{"id":572029,"date":"2023-03-03T08:22:55","date_gmt":"2023-03-03T05:22:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=572029"},"modified":"2023-03-03T08:22:55","modified_gmt":"2023-03-03T05:22:55","slug":"avropanin-cirkli-demokratiya-oyunu-elxan-suleymanov-as-pa-da-anti-az%c9%99rbaycan-planlarin-gizli-x%c9%99rit%c9%99sini-acdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=572029","title":{"rendered":"Avropan\u0131n \u00e7irkli \u201cdemokratiya\u201d oyunu: Elxan S\u00fcleymanov A\u015e PA-da anti-Az\u0259rbaycan planlar\u0131n gizli x\u0259rit\u0259sini a\u00e7d\u0131"},"content":{"rendered":"<h3><strong>AVC\u0130YA r\u0259hb\u0259ri: \u201cPrezident \u0130lham \u018fliyevin Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00f6hk\u0259m irad\u0259si v\u0259 siyasi ustal\u0131qlar\u0131 il\u0259 m\u0259krli oyunlar pozuldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn anti-Az\u0259rbaycan \u015f\u0259b\u0259k\u0259si d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 i\u011fti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, bunlar\u0131n \u015f\u0259xs\u0259n \u015fahidi olmu\u015fam\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><em>Az\u0259rbaycan\u0131n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki parlaq Q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n, Qaraba\u011f\u0131n azad edilm\u0259sind\u0259n b\u0259dxahlar\u0131m\u0131z kifay\u0259t q\u0259d\u0259r narahat oldu. Postm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st dair\u0259l\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259xribatlara \u0259l ataca\u011f\u0131 da sirr deyildi. Haz\u0131rda s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin delimitasiyas\u0131ndan, paralel olaraq s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259ki \u0259razil\u0259rimizd\u0259 m\u00f6vcud olan separat\u00e7\u0131 rejimin l\u0259\u011fvinin \u015f\u0259rt kimi qoyuldu\u011fu bir vaxtda Avropa co\u011frafiyas\u0131ndan n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar, qarayaxma, b\u00f6htan kampaniyalar\u0131n\u0131n artmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmaqdad\u0131r. Fransan\u0131n timsal\u0131nda bir s\u0131ra Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n A\u015e PA t\u0259r\u0259find\u0259n yen\u0259 d\u0259 erm\u0259ni t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyi, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 siyasi m\u0259hbus iddialar\u0131 ba\u015f qald\u0131rmaqdad\u0131r. Bu arada b\u0259zi q\u0259r\u0259zli \u015f\u0259xsl\u0259r yenid\u0259n 96 n\u0259f\u0259rlik bir \u201csiyasi m\u0259hbus siyah\u0131s\u0131\u201d haz\u0131rlayaraq, d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 burax\u0131blar. A\u015e PA da g\u00fcman ki, bunu\u00a0 h\u0259v\u0259sl\u0259 ara\u015fd\u0131racaq&#8230;<\/em><\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar yen\u0259 d\u0259 Avropadak\u0131 anti-Az\u0259rbaycan, anti-t\u00fcrk, anti-islam dair\u0259l\u0259rin n\u00f6vb\u0259ti \u00e7irkin oyunlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu oyunlar\u0131n daxili \u201canatomiya\u201ds\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycanda V\u0259t\u0259nda\u015f C\u0259miyy\u0259tinin \u0130nki\u015faf\u0131na Yard\u0131m Assosiasiyas\u0131n\u0131n prezidenti Elxan S\u00fcleymanov bir ne\u00e7\u0259 il bundan qabaq i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f &#8220;Avropan\u0131n \u00e7irkli &#8220;demokratiya&#8221; oyunu&#8221;\u00a0 kitab\u0131nda \u0259trafl\u0131 t\u0259hlil edib. Haz\u0131rda bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259si ciddi \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Odur ki, Elxan S\u00fcleymanovla bu m\u00f6vzuda geni\u015f polemika etdik, bu zaman olduqca ilginc faktlar ortaya \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n<p><strong>Birinci yaz\u0131<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Elxan m\u00fc\u0259llim, 2018-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 Avropa co\u011frafiyas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n q\u0259r\u0259zli kampaniyalar\u0131n, h\u00fccumlar\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259r, bunu kiml\u0259rin v\u0259 nec\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259si, \u0259sas m\u0259qs\u0259din is\u0259 m\u0259hz Qaraba\u011fla ba\u011fl\u0131 olmas\u0131, erm\u0259ni lobbisinin d\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n bu prosesl\u0259ri \u00e7\u0131lpaql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ortaya