{"id":571030,"date":"2023-03-01T12:07:31","date_gmt":"2023-03-01T09:07:31","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=571030"},"modified":"2023-03-01T12:07:31","modified_gmt":"2023-03-01T09:07:31","slug":"almaniyali-alimd%c9%99n-olk%c9%99sinin-ictimai-televiziyasina-etiraz-qarabag-hec-vaxt-erm%c9%99ni-idar%c9%99ciliyind%c9%99-olmayib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=571030","title":{"rendered":"Almaniyal\u0131 alimd\u0259n \u00f6lk\u0259sinin ictimai televiziyas\u0131na etiraz: \u201cQaraba\u011f he\u00e7 vaxt erm\u0259ni idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 olmay\u0131b\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Almaniyal\u0131 jurnalist Nina Niberqall\u0131n fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259, \u00f6lk\u0259nin ictimai televiziyas\u0131 olan ZDF kanal\u0131n\u0131n r\u0259smi internet s\u0259hif\u0259sind\u0259\u00a0Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunan q\u0259r\u0259zli v\u0259 t\u0259hrifl\u0259rl\u0259 dolu m\u0259qal\u0259si d\u0259rc edilib.<\/p>\n<p>\u201cReport\u201d\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, almaniyal\u0131 alim, f\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru, \u201c\u015eu\u015fan\u0131n irsi\u201d v\u0259 \u201cQaraba\u011f 13-c\u00fc \u0259s\u0259rd\u0259n 1920-ci il\u0259d\u0259k. Az\u0259rbaycan tarixinin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131\u201d kitablar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi Mixael Reynhard Hess h\u0259min m\u0259qal\u0259y\u0259 oxucu kimi etiraz m\u0259ktubu yaz\u0131b v\u0259 onu \u00f6z \u201cFacebook\u201d hesab\u0131nda payla\u015faraq ZDF-\u0259 \u00fcnvanlay\u0131b.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Almaniyal\u0131 alim bildirib ki, m\u00fcxbir m\u0259qal\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 toxunub: \u201cDem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn alman medias\u0131 kimi, bu ictimai yay\u0131m\u00e7\u0131 da, ard\u0131c\u0131l olaraq, m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin mahiyy\u0259ti v\u0259 genezisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 erm\u0259ni n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llifin q\u0259r\u0259zliliyi \u201c\u018fsas\u0259n erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259razi vaxtil\u0259, 19-cu \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Rusiya \u00c7ar imperiyas\u0131n\u0131n tabeliyin\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l, erm\u0259ni m\u0259likl\u0259rinin hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda olub\u201d c\u00fcml\u0259sind\u0259n d\u0259 ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p>Mixael Reynhard Hess yaz\u0131r ki, buna dair s\u00fcbutlar\u0131, \u00e7ox g\u00fcman ki, yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lm\u0131\u015f tarix d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 tapmaq olar. Qaraba\u011f b\u0259ylikl\u0259rinin Be\u015fl\u0259r Konfederasiyas\u0131 \u2013 X\u0259ms\u0259 (\u0259r\u0259b-fars-Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6z) kimi d\u0259 tan\u0131nan m\u0259liklikl\u0259r regional birlik, x\u00fcsus\u0259n, S\u0259f\u0259vil\u0259r s\u00fclal\u0259sinin s\u00fcqutu (1736) il\u0259 Nadir \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc (1747) aras\u0131ndak\u0131 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n olduqca g\u0259rgin d\u00f6vrd\u0259, t\u0259xmin\u0259n, 1750-ci ild\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131 x\u0131rda b\u0259ylikl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l m\u00fc\u0259yy\u0259n lokal v\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti g\u00fcc\u0259 malik olub.