isi kimi t\u0259qdim edir. 1908-ci ilin oktyabr ay\u0131na q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n bir \u00e7ox vilay\u0259tl\u0259ri d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nir. \u00d6lk\u0259d\u0259 inqilabi h\u0259r\u0259kat\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259n qorxuya d\u00fc\u015f\u0259n \u015fah-irtica q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Tehranda \u015eura M\u0259clisinin yenid\u0259n a\u00e7\u0131lmas\u0131na icaz\u0259 verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olurlar. 1908-ci ilin dekabr ay\u0131nda a\u00e7\u0131lan \u0130kinci \u015eura M\u0259clisi S\u0259ttar xanla Ba\u011f\u0131r xan\u0131n xidm\u0259tl\u0259rini d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 onlar\u0131n adlar\u0131n\u0131n metal l\u00f6vh\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 h\u0259kk edilmi\u015f \u015e\u0259r\u0259f Ni\u015fanlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 M\u0259clisin yenid\u0259n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 tribunadan as\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman verir.<\/p>\n<p>T\u0259briz inqilab\u0131n\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n sonra inqilabi \u0259hval-ruhiyy\u0259nin artmas\u0131 \u015fah q\u00fcvv\u0259l\u0259rini, \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131 v\u0259 imperialist \u0130ngilt\u0259r\u0259ni t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 sal\u0131r. Onlar S\u0259ttar xan\u0131 v\u0259 silahda\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6zd\u0259n salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn S\u0259ttar xan v\u0259 Ba\u011f\u0131r xan\u0131 silahda\u015flar\u0131ndan,T\u0259brizd\u0259n ay\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u0130ngilt\u0259r\u0259nin xarici i\u015fl\u0259r naziri Edvard Karinin bu \u00f6lk\u0259nin \u0130randak\u0131 s\u0259firi Corc Birliy\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi teleqramda deyilirdi ki, S\u0259ttar xan v\u0259 Ba\u011f\u0131r xan tezlikl\u0259 T\u0259brizd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bundan sonra \u0130ran\u0131n ba\u015f naziri, Milli \u015eura M\u0259clisi i\u015f\u0259 qar\u0131\u015f\u0131b S\u0259ttar xan v\u0259 Ba\u011f\u0131r xan\u0131 Tehrana getm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edirl\u0259r. 1910-cu il mart ay\u0131n\u0131n 6-da S\u0259ttar xan v\u0259 Ba\u011f\u0131r xan 300 n\u0259f\u0259r silahda\u015f\u0131 il\u0259 Tehrana yola d\u00fc\u015f\u00fcr. 1910-cu ilin aprel ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 S\u0259ttar xan Tehrana \u00e7at\u0131r. Qurbanlar k\u0259silir, Tehran \u0259halisi onu xilaskar kimi qar\u015f\u0131lay\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0259ttar xana f\u0259dail\u0259ri il\u0259 Atab\u0259y park\u0131nda yer verilir. 1910-cu ilin 7 avqustunda \u015fah qo\u015funlar\u0131 v\u0259 milliyy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni olan v\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r S\u0259ttar xan\u0131n q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 birg\u0259 \u015fah rejimin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015f da\u015fnak Yefrem Davidyans\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Tehran\u0131n polis q\u00fcvv\u0259l\u0259ri gec\u0259 xainc\u0259sin\u0259 Atab\u0259y park\u0131na h\u00fccum edirl\u0259r, S\u0259ttar xan\u0131n q\u00fcvv\u0259l\u0259rini m\u00fchasir\u0259y\u0259 alaraq t\u0259rkisilah etm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Ba\u015f ver\u0259n silahl\u0131 qar\u015f\u0131durmada S\u0259ttar xan aya\u011f\u0131ndan yaralan\u0131r. Onun qo\u015funlar\u0131na Tehrandan \u00e7\u0131xma\u011fa imkan verilmir. N\u0259hay\u0259t, 1914-c\u00fc ilin noyabr ay\u0131n\u0131n 9-da ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcll\u0259 yaras\u0131ndan S\u0259ttar xan 48 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat edir v\u0259 Tehran\u0131n \u015eah \u018fbd\u00fcl\u0259zim q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131nda d\u0259fn olunur.