{"id":572455,"date":"2023-03-04T06:30:49","date_gmt":"2023-03-04T03:30:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=572455"},"modified":"2023-03-04T06:30:49","modified_gmt":"2023-03-04T03:30:49","slug":"uzun-qalibsa-uzr-ist%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=572455","title":{"rendered":"\u00dcz\u00fcn qal\u0131bsa \u00fczr ist\u0259!"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Makronu Fransan\u0131n Afrikadak\u0131 ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 aparan n\u0259yin tamah\u0131d\u0131r?<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Tarixi qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rl\u0259, dinc, g\u00fcnahs\u0131z insanlara qar\u015f\u0131 q\u0259tliamlarla, soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 il\u0259 z\u0259ngin olan Fransa bu g\u00fcn d\u0259 qloballa\u015fan d\u00fcnyan\u0131 xilas ed\u0259 bil\u0259c\u0259k beyn\u0259lxalq humanizm v\u0259 sivilizasiyalararas\u0131 dialoq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na m\u0259h\u0259l qoymadan \u00f6z eyb\u0259c\u0259r m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259tini davam etdirm\u0259kd\u0259dir. Bu \u00f6lk\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z qaranl\u0131q ke\u00e7mi\u015find\u0259n ibr\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u0259yib, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi \u00e7oxsayl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tini da\u015f\u0131maq istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131mlar atmay\u0131b. \u018fksin\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q \u0259n\u0259nl\u0259rini bu v\u0259 ya dig\u0259r formada ya\u015fatmaqda, \u00f6z\u00fcn\u0259 yeni t\u0259sir dair\u0259l\u0259ri formala\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaqda, \u0259sar\u0259td\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 xalqlar\u0131 \u0259zm\u0259kl\u0259, onlar\u0131n s\u0259rv\u0259tl\u0259rini m\u0259nims\u0259m\u0259kd\u0259, beyn\u0259lxalq insan haqlar\u0131 il\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f n\u0259inki fundamental, h\u0259tta ya\u015famaq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 bel\u0259 kobudcas\u0131na tapdamaqdad\u0131r. Ancaq \u0259n b\u00f6y\u00fck, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc imperiyalar\u0131n da tarixin arxivl\u0259rin\u0259 g\u00f6m\u00fclm\u0259si, b\u00fct\u00fcn cinay\u0259tl\u0259rin tez, ya gec a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn cinay\u0259tkarlar\u0131n \u0259lah\u0259zr\u0259t \u0259dal\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda cavab ver\u0259c\u0259yi qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Afrikada \u2013 Qabon Respublikas\u0131nda s\u0259f\u0259rd\u0259 olan Fransa prezidenti Emmanuel Makron bu \u00f6lk\u0259nin frans\u0131z icmas\u0131na m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k bildirib ki, koloniyalar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 Parisin qeyri-r\u0259smi \u201cq\u0259yyumlu\u011funu\u201d (\u0259slind\u0259 siyasi v\u0259 iqtisadi n\u0259zar\u0259tini) n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan \u201cFrans\u0131z Afrikas\u0131\u201d (\u201cFranceafrique\u201d) siyas\u0259ti yerini yeni balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011fa verir. Ard\u0131nca is\u0259 dolay\u0131s\u0131 il\u0259 bu \u00f6lk\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259ki tarixi \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini xat\u0131rladan Makron Qabonun bir vaxtlar Fransan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si oldu\u011funa eyham vurub: \u201cBizim Qabonda \u00fcmumi tariximiz var v\u0259 bunu gizl\u0259tm\u0259y\u0259k, \u201cFranceafrique\u201d tarixi. Ancaq \u201cFranceafrique\u201d eras\u0131 bitdi.\u201d<\/p>\n<p>Y\u0259qin Makron Qabona g\u0259li\u015finin \u0259sas m\u0259ram\u0131n\u0131n gec-tez ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259c\u0259yini anlad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hiyl\u0259g\u0259rlikl\u0259 hadis\u0259l\u0259ri qabaqlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Bildirib ki, o, tez-tez Fransan\u0131n art\u0131q ona malik olmayan ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 ba\u015fqa niyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik oldu\u011fu haqq\u0131nda e\u015fidir. Ancaq: \u201cParis Qabonun daxili siyas\u0259tin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131r v\u0259 onun s\u0259f\u0259ri yaln\u0131z \u201c\u00f6lk\u0259y\u0259 v\u0259 onun xalq\u0131na dostlu\u011funu v\u0259 h\u00f6rm\u0259tini g\u00f6st\u0259rm\u0259k\u201d m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Fransa prezidenti \u0259lav\u0259 edib ki, \u201c\u00fcmumi m\u0259nafe namin\u0259\u201d iqtisadiyyat, s\u0259naye, ekologiya v\u0259 s. sah\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri qurmaq niyy\u0259tind\u0259dir.