qoyan maraql\u0131 bir kitab &#8211; memuar yazm\u0131s\u0131n\u0131z. Bu kitab indi daha aktuald\u0131r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, el\u0259dir. &#8220;Avropan\u0131n \u00e7irkli &#8220;demokratiya&#8221; oyunu&#8221; aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131r. Bu kitabda A\u015e PA n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc oldu\u011fum d\u00f6vrd\u0259 \u015fahidi oldu\u011fum faktlar\u0131, \u00fczl\u0259\u015fdiyim hadis\u0259l\u0259ri, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 q\u0259tnam\u0259l\u0259rin q\u0259bulunun kiml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n, nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 dair heyr\u0259tamiz faktlar\u0131 a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fam. B\u0259li, faktlar\u0131n \u0259sas hiss\u0259si heyr\u0259tamizdir. Burada m\u00fcbali\u011f\u0259-filan yoxdur. Bu faktlardan bir daha ayd\u0131n olur ki, Avropada demokratiya anlay\u0131\u015f\u0131 yaln\u0131z \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u00e7atana q\u0259d\u0259rdir v\u0259 A\u015e PA-da ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin fonunda Avropa co\u011frafiyas\u0131nda Az\u0259rbaycana, t\u00fcrk v\u0259 islam d\u00fcnyas\u0131na qar\u015f\u0131 kin, q\u0259r\u0259zli m\u00fcnasib\u0259t bir siyas\u0259t kimi h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; V\u0259 bu, kitab\u0131n \u0259sas m\u0259\u011fzini ifad\u0259 edir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Kitabdak\u0131 faktlar\u0131n, yaz\u0131lanlar\u0131n m\u0259\u011fzi bundan ibar\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 siyasi m\u0259hbus ittihamlar\u0131, se\u00e7kil\u0259r zaman\u0131 heyr\u0259t do\u011furan h\u00fccumlar\u0131n ba\u015f verm\u0259sinin arxas\u0131nda m\u0259hz Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycana t\u0259zyiql\u0259r g\u00f6st\u0259rilm\u0259si, n\u00fcfuzdan sal\u0131nmas\u0131, Erm\u0259nistan\u0131n \u0259linin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015f verib. Prezident \u0130lham \u018fliyevin Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00f6hk\u0259m irad\u0259si v\u0259 siyasi ustal\u0131qlar\u0131 il\u0259 m\u0259krli oyunlar pozuldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn anti-Az\u0259rbaycan \u015f\u0259b\u0259k\u0259si d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 i\u011fti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, bunlar\u0131n \u015f\u0259xs\u0259n \u015fahidi olmu\u015fam. Yegan\u0259 m\u0259qs\u0259d is\u0259 yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131 z\u0259ifl\u0259tm\u0259k, g\u00f6zd\u0259n salmaq, hakimiyy\u0259t d\u0259yi\u015fikl\u0259ri edib oyuncaq bir h\u00f6kum\u0259t qurmaq v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal etdiyi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n geri al\u0131nmas\u0131na \u0259ng\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259k olub. Bu prosesd\u0259 erm\u0259ni lobbisinin, Soros Fondunun hans\u0131 canf\u0259\u015fanl\u0131qlar\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 dair konkret detallar kitabda \u0259ksini tap\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Etiraz etmirsinizs\u0259, kitab\u0131 birlikd\u0259 v\u0259r\u0259ql\u0259y\u0259k&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259. Kitabda da yazd\u0131\u011f\u0131m kimi, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdiyimiz ilk ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259halisinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti, dig\u0259r postsovet respublikalar\u0131nda oldu\u011fu kimi, SSR\u0130 d\u00f6n\u0259mind\u0259 anadan olmu\u015f v\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f insanlardan ibar\u0259t idi: \u201cOnlar sovet totalitar idar\u0259etm\u0259 sistemind\u0259n x\u0259b\u0259rdar idil\u0259r. Postsovet \u0259halisind\u0259 Q\u0259rb demokratiyas\u0131na b\u00f6y\u00fck inam v\u0259 \u00fcmid var idi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu s\u0131rada \u00f6nd\u0259 gedirdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131nda Q\u0259rb demokratiyas\u0131na, Avropan\u0131n demokratik institutlar\u0131na inteqrasiyaya v\u0259 Avropa t\u0259sisatlar\u0131n\u0131n obyektivliyin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00fcmid var idi. Biz demokratik h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti quruculu\u011funda Avropa t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana t\u0259r\u0259fda\u015f olaca\u011f\u0131na sad\u0259l\u00f6vhc\u0259sin\u0259 inan\u0131rd\u0131q. C\u0259miyy\u0259td\u0259 bu inam bir \u00e7ox hallarda eyforik xarakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131 v\u0259 sentimental hissl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilirdi. \u00dcmumilikl\u0259, Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 Avropa demokratiyas\u0131na inam h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 idi.