<\/p>\n<p>1905-1911-ci ill\u0259r \u0130ran M\u0259\u015frut\u0259 inqilab\u0131nda G\u00fcney Az\u0259rbaycan apar\u0131c\u0131 v\u0259 h\u0259lledici rol oynad\u0131. Bu inqilab Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n i\u00e7timai-siyasi v\u0259 milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratd\u0131. M\u0259\u015frut\u0259 f\u0259rman\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 siyasi f\u0259zan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na g\u0259tirdi. G\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 geni\u015fl\u0259n\u0259n siyasi hadis\u0259l\u0259r v\u0259 ictimai \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r \u00f6lk\u0259nin x\u0259b\u0259r m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259, bu is\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u0259tbuat bazar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.<\/p>\n<p>C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7ald\u0131qdan sonra\u00a01910-cu mart\u0131n 19-da ild\u0259\u00a0S\u0259ttar xan\u0131n\u00a0r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259\u00a0Tehrana\u00a0y\u00fcr\u00fc\u015f ba\u015fland\u0131. S\u0259ttar xan v\u0259\u00a0Ba\u011f\u0131r xan\u0131n\u00a0f\u0259dai d\u0259st\u0259l\u0259ri\u00a0T\u0259brizd\u0259n\u00a0Tehrana yola d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Lakin \u0130ran monarxiyas\u0131n\u0131n\u00a0Rusiyan\u0131\u00a0k\u00f6m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 il\u0259 1911-ci ild\u0259 inqilab s\u00fcqut etdi. T\u0259briz\u0259 daxil olan rus qo\u015funlar\u0131 inqilab\u00e7\u0131lara divan tutdular.<\/p>\n<p>1905-1911-ci ill\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015f M\u0259\u015frut\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259d v\u0259 m\u0259ram\u0131 yolunda canlar\u0131n\u0131 qurban ver\u0259nl\u0259rin say\u0131 \u00e7oxdur. \u018fslind\u0259 bu h\u0259r\u0259kata pak vicdanla qo\u015fulanlar, onu u\u011furlu q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131 q\u0259hr\u0259mand\u0131r, tariximizd\u0259 v\u0259 yadda\u015f\u0131m\u0131zda h\u0259mi\u015f\u0259ya\u015far insanlard\u0131r.<\/p>\n<p>Bu inqilab \u0130randa m\u00fcasir eran\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qoyaraq fundamental d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 yol a\u00e7d\u0131. Bu d\u00f6vrd\u0259 burjua m\u0259tbuat\u0131nda o d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015f miqyasda m\u00fczakir\u0259l\u0259r ba\u015flad\u0131 v\u0259 yeni iqtisadi imkanlar m\u00fcmk\u00fcnl\u0259\u015fdi. Bir \u00e7ox qrup inqilab\u0131n gedi\u015fat\u0131na t\u0259sir ed\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 ist\u0259r-ist\u0259m\u0259z c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015fikliy\u0259 m\u0259ruz qald\u0131.N\u0259sr\u0259ddin \u015fah Qacar\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 k\u00f6hn\u0259 qaydalar n\u0259hay\u0259tki yeni qaydalarla \u0259v\u0259zl\u0259ndi, yeni ifad\u0259 formalar\u0131, yeni sosial v\u0259 siyasi \u015f\u0259rait formala\u015fd\u0131. Birm\u0259nal\u0131 dem\u0259k olar ki, S\u0259ttar xan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olan h\u0259r\u0259kat C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda yeni demokratik meyill\u0259r\u0259 t\u0259kan verdi.<\/p>\n<p>\u0130ran\u0131n fars-molla rejimi 1905-1911-ci ill\u0259r inqilab\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan S\u0259ttar xan\u0131n m\u0259zar\u0131na uzun m\u00fcdd\u0259t laqeyd yana\u015f\u0131b. M\u0259zar\u0131n \u0259traf\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qaz\u0131nt\u0131 i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131b ba\u015f da\u015f\u0131na ziyan vurulub. Sonradan is\u0259 milli f\u0259allar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259zar da\u015f\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib v\u0259 q\u0259bri yenid\u0259n t\u0259mir olunub. B\u00fct\u00fcn bu laqeydlikl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u0130ran h\u00f6kum\u0259tind\u0259n m\u0259zar\u0131n Tehrana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si t\u0259l\u0259b olunub, lakin ill\u0259rdir h\u00f6kum\u0259t bu ist\u0259y\u0259 m\u00fcsb\u0259t cavab vermir.\u00a0H\u0259r il noyabr\u0131n 13-14-d\u0259 C\u0259nubi Az\u0259rbaycandan olan milli f\u0259allar S\u0259ttar xan\u0131n m\u0259zar\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u0131\u011f\u0131\u015f\u0131b onu yad edirl\u0259r. Ancaq h\u0259r d\u0259f\u0259 ziyar\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r t\u0259qib edilib, h\u0259bs olunurlar. 