{"id":571308,"date":"2023-03-01T18:04:55","date_gmt":"2023-03-01T15:04:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=571308"},"modified":"2023-03-01T18:04:55","modified_gmt":"2023-03-01T15:04:55","slug":"usaqlar-arasinda-piyl%c9%99nm%c9%99-niy%c9%99-artib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=571308","title":{"rendered":"U\u015faqlar aras\u0131nda piyl\u0259nm\u0259 niy\u0259 art\u0131b?"},"content":{"rendered":"<p>Haz\u0131rda d\u00fcnyada 250 milyondan \u00e7ox u\u015faq piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki,<\/strong>\u00a0\u00a0bunu endokrinoloq K\u0259mal\u0259 G\u00f6z\u0259lova deyib. H\u0259kimin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, \u00e7ox ciddi g\u00f6st\u0259ricidir:<\/p>\n<p>&#8220;Piyl\u0259nm\u0259nin u\u015faqlar aras\u0131nda bu q\u0259d\u0259r \u00e7ox yay\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vrd\u0259 onlar\u0131n qeyri-d\u00fczg\u00fcn qidalanmas\u0131, qeyri-aktiv h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7irm\u0259kl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Burada genetik meylliliyin d\u0259 da rolu var. Bel\u0259 ki, \u0259g\u0259r h\u0259r iki valideyn piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirs\u0259, onlar\u0131n u\u015faqlar\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259 ehtimal\u0131 80%, valideynl\u0259rd\u0259n birinin piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiyi halda is\u0259 h\u0259min valideynl\u0259rin u\u015faqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu ehtimal 40%-\u0259 q\u0259d\u0259r enir. Yeni do\u011fulmu\u015f u\u015faqlar\u0131n s\u00fcni qidalarla qidaland\u0131r\u0131lmas\u0131 da g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onlar\u0131n piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 riski art\u0131r\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 k\u00f6rp\u0259l\u0259r \u0259n az\u0131 ilk 6 ay \u0259rzind\u0259 ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanmal\u0131d\u0131rlar\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259kimin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, u\u015faqlar aras\u0131nda piyl\u0259nm\u0259nin bu q\u0259d\u0259r \u00e7ox yay\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi tez haz\u0131rlanan, paketl\u0259ndirilmi\u015f qidalardan istifad\u0259nin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 daha \u0259l\u00e7atan olmas\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cEyni zamanda u\u015faqlar\u0131n haz\u0131rda fiziki aktivlikl\u0259ri \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Ona g\u00f6r\u0259 u\u015faqlar\u0131 he\u00e7 olmasa h\u0259ft\u0259d\u0259 3 d\u0259f\u0259 idmanla m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131d\u0131rlar. Valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n fiziki aktivlikl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259kim qeyd edib ki, \u00fcmumilikd\u0259 1975-ci ild\u0259n 2020-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r piyl\u0259nm\u0259nin rastg\u0259lm\u0259 tezliyi 3 d\u0259f\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131b:<\/p>\n<p>\u201c2020-ci ild\u0259 d\u00fcnya \u0259halisinin 119 milyard\u0131 art\u0131q \u00e7\u0259kid\u0259n, bunun 650 milyonu is\u0259 piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. Piyl\u0259nm\u0259nin s\u0259b\u0259bl\u0259ri birincili v\u0259 ikincili olmaqla iki yer\u0259 ayr\u0131l\u0131r. Piyl\u0259nm\u0259nin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi h\u0259yat t\u0259rzimizdir. Rahat v\u0259 oturaq h\u0259yat t\u0259rzi burada ciddi rol oynay\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 insanlar piyl\u0259nm\u0259d\u0259n daha \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. Piyl\u0259nm\u0259nin birincili s\u0259b\u0259bl\u0259ri \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n as\u0131l\u0131 hallarla \u0259laq\u0259l\u0259dir. Bu, qidalanma v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzimizl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Fastfud qidalardan, qazl\u0131 i\u00e7kil\u0259rd\u0259n istifad\u0259, fiziki