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, yeni d\u00fcz\u0259nin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131, b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin q\u0131z\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131, Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259sinin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 \u00f6z t\u0259sirin\u0259 sald\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda Makronun s\u0259f\u0259rinin Qabon xalq\u0131na \u201cdostluq v\u0259 h\u00f6rm\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k\u201d, \u201c\u00fcmumi m\u0259nafe namin\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r qurmaq\u201d oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k sad\u0259l\u00f6vhl\u00fck olar. B\u0259s el\u0259s\u0259, M\u0259rk\u0259zi Afrikan\u0131n \u00e7ox da b\u00f6y\u00fck olmayan bu d\u00f6vl\u0259ti, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, ilin-g\u00fcn\u00fcn bu vaxt\u0131nda m\u00fcsyo Makronun haradan yad\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb? D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 burnunu d\u00fcrtm\u0259y\u0259 de\u015fik axtaran Fransa prezidenti Qabona n\u0259y\u0259 gedib?<\/p>\n<p>Q\u0131saca xat\u0131rladaq ki, Qabon Fransan\u0131n ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259sidir. XVII v\u0259 XVIII \u0259srl\u0259rd\u0259 dig\u0259r avropal\u0131lar kimi bu yerl\u0259r\u0259 ayaq basan frans\u0131zlar \u0259vv\u0259lc\u0259 yerli \u0259halini \u0259sir alaraq qula \u00e7evirib satma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Paralel olaraq fil di\u015fi v\u0259 eboni ticar\u0259ti il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan frans\u0131z tacirl\u0259rin say\u0131 get-ged\u0259 \u00e7oxald\u0131 v\u0259 1843-c\u00fc ild\u0259 Fransa art\u0131q q\u0259ti olaraq Qabona yerl\u0259\u015fdi. \u015eimal-\u015f\u0259rqd\u0259n g\u0259l\u0259n frans\u0131zlar yerli xalq\u0131 silah g\u00fcc\u00fc il\u0259 \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovaraq \u0259razini \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. Bu vaxt Qabon xalq\u0131na qar\u015f\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dildi. 1886-c\u0131 ild\u0259 Qabon tamamil\u0259 Fransan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. Daha sonra \u201cFrans\u0131z Konqosu\u201d il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259n \u00f6lk\u0259 1888-1904-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u201cFrans\u0131z Ekvatorial Afrikas\u0131\u201dn\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil edildi. Yaln\u0131z yar\u0131m \u0259srlik \u0259sar\u0259td\u0259n sonra Qabon 1956-c\u0131 ild\u0259 muxtariyy\u0259t \u0259ld\u0259 ed\u0259 bildi. 1958-ci ild\u0259 Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan ed\u0259n \u00f6lk\u0259 1960-c\u0131 ild\u0259 Qabon Respublikas\u0131 kimi r\u0259smi olaraq m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qovu\u015fdu.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda Qabon Afrika qit\u0259sind\u0259 \u0259n z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t say\u0131l\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6y\u00fck manqan yataqlar\u0131 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fir. \u018fn m\u00fch\u00fcm\u00fc is\u0259 Qabonda z\u0259ngin neft v\u0259 uran yataqlar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fudur. Sonuncu fakt Makronun Qabon xalq\u0131na \u201cdostluq v\u0259 h\u00f6rm\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k\u201d, \u201c\u00fcmumi m\u0259nafe namin\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r qurmaq\u201d niyy\u0259tinin haradan qaynaqland\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarad\u0131r \u2013 neft v\u0259 uran tamah\u0131.