{"id":572033,"date":"2023-03-03T08:24:35","date_gmt":"2023-03-03T05:24:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=572033"},"modified":"2023-03-03T08:24:35","modified_gmt":"2023-03-03T05:24:35","slug":"ozu-d%c9%99-qiym%c9%99ti-d%c9%99-goz-yasardir-sogan-25-manat-oldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=572033","title":{"rendered":"\u00d6z\u00fc d\u0259, qiym\u0259ti d\u0259 g\u00f6z ya\u015fard\u0131r \u2013 So\u011fan 25 manat oldu"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bir kiloqram \u00fc\u00e7\u00fcn 25 manat! Bu, n\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 k\u00fcr\u00fcn\u00fcn qiym\u0259ti, n\u0259 d\u0259 hans\u0131sa fantastik l\u0259zz\u0259tdir. Adi so\u011fan indi bu qiym\u0259t\u0259dir. D\u00fczd\u00fcr, Az\u0259rbaycanda deyil, Filippind\u0259 bel\u0259dir. Lakin so\u011fan bird\u0259n-bir\u0259 bahala\u015fd\u0131 v\u0259 qiym\u0259tl\u0259r t\u0259kc\u0259 bu uzaq \u00f6lk\u0259d\u0259 deyil, bir \u00e7ox ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda da k\u0259skin y\u00fcks\u0259ldi.<\/strong><\/p>\n<p>Haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda istehlak\u00e7\u0131lar bazar v\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 so\u011fan\u0131 keyfiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, \u0259sas\u0259n, 1.20-1.70 manata q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015f\u0259n qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 al\u0131rlar. Supermarketl\u0259rd\u0259 adi so\u011fan\u0131n bir kiloqram\u0131 1.35 manata t\u0259klif olunur. Bir ne\u00e7\u0259 ay bundan \u0259vv\u0259l so\u011fan haz\u0131rk\u0131 qiym\u0259tind\u0259n 50-60 faiz daha a\u015fa\u011f\u0131 qiym\u0259t\u0259 sat\u0131l\u0131rd\u0131. Yay aylar\u0131nda is\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 1 kiloqram so\u011fan 30-50 q\u0259pik aras\u0131nda t\u0259klif edilirdi. So\u011fan qiym\u0259tl\u0259ri \u00f6t\u0259n ilin dekabr v\u0259 bu ilin ilk iki ay\u0131nda son 5 ilin \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131b. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, so\u011fan 2022-ci il boyunca 27 faiz bahala\u015f\u0131b.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/03\/03\/333835224_205089495509653_5198871486761212989_n.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"502\" \/><\/p>\n<p>R\u0259smi a\u00e7\u0131qlamalara g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan so\u011fana olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fc \u00f6d\u0259yir. Bu m\u0259hsulun son vaxtlar bel\u0259 bahala\u015fmas\u0131 m\u00fcxt\u0259lif amill\u0259rl\u0259 izah edilir. R\u0259smil\u0259rin fikrinc\u0259, m\u00f6vcud art\u0131m \u0259sas\u0259n, region bazarlar\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 MDB \u00f6lk\u0259l\u0259ri bazarlar\u0131nda qeyri-sabitliyin yaranmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, qon\u015fu Rusiyada ilin \u0259vv\u0259li il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 so\u011fan\u0131n qiym\u0259ti 60%-d\u0259n \u00e7ox art\u0131b.<\/p>\n<p><strong>So\u011fan niy\u0259 k\u0259skin bahala\u015fd\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Fevral\u0131n 3-d\u0259 Nazirl\u0259r Kabineti so\u011fan ixrac\u0131na dair q\u0259rar q\u0259bul edib. Ba\u015f so\u011fanla \u015falot (arpac\u0131q so\u011fan) so\u011fan\u0131n ixrac\u0131 ke\u00e7ici olaraq t\u0259nziml\u0259n\u0259n mallar\u0131n siyah\u0131s\u0131na sal\u0131n\u0131b. Y\u0259ni so\u011fan ixrac\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Nazirl\u0259r Kabineti so\u011fan\u0131n ixrac\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, onun idxal\u0131n\u0131 art\u0131rma\u011f\u0131 stimulla\u015fd\u0131ran q\u0259rar da verib. Yeni q\u0259rarda bildirilir ki, ba\u015f so\u011fan v\u0259 \u015falot so\u011fan\u0131n idxal\u0131 2023-c\u00fc il may\u0131n 1-d\u0259k g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumundan azad edilir.