{"id":569131,"date":"2023-02-24T10:40:34","date_gmt":"2023-02-24T07:40:34","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=569131"},"modified":"2023-02-24T10:40:34","modified_gmt":"2023-02-24T07:40:34","slug":"xx-%c9%99srin-faci%c9%99si-olan-xocali-soyqirimi-cinay%c9%99tkar-erm%c9%99ni-siyas%c9%99tinin-n%c9%99tic%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=569131","title":{"rendered":"XX \u0259srin faci\u0259si olan Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tkar erm\u0259ni siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 200 il \u0259rzind\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7i-\u015fovinistl\u0259rinin davaml\u0131 olaraq etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, tarixi torpaqlar\u0131ndan qovulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131na, m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlarla m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015fdur.\u00a0 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistandan 150 min az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiya olunmu\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcr-Araz d\u00fcz\u0259nliyind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. 1988-ci ild\u0259 is\u0259 \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131nda ya\u015fayan 250 min az\u0259rbaycanl\u0131 bu \u0259razid\u0259n qovulmu\u015f, bununla da Erm\u0259nistan monoetnik d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 1988-ci ild\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259traf\u0131nda ba\u015flayan hadis\u0259l\u0259r erm\u0259ni ideoloqlar\u0131n\u0131n \u201cd\u0259nizd\u0259n d\u0259niz\u0259 Erm\u0259nistan\u201d adl\u0131 s\u0259rs\u0259m bir ideyas\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdi k\u0259ndl\u0259rin, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131, on minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<\/p>\n<p>XX \u0259srin sonunda ba\u015f vermi\u015f Xocal\u0131 faci\u0259si t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na deyil, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u0259srin Xat\u0131n, Xirosima, Naqasaki kimi d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259ri il\u0259 bir s\u0131rada dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini h\u0259d\u0259f\u0259 almaqda m\u0259qs\u0259di bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli mane\u0259ni aradan qald\u0131rmaq idis\u0259, dig\u0259r 4 t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 Xocal\u0131n\u0131 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n bird\u0259f\u0259lik silm\u0259k idi.<\/p>\n<p>1992-ci il fevral ay\u0131n\u0131n 26-da Erm\u0259nistan h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri 7 min \u0259halisi olan Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 genosid akt\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdi. Erm\u0259nistan h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259h\u0259r\u0259 h\u00fccumu zaman\u0131 burada yaln\u0131z 3 min\u0259 yax\u0131n insan var idi. \u00c7\u00fcnki, m\u00fchasir\u0259d\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 4 aydan art\u0131q zaman \u0259rzind\u0259 blokadada oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259halinin xeyli hiss\u0259si \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 613 n\u0259f\u0259r dinc sakin amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, 1000 n\u0259f\u0259r m\u00fcxt\u0259lif ya\u015fl\u0131 dinc sakin ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcll\u0259 yaras\u0131ndan \u0259lil olmu\u015f, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edilmi\u015f, 25 u\u015faq h\u0259r iki valideynini, 130 n\u0259f\u0259r valideyinl\u0259rind\u0259n birini itirmi\u015fdi. Faci\u0259 ba\u015f ver\u0259n gec\u0259 1275 n\u0259f\u0259r dinc sakin girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, onlar\u0131n 150 n\u0259f\u0259rinin taleyi indiy\u0259 kimi m\u0259lum deyil.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r sa\u011f qalm\u0131\u015f insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 tamamil\u0259 t\u0259hqiredici h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r. Onlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n d\u0259risini soymu\u015f, ba\u015flar\u0131n\u0131 v\u0259 b\u0259d\u0259ninin dig\u0259r orqanlar\u0131n\u0131 k\u0259smi\u015f, u\u015faqlar\u0131n g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n qarn\u0131n\u0131 yarm\u0131\u015fd\u0131lar. H\u00fccum zaman\u0131 Xocal\u0131da istifad\u0259si qada\u011fan olunmu\u015f 5,45 kalibrli patronlardan v\u0259 kimy\u0259vi silahlardan istifad\u0259 edilmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn bunlar i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n Cenevr\u0259 konvensiyas\u0131n\u0131n protokollar\u0131n\u0131 pozaraq, m\u00fcharib\u0259 qaydalar\u0131na zidd olaraq dinc sakinl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n soyq\u0131r\u0131m oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 onun d\u00f6vl\u0259ti Xocal\u0131 faci\u0259sini he\u00e7 vaxt unutmur v\u0259 unutmayacaqd\u0131r. Xocal\u0131 faci\u0259sin\u0259 ilk siyasi qiym\u0259t kimi 1994-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyev x\u00fcsusi F\u0259rman vermi\u015f, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisinin Q\u0259rar\u0131 il\u0259 26 fevral \u201cXocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 milli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc\u201d elan olunmu\u015f, bu bar\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara m\u0259lumat verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn bu faci\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 d\u00fczg\u00fcn t\u0259bli\u011fi v\u0259 g\u00fcnahkarlar\u0131n layiqli c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259m ideoloji, h\u0259m m\u0259d\u0259ni, h\u0259m iqtisadi, h\u0259m sosial, h\u0259m d\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 h\u00fccum diplomatiyas\u0131 u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi kursunu layiqinc\u0259 davam etdir\u0259n c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev V\u0259t\u0259n u\u011frunda \u015f\u0259hid olanlar\u0131n v\u0259 soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalanlar\u0131n xatir\u0259sinin yad edilm\u0259sini v\u0259 h\u0259r il an\u0131m m\u0259rasiml\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259sini daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlay\u0131r.