{"id":568439,"date":"2023-02-22T13:04:36","date_gmt":"2023-02-22T10:04:36","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=568439"},"modified":"2023-02-22T13:04:36","modified_gmt":"2023-02-22T10:04:36","slug":"ac-qalmagin-f%c9%99sadlari-beyin%c9%99-m%c9%99nfi-t%c9%99sir-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=568439","title":{"rendered":"Ac qalma\u011f\u0131n f\u0259sadlar\u0131- Beyin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir edir"},"content":{"rendered":"<div><b>Qeyri-d\u00fczg\u00fcn qidalanma insan\u0131n i\u015f qabiliyy\u0259tini v\u0259 orqanizminin m\u00fcdafi\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fc azald\u0131r. H\u0259m\u00e7inin orqanizmd\u0259 madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini pozur, insan\u0131n vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l qocalmas\u0131na v\u0259 onda bir \u00e7ox, o c\u00fcml\u0259d\u0259n infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/b><\/div>\n<div><b>\u00a0<\/b><\/div>\n<div>\n<div class=\"inlineads\"><\/div>\n<\/div>\n<div><b>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q qidalanma insanda ateroskleroz, piyl\u0259nm\u0259, podaqra, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, poliosteoartoz, \u00fcr\u0259k v\u0259 qan-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verir. Az qidalanma v\u0259 acl\u0131q qida \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan qaynaqlanan x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qidalanmamaq is\u0259 u\u015faqlarda z\u00fclal \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 azya\u015fl\u0131larda fiziki v\u0259 zehni inki\u015fafda l\u0259ngim\u0259, s\u00fcm\u00fckl\u0259rin formala\u015fmas\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 hallar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259z v\u0259 qaraciy\u0259rd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir.<\/b><\/div>\n<div><b>\u00a0<\/b><\/div>\n<div><b>\u00a0<\/b><\/div>\n<div><b><a href=\"https:\/\/medicina.az\/\">&#8220;ARANTV.AZ <\/a>x\u0259b\u0259r verir ki, Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun m\u00fct\u0259x\u0259ssisi Aynur H\u0259s\u0259nova d\u00fczg\u00fcn qidalanman\u0131n qaydalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131b.<br \/>\n<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Qeyd olunan hallar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, rasional qidalanma (lat\u0131nca \u201crationalis\u201d-a\u011flabatan, m\u0259ntiqli dem\u0259kdir) qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l edilm\u0259si vacib say\u0131l\u0131r. Rasional qidalanma dedikd\u0259, insan\u0131n normal h\u0259yat f\u0259aliyy\u0259tini, y\u00fcks\u0259k i\u015f qabiliyy\u0259tini, \u0259traf m\u00fchitin m\u0259nfi amill\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259tini t\u0259nziml\u0259y\u0259n qidalanma n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Rasional qidalanma t\u0259kc\u0259 metabolik deyil, bir \u00e7ox dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259n vacib \u015f\u0259rtdir. Bu qidalanma fizioloji ehtiyaclarla \u0259laq\u0259dar olaraq, orqanizmi z\u0259ruri qida madd\u0259l\u0259ri v\u0259 enerji il\u0259 t\u0259min edir. Normal b\u00f6y\u00fcm\u0259 v\u0259 inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn orqanizmin ehtiyac duydu\u011fu z\u00fclal, ya\u011f, karbohidrat, vitamin v\u0259 minerallara olan ehtiyac\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259yir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Rasional qidalanman\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istehlak olunan m\u0259hsullara da diqq\u0259t yetirm\u0259k vacib amill\u0259rd\u0259ndir. Madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sind\u0259 m\u00fcsb\u0259t rol oynayan v\u0259 prosesi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259n qida m\u0259hsullar\u0131na z\u00fclallarla z\u0259ngin olan \u0259t, bal\u0131q, yumurta, paxlal\u0131lar, \u00e7\u0259r\u0259zl\u0259r v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 aiddir. \u00c7\u00fcnki bu c\u00fcr qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n h\u0259zmi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox enerji t\u0259l\u0259b olunur ki, buna da qidan\u0131n termiki effektivliyi (QTE) deyilir. QTE istehlak edil\u0259n qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki madd\u0259l\u0259rin m\u0259nims\u0259nilm\u0259si v\u0259 emal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan kalori miqdar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, z\u00fclallarla z\u0259ngin qida m\u0259hsullar\u0131 QTE-ni karbohidrat v\u0259 ya\u011f ehtiva ed\u0259n qida m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha \u00e7ox, t\u0259xmin\u0259n 15-30% art\u0131r\u0131r. D\u0259mir v\u0259 selen kimi minerallarla z\u0259ngin qida m\u0259hsullar\u0131 qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259zinin funksiyas\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Selen madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259 \u0259sas rol oynay\u0131r. Ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, orqanizmd\u0259 selen v\u0259 d\u0259mir \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259zi hormonunun ifraz\u0131n\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, g\u00fcnd\u0259lik qida rasionunda bu minerallarla z\u0259ngin olan \u0259t\u0259, paxlal\u0131 bitkil\u0259r\u0259, \u00e7\u0259r\u0259zl\u0259r\u0259 v\u0259 d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131na yer verilm\u0259lidir. Kapsaisin adlanan kimy\u0259vi madd\u0259 ehtiva ed\u0259n \u00e7ili bib\u0259rinin, kofein t\u0259rkibli q\u0259hv\u0259nin, katexinl\u0259rl\u0259 z\u0259ngin \u00e7ay\u0131n da madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunub. Bundan \u0259lav\u0259, kofein orqanizmd\u0259 ya\u011flar\u0131 par\u00e7alayaraq enerjinin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Dig\u0259r bitki m\u0259n\u015f\u0259li qida m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 z\u00fclallarla daha z\u0259ngin olan m\u0259rci, noxud, lobya kimi paxlal\u0131lar\u0131n madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sin\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirici t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi a\u015fkar edilib. Bunun qidan\u0131n termiki effektivliyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar olmas\u0131 g\u00fcman edilir. Paxlal\u0131 bitkil\u0259r h\u0259m\u00e7inin lif v\u0259 ni\u015fasta il\u0259 z\u0259ngindir ki, bunlardan orqanizm yo\u011fun ba\u011f\u0131rsaqda ya\u015fayan faydal\u0131 bakteriyalar\u0131 qidaland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn prebiotik kimi istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. F<\/div>\n<div><\/div>\n<div>aydal\u0131 bakteriyalar is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 q\u0131sa z\u0259ncirli ya\u011f tur\u015fular\u0131 istehsal edir. Bu ya\u011f tur\u015fular\u0131 orqanizmd\u0259 enerji kimi y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f ya\u011fdan daha s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 v\u0259 qan \u015f\u0259k\u0259rinin normal s\u0259viyy\u0259sini saxlama\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n q\u0259bulu il\u0259 yana\u015f\u0131, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r su i\u00e7m\u0259k d\u0259 sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca faydal\u0131d\u0131r. Ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259dirilmi\u015fdir ki, i\u00e7m\u0259li su madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si 24-30%-\u0259 q\u0259d\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar qeyd edirl\u0259r ki, bu art\u0131m\u0131n t\u0259qrib\u0259n 40%-i suyun b\u0259d\u0259n istiliyin\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan \u0259lav\u0259 kaloril\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bununla bel\u0259, t\u0259sirl\u0259r su i\u00e7dikd\u0259n sonra yaln\u0131z 40-90 d\u0259qiq\u0259 davam edir. T\u0259sirin g\u00fcc\u00fc is\u0259 individual xarakter da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn insandan insana d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259r bir insan\u0131n orqanizmind\u0259 h\u0259yat\u0131 boyu fasil\u0259siz madd\u0259l\u0259r v\u0259 enerji m\u00fcbadil\u0259si gedir. Funksiyalar\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si v\u0259 enerjinin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan qidal\u0131 madd\u0259l\u0259r is\u0259 orqanizm\u0259 qida m\u0259hsullar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 daxil olur. Qida orqanizm\u0259 daxil olmad\u0131qda, insanda acl\u0131q hissi yaran\u0131r. Lakin acl\u0131q hissinin yaranmas\u0131 orqanizm\u0259 hans\u0131 v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r qidal\u0131 madd\u0259l\u0259rin laz\u0131m oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilm\u0259z.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, insan ac olanda, ad\u0259t\u0259n dadl\u0131 v\u0259 tez haz\u0131rlanan yem\u0259kl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. N\u0259tic\u0259d\u0259 is\u0259 orqanizm ona laz\u0131m olan q\u0259d\u0259r qidal\u0131 madd\u0259l\u0259r q\u0259bul ed\u0259 bilmir. \u00dcST-nin m\u0259lumatlar\u0131nda acqalma m\u00fc\u0259yy\u0259n qidal\u0131 madd\u0259l\u0259rin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 qeyri-b\u0259rab\u0259r paylanmas\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Acqalma dedikd\u0259, \u00e7ox az miqdarda qida istehlak\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu, orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan qidal\u0131 madd\u0259l\u0259rin rasiondan k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir. Acqalma qidalanma balans\u0131n\u0131 pozur ki, bu, \u00e7\u0259kinin normadan \u00e7ox v\u0259 ya \u0259ksin\u0259, az olmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bilir. \u00dcST g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, d\u00fcnya \u0259halisinin 1.9 milyard\u0131 (yetkin insanlar) art\u0131q \u00e7\u0259kid\u0259n, 462 milyonu is\u0259 \u00e7\u0259ki azl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. Uzunm\u00fcdd\u0259tli acqalmalar orqanizmin dehidratasiyas\u0131na da s\u0259b\u0259b olur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div>B\u0259d\u0259nin susuzla\u015fmas\u0131 d\u0259rinin qurumas\u0131na, sidik ifraz\u0131nda probleml\u0259r\u0259, arterial qan t\u0259zyiqinin pozulmas\u0131na v\u0259 q\u0259bizliy\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, h\u0259tta p\u0259hrizl\u0259rin saxlanmas\u0131 zaman\u0131 bel\u0259, bol su q\u0259bul etm\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 edilir. Acqalma v\u0259 susuzla\u015fma qlikogen s\u0259viyy\u0259sinin