<\/p>\n<p><strong>\u0130xrac\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 idxal\u0131n r\u00fcsumlardan azad olunmas\u0131 qiym\u0259t\u0259 t\u0259sir edib?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Aqrar T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin (ATM) direktoru Firdovsi Fikr\u0259tzad\u0259\u00a0<a href=\"https:\/\/publika.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Publika.az<\/a><\/strong>-a bildirib ki, so\u011fan\u0131n haz\u0131rk\u0131 qiym\u0259t s\u0259viyy\u0259si ixraca m\u0259hdudiyy\u0259tin qoyuldu\u011fu d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259r formala\u015fan r\u0259q\u0259ml\u0259rdir:<\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/03\/03\/1674637369.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"399\" \/><\/strong><\/p>\n<p>\u201cRegion bazar\u0131nda ciddi so\u011fan q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fan\u0131rd\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizin formala\u015fm\u0131\u015f ehtiyatlar\u0131n\u0131n regiona ixrac\u0131 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Ajiotaj q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 daxili bazarda qiym\u0259t art\u0131m\u0131na s\u0259b\u0259b oldu. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kum\u0259t ixraca m\u0259hdudiyy\u0259t qoydu. Eyni zamanda idxal\u0131n da r\u00fcsumlardan azad olunmas\u0131 q\u0259rar\u0131 q\u0259bul edildi. T\u0259chizat\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin ham\u0131s\u0131nda qiym\u0259t art\u0131m\u0131 var, daxili bazardak\u0131ndan daha ucuz qiym\u0259t\u0259 m\u0259hsulun g\u0259tirilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Region \u00f6lk\u0259l\u0259rinin dem\u0259k olar ki, h\u0259r biri so\u011fan ixrac\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131b. Yegan\u0259 sabit m\u0259nb\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Rusiyad\u0131r ki, onlar\u0131n da \u00f6zl\u0259rinin topdansat\u0131\u015f qiym\u0259tl\u0259ri xeyli y\u00fcks\u0259kdir\u201d.<\/p>\n<p>Firdovsi Fikr\u0259tzad\u0259 haz\u0131rda daxil bazarda so\u011fan\u0131n m\u00f6vcud qiym\u0259tin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kib:<\/p>\n<p>\u201cHaz\u0131rda Az\u0259rbaycanda so\u011fan\u0131n topdansat\u0131\u015f qiym\u0259ti bir kiloqram \u00fc\u00e7\u00fcn 95-98 q\u0259pik civar\u0131ndad\u0131r. P\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f bazar\u0131nda bir kiloqram so\u011fan\u0131n orta qiym\u0259ti 1.10 \u2013 1.25 manat aras\u0131ndad\u0131r. Supermarketl\u0259rd\u0259 is\u0259 1.30-1.40 aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir. Bu qiym\u0259tl\u0259r ixraca qada\u011fa qoyuldu\u011fu d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259r formala\u015fan qiym\u0259tl\u0259rdir\u201d.<\/p>\n<p>ATM direktoru bildirib ki, ixraca qoyulan m\u0259hdudiyy\u0259t so\u011fan\u0131n qiym\u0259tinin k\u0259skin art\u0131m\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s qiym\u0259ti \u00f6z\u00fcnd\u0259n d\u0259 ac\u0131 olan so\u011fan daha da bahala\u015fa bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>Firdovsi Fikr\u0259tzad\u0259 deyir ki, aprelin sonu, may\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259n so\u011fan\u0131 daha a\u015fa\u011f\u0131 qiym\u0259t\u0259 ala bil\u0259c\u0259yik:<\/p>\n<p>\u201cNormal olaraq h\u0259r il mart-aprel aylar\u0131na do\u011fru getdikc\u0259 qiym\u0259tl\u0259r art\u0131rd\u0131. Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 is\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, art\u0131q ciddi art\u0131m olmayacaq. Aprelin sonundan is\u0259 yeni m\u0259hsul bazara daxil olacaq. May\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259n ba\u015flayaraq qiym\u0259tl\u0259r en\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda so\u011fan istehsal\u0131 yazl\u0131q v\u0259 pay\u0131zl\u0131q olmaqla, \u0259sas\u0259n iki m\u00f6vs\u00fcmd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Yazl\u0131q so\u011fan\u0131n \u0259kini yanvar-fevral aylar\u0131nda, m\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 is\u0259 h\u0259min ilin avqust-sentyabr aylar\u0131nda apar\u0131l\u0131r. Pay\u0131zl\u0131q so\u011fan\u0131n \u0259kini is\u0259 avqust-sentyabr aylar\u0131nda, m\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 n\u00f6vb\u0259ti ilin aprel-may aylar\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/03\/03\/1617963254_vahidmeherremov1.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"338\" \/><\/p>\n<p><strong>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fczr\u0259 ekspert Vahid M\u0259h\u0259rr\u0259mov\u00a0<\/strong>bildirib ki, h\u00f6kum\u0259t so\u011fan\u0131n qiym\u0259tini eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ixraca qada\u011fa qoyub v\u0259 idxaldan r\u00fcsumu g\u00f6t\u00fcr\u00fcb.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259slind\u0259 fermerl\u0259r, sahibkarlar, so\u011fan \u0259kini il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n yararlanmal\u0131d\u0131rlar, lakin durum tamamil\u0259 f\u0259rqlidir.<\/p>\n<p>\u201cSo\u011fan\u0131n qiym\u0259tinin artmas\u0131 ilk d\u0259f\u0259 deyil, h\u0259r il q\u0131\u015fda bahala\u015fma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. So\u011fan\u0131 bahala\u015fd\u0131ran s\u0259b\u0259b saxlama kameralar\u0131n\u0131n in\u015fa edilm\u0259m\u0259si, m\u0259hsul istehsal\u00e7\u0131lar\u0131na yet\u0259rli yard\u0131m\u0131n olunmamas\u0131d\u0131r. Biz istehlak\u00e7\u0131larla yana\u015f\u0131, istehsal\u00e7\u0131lar\u0131n da mara\u011f\u0131n\u0131 qorumal\u0131y\u0131q, \u0259ks halda \u00f6lk\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 tam \u015f\u0259kild\u0259 idxaldan as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Ekspert a\u00e7\u0131qlay\u0131b ki, Az\u0259rbaycan adamba\u015f\u0131na daha \u00e7ox so\u011fan istehsal ed\u0259n \u00f6lk\u0259dir. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada adamba\u015f\u0131na so\u011fan istehsal\u0131 il \u0259rzind\u0259 13 kiloqramd\u0131rsa, Az\u0259rbaycanda bu r\u0259q\u0259m 28 kiloqramd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>V.M\u0259h\u0259rr\u0259mov so\u011fan\u0131n qiym\u0259tini art\u0131ran \u0259sas problem\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kib:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan istehsal etdiyi m\u0259hsulu saxlaya bilmir. Saxlama v\u0259 sat\u0131\u015f zaman\u0131 m\u0259hsul xarab olur. \u00c7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, istehsal edil\u0259n m\u0259hsulun xarab olmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bin\u0259 cavab ver\u0259n anbarlar yarad\u0131ls\u0131n. Bel\u0259 saxlama anbarlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Niy\u0259 bizim fermerl\u0259r istehsal etdikl\u0259ri so\u011fan\u0131 ixrac edib y\u00fcks\u0259k g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259sinl\u0259r? Fermerl\u0259r yayda so\u011fan\u0131 sata bilmirl\u0259r, m\u0259hsul \u00e7ox olur, v\u0259ziyy\u0259td\u0259n faydalana bilmirl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>V.M\u0259h\u0259rr\u0259mov hesab edir