{"id":566083,"date":"2023-02-17T07:04:51","date_gmt":"2023-02-17T04:04:51","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=566083"},"modified":"2023-02-17T07:04:51","modified_gmt":"2023-02-17T04:04:51","slug":"dagidici-z%c9%99lz%c9%99l%c9%99-turkiy%c9%99-iqtisadiyyatina-nec%c9%99-t%c9%99sir-ed%c9%99c%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=566083","title":{"rendered":"Da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131na nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259k?"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Qarda\u015f \u00f6lk\u0259nin g\u00fccl\u0259nm\u0259si, dig\u0259r t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 stimuldur<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli z\u0259lz\u0259l\u0259nin ba\u015f verm\u0259sind\u0259n art\u0131q 11 g\u00fcn ke\u00e7ir. Bu z\u0259lz\u0259l\u0259nin iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. Ayd\u0131nd\u0131r ki, 13.4 milyon v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 minl\u0259rl\u0259 binalar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n evl\u0259r, sosial obyektl\u0259r, hospitallar v\u0259 dig\u0259r infrastrukturun yenid\u0259n b\u0259rpas\u0131 b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 resurslar\u0131 t\u0259l\u0259b edir. \u0130lkin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, z\u0259lz\u0259l\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin iqtisadi art\u0131m tempini 2 faiz b\u0259nd azalda bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, 1999-cu ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n z\u0259lz\u0259l\u0259nin miqyas\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, qarda\u015f d\u00f6vl\u0259t bu s\u0131naqdan da z\u0259ifl\u0259m\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xacaq. Bel\u0259 ki, 1999-cu il z\u0259lz\u0259l\u0259si T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 35 faizinin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015fdi. Son z\u0259lz\u0259l\u0259 is\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 10 faizinin c\u0259ml\u0259\u015fdiyi co\u011frafiyadad\u0131r. \u018fg\u0259r 1999-cu il z\u0259lz\u0259l\u0259si daha \u00e7ox s\u0259nayel\u0259\u015fmi\u015f zonada ba\u015f vermi\u015fdis\u0259, bu d\u0259f\u0259 nisb\u0259t\u0259n az s\u0259nayel\u0259\u015fmi\u015f \u0259razini \u0259hat\u0259 edir. N\u0259hay\u0259t, T\u00fcrkiy\u0259 haz\u0131rda 1999-cu il\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyata malikdir. \u018fg\u0259r 1999-cu ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u00dcDM-in h\u0259cmi 256 milyard dollar idis\u0259, indi bu r\u0259q\u0259m 819 milyard dollard\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin g\u00fccl\u00fc olmas\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259si anlam\u0131na g\u0259lir. Bu bax\u0131mdan, \u0259minlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si, dig\u0259r T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 stimuldur.<\/p>\n<p><em><strong>B\u0259s d\u0259h\u015f\u0259tli z\u0259lz\u0259l\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki z\u0259lz\u0259l\u0259nin iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 t\u0259sirl\u0259ri d\u0259 bu g\u00fcnl\u0259r x\u00fcsusi m\u00fczakir\u0259 olunur. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, T\u00fcrkiy\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n strateji m\u00fctt\u0259fiqi olmaqla yana\u015f\u0131, xarici ticar\u0259td\u0259 ikinci \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r. 2022-ci ild\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 6 milyard dollara yax\u0131nla\u015f\u0131b. 2021-ci ild\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131ndak\u0131 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 4 milyard 661 milyon dollar olmu\u015fdu. \u00d6t\u0259n ilin 11 ay\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ixrac\u0131m\u0131z 3 milyard 323 milyon dollar t\u0259\u015fkil edib. Qarda\u015f \u00f6lk\u0259d\u0259n is\u0259 1 milyard 48 milyon dollarl\u0131q idxal\u0131m\u0131z olub.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259, eyni zamanda, \u00f6lk\u0259mizin qeyri-neft ixracat\u0131nda ikinci \u0259sas t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r. 3 milyard dollarl\u0131q enerjid\u0259n k\u0259nar ixacat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259xminin 1\/3-i T\u00fcrkiy\u0259nin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Son ill\u0259r qarda\u015f \u00f6lk\u0259y\u0259 ixrac etdiyimiz qeyri-neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n d\u0259y\u0259rind\u0259 art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizin T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sind\u0259 enerji m\u0259hsullar\u0131 \u0259sas paya malik olmaqdad\u0131r. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259bii qaz ixracat\u0131nda art\u0131mlar qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>\u201c\u018fsrin f\u0259lak\u0259ti\u201dnin co\u011frafiyas\u0131n\u0131 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ixracat\u0131m\u0131z\u0131n strukturuna diqq\u0259t yetirs\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, z\u0259lz\u0259l\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131ndak\u0131 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 x\u00fcsusi neqativ t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259c\u0259k. 2023-c\u00fc ild\u0259 d\u0259 enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fccl\u0259n\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Qeyri-neft sah\u0259sind\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q bu il u\u011furla davam etdiril\u0259c\u0259k. Bu bax\u0131mdan, enerji m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 enm\u0259l\u0259r olmazsa, Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131ndak\u0131 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sind\u0259 h\u0259r hans\u0131 ciddi azalma g\u00f6zl\u0259nilmir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qarda\u015f \u00f6lk\u0259nin g\u00fccl\u0259nm\u0259si, dig\u0259r t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 stimuldur Qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli z\u0259lz\u0259l\u0259nin ba\u015f verm\u0259sind\u0259n art\u0131q 11 g\u00fcn ke\u00e7ir. Bu z\u0259lz\u0259l\u0259nin iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. Ayd\u0131nd\u0131r ki, 13.4 milyon v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 minl\u0259rl\u0259 binalar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n evl\u0259r, sosial obyektl\u0259r, hospitallar v\u0259 dig\u0259r infrastrukturun yenid\u0259n b\u0259rpas\u0131 b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 resurslar\u0131 t\u0259l\u0259b edir. \u0130lkin qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, z\u0259lz\u0259l\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin iqtisadi art\u0131m tempini 2 faiz b\u0259nd azalda bil\u0259r. Bununla yana\u015f\u0131, 1999-cu ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n z\u0259lz\u0259l\u0259nin miqyas\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, qarda\u015f d\u00f6vl\u0259t bu s\u0131naqdan da z\u0259ifl\u0259m\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xacaq.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":566084,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/13d63838155602128631499194610431911.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qarda\u015f \u00f6lk\u0259nin g\u00fccl\u0259nm\u0259si, dig\u0259r t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 stimuldur Qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli z\u0259lz\u0259l\u0259nin ba\u015f verm\u0259sind\u0259n art\u0131q 11 g\u00fcn ke\u00e7ir. Bu z\u0259lz\u0259l\u0259nin iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. Ayd\u0131nd\u0131r ki, 13.4 milyon v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 minl\u0259rl\u0259 binalar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n evl\u0259r, sosial obyektl\u0259r, hospitallar v\u0259 dig\u0259r infrastrukturun yenid\u0259n b\u0259rpas\u0131 b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 resurslar\u0131 t\u0259l\u0259b edir.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/566083"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=566083"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/566083\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/566084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=566083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=566083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=566083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}