t\u00fck\u0259nm\u0259si v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 elektrolit balans\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na da g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r. Si\u00e7anlar \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqat zaman\u0131 a\u015fkar olunub ki, acqalma natrium, kalium, fosfor v\u0259 kalsiumun s\u0259viyy\u0259sini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r, qidalanmadan sonra is\u0259 yenid\u0259n art\u0131r. Acqalman\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 q\u0259bizlik v\u0259 qad\u0131nlarda hormonal balans\u0131n pozulmas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, piy toxumas\u0131 qad\u0131n cinsi hormonlar\u0131n\u0131n ifraz\u0131nda rol oynayan reseptorlar\u0131n funksiyas\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259yir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Uzunm\u00fcdd\u0259tli acqalma v\u0259 ya ya\u011f\u0131n rasiondan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 piy toxumalar\u0131n\u0131n miqdar\u0131 azal\u0131r ki, bu da estrogen hormonun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Uzunm\u00fcdd\u0259tli acqalma osteoklastlar\u0131n aktivliyin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir ki, bu da s\u00fcm\u00fck k\u00fctl\u0259sinin azalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu, h\u0259m\u00e7inin s\u00fcm\u00fcy\u00fcn mineral k\u00fctl\u0259sinin itkisin\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Acqalman\u0131n \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f yan t\u0259siri is\u0259 yor\u011funluq hissidir. Bel\u0259 ki, acqalma vitamin balans\u0131n\u0131 v\u0259 orqanizmd\u0259 fizioloji prosesl\u0259ri pozur. N\u0259tic\u0259d\u0259 yor\u011funluq hissi yaran\u0131r. H\u0259m\u00e7inin acqalma ql\u00fckoza ehtiyat\u0131n\u0131n t\u00fck\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur v\u0259 bununla beyind\u0259 biokimy\u0259vi reaksiyalar pozulur. Bu da beynin i\u015fin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Acqalma madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sinin s\u00fcr\u0259tini d\u0259 azald\u0131r v\u0259 orqanizmin enerji ehtiyat\u0131n\u0131 t\u00fck\u0259ndirir.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qeyri-d\u00fczg\u00fcn qidalanma insan\u0131n i\u015f qabiliyy\u0259tini v\u0259 orqanizminin m\u00fcdafi\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fc azald\u0131r. H\u0259m\u00e7inin orqanizmd\u0259 madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini pozur, insan\u0131n vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l qocalmas\u0131na v\u0259 onda bir \u00e7ox, o c\u00fcml\u0259d\u0259n infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u00a0 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q qidalanma insanda ateroskleroz, piyl\u0259nm\u0259, podaqra, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, poliosteoartoz, \u00fcr\u0259k v\u0259 qan-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verir. Az qidalanma v\u0259 acl\u0131q qida \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan qaynaqlanan x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qidalanmamaq is\u0259 u\u015faqlarda z\u00fclal \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 azya\u015fl\u0131larda fiziki v\u0259 zehni inki\u015fafda l\u0259ngim\u0259, s\u00fcm\u00fckl\u0259rin formala\u015fmas\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 hallar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259d\u0259alt\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":568440,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file.jpg",1350,900,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file.jpg",1350,900,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file.jpg",1350,900,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file-840x560.jpg",640,427,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file.jpg",1350,900,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file.jpg",1350,900,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/2023-02-22-13-53-00vLkbNFJyYdBhdw9d4loB_file-1200x620.jpg",1200,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qeyri-d\u00fczg\u00fcn qidalanma insan\u0131n i\u015f qabiliyy\u0259tini v\u0259 orqanizminin m\u00fcdafi\u0259 g\u00fcc\u00fcn\u00fc azald\u0131r. H\u0259m\u00e7inin orqanizmd\u0259 madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini pozur, insan\u0131n vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l qocalmas\u0131na v\u0259 onda bir \u00e7ox, o c\u00fcml\u0259d\u0259n infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u00a0 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q qidalanma insanda ateroskleroz, piyl\u0259nm\u0259, podaqra, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, poliosteoartoz, \u00fcr\u0259k v\u0259 qan-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 t\u0259kan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/568439"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=568439"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/568439\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/568440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=568439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=568439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=568439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}