ki, idxaldan r\u00fcsumun g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si say\u0259sind\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin sahibkarlar\u0131 istehsal etdikl\u0259ri m\u0259hsulu Az\u0259rbaycanda baha qiym\u0259t\u0259 sat\u0131b faydalan\u0131rlar:<\/p>\n<p>\u201cXarici fermerl\u0259r bizim v\u0259saitimiz hesab\u0131na \u00f6z sosial probleml\u0259rini h\u0259ll edir, biznesl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirirl\u0259r. Yerli fermerl\u0259rin durumu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyi so\u011fan istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratmal\u0131d\u0131r ki, onlar nisb\u0259t\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 faizli kredit resursu \u0259ld\u0259 edib \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn saxlama kameralar\u0131 in\u015fa ed\u0259 bilsinl\u0259r. \u0130stehsal etdikl\u0259ri m\u0259hsulu orada saxlay\u0131b m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n sonra hans\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 ehtiyac varsa, ora ixrac edib g\u0259lirl\u0259rini art\u0131rs\u0131nlar. Nazirlik el\u0259 etm\u0259lidir ki, bu sah\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan fermerl\u0259r g\u0259lirl\u0259rini art\u0131ra bilsinl\u0259r, sah\u0259y\u0259 maraqlar\u0131 \u00e7oxals\u0131n, biznesl\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirsinl\u0259r. Y\u0259ni m\u0259hsulun qal\u0131b xarab olmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, fermerin mara\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u018fks halda, onlar daha \u0259vv\u0259lki h\u0259cmd\u0259 m\u0259hsul istehsal etm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/03\/03\/sogan-tarlasi-min.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"338\" \/><\/p>\n<p><strong>D\u00fcnyada da so\u011fanla ba\u011fl\u0131 durum ac\u0131nacaql\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Bir ay \u0259vv\u0259l \u201cBloomberg\u201d qeyd edib ki, Filippind\u0259 so\u011fan\u0131n p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f qiym\u0259ti 1 kq \u00fc\u00e7\u00fcn 12 dollara y\u00fcks\u0259lib (bu g\u00fcn art\u0131q 13 dollar\u0131 ke\u00e7ib). Bu, t\u0259kc\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rd\u0259n deyil, \u0259td\u0259n d\u0259 baha ba\u015fa g\u0259lir ki, bu da tamamil\u0259 absurddur.<\/p>\n<p>H\u0259tta i\u015f o yer\u0259 \u00e7at\u0131b ki, avia\u015firk\u0259t pilotlar\u0131, B\u018f\u018f-d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n filippinlil\u0259r so\u011fan \u201cqa\u00e7aqmal\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Filippin x\u00fcsusi n\u00fcmun\u0259dir. Amma so\u011fan ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 ucuz deyil. B\u018f\u018f-d\u0259 d\u0259 bir kilosu t\u0259xmin\u0259n 5 dollard\u0131r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 bu, ba\u015fad\u00fc\u015f\u00fcl\u0259ndir, ax\u0131 Yax\u0131n \u015e\u0259rq k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 region say\u0131lm\u0131r v\u0259 yerli \u00f6lk\u0259l\u0259r \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n xeyli hiss\u0259sini idxal edir.<\/p>\n<p>Qazax\u0131stan yanvar\u0131n sonunda so\u011fan ixrac\u0131na \u00fc\u00e7 ayl\u0131q qada\u011fa t\u0259tbiq edib. \u0130xrac qada\u011fas\u0131, \u0259sas\u0259n, \u00d6zb\u0259kistanda so\u011fana t\u0259l\u0259bat\u0131n k\u0259skin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar yanvar\u0131n 28-d\u0259 t\u0259tbiq edilib. \u00d6zb\u0259kistanda anomal soyuq hava \u015f\u0259raiti s\u0259b\u0259bind\u0259n yeni m\u0259hsulun bir hiss\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 ke\u00e7\u0259n il y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f m\u0259hsul xarab olub. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u00d6zb\u0259kistan ixraca qada\u011fa qoyub (yanvar\u0131n 14-d\u0259) v\u0259 \u0259ksin\u0259, idxal etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Ox\u015far qada\u011fa Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa (31 yanvar), el\u0259c\u0259 d\u0259 Tacikistanda (30 yanvar) t\u0259tbiq edilib. Sonuncuda qada\u011fa yeni m\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131lana q\u0259d\u0259r etibarl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/03\/03\/sogan_pakis.png\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"434\" \/><\/p>\n<p>\u015eaxtalar s\u0259b\u0259biyl\u0259 m\u0259hsul itkisin\u0259 m\u0259ruz qalan \u00d6zb\u0259kistan, b\u0259lk\u0259 d\u0259 2022-ci ilin sonunda Pakistan idxal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259sik t\u0259l\u0259bi il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fmasayd\u0131, \u00e7\u0259tin durumda qalmaya bil\u0259rdi. Pakistanda m\u0259hsul da\u015fq\u0131nlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259hv oldu. 2021-ci ild\u0259 Pakistan d\u00fcnya bazar\u0131nda so\u011fan t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259ri aras\u0131nda yeddinci yeri tutub v\u0259 \u00f6z\u00fc d\u0259 onun b\u00f6y\u00fck istehlak\u00e7\u0131s\u0131 olub. Y\u0259ni z\u0259rb\u0259 ikiqat olub: ixrac\u0131 dayand\u0131rd\u0131lar v\u0259 alma\u011fa ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>Fevral\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 is\u0259 bu qada\u011falar dal\u011fas\u0131 fonunda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259 ba\u015f verdi ki, bu da logistikan\u0131 v\u0259 ixrac \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259r\u0259v\u0259z da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 s\u0131radan \u00e7\u0131xard\u0131. Bundan \u0259lav\u0259, yeni so\u011fan m\u0259hsulunun taleyi v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin onu hans\u0131 h\u0259cmd\u0259 ixrac ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi h\u0259l\u0259 d\u0259 b\u0259lli deyil. Amma T\u00fcrkiy\u0259 so\u011fan\u0131 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259dar\u00fck edir ki, bu da yerli hakimiyy\u0259tin narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda d\u00fcnyada t\u0259xmin\u0259n 1,6 milyard m\u00fcs\u0259lman var. Mart\u0131n 23-\u00fc m\u00fcq\u0259dd\u0259s Ramazan ay\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r ki, bu zaman ist\u0259nil\u0259n m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259sind\u0259 so\u011fan istehlak\u0131 art\u0131r. T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil ki, b\u0259zi m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri so\u011fan ixrac\u0131na qada\u011fa qoyur, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 t\u0259l\u0259m-t\u0259l\u0259sik onlar\u0131 ehtiyatda saxlay\u0131r v\u0259 qlobal miqyasda ajiotaj yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>A\u0130-d\u0259 quraql\u0131q v\u0259 Ukrayna b\u00f6hran\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, d\u00fcnyada so\u011fana t\u0259l\u0259bat\u0131n artmas\u0131 t\u0259kc\u0259 Pakistandak\u0131 da\u015fq\u0131nla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmir. \u201cVzqlyad\u201d q\u0259zeti yaz\u0131r ki, d\u00fcnya bazar\u0131na so\u011fan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259ri aras\u0131nda bir \u00e7ox A\u0130 \u00f6lk\u0259l\u0259ri var: Niderland (d\u00fcnya ixrac\u0131n\u0131n 20%-\u0259 q\u0259d\u0259ri), \u0130spaniya v\u0259 Fransa. \u00dcmumilikd\u0259, 2021-ci ild\u0259 ilk 15 