<\/p>\n<p>Lakin XXI \u0259srin ilk iki onilliyi bu eyforiyaya son qoydu. Az\u0259rbaycan Avropa qurumlar\u0131nda ikili standartlara, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u0259sass\u0131z t\u0259zyiql\u0259r\u0259, ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. Bir vaxt h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00fcmid b\u0259sl\u0259diyimiz Avropa qurumlar\u0131nda, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u00e7irkli \u201cdemokratiya\u201d oyunu apar\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259n bu hadis\u0259l\u0259rin canl\u0131 \u015fahidl\u0259rind\u0259n biri olmu\u015fam v\u0259 bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259zil\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda aktiv i\u015ftirak etdiyim\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z ittihamlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Bir s\u0131ra hallarda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r m\u0259ni sevindirib, b\u0259z\u0259n m\u0259yus edib, bir s\u0131ra hallarda is\u0259 \u0259dal\u0259tsizlikd\u0259n d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m. Z\u0259nnimc\u0259, geni\u015f ictimaiyy\u0259t bu hadis\u0259l\u0259rin \u0259sl mahiyy\u0259tini bilm\u0259lidir. Odur ki, ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri sisteml\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k, oxucular\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fam v\u0259 bunu z\u0259ruri hesab edir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu yerd\u0259 biz h\u00f6km\u0259n \u201csiyasi m\u0259hbus\u201d m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t ay\u0131rmal\u0131y\u0131q&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; T\u0259bii ki, A\u015e PA-n\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti \u201csiyasi m\u0259hbus\u201d meyarlar\u0131na dair \u00e7ox ciddi \u015f\u0259kild\u0259 vur\u011fu salmaq laz\u0131md\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan eyni vaxtda Avropa \u015euras\u0131na q\u0259bul edil\u0259n \u0259r\u0259f\u0259d\u0259 &#8211; el\u0259 ilk add\u0131mdaca \u201csiyasi m\u0259hbus\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259n \u00f6lk\u0259miz\u0259 qar\u015f\u0131 ikili standartlar\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Kitab\u0131mda yazd\u0131\u011f\u0131m b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri siz\u0259 oldu\u011fu kimi \u00e7atd\u0131r\u0131m, birg\u0259 buna n\u0259z\u0259r\u0259 salaq. Orada qeyd etmi\u015f\u0259m v\u0259 reall\u0131q bundan ibar\u0259tdir: \u201cM\u00fcst\u0259qil ekspertl\u0259r qrupunun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259ruz\u0259 Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbuslar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn meyarlar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirs\u0259 d\u0259, A\u015e PA-n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1272 (2002) sayl\u0131 Q\u0259tnam\u0259 yaln\u0131z Az\u0259rbaycana aid edilmi\u015fdi. Erm\u0259nistanda siyasi m\u0259hbuslarla ba\u011fl\u0131 n\u0259 \u0259vv\u0259l, n\u0259 d\u0259 sonradan he\u00e7 bir q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edilm\u0259di!<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259madi olaraq \u00f6lk\u0259d\u0259 prezident v\u0259 parlament se\u00e7kil\u0259ri, A\u015e PA-n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti sessiyalar\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 qondarma \u201csiyasi m\u0259hbus\u201d problemi s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilirdi v\u0259 h\u0259m \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, h\u0259m d\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda b\u0259zi dair\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 v\u0259 q\u0259r\u0259zli kampaniya formas\u0131nda Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 siyasi t\u0259sir vasit\u0259si kimi istifad\u0259 edilirdi. Bu qeyri-obyektiv xarakterli kampaniyalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 