{"id":569193,"date":"2023-02-24T11:31:37","date_gmt":"2023-02-24T08:31:37","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=569193"},"modified":"2023-02-24T11:31:37","modified_gmt":"2023-02-24T08:31:37","slug":"heyvanlarda-altinci-hiss-gucl%c9%99nir-dunyani-n%c9%99l%c9%99r-gozl%c9%99yir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=569193","title":{"rendered":"Heyvanlarda &#8220;alt\u0131nc\u0131 hiss&#8221; g\u00fccl\u0259nir &#8211; D\u00fcnyan\u0131 n\u0259l\u0259r g\u00f6zl\u0259yir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Heyvanlar al\u0259minin maqnit sah\u0259sini hiss etm\u0259 qabiliyy\u0259tinin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fcy\u00fcnd\u0259n daha \u00e7ox ola bil\u0259c\u0259yi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/strong><\/p>\n<p><b>ARANTV.AZ <\/b>x\u0259b\u0259r verir ki, Milli Fiziki Laboratoriya t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n Man\u00e7ester v\u0259 Leicester Universitetl\u0259rind\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n meyv\u0259 mil\u00e7\u0259kl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rma bunu g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>\u201cNature\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259 heyvanlar\u0131n \u0259trafdak\u0131 maqnit sah\u0259l\u0259rini nec\u0259 hiss etdiyini v\u0259 onlara nec\u0259 reaksiya verdiyini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259 ir\u0259liy\u0259 do\u011fru \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir add\u0131m at\u0131r.<\/p>\n<p>Komanda ilk d\u0259f\u0259 g\u00f6st\u0259rib ki, b\u00fct\u00fcn canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olan flavin adenin dinukleotid (q\u0131saca FAD) adl\u0131 molekulun kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck miqdarda bioloji sistem\u0259 maqnit h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu yeni bilik h\u0259m d\u0259 bioloji h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, potensial insan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin maqnit sah\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k se\u00e7ici \u015f\u0259kild\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259c\u0259yi yeni \u00f6l\u00e7m\u0259 vasit\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na imkan ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Aliml\u0259r art\u0131q bilirl\u0259r ki, monarx k\u0259p\u0259n\u0259yi, g\u00f6y\u0259r\u00e7in, t\u0131sba\u011fa v\u0259 dig\u0259r heyvanlar kimi n\u00f6vl\u0259r uzaq m\u0259saf\u0259l\u0259r\u0259 getm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Yerin maqnit sah\u0259sind\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r. Lakin k\u0259\u015ff maqnit sah\u0259l\u0259rini hiss etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan bioloji molekullar\u0131n az v\u0259 ya \u00e7ox d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn canl\u0131larda m\u00f6vcud oldu\u011funu ifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Professor Richard Baines deyib: \u201cBizim xarici al\u0259mi nec\u0259 qavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, g\u00f6rm\u0259, e\u015fitm\u0259, toxunma, dad v\u0259 qoxuya q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. Ancaq \u0259ksin\u0259, hans\u0131 heyvanlar\u0131n hiss ed\u0259 bildiyi v\u0259 maqnit sah\u0259sin\u0259 nec\u0259 reaksiya ver\u0259c\u0259yi nam\u0259lum olaraq qal\u0131r. Bu t\u0259dqiqat heyvanlar\u0131n xarici maqnit sah\u0259l\u0259rini nec\u0259 hiss etdiyini v\u0259 onlara nec\u0259 reaksiya verdiyini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir ir\u0259lil\u0259yi\u015fdir &#8211; \u00e7ox aktiv v\u0259 m\u00fcbahis\u0259li bir sah\u0259dir&#8221;.<\/p>\n<p>Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dqiqat qrupu meyv\u0259 mil\u00e7\u0259yind\u0259n (Drosophila melanogaster) istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k fikirl\u0259rini s\u0131namaq \u00fc\u00e7\u00fcn gen ifad\u0259sini manipulyasiya edib. Meyv\u0259 mil\u00e7\u0259yi, s\u0259thi olaraq \u00e7ox f\u0259rqli olsa da, bizimki kimi i\u015fl\u0259y\u0259n bir sinir sistemin\u0259 malikdir v\u0259 insan biologiyas\u0131n\u0131 anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir model olaraq says\u0131z-hesabs\u0131z ara\u015fd\u0131rmalarda istifad\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Maqnit q\u0259bulu, alt\u0131nc\u0131 hiss adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kimi, daha tan\u0131\u015f olan be\u015f hissd\u0259n daha \u00e7\u0259tindir: g\u00f6rm\u0259, qoxu, e\u015fitm\u0259, toxunma v\u0259 dad.<\/p>\n<p>Man\u00e7ester Universitetinin apar\u0131c\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 nevroloqu Dr Adam Bradlaf\u0131n fikrinc\u0259, bu, dig\u0259r hissl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 edil\u0259n i\u015f\u0131q v\u0259 ya s\u0259s dal\u011falar\u0131n\u0131n fotonlar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, maqnit sah\u0259sinin \u00e7ox az enerji da\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bi\u0259t kvant fizikas\u0131ndan v\u0259 heyvanlarda v\u0259 bitkil\u0259rd\u0259 olan i\u015f\u0131\u011fa h\u0259ssas bir protein olan kriptoxromdan istifad\u0259 etdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Heyvanlar al\u0259minin maqnit sah\u0259sini hiss etm\u0259 qabiliyy\u0259tinin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fcy\u00fcnd\u0259n daha \u00e7ox ola bil\u0259c\u0259yi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, Milli Fiziki Laboratoriya t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n Man\u00e7ester v\u0259 Leicester Universitetl\u0259rind\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n meyv\u0259 mil\u00e7\u0259kl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rma bunu g\u00f6st\u0259rib. \u201cNature\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259 heyvanlar\u0131n \u0259trafdak\u0131 maqnit sah\u0259l\u0259rini nec\u0259 hiss etdiyini v\u0259 onlara nec\u0259 reaksiya verdiyini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259 ir\u0259liy\u0259 do\u011fru \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir add\u0131m at\u0131r. Komanda ilk d\u0259f\u0259 g\u00f6st\u0259rib ki, b\u00fct\u00fcn canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olan flavin adenin dinukleotid (q\u0131saca FAD) adl\u0131 molekulun kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck miqdarda bioloji sistem\u0259 maqnit h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 ver\u0259 bil\u0259r. Bu yeni&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":569194,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10.jpg",400,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10.jpg",400,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10.jpg",400,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10-400x280.jpg",400,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10.jpg",400,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10.jpg",400,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10.jpg",400,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10.jpg",400,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/default_10.jpg",400,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Heyvanlar al\u0259minin maqnit sah\u0259sini hiss etm\u0259 qabiliyy\u0259tinin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fcy\u00fcnd\u0259n daha \u00e7ox ola bil\u0259c\u0259yi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, Milli Fiziki Laboratoriya t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n Man\u00e7ester v\u0259 Leicester Universitetl\u0259rind\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n meyv\u0259 mil\u00e7\u0259kl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rma bunu g\u00f6st\u0259rib. \u201cNature\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259 heyvanlar\u0131n \u0259trafdak\u0131 maqnit sah\u0259l\u0259rini nec\u0259 hiss etdiyini v\u0259 onlara nec\u0259 reaksiya verdiyini ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/569193"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=569193"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/569193\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/569194"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=569193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=569193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=569193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}