<\/p>\n<p>Alman alim m\u0259ktubunda vur\u011fulay\u0131b ki, t\u0259xmin\u0259n 1747-ci ild\u0259 \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f, \u0259razil\u0259ri sonradan \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti\u201dn\u0259 (DQMV) \u00e7evril\u0259n Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n de-fakto (1806) v\u0259 de-yure (1822) l\u0259\u011fv ed\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi m\u00f6vcud idi, h\u00f6kmdarlar\u0131 is\u0259 m\u00fcs\u0259lman idi v\u0259 az\u0259rbaycanca dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>ZDF-in m\u00fcxbiri S\u0259f\u0259vil\u0259r (h\u0259m d\u0259 m\u00fcs\u0259lman t\u00fcrkdilli s\u00fclal\u0259nin) hakimiyy\u0259tinin\u00a0uzunm\u00fcdd\u0259tli d\u00f6vr\u00fcn\u00fc (1501-1736), el\u0259c\u0259 d\u0259 bu \u0259razinin \u0259srl\u0259rd\u0259n b\u0259ri indiki az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n dil \u0259cdadlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkar edir. Bel\u0259likl\u0259, Niberqall, erm\u0259ni tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f, \u201cerm\u0259ni\u201d idar\u0259\u00e7iliyinin uzaq, lokal m\u0259hdud, m\u00fcv\u0259qq\u0259ti v\u0259 \u00e7ox vaxt \u0259h\u0259miyy\u0259tsiz m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rinin uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 d\u0259rin k\u00f6kl\u0259ri olan Az\u0259rbaycan-m\u00fcs\u0259lman hakimiyy\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n qeyri-m\u00fct\u0259nasib \u015f\u0259kild\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirildiyi anaxronizm strategiyas\u0131n\u0131 davam etdirir.<\/p>\n<p>Mixael Reynhard Hess diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, ZDF-in reportaj\u0131nda \u00e7ox q\u0259rib\u0259 v\u0259 yanl\u0131\u015f bir fikir d\u0259 var: \u201cSovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 \u0259razi b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. 1923-c\u00fc ild\u0259 bir hiss\u0259si Az\u0259rbaycan Sovet Respublikas\u0131na ke\u00e7di, onun \u00f6z\u0259yi muxtar vilay\u0259t oldu\u201d. Kontekstd\u0259n bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, \u201c\u0259razi\u201d \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201da m\u0259xsus olmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r sitat g\u0259tiril\u0259n c\u00fcml\u0259 d\u00fczg\u00fcnd\u00fcrs\u0259, o zaman \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201d Sovet \u0130ttifaq\u0131 yarand\u0131qdan sonra (1922) b\u00f6l\u00fcnm\u0259li, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f \u0259razinin bir hiss\u0259si is\u0259 \u201cmuxtar vilay\u0259t\u201d\u0259 \u00e7evrilm\u0259li idi. \u018fslind\u0259 is\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti (yaxud Muxtar Vilay\u0259t) 1921-1923-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u0259yib, ilk d\u0259f\u0259 yarad\u0131l\u0131b. V\u0259 n\u0259 bu muxtar vilay\u0259tin bir hiss\u0259si, n\u0259 d\u0259 onu \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u0259razil\u0259rin he\u00e7 biri Az\u0259rbaycan Sovet Respublikas\u0131na \u201cke\u00e7m\u0259yib\u201d, onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259 ya onun s\u0259l\u0259fi &#8211; Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (1918-1920) t\u0259rkibind\u0259 olub. Niberqall\u0131n tezisl\u0259ri \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259kzib edir.<\/p>\n<p>\u201cCiddi s\u0259hvl\u0259r v\u0259 tutars\u0131z tezisl\u0259r aras\u0131nda bu fakt\u0131 da qeyd etm\u0259k olar ki, Ruben Vardanyan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n \u201cd\u00f6vl\u0259t naziri\u201d adland\u0131r\u0131lmas\u0131 yaln\u0131z bir x\u0259yali arzu ola bil\u0259r, \u00e7\u00fcnki Niberqall, \u0259n az\u0131, ba\u015fqa bir yerd\u0259, d\u00fczg\u00fcn olaraq, \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201d \u201cd\u00f6vl\u0259ti\u201dnin n\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r, n\u0259 d\u0259 indi m\u00f6vcud olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, onu h\u0259tta Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn bel\u0259 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Ax\u0131 olmayan d\u00f6vl\u0259tin \u201cd\u00f6vl\u0259t naziri\u201d nec\u0259 ola bil\u0259r?