problemin \u0259sl mahiyy\u0259tini ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bir \u00e7ox QHT, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00f6z s\u0131ralar\u0131nda 70-d\u0259n \u00e7ox QHT-ni birl\u0259\u015fdir\u0259n \u201cSiyasi m\u0259hbus probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 \u015eura\u201d t\u0259cr\u00fcb\u0259li ekspertl\u0259r qrupu formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Ekspertl\u0259r qrupu Avropa \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u201csiyasi m\u0259hbus\u201d kimi tan\u0131nm\u0131\u015f 100-d\u0259n art\u0131q m\u0259hbusun cinay\u0259t i\u015fl\u0259rini ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. V\u0259 bu \u015f\u0259xsl\u0259rin \u201csiyasi m\u0259hbus\u201d kimi tan\u0131nmalar\u0131n\u0131n he\u00e7 bir h\u00fcquqi \u0259sas\u0131n\u0131n olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 birm\u0259nal\u0131 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. H\u0259tta \u201csiyasi m\u0259hbus\u201d kimi tan\u0131nanlar aras\u0131nda u\u015faq o\u011furlu\u011fu v\u0259 terror\u00e7uluq, d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi c\u0259hdl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r zorak\u0131 cinay\u0259tkar \u0259m\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259tmi\u015f insanlar\u0131n oldu\u011funu a\u015fkar etmi\u015fdi. H\u0259min QHT-l\u0259rin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri a\u015fkarlad\u0131qlar\u0131 faktlarla ba\u011fl\u0131 A\u015e r\u0259hb\u0259rliyini m\u0259lumatland\u0131rm\u0131\u015f, Avropa \u015euras\u0131 deputatlar\u0131 il\u0259 ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r zaman\u0131 bu faktlar\u0131 onlar\u0131n diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar&#8230;<\/p>\n<p><strong>&#8211; Tez-tez halland\u0131r\u0131lan \u201cikili standartlar\u201d bel\u0259c\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211;\u00a0 B\u0259li, he\u00e7 bir \u00fcmumq\u0259bul edilmi\u015f h\u00fcquqi meyar v\u0259 beyn\u0259lxalq-h\u00fcquqi s\u0259n\u0259d olmadan ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 yol ver\u0259r\u0259k, 47 \u00fczv d\u00f6vl\u0259td\u0259n yaln\u0131z Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 siyasi m\u0259hbus probleminin olmas\u0131n\u0131 iddia etdil\u0259r. Bu c\u00fcr yana\u015fma il\u0259 Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus problemi \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi m\u0259ruz\u0259\u00e7inin t\u0259yin edilm\u0259si d\u0259\u00a0 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131 il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edirdi. Habel\u0259, bu, n\u0259 \u00fcmumavropa d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259, n\u0259 d\u0259 Avropa \u015euras\u0131n\u0131n prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun deyildi. Bu, faktiki olaraq A\u015e PA-n\u0131n \u00f6z n\u00fcfuzuna vurmu\u015f oldu\u011fu b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259 idi.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Kitabda yaz\u0131rs\u0131n\u0131z ki, Az\u0259rbaycanla Avropa \u015euras\u0131 aras\u0131nda konstruktiv davaml\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda maraql\u0131 olmayan q\u00fcvv\u0259l\u0259r qondarma \u201cAz\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus problemini\u201d vaxta\u015f\u0131r\u0131 A\u015e PA-n\u0131n H\u00fcquq M\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri Komit\u0259sind\u0259 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Bu nec\u0259 ba\u015f verirdi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; S\u00f6z\u00fcged\u0259n komit\u0259nin 24 mart 2009-cu il tarixli iclas\u0131nda Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus problemi \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi m\u0259ruz\u0259\u00e7inin t\u0259yin edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul olunmu\u015fdu. O q\u0259rarla almaniyal\u0131 deputat Kristof \u015etrasser Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus problemi \u00fczr\u0259 x\u00fcsunsi m\u0259ruz\u0259\u00e7i t\u0259yin edildi.