<\/p>\n<p>Xocal\u0131 faci\u0259si h\u0259r il d\u00fcnyan\u0131n 80-d\u0259n art\u0131q \u00f6lk\u0259sind\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 an\u0131l\u0131r v\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. Son d\u00f6vrl\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti pisl\u0259nir, Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f qanl\u0131 q\u0259tliam beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na uy\u011fun olaraq qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>\u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u0130\u018fT) Erm\u0259nistan\u0131 t\u0259cav\u00fczkar, Xocal\u0131 faci\u0259sini soyq\u0131r\u0131m kimi tan\u0131yan ilk beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatd\u0131r. Bu t\u0259\u015fkilat\u0131n G\u0259ncl\u0259r Forumunun d\u00fcnyan\u0131n \u00e7oxsayl\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u201cXocal\u0131ya \u0259dal\u0259t\u201d kampaniyas\u0131n\u0131n m\u0259ram\u0131 da beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259ti bu qanl\u0131 hadis\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumatland\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn b\u00f6y\u00fck q\u00fcrur hissi il\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tli Az\u0259rbaycan Ordusu b\u00f6y\u00fck \u015f\u00fcca\u0259t v\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 30 il\u0259 yax\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 geri qaytard\u0131. Bu haqq d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 tarix yazan Az\u0259rbaycan ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edil\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n c\u0259lladlar\u0131 da var idi.<\/p>\n<p>Tarixi q\u0259l\u0259b\u0259 qazanan \u015fanl\u0131 ordumuz bu q\u0259tliam\u0131n g\u00fcnahs\u0131z qurbanlar\u0131n\u0131n qisas\u0131n\u0131 ald\u0131. Xocal\u0131da, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f u\u011frunda h\u0259lak olan b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimizin ruhu \u0259b\u0259di rahatl\u0131\u011fa qovu\u015fdu.<\/p>\n<p><strong>Cavid Mehdizad\u0259,<\/strong><br \/>\n<em>YAP X\u0259tai rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n f\u0259al\u0131<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 200 il \u0259rzind\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7i-\u015fovinistl\u0259rinin davaml\u0131 olaraq etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, tarixi torpaqlar\u0131ndan qovulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131na, m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlarla m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015fdur.\u00a0 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistandan 150 min az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiya olunmu\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcr-Araz d\u00fcz\u0259nliyind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. 1988-ci ild\u0259 is\u0259 \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131nda ya\u015fayan 250 min az\u0259rbaycanl\u0131 bu \u0259razid\u0259n qovulmu\u015f, bununla da Erm\u0259nistan monoetnik d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. 1988-ci ild\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259traf\u0131nda ba\u015flayan hadis\u0259l\u0259r erm\u0259ni ideoloqlar\u0131n\u0131n \u201cd\u0259nizd\u0259n d\u0259niz\u0259 Erm\u0259nistan\u201d adl\u0131 s\u0259rs\u0259m bir ideyas\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdi k\u0259ndl\u0259rin, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131, on minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":569132,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/c9d9edbf161440068564996161510404305.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan xalq\u0131 200 il \u0259rzind\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7i-\u015fovinistl\u0259rinin davaml\u0131 olaraq etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, tarixi torpaqlar\u0131ndan qovulmu\u015f, qa\u00e7q\u0131na, m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlarla m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015fdur.\u00a0 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistandan 150 min az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiya olunmu\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcr-Araz d\u00fcz\u0259nliyind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. 1988-ci ild\u0259 is\u0259 \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131nda ya\u015fayan 250 min az\u0259rbaycanl\u0131 bu \u0259razid\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/569131"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=569131"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/569131\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/569132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=569131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=569131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=569131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}