1944-c\u00fc ild\u0259 44 m\u00fct\u0259r\u0259qqi q\u0259zeti \u00f6z \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdir\u0259n \u201cAzadl\u0131q c\u0259bh\u0259si\u201d q\u0259zeti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil edilmi\u015f mitinqd\u0259\u00a0S.C.Pi\u015f\u0259v\u0259ri S\u0259ttar xan\u0131n q\u0259bri \u00fcst\u00fcnd\u0259 nitq s\u00f6yl\u0259yir. 1946-c\u0131 ild\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259tinin hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 T\u0259brizd\u0259\u00a0Rza \u015fah\u0131n abid\u0259sinin yerind\u0259 S\u0259ttar xana abid\u0259 qoyulmu\u015f, G\u00fcl\u00fcstan ba\u011f\u0131n\u0131n da ad\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k S\u0259ttar xan ba\u011f\u0131 olmu\u015fdur. Milli h\u00f6kum\u0259t s\u00fcquta u\u011frad\u0131qdan sonra is\u0259 abid\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f park\u0131n ad\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n \u018fh\u0259r v\u0259 T\u0259briz \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 S\u0259ttarxan\u0131n heyk\u0259li ucald\u0131l\u0131b.\u00a0 Bundan ba\u015fqa, Az\u0259rbaycan\u0131n Nax\u00e7\u0131van, \u015e\u0259mkir, Ucar v\u0259 B\u0259rd\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 S\u0259ttarxan\u0131n ad\u0131na k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r var\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarix\u0259n t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan\u00a0\u0130randa ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar zaman-zaman milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015flayaraq \u00f6z h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edibl\u0259r. 1905-1911-ci ill\u0259rd\u0259 S\u0259ttar xan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 T\u0259brizd\u0259 milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 (M\u0259\u015frut\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131) ba\u015flad\u0131. Tezlikl\u0259 bu h\u0259r\u0259kat C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r t\u0259r\u0259fin\u0259 yay\u0131ld\u0131. M\u0259\u015frut\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131 S\u0259ttar xan\u0131 b\u00f6y\u00fck s\u0259rk\u0259rd\u0259 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131rd\u0131. 1907-ci ild\u0259 T\u0259brizin \u018fmirxiz mahal\u0131n\u0131n azadl\u0131q f\u0259dail\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n S\u0259ttar xan n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi qeyri-adi q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259ti il\u0259 azadl\u0131q f\u0259dail\u0259rinin sevimli s\u0259rk\u0259rd\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. 1906-c\u0131 ilin yay\u0131nda M\u00fcz\u0259ff\u0259r\u0259ddin \u015fah inqilab\u00e7\u0131lar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldu. Avqust\u0131n 5-d\u0259 Konstitusiyaya verilm\u0259si haqq\u0131nda \u015fah f\u0259rman\u0131 imzaland\u0131. Avqustun&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":562962,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/cf5ff72c167595327786826974110232009.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Tarix\u0259n t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n v\u0259 h\u00f6kmdarlar\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olan\u00a0\u0130randa ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar zaman-zaman milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na ba\u015flayaraq \u00f6z h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edibl\u0259r. 1905-1911-ci ill\u0259rd\u0259 S\u0259ttar xan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 T\u0259brizd\u0259 milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 (M\u0259\u015frut\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131) ba\u015flad\u0131. Tezlikl\u0259 bu h\u0259r\u0259kat C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r t\u0259r\u0259fin\u0259 yay\u0131ld\u0131. M\u0259\u015frut\u0259 h\u0259r\u0259kat\u0131 S\u0259ttar xan\u0131 b\u00f6y\u00fck s\u0259rk\u0259rd\u0259 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131rd\u0131. 1907-ci ild\u0259 T\u0259brizin \u018fmirxiz mahal\u0131n\u0131n azadl\u0131q f\u0259dail\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/562961"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=562961"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/562961\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/562962"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=562961"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=562961"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=562961"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}