<\/p>\n<p>\u015etrasser Az\u0259rbaycana bir d\u0259f\u0259 d\u0259 olsun s\u0259f\u0259r etm\u0259d\u0259n, \u00f6lk\u0259mizd\u0259ki real v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 tan\u0131\u015f olmadan, obyektiv h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7il\u0259rinin r\u0259yl\u0259rini almadan \u201cAz\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbuslar m\u0259s\u0259l\u0259sinin izl\u0259nilm\u0259si v\u0259 siyasi m\u0259hbuslar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201d adl\u0131 memorandum haz\u0131rlad\u0131 v\u0259 onu 17 iyun 2010-cu ild\u0259 H\u00fcquq M\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri Komit\u0259sin\u0259 t\u0259qdim etdi (AS\/Jur (2010) 28).<\/p>\n<p>\u015etrasserin yaln\u0131z \u00f6z m\u00fclahiz\u0259l\u0259rind\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u201cobyektiv\u201d v\u0259 \u201cq\u0259r\u0259zsiz\u201d m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sini n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n ciddi bir m\u0259qam diqq\u0259ti x\u00fcsusil\u0259 c\u0259lb edir. Bel\u0259 ki, m\u0259ruz\u0259\u00e7i haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 layih\u0259nin 2-ci b\u0259ndd\u0259 g\u00f6st\u0259rirdi ki, Az\u0259rbaycanda siyasi m\u0259hbus m\u0259s\u0259l\u0259sinin tarixi \u00f6lk\u0259nin Erm\u0259nistanla birlikd\u0259 Avropa \u015euras\u0131na q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 dair dan\u0131\u015f\u0131qlar vaxt\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir v\u0259 t\u0259\u015fkilata q\u0259bul 25 yanvar 2001-ci ild\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. \u015etrasser daha sonra \u201cfikrini bildirm\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259\u015fkilata q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 m\u00fcqavim\u0259tini d\u0259f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kompromis h\u0259ll \u00fcsulu tap\u0131ld\u0131\u201d\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r. Kitabda bunu konkret yazm\u0131\u015fam: \u201cO, h\u0259min ifad\u0259d\u0259 &#8220;Erm\u0259nistan\u0131n&#8221; s\u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra qeyd i\u015far\u0259si qoyaraq, h\u0259min s\u0259hif\u0259nin sonunda yaz\u0131r ki, \u201cErm\u0259nistan da bura aid idi; lakin ki\u00e7ik sayda m\u0259hk\u0259m\u0259 i\u015fl\u0259ri d\u0259rhal h\u0259ll edilmi\u015fdi; bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun olaraq, m\u0259n bu andan yaln\u0131z Az\u0259rbaycandak\u0131 siyasi m\u0259hbuslara istinad ed\u0259c\u0259y\u0259m\u201d. Art\u0131q bununla da q\u0259r\u0259z, ikili yana\u015fma ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoulmu\u015fdu.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Y\u0259ni Erm\u0259nistandak\u0131 durum \u0259m\u0259lli-ba\u015fl\u0131 idealiz\u0259 edilirmi\u015f, yaxud \u00f6rt-basd\u0131r edilirmi\u015f?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Faktiki olaraq Erm\u0259nistanda m\u00f6vcud olan real v\u0259ziyy\u0259t q\u0259tiyy\u0259n deyildiyi kimi deyildi. Erm\u0259nistanda durum \u015etrasserin fikrinin tam \u0259ksin\u0259 idi. Erm\u0259nistan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Mikael Danielyan h\u0259l\u0259 2001-ci ilin mart ay\u0131nda \u00f6z m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bildirmi\u015fdi ki, \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131na dair \u00dcmumd\u00fcnya B\u0259yannam\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f 30 madd\u0259nin ham\u0131s\u0131 \u00fczr\u0259 Erm\u0259nistanda insan h\u00fcquqlar\u0131 pozulur, m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemi tamamil\u0259 korrupsiyala\u015f\u0131b, hakiml\u0259r m\u00fcst\u0259qil deyill\u0259r, siyasi irad\u0259y\u0259 tabedirl\u0259r. O, x\u00fcsusi olaraq vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131 ki, Erm\u0259nistanda polisin \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131 ba\u015f al\u0131b gedir, ilkin saxlama kameralar\u0131nda b\u00fct\u00fcn h\u0259bs edil\u0259nl\u0259r\u0259 psixoloji v\u0259 fiziki i\u015fg\u0259nc\u0259 verilir. \u015etrasser v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri bunu qulaqard\u0131na vururdular, Erm\u0259nistan\u0131n if\u015fas\u0131nda maraql\u0131 deyildil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u015etrasserin \u201cSiyasi m\u0259hbuslar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201d m\u0259ruz\u0259si A\u015e PA-n\u0131n 1-5 oktyabr 2012-ci il tarixli pay\u0131z sessiyas\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131, do\u011frudurmu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211;\u00a0 M\u0259ruz\u0259y\u0259 iki d\u00fcz\u0259li\u015fin olmas\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Bundan d\u0259rhal sonra bit\u0259r\u0259f davranmal\u0131 