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Makron 2022-ci ild\u0259 \u201cdostluq qurmaq\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa bir ke\u00e7mi\u015f Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si olan Afrika \u00f6lk\u0259sin\u0259 &#8211; \u018flc\u0259zair\u0259 d\u0259 s\u0259f\u0259r etmi\u015fdi. Ancaq birm\u0259nal\u0131 q\u0259bul edilm\u0259y\u0259n \u018flc\u0259zair s\u0259f\u0259rind\u0259 Makron yerli \u0259lc\u0259zairlil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259inki el\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 qar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f, h\u0259tta t\u0259hqir edilmi\u015fdi. \u00c7\u00fcnki \u018flc\u0259zair xalq\u0131<\/p>\n<p>1830-cu ild\u0259n ba\u015flayan v\u0259 1962-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini \u0259ld\u0259 ed\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r Fransan\u0131n bu \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 unutmay\u0131b. Bel\u0259 ki, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 ill\u0259rind\u0259 Fransa silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259n 2 milyondan art\u0131q dinc sakinin 1,5 milyonu \u0259lc\u0259zairli olmu\u015fdur. M\u0259hz bu fakta g\u00f6r\u0259 \u018flc\u0259zair &#8220;1,5 milyon \u015f\u0259hid \u00f6lk\u0259si&#8221; adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bundan ba\u015fqa, \u018flc\u0259zairin Reggan v\u0259 \u0130n Ecker adlanan \u0259razil\u0259rind\u0259 Fransa t\u0259r\u0259find\u0259n 17 n\u00fcv\u0259 s\u0131na\u011f\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilib ki, onlardan 11-i yeralt\u0131 s\u0131naqlard\u0131r. \u201cDostluq\u201ddan d\u0259m vuran Fransa bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r a\u015fkar edilm\u0259mi\u015f kimy\u0259vi, radioaktiv v\u0259 z\u0259h\u0259rl\u0259nmi\u015f tullant\u0131lar\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razil\u0259r\u0259 dair topoqrafik x\u0259rit\u0259l\u0259ri \u018flc\u0259zair t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim etm\u0259yib. H\u0259tta h\u0259min s\u0131naqlar\u0131n v\u0259 tullant\u0131lar\u0131n yerli \u0259haliy\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi t\u0259sirl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcvafiq kompensasiyan\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259n d\u0259 boyun qa\u00e7\u0131r\u0131r. \u0130\u015f\u011fal etdiyi \u018flc\u0259zair \u0259razisin\u0259 5 milyondan art\u0131q mina basd\u0131ran Fransa h\u0259l\u0259 d\u0259 h\u0259min minalar\u0131n x\u0259rit\u0259l\u0259rini \u018flc\u0259zair t\u0259r\u0259fin\u0259 verm\u0259kd\u0259n imtina edir. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u018flc\u0259zair Az\u0259rbaycan kimi d\u00fcnyada mina partlay\u0131\u015f\u0131ndan \u0259n \u00e7ox \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0131ras\u0131nda ilk yeri tutur. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr haz\u0131rda Erm\u0259nistan da yeni \u201ca\u011fa\u201ds\u0131n\u0131n bu sah\u0259d\u0259ki \u201cz\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259si\u201dnd\u0259n istifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>Makronun \u018flc\u0259zair\u0259 s\u0259f\u0259rin\u0259 g\u0259linc\u0259, Fransa prezidentini C\u0259nubi Afrika \u00f6lk\u0259sin\u0259 aparan t\u0259kc\u0259 \u201cxo\u015f niyy\u0259ti\u201d deyil, Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Avropada qiym\u0259ti rekordlar q\u0131ran t\u0259bii qaz i\u015ftahas\u0131 idi. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 s\u0259f\u0259r zaman\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda \u0259sas m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu Afrikan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz ixracat\u00e7\u0131s\u0131 olan \u018flc\u0259zairin Avropaya \u201cmavi yanacaq\u201d n\u0259qlini art\u0131rmas\u0131 olmu\u015fdu v\u0259 Makron \u0259lc\u0259zairli h\u0259mkar\u0131 Abdel M\u0259cid Tebbundan qaz hasilat\u0131n\u0131 art\u0131rma\u011f\u0131 xahi\u015f etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Bax bel\u0259 riyakar, iki\u00fczl\u00fc siyas\u0259t yeritdiyi \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr ki, vaxtil\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si olmu\u015f ba\u015fqa bir Afrika \u00f6lk\u0259si \u2013 Burkina Faso Fransa hakimiyy\u0259ti il\u0259 1961-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201ch\u0259rbi yard\u0131m sazi\u015fi\u201dni l\u0259\u011fv etm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lib. Bildirilir ki, Burkina Faso Fransa il\u0259 ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 texniki h\u0259rbi yard\u0131m haqq\u0131nda sazi\u015fi, eyni zamanda, onun 2 \u0259lav\u0259sini denonsasiya edib.