aktivliyin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 piyl\u0259nm\u0259 tezliyini art\u0131ran amill\u0259rd\u0259ndir. Piyl\u0259nm\u0259nin ikincili s\u0259b\u0259bin\u0259 is\u0259 genetik, endokrin x\u0259st\u0259likl\u0259r, b\u0259zi d\u0259rman preparatlar\u0131n\u0131n istifad\u0259si aiddir\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259kim \u0259lav\u0259 edib ki, piyl\u0259nm\u0259 bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn risk faktorudur v\u0259 h\u0259min x\u0259st\u0259likl\u0259rin bir \u00e7oxunda geri d\u00f6n\u00fc\u015f olmur:<\/p>\n<p>\u201cB\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi piyl\u0259nm\u0259nin d\u0259 profilaktikas\u0131 m\u00fcalic\u0259sind\u0259n daha asand\u0131r. Piyl\u0259nm\u0259 diaqnozu qoyulmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r is\u0259 \u0259n az\u0131 ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 h\u0259kim m\u00fcayin\u0259sind\u0259n ke\u00e7m\u0259lidirl\u0259r. M\u00fcayin\u0259 zaman\u0131 birinci, pasiyentin bel \u00e7evr\u0259si, arterial qan t\u0259zyiqi \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259li, acl\u0131q qan \u015f\u0259k\u0259rin\u0259, qanda ya\u011flar\u0131n miqdar\u0131na bax\u0131lmal\u0131d\u0131r. D\u00fczg\u00fcn qidalanmaqla \u2013 rafin\u0259 edilmi\u015f karbohidratlardan, trans ya\u011flardan, \u015firin, qazl\u0131 i\u00e7kil\u0259rd\u0259n az istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 \u00e7\u0259kimizi azalda v\u0259 qaraciy\u0259rin ya\u011flanmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haz\u0131rda d\u00fcnyada 250 milyondan \u00e7ox u\u015faq piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0\u00a0bunu endokrinoloq K\u0259mal\u0259 G\u00f6z\u0259lova deyib. H\u0259kimin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, \u00e7ox ciddi g\u00f6st\u0259ricidir: &#8220;Piyl\u0259nm\u0259nin u\u015faqlar aras\u0131nda bu q\u0259d\u0259r \u00e7ox yay\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vrd\u0259 onlar\u0131n qeyri-d\u00fczg\u00fcn qidalanmas\u0131, qeyri-aktiv h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7irm\u0259kl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Burada genetik meylliliyin d\u0259 da rolu var. Bel\u0259 ki, \u0259g\u0259r h\u0259r iki valideyn piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirs\u0259, onlar\u0131n u\u015faqlar\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259 ehtimal\u0131 80%, valideynl\u0259rd\u0259n birinin piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiyi halda is\u0259 h\u0259min valideynl\u0259rin u\u015faqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu ehtimal 40%-\u0259 q\u0259d\u0259r enir. Yeni do\u011fulmu\u015f u\u015faqlar\u0131n s\u00fcni qidalarla qidaland\u0131r\u0131lmas\u0131 da&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":571309,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/7a5200e5167768241738592669110147277.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Haz\u0131rda d\u00fcnyada 250 milyondan \u00e7ox u\u015faq piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki,\u00a0\u00a0bunu endokrinoloq K\u0259mal\u0259 G\u00f6z\u0259lova deyib. H\u0259kimin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu, \u00e7ox ciddi g\u00f6st\u0259ricidir: &#8220;Piyl\u0259nm\u0259nin u\u015faqlar aras\u0131nda bu q\u0259d\u0259r \u00e7ox yay\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vrd\u0259 onlar\u0131n qeyri-d\u00fczg\u00fcn qidalanmas\u0131, qeyri-aktiv h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7irm\u0259kl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Burada genetik meylliliyin d\u0259 da rolu var. Bel\u0259 ki, \u0259g\u0259r h\u0259r iki&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/571308"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=571308"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/571308\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/571309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=571308"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=571308"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=571308"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}