ixracat\u00e7\u0131dan A\u0130 \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u00fcnya bazar\u0131na t\u0259dar\u00fck\u00fcn, dem\u0259k olar ki, 30%-ni t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Birincisi, Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan ke\u00e7\u0259nilki quraql\u0131qd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Niderlandda so\u011fan m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 2022-ci ild\u0259 hektardan 57 tondan (son 10 ild\u0259 orta hesabla) 44 tona d\u00fc\u015f\u00fcb. Eyni zamanda, yanacaq-energetika b\u00f6hran\u0131, g\u00fcbr\u0259l\u0259rin bahala\u015fmas\u0131 v\u0259 logistika x\u0259rcl\u0259ri d\u0259 t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u00fcr.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/03\/03\/0.83014300_1677477937_istock-480134211.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"398\" \/><\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0259b\u0259b Ukrayna b\u00f6hran\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r ke\u00e7\u0259n il b\u00fct\u00fcn Avropa (A\u0130 + B\u00f6y\u00fck Britaniya) 6,3 milyon ton so\u011fan yeti\u015fdiribs\u0259, Ukrayna 2010-cu ill\u0259rin ortalar\u0131ndan indiy\u0259d\u0259k orta hesabla ild\u0259 bir milyon ton so\u011fan yeti\u015fdirir. 2022-ci ild\u0259 &#8211; 700 min tondan bir q\u0259d\u0259r \u00e7ox.<\/p>\n<p>\u201cYerli so\u011fan istehsal\u0131n\u0131n 35 faizi Xerson vilay\u0259tinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fg\u0259r \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 so\u011fan idxal\u0131na aprel ay\u0131ndan ba\u015flam\u0131\u015f\u0131qsa, bu m\u00f6vs\u00fcm t\u0259dar\u00fckl\u0259r s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda sentyabr ay\u0131ndan ba\u015flay\u0131b\u201d, &#8211; Ukrayna \u0130qtisadi Diskussiya Klubunun r\u0259hb\u0259ri Oleq Pendzin deyib.<\/p>\n<p>Ukraynada fermerl\u0259r m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r \u00e7ox m\u0259hsul satma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 A\u0130-d\u0259 quraq yay v\u0259 m\u0259hsul \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 buna s\u0259b\u0259b olub. \u00d6lk\u0259 bir ne\u00e7\u0259 aydan sonra daha bahal\u0131 Pol\u015fa so\u011fan\u0131n\u0131 idxal etm\u0259y\u0259 ba\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ucuz so\u011fan\u0131n\u0131 ixrac edib. \u0130kincisi, pay\u0131zda elektrik k\u0259silm\u0259si ba\u015flayanda biznes \u00e7\u0259tin bir dilemma il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib. Dizel generatorlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z yerl\u0259rinin temperatur rejimini qoruyub saxlamaqla saxlama x\u0259rcl\u0259ri art\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cYaza q\u0259d\u0259r t\u0259r\u0259v\u0259zin qiym\u0259tinin nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 sonda n\u0259y\u0259 q\u0259na\u0259t ed\u0259c\u0259yimizi he\u00e7 kim bilmir. Ancaq yaza q\u0259d\u0259r ehtiyatlar t\u00fck\u0259ns\u0259, bazarda q\u0131tl\u0131q yarana bil\u0259r v\u0259 qiym\u0259t y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259k\u201d, &#8211; Oleq Pendzin 2022-ci ilin dekabr\u0131nda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131b. Bu g\u00fcn onun proqnozu \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldur.<\/p>\n<p>\u201cUkrayna b\u00f6hran\u0131 ba\u015fa \u00e7atmaqdan \u00e7ox uzaqd\u0131r. S\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131ndan sonra is\u0259 m\u0259hsul istehsal\u0131 d\u0259rhal b\u0259rpa olunmayacaq. Bundan \u0259lav\u0259, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi hava anomaliyalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r\u0131r. Quraql\u0131q v\u0259 da\u015fq\u0131nlar\u0131n daha tez-tez ba\u015f verm\u0259si ehtimal\u0131 var. Bu arada d\u00fcnya \u0259halisi art\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, kriptovalyuta investisiyalar\u0131ndan pul qazanmaq \u015fans\u0131n\u0131z yoxdursa, so\u011fan plantasiyas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irin\u201d, &#8211; Rusiyan\u0131n \u201cVzqlyad\u201d n\u0259\u015fri oxucular\u0131na m\u00fcraci\u0259t edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir kiloqram \u00fc\u00e7\u00fcn 25 manat! Bu, n\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 k\u00fcr\u00fcn\u00fcn qiym\u0259ti, n\u0259 d\u0259 hans\u0131sa fantastik l\u0259zz\u0259tdir. Adi so\u011fan indi bu qiym\u0259t\u0259dir. D\u00fczd\u00fcr, Az\u0259rbaycanda deyil, Filippind\u0259 bel\u0259dir. Lakin so\u011fan bird\u0259n-bir\u0259 bahala\u015fd\u0131 v\u0259 qiym\u0259tl\u0259r t\u0259kc\u0259 bu uzaq \u00f6lk\u0259d\u0259 deyil, bir \u00e7ox ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda da k\u0259skin y\u00fcks\u0259ldi. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda istehlak\u00e7\u0131lar bazar v\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 so\u011fan\u0131 keyfiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, \u0259sas\u0259n, 1.20-1.70 manata q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015f\u0259n qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 al\u0131rlar. Supermarketl\u0259rd\u0259 adi so\u011fan\u0131n bir kiloqram\u0131 1.35 manata t\u0259klif olunur. Bir ne\u00e7\u0259 ay bundan \u0259vv\u0259l so\u011fan haz\u0131rk\u0131 qiym\u0259tind\u0259n 50-60 faiz daha a\u015fa\u011f\u0131 qiym\u0259t\u0259 sat\u0131l\u0131rd\u0131. Yay aylar\u0131nda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":572034,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15.jpg",1920,1439,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15.jpg",1920,1439,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15.jpg",1920,1439,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15-487x365.jpg",487,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15-840x630.jpg",640,480,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15-1536x1151.jpg",1536,1151,true],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15.jpg",1920,1439,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/419938660_341_0_3072_2048_1920x0_80_0_0_7248b20a8b767727f63f60e60c74af15-1200x620.jpg",1200,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bir kiloqram \u00fc\u00e7\u00fcn 25 manat! Bu, n\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 k\u00fcr\u00fcn\u00fcn qiym\u0259ti, n\u0259 d\u0259 hans\u0131sa fantastik l\u0259zz\u0259tdir. Adi so\u011fan indi bu qiym\u0259t\u0259dir. D\u00fczd\u00fcr, Az\u0259rbaycanda deyil, Filippind\u0259 bel\u0259dir. Lakin so\u011fan bird\u0259n-bir\u0259 bahala\u015fd\u0131 v\u0259 qiym\u0259tl\u0259r t\u0259kc\u0259 bu uzaq \u00f6lk\u0259d\u0259 deyil, bir \u00e7ox ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda da k\u0259skin y\u00fcks\u0259ldi. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda istehlak\u00e7\u0131lar bazar v\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 so\u011fan\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/572033"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=572033"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/572033\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/572034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=572033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=572033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=572033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}