olan komit\u0259 katibl\u0259ri Drjem\u00e7evski v\u0259 \u015eirmer, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Ba\u015f Katibin ofisinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 \u0259l-aya\u011fa d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Onlar 2 oktyabrda ax\u015famt\u0259r\u0259fi v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti g\u00fcn \u0259rzind\u0259 komit\u0259 v\u0259 assambleya iclaslar\u0131na q\u0259d\u0259r d\u0259hlizd\u0259, bufetd\u0259 A\u015e PA \u00fczvl\u0259rin\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131b, separat dan\u0131\u015f\u0131qlar aparma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. M\u00fcxt\u0259lif \u00fcsullarla d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259rin \u0259leyhin\u0259 v\u0259 m\u0259ruz\u0259nin lehin\u0259 deputatlar\u0131n s\u0259s verm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn lobbi\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r&#8230;<\/p>\n<p>Heyr\u0259t edirdim, 3 saata yax\u0131n davam ed\u0259n plenar iclas zaman\u0131 sanki siyasi m\u0259hbus meyarlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131lm\u0131rd\u0131, Az\u0259rbaycan \u0259leyhin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f q\u0259r\u0259zli v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n m\u00f6vqel\u0259r n\u00fcmayi\u015f olunurdu. Bu biab\u0131r\u00e7\u0131l\u0131qda o zaman \u0259sas\u0259n almaniyal\u0131 deputatlar, sosialist v\u0259 liberallar canf\u0259\u015fanl\u0131q edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu c\u00fcr erm\u0259nip\u0259r\u0259stl\u0259rin, Qrossun t\u0259zyiq etdiyi sosialistl\u0259r v\u0259 liberallar\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 m\u00f6vqel\u0259r\u0259 ciddi t\u0259sir etdi, h\u0259tta bu c\u00fcr siyasi oyunbazl\u0131qdan sonra bel\u0259 s\u0259sverm\u0259 89\/89 hesab\u0131 il\u0259 he\u00e7-he\u00e7\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi&#8230;<\/p>\n<p>Bu, ham\u0131n\u0131 \u015foka salm\u0131\u015fd\u0131. A\u015e PA-da h\u0259tta b\u0259zi qocaman, t\u0259cr\u00fcb\u0259li deputatlar deyirdil\u0259r ki, Avropa \u015euras\u0131nda bel\u0259 s\u0259s b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 b\u00f6y\u00fck fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 indiy\u0259d\u0259k g\u00f6rm\u0259mi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>Bunu kitab\u0131mda bel\u0259 xarakteriz\u0259 etmi\u015f\u0259m: \u201cStrasburqda \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00e7ox nadir hallarda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bu siyasi trillerd\u0259n sonra, s\u00f6zs\u00fcz ki, bu m\u00fczakir\u0259 v\u0259 s\u0259sverm\u0259 A\u015e PA-n\u0131n etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n sars\u0131td\u0131 v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 assambleyada d\u0259rin par\u00e7alanma oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>Ham\u0131ya ayd\u0131n oldu ki, \u015etrasser diqq\u0259tini yaln\u0131z Az\u0259rbaycana h\u00fccum etm\u0259k \u00fcz\u0259rind\u0259 toplay\u0131b v\u0259 meyarlara dair m\u00fczakir\u0259 il\u0259 he\u00e7 vaxt h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 maraqlanmay\u0131b&#8230;<\/p>\n<p>Bu 89\/89 hesab\u0131 il\u0259 he\u00e7-he\u00e7\u0259 siyasi oyun Avropa \u015euras\u0131 kimi n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilat\u0131n tarixin\u0259 l\u0259k\u0259 kimi yaz\u0131ld\u0131. Avropa \u015euras\u0131nda yaln\u0131z prosedur qaydalar\u0131n\u0131n m\u00fcbahis\u0259li olmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 89\/89 hesab il\u0259 he\u00e7-he\u00e7\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n bu \u201cq\u0259l\u0259b\u0259\u201d qurumun n\u00fcfuzuna, onun haqq v\u0259 \u0259dal\u0259tin ke\u015fiyind\u0259 duran imicin\u0259 a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vurdu. Strasburqda 89\/89 hesab\u0131 il\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edil\u0259n g\u00fcn demokratiya sanki \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fc&#8230;<\/p>\n<p>Demokratik d\u0259y\u0259rl\u0259rin istinadgah\u0131 kimi t\u0259svir edil\u0259n qurumun m\u0259ruz\u0259\u00e7isinin g\u0259nc demokratiyan\u0131 devirm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 r\u0259smi d\u0259st\u0259k verm\u0259si \u00e7ox q\u0259rib\u0259 idi. Bundan \u0259lav\u0259, \u015etrasserin m\u0259ruz\u0259sind\u0259 2001-ci ild\u0259 A\u015e Ba\u015f Katibi