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, Afrika d\u00f6vl\u0259ti \u201cBurkina Fasonun h\u0259rbi idar\u0259l\u0259rind\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n b\u00fct\u00fcn frans\u0131z h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin tamamil\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n getm\u0259si\u201d m\u0259ktubunun Paris t\u0259r\u0259find\u0259n al\u0131nmas\u0131ndan sonra fransal\u0131lara bir ay vaxt verib.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 Fransan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik z\u00fclm\u00fcnd\u0259n xilas olma\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r var. D\u00fcnyaya demokratiyadan, insan haqlar\u0131ndan \u201cd\u0259rs ke\u00e7m\u0259y\u0259\u201d \u00e7al\u0131\u015fan Fransa XXI \u0259srd\u0259 yen\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc orta \u0259srl\u0259rin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259ti kimi apar\u0131r. Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n COVID-19-a qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u00fczr\u0259 T\u0259mas Qrupunun Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131da s\u0259f\u0259rd\u0259 olan Yeni Kaledoniya adas\u0131n\u0131n xarici m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 daimi m\u00fcv\u0259kkili Mikael Forrest AzTV-y\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bildirib ki, onun xalq\u0131 onill\u0259rdir Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259sind\u0259n azad olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r: \u201cBiz Fransaya qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 Bandunq prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq suverenlik h\u00fcququmuzun d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sini ist\u0259yirk. Hesab edirik ki, ill\u0259rdir xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 pozulub. Fransa v\u0259 onun m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i siyas\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra probleml\u0259ri Bak\u0131 platformas\u0131ndan d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131 vacib say\u0131r\u0131q. \u018frazi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz v\u0259 suverenliyimiz il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaranan mane\u0259l\u0259r aradan qald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya Fransan\u0131n biz\u0259 ya\u015fatd\u0131\u011f\u0131 m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259ri \u00e7atd\u0131r\u0131ram.\u201d<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev d\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda Yeni Kaledoniya xalq\u0131na d\u0259st\u0259yini ifad\u0259 edib: \u201cQo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131 Q\u0259m\u0259r Adalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n Fransan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 hakimiyy\u0259ti alt\u0131nda qalmaqda davam ed\u0259n Mayot adas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u015f\u0259ksiz suverenliyini h\u0259mi\u015f\u0259 g\u00fccl\u00fc d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fdir. Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 \u0259ks olundu\u011fu kimi, biz Fransa h\u00f6kum\u0259tini Yeni Kaledoniya xalq\u0131n\u0131n v\u0259 Fransan\u0131n d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 icma v\u0259 \u0259razil\u0259rind\u0259ki dig\u0259r xalqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r\u0131q.\u201d<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Fransan\u0131n Avropadan k\u0259narda idar\u0259 etdiyi \u0259razil\u0259rin frans\u0131z m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 imperiyas\u0131n\u0131n iyr\u0259nc qal\u0131qlar\u0131 oldu\u011funu bildirib: \u201cBiz, h\u0259m\u00e7inin Fransan\u0131 Afrika, C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Asiya v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 ke\u00e7mi\u015fin\u0259, qanl\u0131 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 cinay\u0259tl\u0259rin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 aktlar\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00fczr ist\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tini etiraf etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r\u0131q.