<\/p>\n<p>ZDF-nin R.Vardanyan\u0131 saxta d\u00f6vl\u0259t naziri\u00a0epiteti il\u0259 \u201ch\u0259diyy\u0259l\u0259ndirm\u0259si\u201d, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra, y\u0259qin ki, Qaraba\u011fdak\u0131 separat\u00e7\u0131l\u0131q yuvas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u0259 yeni i\u015f tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyan\u0131 t\u0259rk ed\u0259n bu rus-erm\u0259ni biznesmenin ke\u00e7mi\u015fi haqq\u0131nda bir s\u00f6z dem\u0259m\u0259sini d\u0259 bura \u0259lav\u0259 ets\u0259k, m\u0259nz\u0259r\u0259 tam ayd\u0131nla\u015far\u201d, &#8211; Mixael Reynhard Hess vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Almaniyal\u0131 jurnalist Nina Niberqall\u0131n fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259, \u00f6lk\u0259nin ictimai televiziyas\u0131 olan ZDF kanal\u0131n\u0131n r\u0259smi internet s\u0259hif\u0259sind\u0259\u00a0Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunan q\u0259r\u0259zli v\u0259 t\u0259hrifl\u0259rl\u0259 dolu m\u0259qal\u0259si d\u0259rc edilib. \u201cReport\u201d\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, almaniyal\u0131 alim, f\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru, \u201c\u015eu\u015fan\u0131n irsi\u201d v\u0259 \u201cQaraba\u011f 13-c\u00fc \u0259s\u0259rd\u0259n 1920-ci il\u0259d\u0259k. Az\u0259rbaycan tarixinin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131\u201d kitablar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi Mixael Reynhard Hess h\u0259min m\u0259qal\u0259y\u0259 oxucu kimi etiraz m\u0259ktubu yaz\u0131b v\u0259 onu \u00f6z \u201cFacebook\u201d hesab\u0131nda payla\u015faraq ZDF-\u0259 \u00fcnvanlay\u0131b. Almaniyal\u0131 alim bildirib ki, m\u00fcxbir m\u0259qal\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 toxunub: \u201cDem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn alman medias\u0131 kimi, bu ictimai yay\u0131m\u00e7\u0131 da, ard\u0131c\u0131l olaraq, m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin mahiyy\u0259ti v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":571031,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6f6cca73-4f9c-363f-9b2a-9bcea0286a34_850-1.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Almaniyal\u0131 jurnalist Nina Niberqall\u0131n fevral ay\u0131n\u0131n 5-d\u0259, \u00f6lk\u0259nin ictimai televiziyas\u0131 olan ZDF kanal\u0131n\u0131n r\u0259smi internet s\u0259hif\u0259sind\u0259\u00a0Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 h\u0259sr olunan q\u0259r\u0259zli v\u0259 t\u0259hrifl\u0259rl\u0259 dolu m\u0259qal\u0259si d\u0259rc edilib. \u201cReport\u201d\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, almaniyal\u0131 alim, f\u0259ls\u0259f\u0259 elml\u0259ri doktoru, \u201c\u015eu\u015fan\u0131n irsi\u201d v\u0259 \u201cQaraba\u011f 13-c\u00fc \u0259s\u0259rd\u0259n 1920-ci il\u0259d\u0259k. Az\u0259rbaycan tarixinin a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131\u201d kitablar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi Mixael Reynhard Hess h\u0259min m\u0259qal\u0259y\u0259 oxucu kimi etiraz&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/571030"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=571030"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/571030\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/571031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=571030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=571030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=571030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}