t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sis edilmi\u015f m\u00fcst\u0259qil ekspertl\u0259r qrupunun siyasi m\u0259hbus hesab etm\u0259dikl\u0259ri \u015f\u0259xsl\u0259rin, x\u00fcsusil\u0259 a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259rd\u0259, insan \u00f6ld\u00fcrm\u0259kd\u0259, terror\u00e7uluqda, insan o\u011furlu\u011funda, soy\u011fun\u00e7uluqda, narkotik madd\u0259l\u0259rin istifad\u0259sind\u0259 v\u0259 dig\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li cinay\u0259tl\u0259rd\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndiril\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin adlar\u0131 siyasi m\u0259hbuslar kimi t\u0259qdim edilmi\u015fdi&#8221;&#8230;<\/p>\n<p><em>(Davam\u0131 n\u00f6vb\u0259ti saylar\u0131m\u0131zda)<\/em><\/p>\n<p><strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AVC\u0130YA r\u0259hb\u0259ri: \u201cPrezident \u0130lham \u018fliyevin Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00f6hk\u0259m irad\u0259si v\u0259 siyasi ustal\u0131qlar\u0131 il\u0259 m\u0259krli oyunlar pozuldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn anti-Az\u0259rbaycan \u015f\u0259b\u0259k\u0259si d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 i\u011fti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, bunlar\u0131n \u015f\u0259xs\u0259n \u015fahidi olmu\u015fam\u201d Az\u0259rbaycan\u0131n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki parlaq Q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n, Qaraba\u011f\u0131n azad edilm\u0259sind\u0259n b\u0259dxahlar\u0131m\u0131z kifay\u0259t q\u0259d\u0259r narahat oldu. Postm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st dair\u0259l\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259xribatlara \u0259l ataca\u011f\u0131 da sirr deyildi. Haz\u0131rda s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin delimitasiyas\u0131ndan, paralel olaraq s\u00fclhm\u0259raml\u0131lar\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259ki \u0259razil\u0259rimizd\u0259 m\u00f6vcud olan separat\u00e7\u0131 rejimin l\u0259\u011fvinin \u015f\u0259rt kimi qoyuldu\u011fu bir vaxtda Avropa co\u011frafiyas\u0131ndan n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar, qarayaxma, b\u00f6htan kampaniyalar\u0131n\u0131n artmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmaqdad\u0131r. Fransan\u0131n timsal\u0131nda bir s\u0131ra Avropa&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":572030,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c.jpg",640,404,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c.jpg",640,404,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c.jpg",640,404,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c-578x365.jpg",578,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c.jpg",640,404,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c.jpg",640,404,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c.jpg",640,404,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/e61d10d8b11497a5f38b8072e148623c.jpg",640,404,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"AVC\u0130YA r\u0259hb\u0259ri: \u201cPrezident \u0130lham \u018fliyevin Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00f6hk\u0259m irad\u0259si v\u0259 siyasi ustal\u0131qlar\u0131 il\u0259 m\u0259krli oyunlar pozuldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn anti-Az\u0259rbaycan \u015f\u0259b\u0259k\u0259si d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 i\u011fti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, bunlar\u0131n \u015f\u0259xs\u0259n \u015fahidi olmu\u015fam\u201d Az\u0259rbaycan\u0131n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki parlaq Q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n, Qaraba\u011f\u0131n azad edilm\u0259sind\u0259n b\u0259dxahlar\u0131m\u0131z kifay\u0259t q\u0259d\u0259r narahat oldu. Postm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259nip\u0259r\u0259st dair\u0259l\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259xribatlara \u0259l ataca\u011f\u0131 da sirr deyildi. Haz\u0131rda s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/572029"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=572029"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/572029\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/572030"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=572029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=572029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=572029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}