\u201d<\/p>\n<p>\u00dczr ist\u0259m\u0259y\u0259, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi \u00e7oxsayl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tini da\u015f\u0131maq istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131mlar atma\u011fa Emmanuel Makronun timsal\u0131nda Fransan\u0131n c\u0259sar\u0259ti v\u0259 ya l\u0259yaq\u0259ti \u00e7atacaqm\u0131? Utanmadan Afrikadak\u0131 ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rinin neftin\u0259, qaz\u0131na, uran\u0131na tamah salan Makronun \u0259sar\u0259td\u0259 saxlad\u0131qlar\u0131 xalqlar\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na m\u00fcsb\u0259t reaksiya ver\u0259c\u0259k s\u0259viyy\u0259si varm\u0131? Cavab\u0131 a\u00e7\u0131q suallard\u0131r. Ancaq d\u0259qiq olan budur ki, daha Fransa \u0259vv\u0259lki g\u00fccl\u00fc v\u0259 demokratik d\u00f6vl\u0259t statusunu itirib. El\u0259 h\u00f6rm\u0259tini d\u0259&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Makronu Fransan\u0131n Afrikadak\u0131 ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 aparan n\u0259yin tamah\u0131d\u0131r? Tarixi qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rl\u0259, dinc, g\u00fcnahs\u0131z insanlara qar\u015f\u0131 q\u0259tliamlarla, soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 il\u0259 z\u0259ngin olan Fransa bu g\u00fcn d\u0259 qloballa\u015fan d\u00fcnyan\u0131 xilas ed\u0259 bil\u0259c\u0259k beyn\u0259lxalq humanizm v\u0259 sivilizasiyalararas\u0131 dialoq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na m\u0259h\u0259l qoymadan \u00f6z eyb\u0259c\u0259r m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259tini davam etdirm\u0259kd\u0259dir. Bu \u00f6lk\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z qaranl\u0131q ke\u00e7mi\u015find\u0259n ibr\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u0259yib, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi \u00e7oxsayl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tini da\u015f\u0131maq istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131mlar atmay\u0131b. \u018fksin\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q \u0259n\u0259nl\u0259rini bu v\u0259 ya dig\u0259r formada ya\u015fatmaqda, \u00f6z\u00fcn\u0259 yeni t\u0259sir dair\u0259l\u0259ri formala\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaqda, \u0259sar\u0259td\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 xalqlar\u0131 \u0259zm\u0259kl\u0259, onlar\u0131n s\u0259rv\u0259tl\u0259rini m\u0259nims\u0259m\u0259kd\u0259, beyn\u0259lxalq insan haqlar\u0131 il\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":572456,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/eccd2a86167785225123224259311082883.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Makronu Fransan\u0131n Afrikadak\u0131 ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 aparan n\u0259yin tamah\u0131d\u0131r? Tarixi qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rl\u0259, dinc, g\u00fcnahs\u0131z insanlara qar\u015f\u0131 q\u0259tliamlarla, soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 il\u0259 z\u0259ngin olan Fransa bu g\u00fcn d\u0259 qloballa\u015fan d\u00fcnyan\u0131 xilas ed\u0259 bil\u0259c\u0259k beyn\u0259lxalq humanizm v\u0259 sivilizasiyalararas\u0131 dialoq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na m\u0259h\u0259l qoymadan \u00f6z eyb\u0259c\u0259r m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259tini davam etdirm\u0259kd\u0259dir. Bu \u00f6lk\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z qaranl\u0131q ke\u00e7mi\u015find\u0259n ibr\u0259t g\u00f6t\u00fcrm\u0259yib, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/572455"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=572455"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/572455\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/572456"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=572455"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=572455"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=572455"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}